Ενοξαπαρίνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ενοξαπαρίνη
EnoxaparinSodium.png
Enoxaparin sodium ball-and-stick.png
Κλινικές δοκιμές
Εμπορικές ονομασίεςLovenox, Clexane, Xaparin, άλλες
AHFS/Drugs.commonograph
MedlinePlusa696006
Δεδομένα άδειας
Κατηγορία ασφαλείας κύησης
  • AU: C [1][2]
  • US: N (Δεν έχει ταξινομηθεί ακόμη) [1]
Οδοί
χορήγησης
Υποδόρια (SC), ενδοφλέβια (IV)
Κυκλοφορία
Κυκλοφορία
Φαρμακοκινητική
Βιολογικός χρόνος ημιζωής4,5 ώρες
Κωδικοί
Αριθμός CAS679809-58-6 YesY
Κωδικός ATCB01AB05
PubChemCID 772
IUPHAR/BPS6811
DrugBankDB01225 N
ChemSpidernone
UNII8NZ41MIK1O N
KEGGD07510 YesY
ChEMBLCHEMBL1201685 N
Χημικά στοιχεία
Χημικός τύπος(C26H40N2O36S5)n
Μοριακή μάζα4500 g/mol (average)
  (verify)

Η νατριούχος ενοξαπαρίνη είναι αντιπηκτικό φάρμακο (αραιωτικό αίματος).[6] Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία και την πρόληψη της εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης (DVT) και της πνευμονικής εμβολής (PE), συμπεριλαμβανομένων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά από ορισμένους τύπους χειρουργικών επεμβάσεων. Χρησιμοποιείται επίσης σε άτομα με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (ACS) και έμφραγμα του μυοκαρδίου.[6] Χορηγείται με ένεση ακριβώς κάτω από το δέρμα ή σε φλέβα.[6] Χρησιμοποιείται επίσης κατά την αιμοκάθαρση.[4][3]

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν αιμορραγία, πυρετό και πρήξιμο των ποδιών.[6] Η αιμορραγία μπορεί να είναι σοβαρή ειδικά σε εκείνους που υποβάλλονται σε οσφυονωτιαία παρακέντηση.[6] Η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης φαίνεται να είναι ασφαλής για το μωρό.[6] Η ενοξαπαρίνη ανήκει στην οικογένεια φαρμάκων ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους.[6]

Η ενοξαπαρίνη παρασκευάστηκε για πρώτη φορά το 1981 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1993.[6] Συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.[7] Η ενοξαπαρίνη πωλείται με πολλές επωνυμίες και διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Η ενοξαπαρίνη παράγεται από ηπαρίνη.[8] Το 2017, ήταν η 299η πιο συχνά συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από ένα εκατομμύριο συνταγές.[9][10]

Ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρακολούθηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ενοξαπαρίνη έχει προβλέψιμη απορρόφηση, βιοδιαθεσιμότητα και κατανομή, επομένως δεν γίνεται συνήθως παρακολούθηση. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η παρακολούθηση μπορεί να είναι επωφελής για ειδικούς πληθυσμούς, για παράδειγμα άτομα με νεφρική ανεπάρκεια ή εκείνα που είναι παχύσαρκα. Σε αυτήν την περίπτωση, οι μονάδες anti-Xa μπορούν να μετρηθούν και η δοσολογία να προσαρμοστεί ανάλογα.[5]

Παράγοντας αντιστροφής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θειική πρωταμίνη είναι λιγότερο αποτελεσματική στην αναστροφή της ενοξαπαρίνης σε σύγκριση με την ηπαρίνη, με μέγιστη εξουδετέρωση περίπου 60% της δράσης κατά του παράγοντα Xa.[5]

Εγκυμοσύνη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η ενοξαπαρίνη είναι φάρμακο κατηγορίας Β της εγκυμοσύνης σύμφωνα με τον FDA που σημαίνει ότι η ενοξαπαρίνη δεν αναμένεται να προκαλέσει βλάβη στο αγέννητο μωρό όταν χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτή η δήλωση βασίζεται σε αναπαραγωγικές μελέτες που περιλαμβάνουν εγκυμονούντες αρουραίους και κουνέλια. Κατά τη διάρκεια αυτών των μελετών σε ζώα δεν παρατηρήθηκαν γενετικές ανωμαλίες ή τοξικές επιδράσεις στο αγέννητο έμβρυο λόγω της ενοξαπαρίνης. Ωστόσο, η ανταπόκριση ενός ανθρώπου στην ενοξαπαρίνη μπορεί να είναι διαφορετική από αυτήν ενός μικρού ζώου, επομένως η ενοξαπαρίνη πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μόνο εάν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη.[5]
  • Η ενοξαπαρίνη δεν διασχίζει τον πλακούντα, επομένως είναι απίθανο ένα αγέννητο μωρό να εκτεθεί σε αυτό.[5]
  • Μερικοί θάνατοι εμβρύων έχουν αναφερθεί από γυναίκες που χρησιμοποίησαν ενοξαπαρίνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά δεν είναι σαφές εάν η ενοξαπαρίνη προκάλεσε αυτούς τους θανάτους.[5]
  • Η έγκυος γυναίκα με ενοξαπαρίνη θα πρέπει να παρακολουθείται τακτικά για αιμορραγία και / ή «υπερβολική αντιπηκτική αγωγή» ειδικά όταν πλησιάζει η ημερομηνία τοκετού. Ο κίνδυνος αιμορραγίας είναι υψηλότερος κατά τη διάρκεια του τοκετού εάν το άτομο εξακολουθεί να χρησιμοποιεί ενοξαπαρίνη και αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του μωρού ή / και της μητέρας.[5]
  • Τα φιαλίδια πολλαπλών δόσεων ενοξαπαρίνης Lovenox περιέχουν 15 mg βενζυλικής αλκοόλης ανά 1 mL ως συντηρητικό. Πρόωρα βρέφη στα οποία έχει χορηγηθεί μεγάλη ποσότητα βενζυλικής αλκοόλης (99-405 mg / kg / ημέρα) έχουν βιώσει «σύνδρομο αναισθητοποίησης».[5][11]
  • Παρόλο που η ενοξαπαρίνη χρησιμοποιείται για την πρόληψη θρόμβων στο αίμα, είναι απαραίτητο να θυμόμαστε ότι μόνο η εγκυμοσύνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πήξης μιας γυναίκας.[5]

Παρενέργειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όχι συχνές (<1%)

Συχνές (> 1%)

  • Θρομβοκυτταροπενία, δηλαδή μπορεί να σχετίζεται με θρομβοπενία που προκαλείται από ηπαρίνη (0,5-5,0% των ατόμων που έλαβαν θεραπεία για τουλάχιστον πέντε ημέρες)[12]
  • Αυξήσεις των αμινοτρανσφερασών στον ορό: 5,9% -6,1%[5]
  • Σε άτομα που υποβάλλονται σε κοιλιακή ή ορθοκολική χειρουργική επέμβαση:
  • Σε άτομα που υποβάλλονται σε αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος:
    • Πυρετός, ναυτία, αναιμία, οίδημα, περιφερικό οίδημα: ≥ 2%[5]
  • Σε άτομα με σοβαρά περιορισμένη κινητικότητα κατά τη διάρκεια οξείας ασθένειας:
    • Δύσπνοια, θρομβοπενία, σύγχυση, διάρροια, ναυτία: ≥ 2%[5]
  • Σε άτομα που υποβάλλονται σε θεραπεία για θρόμβωση βαθιάς φλέβας:
    • Αιμορραγία στο σημείο της ένεσης, πόνος στο σημείο της ένεσης, αιματουρία : ≥ 2%[5]

Συχνότητα υπό διερεύνηση

Προειδοποίηση κουτιού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο FDA εξέδωσε μια αναθεώρηση στην προειδοποίηση κουτιού για την ενοξαπαρίνη τον Οκτώβριο του 2013.[13] Η αναθεώρηση συνιστά προσοχή σχετικά με το πότε τοποθετούνται και αφαιρούνται οι καθετήρες σπονδυλικής στήλης σε άτομα που λαμβάνουν ενοξαπαρίνη για σπονδυλική παρακέντηση ή νευροαξονική αναισθησία.[14] Ίσως χρειαστεί να καθυστερήσει η χορήγηση αντιπηκτικών σε αυτά τα άτομα προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος αιματωμάτων της σπονδυλικής στήλης ή επισκληριδίων αιματωμάτων, τα οποία μπορεί να εκδηλωθούν ως μόνιμη ή μακροχρόνια παράλυση. Άτομα που διατρέχουν κίνδυνο αιματωμάτων μπορεί να παρουσιάσουν μόνιμους επισκληριδικούς καθετήρες, ταυτόχρονη χρήση φαρμάκων που επιδεινώνουν αιμορραγικές καταστάσεις όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) ή παρελθόν ιατρικό ιστορικό επισκληριδίων ή σπονδυλικής διάτρησης, νωτιαίου τραυματισμού ή παραμορφώσεων της σπονδυλικής στήλης. Το FDA συνιστά να παρακολουθούνται άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο για αιμορραγία και νευρολογικές αλλαγές.[15]

Φαρμακολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μηχανισμός δράσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ενοξαπαρίνη συνδέεται και ενισχύει την αντιθρομβίνη (ένα κυκλοφορούν αντιπηκτικό) για να σχηματίσει ένα σύμπλοκο που απενεργοποιεί μη αναστρέψιμα τον παράγοντα πήξης Xa.[16] Έχει λιγότερη δραστικότητα έναντι του παράγοντα IIa (θρομβίνη) σε σύγκριση με την μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη (UFH) λόγω του χαμηλού μοριακού βάρους της.[17]

Φαρμακοκινητική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απορρόφηση: Βιοδιαθεσιμότητα (υποδόρια ένεση) ~ 100%[13]

Κατανομή: Όγκος κατανομής (δραστηριότητα κατά του παράγοντα Xa) = 4,3 λίτρα[13]

Μεταβολισμός: Η ενοξαπαρίνη μεταβολίζεται στο συκώτι σε θραύσματα χαμηλού μοριακού βάρους είτε με αποθείωση είτε με αποπολυμερισμό.[13]

Αποβολή: Μια εφάπαξ δόση υποδόριας ένεσης ενοξαπαρίνης έχει χρόνο ημιζωής αποβολής 4,5 ώρες.[13] Περίπου το 10-40% των ενεργών και αδρανών θραυσμάτων από μία δόση απεκκρίνεται από τα νεφρά. Οι προσαρμογές της δόσης με βάση τη νεφρική λειτουργία είναι απαραίτητες σε άτομα με μειωμένη νεφρική λειτουργία.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Enoxaparin Use During Pregnancy». Drugs.com. 15 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 16 Αυγούστου 2020. 
  2. 2,0 2,1 «Enoxapo Australian prescription medicine decision summary». Therapeutic Goods Administration (TGA). 28 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 17 Αυγούστου 2020. 
  3. 3,0 3,1 «Inhixa EPAR». European Medicines Agency (EMA). Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020. 
  4. 4,0 4,1 «Clexane Forte Syringes - Summary of Product Characteristics (SmPC)». emc. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2020. 
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 «Lovenox- enoxaparin sodium injection». DailyMed. 28 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Αυγούστου 2020. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 «Enoxaparin Sodium». The American Society of Health-System Pharmacists. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Δεκεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2016. 
  7. World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019. Geneva: World Health Organization. 2019. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. 
  8. Network, Northern Neonatal (2008). Neonatal Formulary: Drug Use in Pregnancy and the First Year of Life (στα Αγγλικά). John Wiley & Sons. σελ. 96. ISBN 9780470750353. 
  9. «The Top 300 of 2020». ClinCalc. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020. 
  10. «Enoxaparin Sodium - Drug Usage Statistics». ClinCalc. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020. 
  11. Gershanik, Juan; Boecler, Betty; Ensley, Harry; McCloskey, Sharon; George, William (1982-11-25). «The Gasping Syndrome and Benzyl Alcohol Poisoning». New England Journal of Medicine 307 (22): 1384–1388. doi:10.1056/NEJM198211253072206. ISSN 0028-4793. PMID 7133084. 
  12. «Reducing Thrombotic Complications in the Perioperative Setti... : Anesthesia & Analgesia» (PDF). LWW. Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2015. 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 «DailyMed - ENOXAPARIN SODIUM- enoxaparin sodium injection». dailymed.nlm.nih.gov. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2015. 
  14. Research, Center for Drug Evaluation and. «Drug Safety and Availability - FDA Drug Safety Communication: Updated recommendations to decrease risk of spinal column bleeding and paralysis in patients on low molecular weight heparins». www.fda.gov. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2015. 
  15. Commissioner, Office of the. «Safety Information - Lovenox (enoxaparin sodium) injection». www.fda.gov. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2015. 
  16. Alldredge, Brian; Corelli, Robin (Φεβρουαρίου 2012). Koda-Kimble and Young's Applied Therapeutics: The Clinical Use of Drugs (Tenth έκδοση). σελίδες 347–348. ISBN 978-1-60913-713-7. 
  17. Trevor, Anthony J., Bertram G. Katzung, and Susan B. Masters. Basic & clinical pharmacology. McGraw-Hill Medical, 2012.