Περιβαλλοντική εκπαίδευση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) αναπτύχθηκε σταδιακά από τη δεκαετία του 1960, εξαιτίας των οξυμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων, με στόχο την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των πολιτών και την προοπτική να αντιπαρατεθεί στα στερεότυπα και προκαταλήψεις που βασίστηκαν για πολλά χρόνια στην κυρίαρχη αντίληψη που θεωρεί τον άνθρωπο αφέντη της φύσης. Πρόκειται για μια συνεχή διαδικασία εκπαίδευσης ατόμων όλων των ηλικιών, εντός και εκτός σχολικού πλαισίου, με σκοπό τη διαμόρφωση υπεύθυνων πολιτών που συμμετέχουν ενεργά στα κοινωνικά ζητήματα. Η διεξαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης περιλαμβάνει παιδαγωγικές μεθόδους και δραστηριότητες που ενισχύουν την κριτική σκέψη, την ομαδική εργασία, την διεπιστημονικότητα, καθώς επίσης προωθεί το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία. Έχει στόχο την καλλιέργεια της ολιστικής άποψης για το περιβάλλον και την αντιμετώπιση των προβλημάτων λαμβάνοντας υπόψη επιπλέον την πολιτική, κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική κατάσταση.

Ορισμοί της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πρώτος ορισμός για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση δόθηκε από την οργάνωση International Union for the Conservation of Nature το 1970: «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι η διαδικασία αναγνώρισης αξιών και διασαφήνισης εννοιών, ώστε να αναπτυχθούν δεξιότητες και στάσεις αναγκαίες για την κατανόηση και εκτίμηση της αλληλοσυσχέτισης ανθρώπου, πολιτισμού και βιοφυσικού περιβάλλοντος. Απαιτεί πρακτική ενασχόληση με τη λήψη αποφάσεων και τη διαμόρφωση ενός κώδικα συμπεριφοράς για θέματα που αφορούν την ποιότητα του περιβάλλοντος».

Ο πιο αποδεκτός ορισμός για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση δόθηκε από την UNESCO το 1977, στην Τιφλίδα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης: «Η περιβαλλοντική εκπαίδευση προωθεί την ανάπτυξη σαφούς αντίληψης και ενδιαφέροντος για την οικονομική, κοινωνική, πολιτική και οικολογική αλληλεξάρτηση σε αστικές και αγροτικές περιοχές. Παρέχει σε κάθε άτομο δυνατότητα απόκτησης γνώσεων, αξιών, στάσεων, αφοσίωσης και δεξιοτήτων που χρειάζονται για να προστατεύσει και να καλυτερεύσει το περιβάλλον. Συμβάλλει στη δημιουργία νέων προτύπων συμπεριφοράς, ατόμων, ομάδων, κοινωνιών προς το περιβάλλον.»


Οι τρεις διαστάσεις της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκπαίδευση γύρω από το περιβάλλον[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκπαίδευση γύρω από το περιβάλλον (education about the environment) αποκαλείται η διαρκής συσσώρευση γνώσεων γύρω από τις βιοφυσικές κυρίως διαστάσεις του περιβάλλοντος.

Εκπαίδευση μέσα στο περιβάλλον[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τη δεκαετία του 1970, αναπτύχθηκε και μία άλλη διάσταση που συνήθως ονομάζεται εκπαίδευση μέσα στο περιβάλλον (education in the environment ή from ή through the environment), η οποία διαφοροποιεί την εκπαίδευση γύρω από το περιβάλλον εισάγοντας την απευθείας εμπειρία ως πηγή της γνώσης για το περιβάλλον, προχωρώντας ακόμη περισσότερο στην αναδεικνύοντας την ευεργετική δράση της επαφής του ατόμου με τη φύση και στον συναισθηματικό του κόσμο.

Εκπαίδευση για το περιβάλλον[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μία τρίτη διάσταση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης είναι η εκπαίδευση για το περιβάλλον (education for the environment), η οποία εισάγει την έννοια της ευθύνης του πολίτη για την κατάσταση και την τύχη του περιβάλλοντος. Έτσι, εισάγεται η πολιτική και η κοινωνική διάσταση στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, σε μία προσπάθεια να εξοπλίσει τους ανθρώπους με αξίες και στάσεις τέτοιες ώστε να υπερασπίζονται το περιβάλλον και στο επίπεδο των αποφάσεων αλλά και στο επίπεδο της καθημερινής πρακτικής. Αυτή η τρίτη διάσταση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης θέτει πολλά ιδεολογικά ζητήματα. Έχουν διαμορφωθεί δύο τάσεις, η τεχνοκρατική, που υποστηρίζει ότι η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να δώσει πειστικές λύσεις στα περιβαλλοντικά ζητήματα, και η οικοκεντρική, που θεωρεί ότι η επιστήμη και η τεχνολογία δεν μπορούν από μόνες τους να δώσουν λύσεις.

Αυτές οι τρεις διαστάσεις, γύρω από-μέσα στο-για το περιβάλλον, συμπληρώνουν η μία την άλλη και αποτελούν μία ολοκληρωμένη εκπαιδευτική, πολιτική και πολιτιστική οντότητα που την αποκαλούμε περιβαλλοντική εκπαίδευση[1]

  1. Καλαϊτζίδης και Ουζούνης (1999). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρία και Πράξη. Σπανίδης.