Ασκύφου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°17′29″N 24°11′04″E / 35.29152°N 24.18443°E / 35.29152; 24.18443

Ασκύφου
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ασκύφου
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Κρήτης
Δήμος Σφακίων
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότητα Χανίων
Υψόμετρο 730
Πληθυσμός 394 (2011)

Το Ασκύφου είναι οροπέδιο στα Λευκά Όρη, το οποίο περιλαμβάνει τέσσερις οικισμούς, οι οποίοι αποτελούν την τοπική κοινότητα Ασκύφου. Διοικητικά υπάγεται στο δήμο Σφακίων, της περιφερειακής ενότητας (πρώην νομός) Χανίων, στη νοτιοδυτική Κρήτη. Η τοπική κοινότητα Ασκύφου, η οποία αποτελείται από τους οικισμούς Αμμουδάρι, Γωνί, Καρές και Πετρές, σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 394 κατοίκους.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το οροπέδιο, στην πραγματικότητα μία πόλγη, βρίσκεται σε υψόμετρο 730 μέτρων και περιβάλλεται από τις κορυφές Κάστρο (2.218 μ) στα δυτικά, Τρυπάλι (1.493 μ) στα ανατολικά και Αγκαθές (1.511 μ.) νοτιοανατολικά. Τα νερά τα οποία μαζεύονται στο οροπεδίο φεύγουν μέσα από μια καταβόθρα στο βόρειο χείλος του οροπεδίου, τον Χώνο.[1]

Το οροπέδιο βρίσκεται στο δρόμο ο οποίος ενώνει τα Χανιά με τη Χώρα Σφακίων, ο οποίος αφού περάσει το οροπέδιο της Κράπης, τα στενά του Κατρέ και το Ξυλόδεμα, στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής, φτάνει και κατέρχεται στο Ασκύφου. Λόγω της θέσης του πάνω στο δρόμο για τα Σφακιά, θεωρείται οι Θερμοπύλες των Σφακίων. Ο πρώτος οικισμός από τον οποίο περνάει ο δρόμος είναι οι Καρές, 48,8 χιλιόμετρα από τα Χανιά, και ακολουθούν το Αμμουδάρι (50,4 χλμ), το οποίο θεωρείται το μεγαλύτερο του οροπεδίου, και ο Πετρές (51,4 χλμ). Ανατολικά του Πετρέ βρίσκεται ο Γωνής. Στο παρελθόν αναφέρονταν επίσης ο οικισμός Κωστό,το οποίο έχει ενοποιηθεί με το Αμμουδάρι, καθώς και ο Όξω Γωνής και η Στραβόραχη, οι οποίοι σήμερα είναι σχεδόν ακατοίκητοι.[1]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο έγγραφο για τη διανομή της Κρήτης στα 12 αρχοντόπουλα αναφέρεται το τοπωνύμιο Ασκύφια στο φέουδο των Μελισσηνών, το 1182. Η αρχαιότερη μνεία στο όνομα Ασκύφου γίνεται σε δικαστικό έγγραφο του 1388, σχετικά με τους επαναστάτες στην Ανώπολη Σφακίων και στο Ασκύφου. Το Ασκύφου δεν αναφέρεται στις ενετικές απογραφές, όπως και τα υπόλοιπα χωριά των Σφακίων, αλλά αναφέρεται από τον Αντόνιο Τριβάν στον κατάλογο των χωριών της Κρήτης.[1]

Λόγω της θέσης του, το οροπέδιο έπαιξε σημαντικό ρόλο στις επαναστάσεις εναντίων των Οθωμανών. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του Δασκαλογιάννη το 1770, από το οροπέδιο πέρασε στρατός 40.000 Οθωμανών, οι οποίοι πήγαιναν να αιγμαλωτίσουν τα γυναικόπαιδα.[1] Κατά την επανάσταση του 1821 και συγκεκριμένα τον Αύγουστο του 1821, στο οροπέδιο συγκεντρώθηκε τουρκικός στρατός. Οι Σφακιανοί τους νίκησαν και οι Τούρκοι υποχώρησαν άτακτα προς το Λάγκο του Κάτρε, όπου οι επαναστάτες τους έκλεισαν το δρόμο και τους σφάγιασαν, αφήνοντας εκεί τα πτώματά τους να σαπίσουν. Ο Ρόμπερτ Πάσλεϊ όταν πέρασε από το σημείο το 1834, η εικόνα του θύμησε την κόλαση του Δάντη. Το αιγυπτιακός στρατός του Χουσεΐν Μπέη κατέστρεψε το Ασκύφου τον Μάρτιο του 1823.[1]

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1866, στο Ασκύφου συνήλθε η Γενική Συνέλευση των Κρητών στις 21 Αυγούστου 1866 και εκήρυξε την ένωση της Κρήτης και με την Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1867 στο Ασκύφου δόθηκε μάχη ανάμεσα στον Μεχμέτ πασά και τους Σφακιανούς. Οι Σφακιανοί τους απώθησαν και εγκλώβισαν τους Τούρκους στις Καρές, μέχρι που ήρθε προς βοήθειά τους ο Ρεσίτ πασάς.[1] Λόγω του καύσωνα και της έλλειψης νερού, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Ασκύφου.[2] Μετά την επανάσταση του 1866, οι Τούρκοι κατασκεύασαν δύο Κουλέδες (οχυρωματικούς πύργους) σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, πάνω σε δύο λόφους του οροπεδίου του Ασκύφου.[3] Οι Κουλέδες είχαν άμεση οπτική επαφή με τον πύργο στο οροπέδιο της Κάρπης και συνέδεαν τους πύργους του Αποκορώνου με τους πύργους στα παράλια των Σφακίων.[4]

Δημογραφική πορεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 αναφέρεται ότι στο Ασκύφου κατοικούσαν 160 χριστιανικές οικογένειες. Στην απογραφή του 1881, το Ασκύφου είχε 776 κατοίκους. Από το 1940 και έπειτα, ο πληθυσμός των επιμέρους οικισμών του οροπεδίου αναφέρεται αναλυτικά.[1] Αναλυτικά η δημογραφική πορεία της τοπικής κοινότητας σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] 666 526 789 903 722 552 398 527 444 394

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, την καλλιέργεια αμπελιών, πατατών και οπωροφόρων δέντρων, όπως οι καρυδιές, και τον τουρισμό. Στο οροπέδιο υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια και χώροι εστίασης, τυροκομεία, βενζινάδικο και εργαστήριο ξυλόγλυπτων επίπλων. Οι γυναίκες ασχολούνται με την υφαντική, πλεκτική και τα κεντήματα.[2][5]

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό Καρές βρίσκεται το Πολεμικό Μουσείο Ασκύφου, το οποίο δημιουργήθηκε από τη συλλογή περίπου 2.000 αντικειμένων του Β΄ΠΠ του Γεώργιου Α. Χατζηδάκη.[5][6] Στο οροπέδιο της Ταύρης βρίσκεται το καταφύγιο του ορειβατικού συλλόγου Χανίων.[5]

Στο Αμμουδάρι βρίσκονται οι ναοί των Αγίων Μανουήλ και Ιωάννη, ο ενοριακός ναός του αγίου Παντελεήμονος και ο ναός της Παναγίας. Στις Καρές βρίσκεται η εκκλησία του αγίου Σπυρίδωνα και στη Στραβοράχη, ο ναός της αγίας Μαρίνας.[2] Στον Γωνή βρίσκεται ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος.

Ανάμεσα στον Γωνή και στις Καρές,πάνω σε δύο διαφορετικούς λόφους, σώζονται οι ερειπομένοι οθωμανικοί κουλέδες.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης, σελ. 155-157. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Φραγκούλη, Αργίνη (1997). Επαρχία Σφακίων. Αθήνα, σελ. 260. 
  3. «Φρούριο Ασκύφου ή Κουλέδες Ασκύφου». kastra.eu. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2017. 
  4. «Οχυρώσεις της Κρήτης (Μέρος 4ο)». Archaeology & Art. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2017. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Ασκύφου». Δήμος Σφακίων. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2017. 
  6. «Πολεμικό Μουσείο Ασκύφου Χανίων». Πολεμικό Μουσείο Ασκύφου Χανίων. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2017. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]