Πελλάνα Λακωνίας
Συντεταγμένες: 37°12′21.13″N 22°19′18.01″E / 37.2058694°N 22.3216694°E
| Πελλάνα | |
|---|---|
Χάρτης  | |
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου |
| Περιφέρεια | Πελοποννήσου |
| Περιφερειακή Ενότητα | Λακωνίας |
| Δήμος | Σπάρτης |
| Δημοτική Ενότητα | Πελλάνας |
| Γεωγραφία | |
| Νομός | Λακωνίας |
| Υψόμετρο | 400 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 198 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Καλύβια |
| Ταχ. κώδικας | 230 59 |
Η Πελλάνα είναι οικισμός της Λακωνίας στην Πελοπόννησο.[1] Βρίσκεται κοντά στους πρόποδες του Ταϋγέτου και απέχει 24 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από τη Σπάρτη και 224 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από την Αθήνα. Έχει πληθυσμό 198 κατοίκους σύμφωνα με την Ελληνική απογραφή 2021.[2]
Πολύ κοντά στο χωριό βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της αρχαίας Πελλάνας, με λείψανα πρωτοελλαδικών, μυκηναϊκών και ελληνιστικών χρόνων. Από την αρχαία Πελλάνα πήρε το χωριό, το 1932, τη σύγχρονη ονομασία του (η παλιά ονομασία του ήταν Καλύβια).[3]
Δημογραφική εξέλιξη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού είναι η εξής:
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1991 | 393[4] |
| 2001 | 307[5] |
| 2011 | 262[6] |
| 2021 | 198[2] |
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Πελλάνα κατοικήθηκε από την πρωτοελλαδική περίοδο ενώ κατά τη μυκηναϊκή περίοδο κτίστηκαν μεγάλοι θολωτοί τάφοι που δείχνουν την ισχύ και των πλούτο των αρχόντων της περιοχής.
Κατά τον 4ο ή 3ο αι. π.Χ., όταν η Σπάρτη διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο, τοίχισε την ακρόπολη της Πελλάνας. Ο περιηγητής Παυσανίας στα Λακωνικά αναφέρει το τείχος αλλά και το ιερό του Ασκληπιού και την Πελλανίδα πηγή. Επίσης αναφέρει ότι μια νεαρή κοπέλα έπεσε μέσα στην Πελλανίδα και εξαφανίστηκε, ενώ το πέπλο της αναδύθηκε αργότερα από μια άλλη πηγή.[7]
Αρχαιολογικός χώρος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μυκηναϊκό νεκροταφείο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Πελλάνα, στη θέση Σπηλιές (750 μέτρα από το κέντρο του χωριού), ανασκάφηκε κατά διαστήματα, από το 1926 ως το 1995, μυκηναϊκό νεκροταφείο. Εκεί βρίσκονται μερικοί από τους πιο εντυπωσιακούς (αλλά συλημένους) μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους.[7] Ο μεγαλύτερος από τους θολωτούς τάφους είναι βασιλικός των πρώιμων μυκηναϊκών χρόνων (περί το 1500 π.Χ.)[8] και ο θόλος του έχει διάμετρο πάνω από 10 μέτρα. Η στέγη του έχει καταρρεύσει και τώρα προστατεύεται από μεταλλική οροφή. Στους άλλους τάφους υπάρχουν βαθιά ορύγματα στο έδαφος, τα οποία χρησίμευαν ως χώροι απόθεσης των οστών των νεκρών, όταν υπήρχε έλλειψη χώρου στο θάλαμο.[9]
Ακρόπολη (Παλαιόκαστρο)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην κορυφή του λόφου Παλαιόκαστρο, πρόσφατες ανασκαφές αποκάλυψαν λείψανα κατοίκησης των πρωτοελλαδικών χρόνων (περί το 2500 π.Χ.). Πρόκειται ίσως για ανακτορικό κτίριο. Στις πλαγιές του λόφου έχουν αποκαλυφθεί πρωτοελλαδικός τύμβος με ταφές, καθώς και τμήμα οικισμού μυκηναϊκών, κλασσικών και ελληνιστικών χρόνων. Έχει επίσης βρεθεί μνημειώδης πλακόστρωτος δρόμος μυκηναϊκής εποχής, με μεταγενέστερες συντηρήσεις, ο οποίος πρέπει να οδηγεί σε σημαντικό κτίριο, ίσως μυκηναϊκό ανάκτορο.[8] Στη βυζαντινή εποχή ανήκει μια δεξαμενή (κιστέρνα).[9]
Σύμφωνα με τον ανασκαφέα Θεόδωρο Σπυρόπουλο, αρχαιολόγο και έφορο αρχαιοτήτων Σπάρτης, σε αυτή την ακρόπολη βρισκόταν η ομηρική Λακεδαίμων, όπου κατά το έπος είχαν το ανάκτορό τους ο Μενέλαος και η Ωραία Ελένη.[8] Η αντίθετη άποψη θεωρεί τη θέση της Πελλάνας αρκετά απομακρυσμένη, σε σχέση με τους σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους του Μενελαΐου και του Βαφειού.[7]
Στην ακρόπολη της Πελλάνας υπάρχουν τμήματα τείχους ελληνιστικής εποχής και κατάλοιπα των χρόνων της Φραγκοκρατίας.[8]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. 27. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 237.
- 1 2 «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού 2021», σελ. 21906 (σελ. 324 του pdf)
- ↑ ΙΝΕ, Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας, Καλύβια -- Πελλάνα. Ανακτήθηκε 18/11/2009.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991, σελ. 158 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001, σελ. 160 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf.
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10778 (σελ. 305 του pdf)
- 1 2 3 Mee & Spawforth (2001), σ. 229
- 1 2 3 4 Ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού.
- 1 2 Mee & Spawforth (2001), σ. 230
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Πελλάνα Λακωνίας Αρχειοθετήθηκε 2016-03-04 στο Wayback Machine., Υπουργείο Πολιτισμού. Ανακτήθηκε 18/11/2009.
- Mee, Christopher & Spawforth, Anthony (2001). Oxford Archaeological Guides - Greece, Oxford University Press. ISBN 0-19-288058-6.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ιστοσελίδα για το χωριό και τον αρχαιολογικό χώρο. Ανακτήθηκε 18/11/2009.