Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τούσον

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 32°13′18″N 110°55′35″W / 32.22167°N 110.92639°W / 32.22167; -110.92639

Τούσον, Αριζόνα

Σημαία
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Τούσον
32°13′18″N 110°55′35″W
ΧώραΗΠΑ
ΠολιτείαΑριζόνα
Διοικητική υπαγωγήPima County
Ίδρυση1775
Διοίκηση
 • Mayor of Tucson, ArizonaRegina Romero (από 2019)
 • Μέλος του/τηςΔίκτυο Δημιουργικών Πόλεων
GovAI Coalition
Έκταση598,609855 km² και 588,015521 km²
Υψόμετρο728 μέτρα
Πληθυσμός554,503
Ταχ. κωδ.85701, 85702, 85703, 85704, 85705, 85706, 85707, 85708, 85709, 85710, 85711, 85712, 85713, 85714, 85715, 85716, 85717, 85718, 85719, 85721, 85723, 85724, 85725, 85726, 85728, 85730, 85731, 85732, 85733, 85734, 85735, 85736, 85737, 85739, 85740, 85741, 85742, 85743, 85744, 85745, 85746, 85747, 85748, 85749, 85750, 85751, 85752, 85754, 85755, 85756, 85757 και 85775
Τηλ. κωδ.520
ΙστότοποςΕπίσημος ιστότοπος
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π • σ • ε )

Η Τούσον ή Τουσόν (αγγλικά: Tucson‎‎, ισπανικά: Tucsón‎‎[1]), είναι πόλη των ΗΠΑ, και αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη στην πολιτεία της Αριζόνα, καθώς και έδρα της κομητείας Πίμα και του Πανεπιστημίου της Αριζόνα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2020, η πόλη της Τούσον, έχει πληθυσμό 542.629 κατοίκους.Η πόλη είναι αδελφοποιημένη με την πόλη των Τρικάλων[2][3] Η Τούσον είναι η 33η μεγαλύτερη πόλη των Ηνωμένων Πολιτειών και η 52η μεγαλύτερη μητροπολιτική περιοχή.

Άποψη της πόλης

Απέχει 188 χιλιόμετρα από το Φοίνιξ και 100 από τα σύνορα με το Μεξικό. Λόγω των πολλών εταιριών της Τούσον που ασχολούνται με τον σχεδιασμό και την κατασκευή οπτικών και οπτικοηλεκτρικών συστημάτων, η Τούσον έχει το προσωνύμιο Όπτικ Βάλεϊ.

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προϊστορία και αυτόχθονοι λαοί

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή της Τούσον αποτελεί μία από τις αρχαιότερες συνεχώς κατοικημένες περιοχές στη Βόρεια Αμερική.[4] Οι Χοχόκαμ, αρχαίος γεωργικός λαός που άκμασε περίπου από το 300 μ.Χ. έως το 1450 μ.Χ., κατοίκησαν και καλλιέργησαν αυτή τη γη για περισσότερα από τέσσερα χιλιάδες χρόνια.[5] Σύμφωνα με την προφορική παράδοση των αυτόχθονων λαών, οι Χοχόκαμ θεωρούνται πρόγονοι των σημερινών Τοχόνο Ο'οντάμ και Ακιμέλ Ο'οντάμ (Πίμα).[6]

Το όνομα «Τούσον» προέρχεται από την O'odham λέξη S-cuk Son (Cuk Ṣon), που σημαίνει «στη βάση του μαύρου λόφου», αναφορά στη σημερινή Κορυφή Σέντινελ (Sentinel Peak).[7] Η κληρονομιά των αυτόχθονων λαών συνεχίζεται σήμερα μέσω του Εθνισμού Πάσκουα Γιάκι και του Εθνισμού Τοχόνο Ο'οντάμ.[8]

Ισπανική αποικιακή περίοδος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1692 ο Ιησουίτης ιεραπόστολος Πατήρ Ευσέβιος Φραγκίσκος Κίνο ίδρυσε την Αποστολή Σαν Χαβιέρ ντελ Μπακ στην Ο'οντάμ κοινότητα Wa:k, περίπου 16 χιλιόμετρα νότια του σημερινού κέντρου της Τούσον.[9] Το ίδιο έτος ίδρυσε επίσης επισκέψιμο παρεκκλήσι στο χωριό Σοβαϊπούρι Chuk Shon, κοντά στη βάση της Κορυφής Σέντινελ, το οποίο ονόμασε San Cosmé del Tucson.[10]

Το 1752, αντιδρώντας στις επιδρομές των Απάτσι, οι ισπανικές αρχές ίδρυσαν στρατιωτική βάση (προεδρίο) στο Τούμπακ, νότια της Τούσον, που αποτέλεσε τον πρώτο μεγάλο ισπανικό οικισμό στη νότια Αριζόνα.[11] Το 1767 ο βασιλιάς Κάρολος Γ' της Ισπανίας απέλασε τους Ιησουίτες από τις ισπανικές αποικίες και εγκατέστησε τους Φραγκισκανούς στη θέση τους.

Στις 20 Αυγούστου 1775, ο Ιρλανδός αξιωματικός Ούγκο Ο'Κόνορ υπηρετώντας στην ισπανική υπηρεσία ίδρυσε επίσημα το Προεδρίο Σαν Αγκουστίν ντελ Τούσον (Presidio San Agustín del Tucson), ένα ισπανικό οχυρό για την άμυνα έναντι των Απάτσι—γεγονός που θεωρείται η επίσημη ίδρυση της πόλης.[12] Το οχύρωμα ολοκληρώθηκε το 1783 με τεράστια τείχη αδόβης.[13] Κατά τα επόμενα χρόνια, το ίδιο έτος (1783–1797), οι Φραγκισκανοί ανήγειραν τον σωζόμενο σήμερα ναό της Αποστολής Σαν Χαβιέρ ντελ Μπακ, γνωστό ως «Λευκό Περιστέρι της Ερήμου».[14]

Μεξικανική περίοδος (1821–1854)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την ανεξαρτησία του Μεξικού από την Ισπανία το 1821, η Τούσον εντάχθηκε στη μεξικανική πολιτεία της Σονόρα.[15] Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου παρέμεινε ένα μικρό, αλλά σημαντικό, συνοριακό φρούριο, που αντιμετώπιζε συνεχείς επιδρομές των Απάτσι και περιορισμένη οικονομική ανάπτυξη.

Η Συνθήκη Γκουαδαλούπε Ιδάλγο (1848), που τερμάτισε τον Μεξικανοαμερικανικό Πόλεμο, μετέθεσε τα σύνορα νότια στον ποταμό Χίλα, αλλά η Τούσον παρέμεινε τυπικά μέρος του Μεξικού.[16] Η οριστική ενσωμάτωση στις ΗΠΑ επήλθε με την Αγορά Γκάντσντεν στις 8 Ιουνίου 1854, μέσω της οποίας οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησαν τη νότια Αριζόνα και τμήμα του νοτιοδυτικού Νέου Μεξικού.[17]

Αμερικανική εδαφική περίοδος (1854–1912)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου, η Τούσον κατελήφθη βραχύχρονα από Συνομοσπονδιακές δυνάμεις, αλλά επανακτήθηκε από τον Ενωσιακό στρατό το 1862 χωρίς μάχη.[18] Με την ίδρυση της Εδαφικής Αριζόνα στις 24 Φεβρουαρίου 1863 από τον Αβραάμ Λίνκολν, η Τούσον ήταν η μεγαλύτερη πόλη της νέας εδαφικής οντότητας με σχεδόν 3.000 κατοίκους.[19] Χρημάτισε πρωτεύουσα της Εδαφικής Αριζόνα κατά την περίοδο 1867–1877.[20]

Στις 7 Φεβρουαρίου 1877 η Τούσον ενσωματώθηκε επίσημα ως πόλη.[21] Στις 20 Μαρτίου 1880 έφτασε ο Νότιος Ειρηνικός Σιδηρόδρομος, γεγονός που εορτάστηκε πανηγυρικά και συνέβαλε στην αύξηση του πληθυσμού στις 7.000 κατοίκους.[22] Το 1885 το 13ο Εδαφικό Νομοθετικό Σώμα ψήφισε την ίδρυση του Πανεπιστημίου της Αριζόνα στην Τούσον, το οποίο και άνοιξε τις πύλες του εκεί.[23] Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, η Τούσον αποτελούσε τη μεγαλύτερη πόλη της Αριζόνα και το κέντρο του σιδηροδρόμου και του εμπορίου της εδαφικής περιοχής.[24]

20ός αιώνας

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αριζόνα έγινε η 48η πολιτεία των ΗΠΑ στις 14 Φεβρουαρίου 1912. Το 1919, η Τούσον δημιούργησε το πρώτο δημοτικό αεροδρόμιο στη χώρα, στη θέση του σημερινού Αεροπορικού Κέντρου Ντέιβις-Μόνθαν.[25] Στις 27 Σεπτεμβρίου 1927, ο Τσαρλς Λίντμπεργκ αφιέρωσε επίσημα το αεροδρόμιο, το οποίο μετονομάστηκε «Ντέιβις-Μόνθαν» προς τιμή δύο τοπικών πιλότων του Α' Παγκοσμίου Πολέμου που σκοτώθηκαν σε ατυχήματα.[26]

Κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η βάση Ντέιβις-Μόνθαν μετατράπηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα εκπαιδευτικά κέντρα βαρέων βομβαρδιστικών της χώρας, εκπαιδεύοντας πληρώματα Β-24 και Β-29.[27] Μετά τον πόλεμο, το ξηρό και αλκαλικό έδαφος της περιοχής έκανε τη βάση ιδανική για αποθήκευση αεροσκαφών, οδηγώντας στη δημιουργία της 309ης Ομάδας AMARG («The Boneyard»), της μεγαλύτερης εγκατάστασης αποθήκευσης αεροσκαφών στον κόσμο.[28]

Τα χρόνια μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σηματοδότησαν τη μεγαλύτερη δημογραφική ανάπτυξη στην ιστορία της Τούσον, με τον πληθυσμό να πενταπλασιάζεται.[29] Η ανάπτυξη των βιομηχανιών αεροδιαστήματος και άμυνας, καθώς και η φήμη της πόλης ως υγειονομικού θερέτρου λόγω του ξηρού κλίματος, προσέλκυσαν πληθυσμό από ολόκληρες τις ΗΠΑ.[30] Το 2015, η Τούσον αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως «Πόλη Γαστρονομίας», αποτελώντας την πρώτη αμερικανική πόλη που έλαβε αυτή τη διάκριση.[31]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Saxton, Dean· Saxton, Lucille· Enos, Susie (1983). Tohono O'odham/Pima to English, English to Tohono O'odham/Pima Dictionary. Tucson, AZ: The University of Arizona Press. ISBN 978-0-8165-1942-2.
  2. ↑ «U.S. Census Bureau QuickFacts: Tucson city, Arizona». www.census.gov (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021.
  3. ↑ «Tucson, Arizona Population 2021 (Demographics, Maps, Graphs)». worldpopulationreview.com. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021.
  4. ↑ «History of Tucson: Native Americans, Missions & The Old West». Visit Tucson. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  5. ↑ «Hohokam Culture». National Park Service. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  6. ↑ «Hohokam». Wikipedia. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  7. ↑ «Celebrating Tucson (S-cuk Son)». Archaeology Southwest. 20 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  8. ↑ «History & Culture in Tucson». Visit Tucson. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  9. ↑ «Mission San Xavier del Bac». National Park Service. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  10. ↑ «Mission San Cosme y Damián de Tucsón». Wikipedia. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  11. ↑ «Spanish Colonial Tucson: Missions & Heritage». Visit Tucson. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  12. ↑ «A History of Tucson» (PDF). NAFSA. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  13. ↑ «Spanish Colonial Tucson: Missions & Heritage». Visit Tucson. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  14. ↑ «Mission San Xavier del Bac». National Park Service. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  15. ↑ «History of Tucson Arizona». City Towner. 20 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  16. ↑ «The American Southwest: Tucson in Transition». Bill of Rights Institute. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  17. ↑ «History of Tucson». Visit Tucson. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  18. ↑ «A History of Tucson» (PDF). NAFSA. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  19. ↑ «Arizona History: Tucson». World History. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  20. ↑ «Arizona Territory capitals». Wikipedia. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  21. ↑ «Tucson, Arizona». Wikipedia. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  22. ↑ «Arizona History: Tucson». World History. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  23. ↑ «Arizona History: Tucson». World History. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  24. ↑ «The History of Tucson, AZ». Grogan & Grogan. 6 Οκτωβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  25. ↑ «History of Davis-Monthan: Empty Fields to Wartime Prep». AZPM. 3 Μαΐου 2016. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  26. ↑ «History of Davis-Monthan: Empty Fields to Wartime Prep». AZPM. 3 Μαΐου 2016. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  27. ↑ «History of Davis-Monthan: Empty Fields to Wartime Prep». AZPM. 3 Μαΐου 2016. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  28. ↑ «Davis Monthan Air Force Base». My Military Benefits. 12 Φεβρουαρίου 2026. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  29. ↑ «The History of Tucson, AZ». Grogan & Grogan. 6 Οκτωβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  30. ↑ «History of Tucson Arizona». City Towner. 20 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.
  31. ↑ «Tucson, Arizona». Wikipedia. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2025.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Τούσον&oldid=11647725"