Εκλογικό σύστημα: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Διαγραφή σχολίων -τα άρθρα πρέπει να παρουσιάζουν το θέμα ΟΥΔΕΤΕΡΑ.
Χωρίς σύνοψη επεξεργασίας
(Διαγραφή σχολίων -τα άρθρα πρέπει να παρουσιάζουν το θέμα ΟΥΔΕΤΕΡΑ.)
 
==Πλειοψηφικό==
Στο ''Πλειοψηφικό σύστημα'' η επικράτεια δε θεωρείται ενιαίος εκλογικός χώρος, αλλά χωρίζεται σε εκλογικές περιφέρειες. Ο συνδυασμός που έρχεται πρώτος στην περιφέρεια κερδίζει όλες τις έδρες, ενώ οι επόμενοι καμία (γι' αυτό στην αγγλοσαξονική παράδοση συναντάται ως ''The winner takes it all''). Αντικειμενικό ελάττωμα του συγκεκριμένου συστήματος είναι η έλλειψη αναλογικότητας, αφού υποθετικά ένας συνδυασμός μπορεί να κερδίσει τις εκλογές κερδίζοντας με διαφορά μιας ψήφου τις μισές περιφέρειες, έστω και εάν δε λάβει ούτε μία στις υπόλοιπες!
 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής του πλειοψηφικού, καθώς και της μη αναλογικότητάς τουσυστήματος, είναι η εκλογή [[Εκλεκτορικό Κολλέγιο|εκλεκτόρων]] στις [[Αμερικανικές προεδρικές εκλογές|προεδρικές εκλογές]] των [[ΗΠΑ]] του [[2000]]. Αν και το ψηφοδέλτιο του [[Τζωρτζ Μπους (νεότερος)|Τζωρτζ Μπους]] συγκέντρωσε σε παναμερικανικό επίπεδο μισό εκατομμύριο λιγότερες ψήφους από αυτό του [[Αλ Γκορ]], ο πρώτος συγκέντρωσε μεγαλύτερο αριθμό εκλεκτόρων και εξελέγη πρόεδρος.
 
===Πλειοψηφικό με μονοεδρικές===
 
==Απλή αναλογική==
Στο σύστημα της ''Απλής αναλογικής'' ο αριθμός εδρών που λαμβάνουν οι συνδυασμοί εξαρτάται μόνο από το εθνικό ποσοστό τους, ανεξαρτήτως του αποτελέσματός τους ανά εκλογική περιφέρεια. Είναι το μοναδικό δίκαιο εκλογικό σύστημα, διότι αποτυπώνει ακριβώς τη λαϊκή βούληση. Δέχεται όμως την κριτική ότι δεν παράγει ισχυρές πλειοψηφίες, αφού η εμπειρία στις δυτικές κοινωνίες δείχνει πως σπάνια κάποιος συνδυασμός λαμβάνει το απαραίτητο 50% για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Γι' αυτό το λόγο χρησιμοποιείται σε πολύ λίγα κράτη για εθνικές εκλογές, ενώ αντίθετα είναι σύνηθες σε εκλογές τοπικού ή συνδικαλιστικού χαρακτήρα.
 
Στην καθαρή μορφή της απλής αναλογικής, οι έδρες κάθε συνδυασμού προκύπτουν από το γινόμενο «''Εθνικό ποσοστό X συνολικός αριθμός εδρών''» (στρογγυλοποιημένο στον προηγούμενο ακέραιο). Για παράδειγμα ένας συνδυασμός στην Ελλάδα που θα λάμβανε 15%, θα είχε 15/100x300=45 βουλευτές. Όσες έδρες στο τέλος της κατανομής παραμείνουν αδιάθετες λόγω της στρογγυλοποίησης, πηγαίνουν στους συνδυασμούς με τα μεγαλύτερα υπόλοιπα.
 
==Ενισχυμένη αναλογική==
''Ενισχυμένα αναλογικά συστήματα'' ονομάζονται αυτά που δεν ανήκουν σε καμία από τις παραπάνω κατηγορίες. Υπάρχουν άπειραπολλά είδη, τα οποία είτε είναι συνδυασμοί πλειοψηφικού και απλής (μικτά), είτε πρωτότυπα. Αποτέλεσμα της ενισχυμένης αναλογικής είναι η δυσανάλογα μεγάλη εκπροσώπηση του πρώτου συνδυασμού στη βουλή εις βάρος των υπολοίπων (και κυρίως των μικρών), αλλοιώνοντας τη βασική δημοκρατική αρχή ότι κάθε ψήφος μετράει το ίδιο. Ως επιχείρημα προβάλλεται πάντα ότι η ενισχυμένη αναλογική εξασφαλίζει ευκολότερες αυτοδυναμίες, οδηγώντας σε σταθερές κυβερνήσεις. Ο όρος της ενισχυμένης αναλογικής είναι ψευδεπίγραφος, αφού στην πραγματικότητα αυτό το σύστημα είναι αποδυναμωμένη αναλογική. Ονομάζεται, όμως, έτσι επειδή ''ενισχύει'' το πρώτο σε ψήφους κόμμα.
 
===Παραδείγματα ενισχυμένης αναλογικής===
 
* Το ισχύον στην Ελλάδα ([[Ελληνικό εκλογικό σύστημα|Ν. 3231/2004]] όπως τροποποιήθηκε από το νόμο 3636/2008 - το σύστημα αυτό εφαρμόσθηκε στις εκλογές της 6ης Μαΐου 2012), το οποίο ανήκει στα μικτά. Χωρίζει τις τριακόσιες βουλευτικές έδρες σε δύο ομάδες - <s>260</s> 250 που κατανέμονται απολύτως αναλογικά σε όσους συνδυασμούς ξεπεράσουν το 3% (στοιχείο ''απλής με όριο'') και <s>40</s> 50 που χαρίζονται στον πρώτο συνδυασμό (στοιχείο ''πλειοψηφικού''). Με αυτόν τον τρόπο αρκεί στον πρώτο συνδυασμό το <s>42.69%</s> 40.5% των ψήφων για να έχει αυτοδυναμία 151 εδρών στη Βουλή. Όσες δε περισσότερες είναι οι ψήφοι των συνδυασμών που δεν ξεπερνούν το 3%, τόσο χαμηλώνει το ποσοστό που απαιτείται για αυτοδύναμη πλειοψηφία.
 
* Το σύστημα των [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1985|εθνικών εκλογών του 1985]]. Με βάση αυτό το σύστημα, γίνονταν τρεις κατανομές εδρών. Στην πρώτη τα κόμματα λάμβαναν έδρες ανά εκλογική περιφέρεια με βάση την εκεί δύναμή τους, αρκεί να υπερέβαιναν το εκλογικό μέτρο της περιφέρειας [ποσοστό:(αριθμός εδρών+1)]. Πολλές έδρες έμεναν αδιάθετες και μοιράζονταν στη δεύτερη κατανομή, όμως μόνο ανάμεσα στα κόμματα που είχαν υπερβεί το 17% σε εθνικό επίπεδο!. Όσες έμεναν αδιάθετες και στη δεύτερη κατανομή κατακυρώνονταν στον πρώτο συνδυασμό.
 
==Ιστορία του εκλογικού συστήματος της Ελλάδας==
Στη πλειονότητα των χωρών του κόσμου το εκλογικό σύστημα προβλέπεται από το ίδιο το ισχύον [[Σύνταγμα|σύνταγμά]] τους, παραμένοντας έτσι ενιαίο για όλες τις πολιτικές αναμετρήσεις. Αντίθετα στην Ελλάδα πολύ σπάνια ακολουθήθηκε το ίδιο εκλογικό σύστημα έστω και σε δύο συνεχόμενες εκλογές, εκτός τις επαναληπτικές, και τούτο διότι ο καθορισμός του εκλογικού συστήματος επαφίεται κάθε φορά στο κυβερνητικό έργο της κυβέρνησης που θα κηρύξει τις εκλογές, εκδίδοντας σχετικό νομοθέτημα, χωρίς προς τούτο και να παρέχεται η ευχέρεια στον "κυρίαρχο" ελληνικό λαό, ή απ' ευθείας, έγκριση ή απόρριψή του πριν οδηγηθεί στις κάλπες, με καταφανή την εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων.
 
Έτσι, από το [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1844|1844]], χρονιά που καθιερώθηκε [[Σύνταγμα της Ελλάδος 1844|συνταγματικά]] η ψηφοφορία στην Ελλάδα, μέχρι το [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1923|1923]], οι βουλευτικές εκλογές γίνονταν με πλειοψηφικό σύστημα. Από το [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1926|1926]] υπήρξε εναλλαγή πλειοψηφικού και αναλογικού, έως το 1956, οπότε καθιερώθηκε το αναλογικό<ref>[http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/To-Politevma/Ekloges/ Ιστοσελίδα της Βουλής των Ελλήνων]</ref>. Οι εκλογές του [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1956|1956]] ακολούθησαν ένα μικτό πλειοψηφικό σύστημα με διαφοροποίηση των εκλογικών περιφερειών ανάλογα με τον αριθμό των βουλευτών τους. Το σύστημα ονομάστηκε από την αντιπολίτευση τριφασικό.<ref>{{cite book | title=Η καχεκτική δημοκρατία: Κόμματα και εκλογές, 1946-1967 | publisher=Πατάκης | author=Νικολακόπουλος, Ηλίας | authorlink=Ηλίας Νικολακόπουλος | year=2001 | location=Αθήνα | pages=196-197 | isbn=978-960-16-0226-4}}</ref> Στις [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1961|επόμενες εκλογές]] καταγράφηκαν σοβαρά περιστατικά βίας και νοθείας του αποτελέσματος. Στην μεταπολίτευση οι εκάστοτε εκλογικοί νόμοι εισήγαγαν διαφορετικά εκλογικά συστήματα ενισχυμένης αναλογικής.
 
Το ισχύον [[Σύνταγμα της Ελλάδας]] δεν περιέχει συγκεκριμένες ρυθμίσεις για το σύστημα που θα ακολουθηθεί για την ανάδειξη των εδρών στο Κοινοβούλιο. Η εισαγωγή της απλής αναλογικής σαν πάγιο εκλογικό σύστημα με συνταγματική πρόβλεψη για αυτό είναι αίτημα της Αριστεράς.<ref>{{cite web | url=http://www.avgi.gr/article/2788083/suriza-apli-analogiki-os-pagio-suntagmatika-katoxuromeno-sustima | title=ΣΥΡΙΖΑ: Απλή αναλογική ως πάγιο, συνταγματικά κατοχυρωμένο σύστημα | publisher=Αυγή | date=29 Μαΐου 2014 | accessdate=26 Ιανουαρίου 2015 | author=Παπαδημητρίου, Νίκος}}</ref>
Ανώνυμος χρήστης

Μενού πλοήγησης