Τουρκικό συνταγματικό δημοψήφισμα του 2017

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Τουρκικό συνταγματικό δημοψήφισμα του 2017
Δημοψήφισμα για την έγκριση 18 προτεινόμενων τροποποιήσεων του Συντάγματος της Τουρκίας
Περιοχή Τουρκία και τουρκική διασπορά
Ημερομηνία Κυριακή 16 Απριλίου 2017
Αποτελέσματα
Αποτελέσματα Ψήφοι Ποσοστό
Yes check.svg ΝΑΙ 25.157.025 51,41%
X mark.svg ΟΧΙ 23.777.091 48,59%
Έγκυρα 48.934.116 98,26%
Άκυρα ή λευκά 865.047 1,74%
Ψήφισαν 49.799.163 100,00%
Προσέλευση 85,32%
Εκλογικό σώμα 58.366.647
Αποτελέσματα ανά νομό
Turkish constitutional referendum 2017.png
  Ναι
  Όχι

Στην Τουρκία, διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα την Κυριακή 16 Απριλίου 2017.[1][2] Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να προεγκρίνουν ή να απορρίψουν ένα σύνολο από 18 προτεινόμενες τροποποιήσεις του τουρκικού συντάγματος[3], που θα μετατρέψουν το πολίτευμα της χώρας από προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία σε προεδρική δημοκρατία. Όσοι ενέκριναν την αλλαγή του πολιτεύματος ψήφιζαν "ναι", ενώ όσοι την απέρριπταν, ψήφιζαν "όχι". Το αποτέλεσμα, σε ποσοστά, ήταν οριακά υπέρ του "ναι", με το 51,4% των ψηφισάντων να συντάσσονται με αυτή την επιλογή, ενώ "όχι" ψήφισε το 48,59% των πολιτών. Σε απόλυτους αριθμούς, το "ναι" συγκέντρωσε περί τα 25,2 εκατομμύρια ψήφους, ενώ υπέρ του "όχι" τάχθηκαν 23,8 περίπου εκατομμύρια πολίτες[4].

Οι τροποποιήσεις αποτελούν πρόταση του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP, προφ. Α-Κε-Πε) και του ηγέτη του και προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Υπέρ των αλλαγών τάχθηκε και το Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος (MHP).[5][6] Στο στρατόπεδο του "όχι" συντάχθηκαν, από διαφορετική σκοπιά, τα άλλα δύο κόμματα του τουρκικού κοινοβoυλίου, το κεμαλικής ιδεολογίας Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το αριστερό HDP (Χα-Ντε-Πε).

Οι τροποποιήσεις, όταν περάσουν και από τη βουλή, αφενός ενισχύουν τις εκτελεστικές εξουσίες του προέδρου της δημοκρατίας, αφετέρου μειώνουν αυτές του Κοινοβουλίου και καταργούν το αξίωμα του πρωθυπουργού. Βουλευτικές και προεδρικές εκλογές, θα διεξάγονται πλέον ταυτόχρονα, κάθε πέντε χρόνια[7]. Ακόμη, αυξάνεαται ο αριθμός των βουλευτών από 550 σε 600 και αναμορφώνεται το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων (HSYK) της Τουρκίας.

Πράσινος φάκελος και χαρακτηριστικό λευκο-καφέ ψηφοδέλτιο, δείγμα από αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στο δημοψήφισμα. (Evet=Nαι, Hayir=Όχι )

Συνταγματικές τροποποιήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχικές προτάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 10 Δεκεμβρίου 2016, το AKP και το MHP κατέθεσαν 21 προτεινόμενες τροποποιήσεις του συντάγματος και ξεκίνησαν να συλλέγουν υπογραφές από μέλη του κοινοβουλίου, προκειμένου να ξεκινήσουν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Σε ψηφοφορίες που ακολούθησαν, 3 από αυτές τις προτάσεις απορρίφθηκαν, με τις υπόλοιπες 18 να παραμένουν. Συνοπτικά οι προτεινόμενες τροποποιήσεις είναι οι εξής:[8][9][10][11][12]

Περιγραφή των προτεινόμενων τροποποιήσεων
# Άρθρο Περιγραφή τροποποίησης
1 Άρθρο 9 Η δικαστική εξουσία είναι υποχρεωμένη να ενεργεί υπό τον όρο της αμεροληψίας.
2 Άρθρο 75 Ο αριθμός των βουλευτών αυξάνεται από τους 550 στους 600.
3 Άρθρο 76 Η απαιτούμενη ηλικία για να είναι κάποιος υποψήφιος σε εκλογές μειώνεται από τα 25 στα 18 έτη, ενώ πλέον δεν απαιτείται να έχει εκπληρώσει την στρατιωτική του θητεία. Στρατιωτικοί δεν μπορούν να θέτουν υποψηφιότητα σε εκλογές.
4 Άρθρο 77 Η κοινοβουλευτική θητεία παρατείνεται από τα 4 στα 5 έτη. Οι βουλευτικές και οι προεδρικές εκλογές θα διεξάγονται την ίδια μέρα κάθε πέντε χρόνια, με τις προεδρικές να διεξάγονται και σε δεύτερο γύρο, σε περίπτωση μη εξασφάλισης πλειοψηφίας.
5 Άρθρο 87 Ο ρόλος του κοινοβουλίου είναι να:
  • Συντάσσει, μεταβάλει, καταργεί νόμους.
  • Αποδέχεται διεθνείς συμβάσεις.
  • Συζητά, αυξάνει ή μειώνει τον προϋπολογισμό σε ειδική επιτροπή και να αποδέχεται ή απορρίπτει αυτόν στην ολομέλειά του.
  • Διορίζει 7 μέλη του HSYK
  • και χρησιμοποιεί άλλες εξουσίες που περιγράφονται στο σύνταγμα
5 Άρθρο 89 Για να ξεπεραστεί το προεδρικό βέτο, το κοινοβούλιο πρέπει να εγκρίνει το ίδιο νομοσχέδιο με απόλυτη πλειοψηφία (301 βουλευτών).
6 Άρθρο 98 Το κοινοβούλιο διορίζει το υπουργικό συμβούλιο και τον αντιπρόεδρο της χώρας μέσα από κοινοβουλευτική έρευνα, γενική συζήτηση και γραπτές ερωτήσεις. Συγκεκριμένα, ο προτεινόμενος αντιπρόεδρος θα πρέπει να απαντήσει σε γραπτές ερωτήσεις εντός 15 ημερών.
7 Άρθρο 101 Προκειμένου κάποιος να μπορεί να θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές θα πρέπει να έχει την στήριξη ενός ή περισσότερων κομμάτων που κέρδισαν 5% ή περισσότερο στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές και 100.000 ψηφοφόρους. Ο εκλεγμένος πρόεδρος δεν χρειάζεται πλέον να τερματίσει τη συμμετοχή στο κόμμα του, σε περίπτωση που έχει κάποια.
8 Άρθρο 104 Ο πρόεδρος γίνεται ο αρχηγός του κράτους και ο επικεφαλής της κυβέρνησης, με εξουσία να διορίζει και να απολύει τους υπουργούς και τον αντιπρόεδρο. Ο πρόεδρος μπορεί να εκδίδει εκτελεστικά διατάγματα.
9 Άρθρο 105 Το κοινοβούλιο μπορεί να ξεκινήσει κοινοβουλευτική έρευνα με απόλυτη πλειοψηφία (301). Μετά την ολοκλήρωση σχετικής έρευνας, το κοινοβούλιο μπορεί να παραπέμψει σε δίκη τον πρόεδρο, εφόσον υπάρχει πλειοψηφία 400 βουλευτών.
10 Άρθρο 106 Ο πρόεδρος μπορεί να διορίσει έναν ή περισσότερους αντιπροέδρους. Εάν η προεδρία χηρεύσει, τότε πρέπει να πραγματοποιηθούν νέες προεδρικές εκλογές εντός 45 ημερών.
11 Άρθρο 116 Ο πρόεδρος και τα τρία πέμπτα της βουλής μπορούν να αποφασίσουν την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.
12 Άρθρο 119 Η πράξη του προέδρου να εφαρμόζει στη χώρα κατάσταση εκτάκτου ανάγκης πρέπει να διαθέτει κοινοβουλευτική έγκριση.
13 Άρθρο 125 Οι πράξεις του Προέδρου υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.
13 Άρθρο 142 Τα στρατιωτικά δικαστήρια καταργούνται, εκτός αν έχουν συγκροτηθεί για να διερευνήσουν ενέργειες στρατιωτικών σε περίοδο πολέμου.
13 Άρθρο 146 Οι δικαστές του συνταγματικού δικαστηρίου μειώνονται από τους 15 στους 17. Ο πρόεδρος διορίζει τους 12 από τους δικαστές, ενώ οι υπόλοιποι 3 διορίζονται από το κοινοβούλιο.
14 Άρθρο 159 Το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων μετονομάζεται σε "Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων", τα μέλη του μειώνονται στα 13 από 22 και τα τμήματά του στα 2 από 3. 4 από τα μέλη του διορίζονται από τον πρόεδρο και 7 από το κοινοβούλιο.
15 Άρθρο 161 Ο πρόεδρος καταθέτει το σχέδιο του προϋπολογισμού 75 ημέρες πριν την έναρξη του νέου φορολογικού έτους.
16 Διάφορα άρθρα Προσαρμογή διαφόρων άρθρων του συντάγματος, που αφορούν κυρίως μεταφορά εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την κυβέρνηση προς τον πρόεδρο.
16 Άρθρο 123 Ο πρόεδρος έχει την εξουσία να δημιουργεί ομόσπονδα κρατίδια.
17 Προσωρινό άρθρο 21 Οι επόμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου 2019.
18 Εφαρμογή των τροποποιήσεων 1-17 Οι τροποποιήσεις (2, 4 και 7) να τεθούν σε ισχύ μετά τις επόμενες εκλογές, ενώ οι υπόλοιπες μετά την ορκωμοσία του νέου προέδρου.

Αποτελέσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επαρχία Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι Ψηφοφόροι Έγκυρα Λευκά Ναι Ναι (%) Όχι Όχι (%) Συμμετοχή (%)
Άδανα 1.510.122 1.302.288 1.281.151 21.137 535.932 41,83% 745.219 58,17% 86,24%
Αντιγιαμάν 390.493 336.098 329.957 6.141 230.176 69,76% 99.781 30,24% 86,07%
Αφιόν Καραχισάρ 500.722 446.104 435.854 10.250 281.392 64,56% 154.462 35,44% 89,09%
Αγρί 292.701 208.469 202.528 5.941 87.257 43,08% 115.271 56,92% 71,22%
Ακσαράι 261.111 220.403 215.895 4.508 162.985 75,49% 52.910 24,51% 84,41%
Αμάσειας 242.414 219.528 215.727 3.801 121.360 56,26% 94.367 43,74% 90,56%
Άγκυρα 3.853.894 3.467.364 3.415.752 51.612 1.668.601 48,85% 1.747.151 51,15% 89,97%
Αττάλεια 1.636.742 1.429.076 1.403.836 25.240 574.421 40,92% 829.415 59,08% 87,31%
Αρνταχάν 67.435 54.178 52.984 1.194 23.455 44,27% 29.529 55,73% 80,34%
Αρτβίν 127.944 108.868 106.478 2.390 49.974 46,93% 56.504 53,07% 85,09%
Αϊδίνιο 794.509 699.942 687.056 12.886 245.016 35,66% 442.040 64,34% 88,09%
Μπαλικεσίρ 917.350 824.390 810.339 14.051 368.741 45,50% 441.598 54,50% 89,87%
Μπαρτίν 144.809 124.867 120.904 3.963 67.744 56,03% 53.160 43,97% 86,23%
Μπατμάν 96.139 36,35% 168.376 63,65%
Μπαϊμπούρτ 37.629 81,70% 8.431 18,30%
Μπιλετσίκ 65.867 48,86% 68.954 51,14%
Μπίνγκολ 95.987 72,57% 36.273 27,43%
Μπίτλις 87.852 59,35% 60.170 40,65%
Μπολού 120.685 62,26% 73.162 37,74%
Μπουρντούρ 87.451 51,75% 81.550 48,25%
Προύσα 987.904 53,21% 868.788 46,79%
Τσανάκαλε 139.974 39,54% 213.991 60,46%
Τσανκίρι 79.760 73,35% 28.980 26,65%
Τσορούμ 219.394 64,49% 120.814 35,51%
Ντενιζλί 289.984 44,53% 361.198 55,47%
Ντιγιαρμπακίρ 251.733 32,41% 525.089 67,59%
Ντούζτζε 164.122 70,56% 68.476 29,44%
Αδριανούπολη 78.907 29,51% 188.513 70,49%
Έλαζιγ 240.774 71,79% 94.620 28,81%
Ερζινκάν 80.903 60,50% 52.816 39,50%
Ερζερούμ 300.589 74,48% 103.007 25,52%
Εσκισεχίρ 236.994 42,43% 321.623 57,57%
Γκαζιαντέπ 603.954 62,45% 363.136 37,55%
Κερασούντα 164.567 61,66% 102.329 38,34%
Γκιουμούσχανε 54.601 75,16% 18.050 24,84%
Χακάρι 41.104 32,42% 85.689 67,58%
Χατάι 401.405 45,65% 477.978 54,35%
Ιγδίρ 30.817 34,80% 57.736 65,20%
Ισπάρτα 148.917 56,04% 116.809 43,96%
Κωνσταντινούπολη 4.479.272 48,65% 4.728.318 51,35%
Σμύρνη 870.658 31,20% 1.919.745 68,80%
Καχραμανμαράς 458.349 73,96% 161.395 26,04%
Καραμπούκ 88.969 60,68% 57.646 39,32%
Καραμάν 94.289 63,85% 53.386% 36.15
Καρς 70.920 50,98% 68.189 49,02%
Κασταμονής 147.530 64,82% 80.078 35,18%
Καισάρεια 557.397 67,76% 265.239 32,24%
Κίλις 44.461 64,09% 24.912 35,91%
Κιρίκαλε 103.784 62,42% 62.478 37,58%
Κιρκλαρελί 68.552 26,87% 170.574 71,33%
Κιρσεχίρ 72.363 53,25% 63.520 46,75%
Κοτζαέλι 650.336 56,69% 496.925 43,31%
Ικόνιο 928.602 72,88% 345.610 27,12%
Κιουτάχειας 261.275 70,31% 110.314 29,69%
Μαλάτεια 323.638 69,57% 141.539 30,43%
Μανίσα 417.386 45,67% 496.622 54,33%
Μαρντίν 149.733 40,98% 215.653 59,02%
Μερσίνη 387.611 35,98% 689.748 64,02%
Μούγλα 184.507 30,70% 416.584 69,30%
Μους 87.314 50,56% 85.370 49,44%
Νεβσεχίρ 117.548 65,59% 61.663 34,41%
Νίγδη 118.141 59,80% 79.427 40,20%
Ορντού 275.328 61,89% 169.544 38,11%
Οσμανίγιε 169.918 57,84% 123.860 42,16%
Ριζούντα 155.028 75,55% 50.158 24,45%
Σαγγάριος 413.078 68,06% 193.897 31,94%
Σαμψούντα 507.303 63,55% 290.932 36,45%
Σανλιούρφα 599.073 70,82% 246.835 29,18%
Σιιρτ 69.121 47,81% 74.365 52,19%
Σινώπη 73.324 57,75% 53.651 42,25%
Σίρνακ 58.607 28,30% 148.482 71,70%
Σεβάστεια 262.404 71,28% 105.730 28,72%
Ραιδεστός 242.247 38,91% 380.348 61,09%
Τόκατ 226.835 63,18% 132.188 36,82%
Τραπεζούντα 316.308 66,45% 159.681 33,55%
Τανσελί 9.859 19,59% 40.478 80,41%
Ούσακ 109.263 47,03% 123.053 52,97%
Βαν 193.584 42,72% 259.575 57,28%
Γιάλοβα 71.929 49,73% 72.708 50,27%
Γιόζγκατ 179.911 74,27% 62.338 25,73%
Ζόνγκουλντακ 186.197 49,35% 191.117 50,65%
Πανεθνικά αποτελέσματα 58.366.647 49.799.163 48.934.116 865.047 25.157.025 51,41% 23.777.091 48,59% 85,32%

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Το συνταγματικό δημοψήφισμα στην Τουρκία: Απόλυτος θα είναι ο έλεγχος από τον Ερντογάν» (στα αγγλικά). Mignatiou.com. 2017-02-14. http://mignatiou.com/2017/02/to-sintagmatiko-dimopsifisma-stin-tourkia-apolitos-tha-ine-o-elegchos-apo-ton-erntogan/. Ανακτήθηκε στις 2017-04-17. 
  2. «Συμβούλιο της Ευρώπης: Η Τουρκία με το συνταγματικό δημοψήφισμα οδηγείται στην απολυταρχία». Πρώτο Θέμα. http://www.protothema.gr/politics/article/661448/sumvoulio-tis-europis-i-tourkia-me-to-sudagmatiko-dimopsifisma-odigeitai-stin-apolutarhia-/. Ανακτήθηκε στις 2017-04-17. 
  3. ηλεκτρον. εφημερίδα "iefimerida.gr" (2017-02-11). «Τουρκία: Στις 16 Απριλίου το δημοψήφισμα για τη συνταγματική αναθεώρηση». http://www.iefimerida.gr/news/318598/toyrkia-stis-16-aprilioy-dimopsifisma-gia-ti-syntagmatiki-anatheorisi. Ανακτήθηκε στις 2017-04-17. 
  4. εφημερίδα "Η Ναυτεμπορική", «Τουρκία: Οριακή νίκη του «ναι», την αμφισβητεί η αντιπολίτευση» (17-04-2017)
  5. Ρομπόπουλος, Ανδρέας. «Η πορεία προς το δημοψήφισμα στην Τουρκία». www.sigmalive.com. http://www.sigmalive.com/simerini/politics/406920/i-poreia-pros-to-dimopsifisma-stin-tourkia. Ανακτήθηκε στις 2017-04-17. 
  6. «Τουρκία: «Γκρίζοι Λύκοι» και Ερντογάν συμφώνησαν στην αλλαγή του συντάγματος». Πρώτο Θέμα. http://www.protothema.gr/world/article/633403/tourkia-grizoi-lukoi-kai-erdogan-sumfonisan-stin-allagi-tou-sudagmatos/. Ανακτήθηκε στις 2017-04-17. 
  7. ενημερωτικός ιστότοπος Euronews, Δημοψήφισμα στην Τουρκία: Πώς ο Ερντογάν γίνεται και επίσημα σουλτάνος (13/04/2017)
  8. «TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ : SIRA SAYISI: 447» (PDF). Anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr. http://anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr/pdf/anayasadegisikligikanunteklifi.pdf. Ανακτήθηκε στις 28-2-2017. 
  9. «Anayasa Mahkemesi». Anayasa.gov.tr. http://www.anayasa.gov.tr/icsayfalar/mevzuat/1982anayasas%C4%B1.html. Ανακτήθηκε στις 28-2-2017. 
  10. «TBB | Anayasa Değişikliği Teklifi'nin Karşılaştırmalı ve Açıklamalı Metni». Anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr. http://anayasadegisikligi.barobirlik.org.tr/Anayasa_Degisikligi.aspx. Ανακτήθηκε στις 28 February 2017. 
  11. «21 maddelik anayasa teklifi Meclis'te: Cumhurbaşkanı yürütmenin başı». Diken. http://www.diken.com.tr/21-maddelik-anayasa-metni-mecliste-guclu-yasama-guclu-yurutme-dedik/. Ανακτήθηκε στις 28-2-2017. 
  12. «18 maddelik anayasa değişikliği teklifinin tam metni» (στα tr-TR). Evrensel.net. 10-1-2017. https://www.evrensel.net/haber/303483/18-maddelik-anayasa-degisikligi-teklifinin-tam-metni.