Λουτρό Χανίων
Συντεταγμένες: 35°11′53″N 24°04′48″E / 35.1981°N 24.08°E
| Λουτρό | |
|---|---|
.JPG) | |
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | Κρήτης |
| Περιφέρεια | Κρήτης |
| Περιφερειακή Ενότητα | Χανίων |
| Δήμος | Σφακίων |
| Δημοτική Ενότητα | Σφακίων |
| Γεωγραφία | |
| Νομός | Χανίων |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 23 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Ταχ. κώδικας | 730 11 |
| Τηλ. κωδικός | 28250 |
 Σχετικά πολυμέσα | |
-02.jpg)
Το Λουτρό (επίσημο: το Λουτρόν) είναι τουριστικό παραθαλάσσιο χωριό της κοινότητας Ανωπόλεως του δήμου Σφακίων στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης.[1][2] Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, το Λουτρό αριθμεί στους 23 κατοίκους.[3] Έχει χαρακτηριστεί ως παραδοσιακός οικισμός με το ΦΕΚ 594/Δ/13-11-1978.[4]
Οικισμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο Λουτρό αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία τα πολλά εστιατόρια, μπαρ και ξενοδοχεία όπου μπορείς να βρεθείς καθ' όλη τη διαδρομή ή διαμονή μέσα στο χωριό, καθιστώντας έτσι τα παραπάνω τη σημερινή ταυτότητα του Λουτρού. Στο Λουτρό επίσης υπάρχει η ευκαιρία για μπάνιο στη θάλασσα, με τρεις στο σύνολο παραλίες με ομπρελοκαθίσματα εντός των ορίων του οικισμού, με δύο στις άκρες του χωριού και μία στη μέση του.
Από το Λουτρό επίσης μπορεί κανείς να ξεκινήσει διαδρομή με τα πόδια σε διάφορους προορισμούς, (κυρίως μέσω του Ε4 μονοπατιού) δυτικά προς τις παραλίες του Φοίνικα, Λύκου και τα Μάρμαρα (με συνέχεια προς παραλία Αγ. Παύλου και Αγία Ρουμέλη), ενώ ανατολικά προς Γλυκά Νερά, παραλία Ίλιγγα και τη Χώρα Σφακίων, ή ακόμα και στην Ανώπολη.
Πρόσβαση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η πρόσβαση στο χωριό επιτυγχάνεται μόνο με τα καράβια και μικρά πλοία της γραμμής από διάφορους ανταγωνιστές, με Taxi Boat ή ακόμα και οδιπορικό μέσω του προαναφερθέντος Ε4 μονοπατιού, καθώς δεν υπάρχει ίχνος αυτοκινητιστικών δρόμων.
Αξιοθέατα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μέσα στο Λουτρό μπορούμε να βρούμε την εκκλησία της Παναγίας, όπου κάθε Πάσχα και 15 Αυγούστου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις, με την ημέρα της Ανάστασης το Πάσχα συγκεκριμένα, να συνοδεύεται από τη γνωστή καύση του Ιούδα (προσομοίωση με κούκλα φτιαγμένη από απορριμένα υλικά).
Ξεκινώντας από τη μία απ'τις δύο διαδρομές προς Φοίνικα (περιμετριά του ακρωτηρίου), παρατηρούμε στην πολύ αρχή της διαδρομής το φρούριο Καστέλλα (ενετικό φρούριο αρκετώς κατεστραμμένο), ενώ συνεχίζωντας στον ίδιο δρόμο, θα βρούμε μπροστά μας την εκκλησία του Σωτήρος του Χριστού, όπου στεγάζει και μικρό σε έκταση νεκροταφείο. Πάλι στη συνέχεια της διαδρομής θα περάσουμε δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, όπου πρέπει να κατέβουμε για να το δούμε από μπροστά όψη. Ταυτόχρονα ακριβώς απέναντι υπάρχουν τα ερείπια του αρχαίου οικισμού Φοίνιξ.
Στη δεύτερη διαδρομή προς Φοίνικα που περνάει πάνω απ'το ακρωτήρι (Ε4), θα συναντήσουμε Τουρκικό Κουλέ, με έτος κατασκευής το 1868, που είχε σκοπό να καταπνίξει κάθε είδους αντίσταση στο χωριό, έχωντας και οπτική επαφή με παρόμοιους Κουλέδες μέσω του συστήματος των θέσεων μεταξύ τους, για την επίβλεψη της ευρύτερης περιοχής.
Κατά τη διαδρομή προς Σφακιά, λίγο πριν τη παραλία Γλυκά Νερά, θα συναντήσουμε το εκκλησάκι του Τίμιου Σταυρού, όπου έχει και πάγκο για ξεκούραση.
Γεωγραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Λουτρό βρίσκεται στις νότιες ακτές της Κρήτης και βρέχεται από το Νότιο Κρητικό Πέλαγος, ή αλλιώς Λιβυκό Πέλαγος. Βρίσκεται ανάμεσα στους παραθαλάσσιους οικισμούς του Φοίνικα και της Χώρας Σφακίων, ενώ στα βόρεια βρίσκεται η Ανώπολη, όπου εκεί υψώνονται τα Λευκά Όρη. Βρίσκεται περίπου 70 χιλιόμετρα νότια από τα Χανιά. Το Λουτρό είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στον ανατολικό μύχο ενός κολπίσκου που σχηματίζει το ακρωτήριο Μούρες ή Μουρί,[5] ενώ στην είσοδο του κόλπου βρίσκεται μία βραχονησίδα. Ο κόλπος, μαζί με το νησάκι σχηματίζουν ένα ασφαλές αγκυροβόλιο για μικρά πλοία και καΐκια, όπου χρησιμοποιούταν στο παρελθόν από τους Σφακιανούς όταν ο καιρός ήταν κακός.[6] Στα ανατολικά του χωριού βρίσκονται διάφορες απόμερες και μη παραλίες, όπως αυτές των Περιβολακίων/Τίμιου Σταυρού (1 χλμ.) και τα Γλυκά Νερά αμέσως μετά.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Λουτρό βρίσκεται περίπου στην ίδια θέση στην οποία ήταν κτισμένη στην αρχαιότητα η πόλη Φοίνιξ, επίνειο της αρχαίας Ανώπολης και της Αράδενας. Το όνομά της ίσως προέρχεται από το φυτό φοίνικας, ο οποίος μάλλον ήταν αυτοφυής εκεί, όπως είναι σήμερα σε άλλες περιοχές της Κρήτης. Ο σημερινός οικισμός πήρε το όνομά του από τους λουτήρες, με νερό από την Ανώπολη. Σήμερα σώζονται λειψάνά τους.[5] Η πόλη αναφέρεται στις πράξεις των Αποστόλων (27, 12).[7] Ο Xριστόφορο Mπουοντελμόντι πέρασε από το Λουτρό το 1415 και ανέφερε στο βιβλίο Descriptio Insule Crete που έγραψε ότι σωζόνταν ερείπια της παλιάς πόλης, ενώ διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη είχαν χρησιμοποιηθεί από τους κατοίκους ως οικοδομικά υλικά. Όπως και τα άλλα χωριά της περιοχής των Σφακίων, το Λουτρό δεν αναφέρεται στις ενετικές απογραφές. Ο Βασιλικάτα το αναφέρει το 1630 ως Lutrò, porto de Sfacchià.[5]
Μετά την αποτυχημένη επανάσταση του Δασκαλογιάννη (το 1770), φυγαδεύτηκαν από το χωριό γύρω στα 400 γυναικόπαιδα. Κατά την επανάσταση του 1821, στο Λουτρό είχε την έδρα της η Καγκελαρία, η Επαναστατική Επιτροπή που διηύθυνε την επανάσταση. Την Καγκελαρία αποτελούσαν οι: Ανδρέας Κριαράς, ο πρωτόπαπας των Σφακίων Γεώργιος, ο Χατζής Ιωάννης Πωλιουδάκης, ο Γεώργιος Κουλέτος, ο Νικόλαος Ανδρουλακάκης, ο Ιωσήφ Παπαδάκης, ο Στρατής Βουρδούμπας, ο Ιωσήφ Παπαδάκης και ο Αναγνώστης Ψαρουδάκης. Το κτίριο που συνεδρίαζαν υπήρξε μετέπειτα ως Δημοτικό Σχολείο, και σώζεται μέχρι και σήμερα, με πλάνα για ανέγερσή του ως μουσείο. Το 1821 επίσης αποβιβάστηκε στο Λουτρό ο γενικός έπαρχος της Κρήτης Μιχαήλ Κομνηνός Αφεντούλιεφ. Κατά την επανάσταση του 1866, στο Λουτρό αποβιβάστηκε ο Ιωάννης Ζυμβρακάκης με 272 εθελοντές από το ατμόπλοιο Πανελλήνιον.[8] Το 1868 οι Τούρκοι κατασκεύασαν πάνω από το Λουτρό ένα Κουλέ ώστε να καταπνίξουν την επανάσταση και να υποτάξουν τον ντόπιο πληθυσμό.[9] Στη Γερμανική Κατοχή, οι Γερμανοί είχαν στήσει πυροβολικό στο πιο ψηλό σημείο του ακρωτηρίου που το χωριό αγκαλιάζει. Κατά τις δεκαετίες 1980-2000, υπήρξε οικοδομική άνθηση ως αποτέλεσμα του αύξων τουρισμού, κάτι το όποιο μαζί με τις σχετικές υπηρεσίες που προσφέρει, χαρακτηρίζει το χωριό έως και σήμερα.
Πληθυσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Λουτρό κατά το παρελθόν υπήρξε ο χειμερινός τόπος διαμονής των κατοίκων της Ανώπολης, της οποίας αποτελούσε επίνειο, και έτσι ονομαζόταν Κατώπολη. Το 1834, στο Λουτρό ζούσαν 3 οικογένειες. Ο πλοίαρχος Spratt αναφέρει στο έργο του Travles and Researches in Crete (II, 249) ότι στο Λουτρό το 1859 υπήρχαν 15 σπίτια. Το 1881 δεν αναφέρεται, ενώ το 1900 είχε 123 κατοίκους.[5]
| Απογραφή | 1920 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Πληθυσμός | 85[5] | 70[5] | ; | 55[5] | ; | 22[5] | 61[5] | ; | 81 | 56[10] |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα. 39. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 269.
- ↑ «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2023.
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2021». σελ. 22055 (σελ. 473 του pdf).
- ↑ «estia». estia.minenv.gr. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σπανάκης, 1993, σελ. 486
- ↑ Λουτρό loutro.gr
- ↑ Σπάνακης, 1993, σελ. 797
- ↑ Σπανάκης 1993, σελ. 487
- ↑ «Κουλές Λουτρού». cretanbeaches.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Αυγούστου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2014.
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10901 (σελ. 427 του pdf)
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- Στέργιος Σπανάκης (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης.