Βοτανική

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σχεδόν όλες οι τροφές που καταναλώνουμε προέρχονται απο φυτά όπως το American long grain rice. Αυτός είναι ένας απο τους πολλούς λόγους που κάνουν τη βοτανική τόσο σημαντικό θέμα μελέτης και έρευνας.
Σχεδόν όλες οι τροφές που καταναλώνουμε προέρχονται απο φυτά όπως το American long grain rice. Αυτός είναι ένας απο τους πολλούς λόγους που κάνουν τη βοτανική τόσο σημαντικό θέμα μελέτης και έρευνας.

Βοτανική είναι η επιστημονική μελέτη των φυτικού βασιλείου. Ως κλάδος της βιολογίας, μπορεί κάποιες φορές να τη συναντήσουμε ως επιστήμη των φυτών ή ως φυτοβιολογία. Η βοτανική καλύπτει ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών κλάδων που μελετούν την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή, το μεταβολισμό, την ανάπτυξη, τις ασθένειες, και την εξέλιξη των φυτών.

Πίνακας περιεχομένων

[Επεξεργασία] Σκοποί και κίνητρα της βοτανικής

Όπως οι υπόλοιπες μορφές ζωής στη βιολογία, το φυτικό βασίλειο μπορεί να μελετηθεί σε ποικιλία επιπέδων, απο το μοριακό, στο γεννετικό και βιοχημικό επίπεδο δια μέσου των κυτταρικών οργανιδίων, κυττάρων, των ιστών, των οργάνων, των μεμονωμένων φυτών, των πληθυσμών και των βιοκοινοτήτων φυτών. Σε καθένα απο αυτά τα επίπεδα ένας βοτανολόγος μπορεί να ασχοληθεί με την ταξινόμηση (ταξινομική), τη δομή (ανατομία), ή τις λειτουργίες (φυσιολογίας) των φυτών.

Σε ιστορικό επίπεδο, οι βοτανολόγοι μελέτησαν όλους τους οργανισμους που δεν αναγνωρίζοναν γενικά ως ζώα. Μερικοί από αυτούς τους «σαν φυτά» οργανισμούς περιλάμβαναν τους μύκητες (μελετώνται στην μυκητολογία), τα βακτήρια και τους ιούς (μελετώνται στην μικροβιολογία), τα φύκη (μελετώνται στη φυκολογία). Τα περισσότερα φύκη, μύκητες και μικρόβια δε θεωρείται πλέον οτι ανήκουν στο βασίλειο των φυτών. Παρ' όλα αυτά, τυγχάνουν ακόμα της προσοχής των βοτανολόγων και συνήθως τα βακτήρια, οι μύκητες και τα φύκη καλυπτονται, ως κάποιο σημείο, στα εισαγωγικά μαθήματα βοτανικής.

Γιατί λοιπόν μελετάμε τα φυτά; Τα φυτά αποτελούν θεμελιώδες τμήμα της ζωής στη Γη. Παράγουν οξυγόνο, υτόφιμα, πρώτες ύλες, καύσιμα και φάρμακα, που επιτρέπουν την ύπαρξη ανώτερων μορφών ζωής. Παράλληλα, τα φυτά καταναλώνουν το διοξείδιο του άνθρακα, ένα σημαντικό αέριο που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, χρησιμοποιώντας το στη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. (Ωστόσο, φωτοσύνθεση δεν εκτελούν μόνο τα φυτά, ενώ υπάρχουν και μη φωτοσυνθετικά φυτά). Η ορθή κατανόηση των φυτών είναι σημαντική για το μέλλον των ανθρώπινων κοινωνιών, αφού συμβάλλουν:

  • Στη δημιουργία τροφίμων
  • Στην κατανόηση των θεμελιωδών διαδικασιών της ζωής
  • Στην παραγωγή χρηστικών υλικών
  • Στην παρασκευή φαρμάκων
  • Στην κατανόηση των αλλαγών του περιβάλλοντος

[Επεξεργασία] Τροφή του κόσμου

Ουσιαστικά όλες οι τροφές που καταναλώνουμε προέρχονται απο τα φυτά, είτε πρωτογενώς μέσω μεγάλου μέρους των παραγόμενων τροφών, όπως φρούτων και λαχανικών, είτε δευτερογενώς δια μέσου των εκτρεφόμενων ζώων, τα οποία συνδέονται τροφικά με τα φυτά. Με άλλα λόγια, τα φυτά είναι οι παραγωγοί, η βάση δηλαδή όλων των τροφικών αλυσίδων. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα φυτά παράγουν όσα τρώμε είναι, επομένως, σημαντική για να μπορούμε να θρέψουμε τον κόσμο και να εξασφαλίσουμε τροφική ασφάλεια για τις μελλοντικές γενιές, για παράδειγμα δια μέσου της αναπαραγωγής τους και της βελτίωσης των ιδιοτήτων τους. Δεν είναι, βέβαια, όλα τα φυτά χρήσιμα για τους ανθρώπους, τα ζιζάνια είναι ένα αξιοσημείωτο πρόβλημα της γεωργίας και η Βοτανική αποτελεί βασική επιστήμη για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο είναι δυνατή η ελαχιστοποίηση της δράσης τους. Η Εθνοβοτανική είναι η μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ φυτών και ανθρώπων.

Ο Γκρέγκορ Μέντελ θεμελιωτής της γεννετικής μέσω της μελέτης του πάνω στα φυτά.
Ο Γκρέγκορ Μέντελ θεμελιωτής της γεννετικής μέσω της μελέτης του πάνω στα φυτά.

[Επεξεργασία] Κατανόηση της θεμελιώδους διαδικασίας της ζωής

Τα φυτά είναι εύκολα μελετώμενοι οργανισμοί, στους οποίους οι θεμελιώδεις διαδικασίες της ζωής, (όπως η κυτταρική διαίρεση και η σύνθεση πρωτεΐνης, για παράδειγμα, μπορούν να μελετηθούν, χωρίς τα ηθικά διλήμματα που ανακύπτουν κατά τη μελέτη των ζώων ή των ανθρώπων. Οι γενετικοί νόμοι της κληρονομικότητας ανακαλύφθηκαν με αυτό τον τρόπο απο τον Γκρέγκορ Μέντελ, που μελέτησε τον τρόπο που τα μπιζέλια διαμορφώνουν τους απογόνους τους. Αυτά που έμαθε ο Μέντελ απο τη μελέτη του πάνω στα φυτά είχαν, ως προέκταση, όφελος σε τομείς φαινομενικά όχι σχετικούς με τη Βοτανική. Επιπρόσθετα, η Μπάρμπαρα Μακλίντοκ (Barbara McClintock) ανακάλυψε τα μεταθετά γονίδια χρησιμοποιώντας ως αντικείμενο έρευνας τον αραβόσιτος. Αυτά είναι μερικά μόνο παραδείγματα, που περιγράφουν τους τρόπους με τους οποίους η Βοτανική έρευνα έχει αυξανόμενη εφαρμογή στην κατανόηση των θεμελιώδων βιολογικών διαδικασιών.

[Επεξεργασία] Χρηστικά φάρμακα και υλικά

Πολλά απο τα ιατρικά και ψυχαγωγικά φάρμακα, όπως η κάνναβις, η καφεΐνη και η νικοτίνη προέρχονται απευθείας απο το φυτικό βασίλειο. Η Ασπιρίνη, που δημιουργήθηκε απο το φλοιό του δέντρου της ιτιάς, είναι ένα ακόμα παράδειγμα. Μπορεί να υπάρχουν ακόμα πολλές νέες θεραπείες για ασθένειες παρεχόμενες απο τα φυτά, που δεν έχουμε ακόμα ανακαλύψει. Δημοφιλή διεγερτικά όπως ο καφές, η σοκολάτα, ο καπνός και το τσάι προέρχονται επίσης απο τα φυτά. Τα περισσότερα αλκοολούχα ποτά, δημιουργούνται απο τη ζύμωση και απόσταξη φυτών όπως είναι το κριθάρι, η πατάτα, ο λυκίσκος και τα σταφύλια.

Τα φυτά επίσης, μας εξασφαλίζουν πολλά φυσικά υλικά όπως το βαμβάκι, το ξύλο, (δευτερογενώς) το χαρτί, το λινό, τα φυτικά έλαια, ορισμένα είδη σκοινιών και ελαστικών κι αυτά είναι μόνο λίγα παραδείγματα όσων συνήθίζουμε να χρησιμοποιούμε. Η παραγωγή του μεταξιού δε θα ήταν εφικτή χωρίς την καλλιέργεια των φυτών μουριάς. Το ζαχαροκάλαμο και άλλα φυτά προσφάτως χρησιμοποιήθηκαν ως πηγές βιοκαυσίμων, οι οποίες είναι σημαντικές εναλλακτικές μορφές έναντι των φυσικών καυσίμων.

Αυτά είναι απλώς μερικά παραδείγματα που μας δείχνουν ότι ο φυτικός κόσμος παρέχει στην ανθρωπότητα σημαντικά υλικά και φάρμακα .

[Επεξεργασία] Κατανόηση περιβαλλοντικών αλλαγών

Τα φυτά μπορούν επίσης να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τις αλλαγές στο περιβάλλον μας με πολλούς τρόπους.

Κατά συνέπεια, τα φυτά μπορούν να δράσουν με διάφορους τρόπους ως κώδωνες κινδύνου, ειδοποιώντας μας για σημαντικές αλλαγές στο περιβάλλον. Επιπρόσθετα, τα φυτά είναι εξαιρετικά πολύτιμα όσον αφορά την αναψυχή για χιλιάδες ανθρώπων που απολαμβάνουν την κηπουρική, την καλλιέργεια λαχανικών και βοτάνων χρησιμοποιώντας φυτά κάθημερινά. Οι βοτανολόγοι επίσης υποστηρίζουν ότι η Βοτανική είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα Επιστήμη και η μελέτη της έχει σημαντικά ανταποδοτικά οφέλη.

[Επεξεργασία] Ιστορία

[Επεξεργασία] Πρώιμη βοτανική (πριν το 1945)

Μεταξύ των πρώτων βοτανικών μελετών, χρονολογημένα περίπου στο 300 Π.Χ., υπάρχουν δύο μεγάλα έργα του Θεόφραστου: Περί φυτών ιστορίας (Historia Plantarum) και Περί φυτών αιτιών. Αυτά τα δύο βιβλία απαρτίζουν τη σημαντικότερη συνεισφορά στην επιστήμη της βοτανικής κατά τη διάρκεια της αρχαιότητας και των Middle Ages. Ο Ρωμαίος συγγραφέας ιατρικής, Διοσκουρίδης, μας παρέχει σημαντική μαρτυρία για τις γνώσεις των Ελλήνων και των Ρωμαίων όσο αφορά τα φαρμακευτικά φυτά.

Το 1665, χρησιμοποιώντας ένα πρώιμο μικροσκόπιο, ο Ρόμπερτ Χουκ ανακάλυψε κύτταρα στο φελλός· και λίγο καιρό αργότερα στον ιστό ζωντανών φυτών. Ο Γερμανός Leonhart Fuchs, ο Ελβετός Conrad von Gesner, και οι Βρετανοί συγγραφείς Nicholas Culpeper και John Gerard, δημοσίευσαν βοτανολόγια τα οποία έδωσαν πληροφορίες για τις φαρμακευτικές χρήσεις των φυτών.

[Επεξεργασία] Σύγχρονη βοτανική (από το 1945)

Ένα μη αμελητέο ποσό γνώσης σήμερα παράγεται από τη μελέτη πρότυπων φυτών όπως το Arabidopsis thaliana. Αυτό το ζιζάνιο μουστάρδας ήταν ένα από τα πρώτα φυτά του οποίου το γονιδίωμα κωδικοποιήθηκε. Άλλα εμπορικότερα φυτά όπως ρύζι, σίτος, αραβόσιτος και σόγια επίσης έχουν τα γονιδιώματά τους κωδικοποιημένα, αν και μερικά από αυτά αποτελούν μεγαλύτερη πρόκληση επειδή έχουν περισσότερα από δύο απλοειδή (n) ζεύγη χρωμοσωμάτων, μια κατάσταση γνωστή ως πολυπλοειδία. Η «Πράσινη Ζύμη» Chlamydomonas reinhardtii (ένας μονοκύτταρος, πράσινος φύκος) είναι ένας άλλος πρότυπος οργανισμός φυτού που έχει μελετηθεί εκτενώς και παρείχε σημαντικές ιδέες στη βιολογία των κυττάρων.

[Επεξεργασία] Δείτε επίσης

[Επεξεργασία] Βιβλιογραφία

[Επεξεργασία] Εκλαϊκευτικά βιβλία

  • Bellamy, D Bellamy on Botany, ISBN 0563106662 μια προσβάσιμη και σύντομη εισαγωγή στα διάφορα βοτανικά θέματα.
  • Capon, B: Botany for Gardeners ISBN 0881926558
  • Cohen, J. How many people can the earth support? W.W. Norton 1995 ISBN 0393314952
  • Halle, Francis. In praise of plants ISBN: 0881925500. Αγγλική μετάφραση μιας ποιητικής υπεράσμπισης των φυτών.
  • King, J. Reaching for the sun: How plants work ISBN: 0521587387. Μια γλαφυρή εισαγωγή για το πως λειτουργούν τα φυτά.
  • Pakenham, T: Remarkable Trees of the World (2002) ISBN 0297843001
  • Pakenham, T: Meetings with Remarkable Trees (1996) ISBN 0297832557
  • Pollan, M The Botany of Desire: A Plant's-eye View of the World Bloomsbury ISBN 0747563004 Περιγραφή της συνεξέλιξης φυτών και ανθρώπων.
  • Thomas, B.A.: The evolution of plants and flowers St Martin's Press 1981 ISBN 0312272715
  • Walker, D. Energy, Plants and Man ISBN 1870232054 Μια παρουσίαση των βασικών αρχών της φωτοσύνθεσης.

[Επεξεργασία] Ακαδημαϊκά και Επιστημονικά βιβλία Βοτανικής

  • Agrios, G. N. (1997). Plant pathology. 4th ed. Academic Press. ISBN 012044564
  • Blankenship, R.E. (2002) Molecular mechanisms of photosynthesis. Blackwell Science ISBN 0632043210
  • Briggs, D. & Walters, S. M. Plant variation and evolution 3rd ed. C.U.P. 1997 ISBN 0521459184
  • Buchanan, B.B., Gruissem, W & Jones, R.L. (2000) Biochemistry & molecular biology of plants. American Society of Plant Physiologists ISBN 0943088399
  • Crawford, R. M. M. (1989). Studies in plant survival. Blackwell. ISBN 063201475X
  • Crawley, M. J. (1997). Plant ecology. Blackwell Scientific. ISBN 0632036397
  • Ennos, R and Sheffield, E Plant life, Blackwell Science, ISBN 0865427372 Introduction to plant biodiversity
  • Fitter, A & Hay, R Environmental physiology of plants 3rd edition Sept 2001 Harcourt Publishers, Academic Press ISBN 0122577663
  • Howell, S. (1998) Molecular genetics of plant development Cambridge University Press 1998 ISBN 0521587840
  • Hull,R. (ed) Matthews' plant virology. 4th ed. Harcourt Academic Press, October 2001. ISBN 0123611601
  • Lawlor, D.W. (2000) Photosynthesis BIOS ISBN 1859961576
  • Marschner, H. (1995). Mineral nutrition of higher plants. 2nd ed. Academic Press. ISBN 0124735436
  • Matthews, R. E. F. Fundamentals of plant virology Academic Press,1992.
  • Mauseth, J.D.: Botany : an introduction to plant biology. Jones and Bartlett Publishers, ISBN 0763721344 - Ένα προπτυχιακό εγχειρίδιο πρωτοετών φοιτητών.
  • Nobel, P. S. Physiochemical and environmental plant physiology AcademicPress 1999. ISBN 0125200250
  • Raven, P.H, Evert R.H and Eichhorn, S.E: Biology of Plants, Freeman. ISBN 1572590416 - Ένα προπτυχιακό εγχειρίδιο πρωτοετών φοιτητών.
  • Richards, P. W. (1996). The tropical rainforest. 2nd ed. C.U.P. (Pbk) ISBN 0521421942 £32.50
  • Ridge, I. (2002) Plants Oxford University Press ISBN 0199255482
  • Salisbury, FB and Ross, CW: Plant physiology Wadsworth publishing company ISBN 0534151620
  • Stace, C. A. A new flora of the British Isles. 2nd ed. C.U.P.,1997. ISBN 0521589355
  • Strange, R. L. Introduction to plant pathology. Wiley-VCH, 2003. ISBN 0470849738
  • Taiz, L. & Zeiger, E. (1998). Plant physiology. 3rd ed. August 2002 Sinauer Associates. ISBN 0878938230
  • Walter, H. (1985). Vegetation of the earth. 3rd rev. ed. Springer.
  • Whitmore, T. C. (1998) An introduction to tropical rain forests. 2nd ed. Oxford University Press. ISBN 0198501471
  • Willis, K (2002) The evolution of plants Oxford University Press ISBN 0198500653 £22-99

[Επεξεργασία] Εξωτερικές συνδέσεις

Η έκδοση 303259 του άρθρου αυτού αποτελεί μετάφραση της έκδοσης 26169284 του αντίστοιχου άρθρου της Αγγλικής Wikipedia.
Ανακτήθηκε από "http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%BF%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE"