Καύσωνας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο καύσωνας είναι μια παρατεταμένη περίοδος πολύ ζεστού καιρού, με ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες για μια ορισμένη περιοχή, και μπορεί να συνοδεύεται από υψηλή υγρασία, ιδιαίτερα στις περιοχές με ωκεάνιο κλίμα.

Ορισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο καύσωνας έχει ποικίλους ορισμούς[1] και στα αγγλικά η επίσημη ονομασία του είναι heat wave (κύμα ζέστης). Ο εκάστοτε ορισμός του διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή και το κλίμα της, και είναι σε σχέση με τις φυσιολογικές για την εποχή θερμοκρασίες. Κάποιες τιμές που σε θερμά κλίματα θεωρούνται φυσιολογικές, μπορεί να θεωρηθούν καύσωνας σε ψυχρότερες περιοχές αν δεν είναι φυσιολογικές σε σχέση με τα κλιματικά μοτίβα της περιοχής.[2]

Ο όρος χρησιμοποιείται τόσο σε συχνές εναλλαγές του καιρού, όσο και σε μεγάλα κύματα ζέστης που μπορεί να συμβαίνουν μία φορά τον αιώνα. Έντονοι καύσωνες έχουν προκαλέσει καταστροφικές ζημιές στις σοδειές, χιλιάδες θανάτους από υπερθερμία και γενικευμένη χρήση ενέργειας, εξαιτίας της αυξημένης χρήσης κλιματιστικών. Ο καύσωνας θεωρείται ακραίο καιρικό φαινόμενο και επικίνδυνος για τη ζωή, επειδή η θερμότητα και το φως του Ήλιου μπορούν να υπερθερμάνουν το ανθρώπινο σώμα.

Καύσωνες στην Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, καύσωνας υπάρχει όταν η μέγιστη θερμοκρασία αγγίζει ή ξεπερνάει τους 39°C, η ελάχιστη είναι πάνω από 26°C, το θερμοκρασιακό εύρος είναι μικρό, οι άνεμοι ασθενείς και οι υψηλές θερμοκρασίες επικρατούν για τουλάχιστον 3 μέρες σε ευρεία γεωγραφική έκταση.[3]

Στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων ο καύσωνας στην Ελλάδα συνδέεται με τη μεγάλης κλίμακας μεταφορά θερμών αερίων μαζών από τη βόρεια Αφρική (και, σπανιότερα, από τις περιοχές του τριγώνου ανατολικής Τουρκίας-Ιράκ-Συρίας) προς τη χώρα και συνήθως παρατηρείται σε περιόδους διακοπής των μελτεμιών. Επεισόδια καύσωνα παρατηρούνται ουσιαστικά από το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουνίου έως το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου.[4]

Στους παρακάτω πίνακες καταγράφονται τα σημαντικότερα επεισόδια καύσωνα στην Ελλάδα από το 1955 έως το 2008 καθώς και ορισμένα χαρακτηριστικά τους:[4]

Ιούνιος
Περίοδος Χαρακτηριστικά καύσωνα - Επιπτώσεις
24-28 Ιουνίου 1982 Νέα Φιλαδέλφεια 44.6 °C, Τρίκαλα 43.8 °C.

Ισχυρός καύσωνας κυρίως στα ανατολικά

23-28 Ιουνίου 2007 Άργος 46.4 °C, Νέα Φιλαδέλφεια 46.2 °C (ρεκόρ).

Πολύ ισχυρός καύσωνας, καταστροφή μέρους της Πάρνηθας από πυρκαγιά

Ιούλιος
Περίοδος Χαρακτηριστικά καύσωνα - Επιπτώσεις
17-20 Ιουλίου 1973 Λαμία 46.5 °C, Ελευσίνα 46.4 °C.

Εξαιρετικά ισχυρός καύσωνας.

10 Ιουλίου 1977 Ελευσίνα 48 °C, Τατόι 48 °C.

Ρεκόρ για όλη τη χώρα.

19-27 Ιουλίου 1987 Ελευσίνα 45 °C, Νέα Φιλαδέλφεια 44 °C.

Ο φονικότερος καύσωνας στη χώρα (μόνο στην Αθήνα πάνω από 1.300 νεκροί)[5]

3-9 Ιουλίου 1988 Νέα Φιλαδέλφεια 45 °C, Λάρισα 45 °C
1-4 Ιουλίου 1998 Νέα Φιλαδέλφεια 44.6 °C, Άργος 45 °C.

Πολύ ισχυρός καύσωνας.

3-9 Ιουλίου 2000 Λάρισα 45.4 °C, Νέα Φιλαδέλφεια 44.4 °C.

Ρεκόρ στη Λάρισα.

19-25 Ιουλίου 2007 Άργος 46 °C, Σέρρες 44.6 °C, Θεσσαλονίκη 44 °C

Εξαιρετικά ισχυρός καύσωνας. Ρεκόρ στη Β. Ελλάδα.

Αύγουστος
Περίοδος Χαρακτηριστικά καύσωνα - Επιπτώσεις
10-16 Αυγούστου 1957 Αγρίνιο 44.8 °C, Πύργος 44.2 °C.

Πολύ ισχυρός καύσωνας κυρίως στα δυτικά.

20-26 Αυγούστου 1958 Τρίκαλα 47.2 °C (ρεκόρ), Λάρισα 45 °C.

Εξαιρετικά ισχυρός καύσωνας, περίπου 600 νεκροί.

10-15 Αυγούστου 1994 Λαμία 44 °C, Λάρισα 43 °C, Τρίπολη 43 °C.
19-22 Αυγούστου 2006 Άργος 44 °C, Αγρίνιο 43.2 °C.
24-26 Αυγούστου 2007 Άργος 42.4 °C, Πύργος 42.2 °C, Κόνιτσα 42 °C.

Εκτεταμένες πυρκαγιές με πολλά θύματα σε Πελοπόννησο και Εύβοια.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Meehl, George A.; Tebaldi, Claudia (13 August 2004). «More Intense, More Frequent, and Longer Lasting Heat Waves in the 21st Century». Science 305 (5686): 994–7. doi:10.1126/science.1098704. PMID 15310900. Bibcode2004Sci...305..994M. http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/305/5686/994. 
  2. Robinson, Peter J. (April 2001). «On the Definition of a Heat Wave». Journal of Applied Meteorology (American Meteorological Society) 40 (4): 762–775. doi:10.1175/1520-0450(2001)040<0762:OTDOAH>2.0.CO;2. ISSN 1520-0450. Bibcode2001JApMe..40..762R. http://ams.allenpress.com/amsonline/?request=get-abstract&doi=10.1175%2F1520-0450(2001)040%3C0762:OTDOAH%3E2.0.CO%3B2. 
  3. Θεόδωρος Κολυδάς (29 Ιουνίου 2003). «Πότε υπάρχει καύσωνας». Το Βήμα. http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=152227. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2015. 
  4. 4,0 4,1 Ζιακόπουλος, Δημήτρης (2009). Καιρός: Ο γιος της Γης και του Ήλιου. Αθήνα: Ιδιωτική Έκδοση. 
  5. Μαρκατάς, Γιώργος (2014). «Καύσωνας». Στο: Βαμβακάς, Βασίλης. Παναγιωτόπουλος, Παναγής, επιμ. Η Ελλάδα στη δεκαετία του '80: Κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, σελ. 259. ISBN 978-960-458-532-8.