Δερβιτσάνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°1′57″N 20°10′24″E / 40.03250°N 20.17333°E / 40.03250; 20.17333

Δερβιτσάνη
Πινακίδα εισόδου αναγραφόμενη στην Αλβανική και στην Ελληνική
Πινακίδα εισόδου αναγραφόμενη στην Αλβανική και στην Ελληνική
Δερβιτσάνη βρίσκεται στο τόπο Αλβανία
Δερβιτσάνη
Δερβιτσάνη
Θέση στην Αλβανία
Βασικές πληροφορίες
Χώρα Αλβανία
Νομός Αργυρόκαστρο
Δήμος Δρόπολης
Υψόμετρο 214 μ
Ταχυδρομικός κώδικας 6010

Η Δερβιτσάνη, ή Δερβιτσιάνη ή Δερβίτσανη (Αλβανικά: Derviçan ή Dervician), είναι χωριό της Αλβανίας[1]. Βρίσκεται στο νότιο τμήμα της χώρας, στο νομό Αργυροκάστρου και συγκεκριμένα στην πρώην Επαρχία της Κάτω Δρόπολης. Σήμερα ανήκει στον νεοσύστατο Δήμο Δρόπολης[2]. Ο πληθυσμός του είναι ελληνικός και οι κάτοικοι του είναι χριστιανοί ορθόδοξοι. Είναι το κεφαλοχώρι της Δρόπολης και της Βορείου Ηπείρου με γύρο στα 600 σπίτια με 900 μονίμους κατοίκους και μια διασπορά με 3500 Δερβιτσιώτες σ' όλο τον κόσμο. Στη Δερβιτσάνη ο κεντρικός Ιερός Ναός (ρυθμού βασιλικής), που χτίστηκε το 1870 πάνω σε αρχαιότερο ναό, είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Περιοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κείται στους πρόποδες του όρους Πλατοβούνι (αλβ. Mali i Gjerë) και συνορεύει από το Νότο με το χωριό Καλογοραντζή και από Βορειοδυτικά με το χωριό Λαζαράτες (αλβ. Lazarat), Βορειοανατολικά με το ερειπωμένο χωριό Κολοριτσή (ή Κολορτσή) (αλβ. Kordhocë). Απέναντι, δηλαδή ανατολικά, απλώνεται η πεδιάδα της Δρόπολης όπου διασχίζεται από τον ποταμό Δρίνο (πιθανώς ο αρχαίος ποταμός Κέλυδνος). Απέναντι ακριβώς βρίσκεται η τεχνητή λίμνη της Ντοφτής κι o οικισμός Μπούλιω. Λίγο βορειότερα είναι το χωριό Σούχα και ο ποταμός Σωχακός. Το χωριό αποτελείται από τις συνοικίες (μαχαλάδες): Σπαθιά, Μεσοχώρι, Παλιουριά, Κατωμαχαλάς.

Ιστορικά Στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο παλαιότερος οικισμός αναφέρεται ως Κουκούλια (κοντά στη Μονή Ταξιαρχών). Στο κατάστιχο του 1431 αναφέρεται Ντιβριτσιένι. Στην απογραφή του 1880 είχε χριστιανούς 900, το 1913 είχε 1.253 και το 1927 είχε 1.423.[3] Στα τέλη του 19ου αιώνα ανήκε διοικητικά στον "Καζά του Αργυροκάστρου" ενώ ο πληθυσμός του χωριού, σύμφωνα με την οθωμανική στατιστική του 1895, ήταν 1023 κάτοικοι.[4] Το 1913, στον "εθνογραφικό χάρτη της Βορείου Ηπείρου" που συνέταξε το Γενικό Στρατηγείο του Ελληνικού Στρατού, αναφέρεται ότι το χωριό κατοικείται από 1253 Έλληνες.[5] Κατά την απογραφή του 1937 της αλβανικής κηβερνήσεως αναφέρονται 1657 κάτοικοι και 302 οικογένειες.[6] Στις 3 Μαρτίου 1913 ο Ελληνικός στρατός απελευθερώνει το Αργυρόκαστρο και τα χωριά της περιοχής από τον τουρκικό ζυγό. Στις 6 Δεκεμβρίου του 1940, με τη βοήθεια των Δεροπολιτών, ο Ελληνικός στρατός απελευθέρωσε τα χωριά της Δερόπολης από τον Ιταλικό ζυγό...[7] Στη Δερβιτσάνη ιδρύθηκε τον 16ον αι. Ιερά Μονή προς τιµήν των Ταξιαρχών. Ήταν γυναικεία μονή. Η ακίνητη περιουσία της κοινοτικής ενοριακής μονής Ταξιαρχών στη Δερβιτσάνη ήταν 90 στρεμ. χωράφια καλλιεργήσιμα ποτιστικά, 60 στρεμ. χέρσα, ένα δάσος περίπου 100 στρεμ. στην περιφέρεια της μονής, περί τα 125 αιγοπρόβατα, αγελάδες, βόες, άροτρα, 5 κυψέλες μελισσών, ιερά άμφια, σκεύη και έπιπλα διάφορα. Από τον προϋπολογισμό της διετεθόταν ποσό υπέρ των σχολείων Δερβιτσάνης και υπέρ της επαρχιακής αστικής σχολής Αργυροκάστρου.[8] Ο Άγιος Κοσμάς τον Ιούνιο του 1777 κήρυξε στην Αγία Παρασκευή της Δερβιτσάνης, όπου συνέρρευσε πλήθος κόσμου από τα γειτονικά χωριά Βάνιστα, Χάσκοβο και Καλογοραντζή˙ στη συνέχεια δε αναχώρησε από τη Δρόπολη προς το Αργυρόκαστρο.[9]

Στη Δερβιτσάνη ιδρύθηκε στις 11 Ιανουαρίου 1991 και η Δημοκρατική Ένωση Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας {ΔΕΕΕΜ) ΟΜΟΝΟΙΑ.

Παιδεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 1856 λειτουργούσε στη Δερβιτσάνη Σχολείο, αφού για τη συντήρησή του τη χρονιά εκείνη κληροδοτήθηκαν σημαντικά χρηματικά ποσά. Κατά το σχολικό έτος 1872-1873 λειτουργούσε το Σχολείο, του οποίου ο μισθός του διδασκάλου πληρωνόταν από το κληροδότημα του Γεωργίου Κάλη. Κατά το σχολικό έτος 1873-1874 λειτουργούσε Αλληλοδιδακτικό Σχολείο ή Αλληλοδιδακτική Σχολή με 80 μαθητές και ένα διδάσκαλο. Κατά το σχολικό έτος 1898-1899 λειτουργούσε Δημοτικό Σχολείο με 70 μαθητές και 2 διδασκάλους. Κατά το σχολικό έτος 1911-1913 λειτουργούσε Παρθεναγωγείο, στο οποίο δίδασκε η παρθεναγωγός Βασιλική Καραπάνου. Στα 1911 οι εφοροεπίτροποι της Δερβιτσάνης Κυριάκος Οικονομίδης, Κυρίτσης Σταμούλης και Μιχαήλ Οικονομίδης επέδειξαν έντονη εκπαιδευτική δραστηριότητα, τα δε ονόματά τους επικύρωναν τα συμβόλαια των διορισμών των διδασκάλων της.[10] Το σχολικό έτος 1928-1929 το σχολείο είχε 6 τάξεις και 186 μαθητές με διδασκάλους τους: Φίλιππος Οικονομίδης και Σπυρίδων Ντρίτσος καθώς και τον Αλβανοδιδάσκαλο Αθαν. Οικονόμου. Την επόμενη σχολική χρονιά 1929-1930 το σχολείο δεν λειτούργησε κανονικά, διότι η αλβανική κυβέρνηση έκλεισε τα κοινοτικά σχολεία και επέβαλε την αλβανική. Αυτή η υπόθεση κατέληξε στην προσφυγή της Μειονότητας στην Κοινωνία των Εθνών το 1934.[6]

Θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο θρήσκευμα οι Δερβιτσιώτες είναι Ελληνορθόδοξοι χριστιανοί. Στα τέλη του 1990 η Ορθόδοξη πίστη των Ελλήνων, που δεν έσβησε ποτέ, θα εκδηλωθεί ελεύθερα, αλλά λίγο τραυματισμένη µόνο, από τη γενιά του 1970 και μετά. Το ξεκίνημα ξανά της ελεύθερης πίστης στον Τριαδικό Θεό έγινε στις 12 Δεκεμβρίου 1990 ανήμερα της εορτής του Αγ. Σπυρίδωνα, µε μικρή εκκλησιαστική εκδήλωση που έγινε στη Δερβιτσάνη από τον πατέρα Μιχαήλ Ντάκο και το ποίμνιο της ενορίας του. 25 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1990. Οι τρεις ηλικιωμένοι εναπομείναντες Δροπολίτες ιερείς, πατήρ Κωνσταντίνος Μπατζιάκας από το Ζερβάτες, πατήρ Μιχαήλ Ντάκος από τη Δερβιτσάνη και πατήρ Γεώργιος Ζάρος από το Βουλιαράτες µε τα Άγια άμφιά τους, τα οποία είχαν φυλαγμένα στο σεντούκι τους και τους Δεροπολίτες μικρούς και μεγάλους, εισήλθαν νικητές στην θριαμβεύουσα Εκκλησία του Χριστού και έλαβαν Θεία Κοινωνία μετά από 23-24 ολόκληρα χρόνια διωγμού. Το 2000 τοποθετήθηκε ιερέας για την περιοχή της Κάτω Δερόπολης, µε έδρα τη Δερβιτσάνη, ο ιερομόναχος Τιμόθεος Φλέγκας από την Αθήνα.[11]

Ιεροί ναοί και παρεκκλήσια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου
  • Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών (Ασωμάτων)
  • Το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας
  • Το παρεκκλήσι της Αγίας Άννης
  • Το παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγιάς)
  • Το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής

Σύγχρονη εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σήμερα στο χωριό έχουν απομείνει λίγοι κάτοικοι, ένεκα του γεγονότος ότι οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν μεταναστεύσει στην Ελλάδα, ήδη από τις απαρχές της πτώσης του καθεστώτος του Ενβέρ Χότζα. Στο χωριό, ο πληθυσμός αυξάνεται αρκετά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν οι μετανάστες επιστρέφουν λόγω διακοπών. Η Δερβιτσάνη, όπως σχεδόν και όλα τα χωριά της Δρόπολης, αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα λόγω της έλλειψης νερού (πόσιμου και ποτιστικού), αλλά και των συχνών διακοπών ρεύματος.

Ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ζωή των κατοίκων του χωριού είναι κυρίως αγροτοκτηνοτροφική. Σήμερα έχουν συσταθεί και διάφορες επιχειρήσεις εμπορικές και βιοτεχνικές. Στο παρελθόν το χωριό είχε μεγάλο αριθμό αιγοπροβάτων και βοοειδών. Σήμερα αυτός ο αριθμός είναι εξαιρετικά χαμηλός εν συγκρίσει με πριν. Την περίοδο του Υπαρκτού Σοσιαλισμού του Ενβέρ Χότζα, το μεγαλύτερο μέρος του γυναικείου πληθυσμού απασχολούνταν σε αγροτικές εργασίες στα χωράφια της πεδιάδας της Δρόπολης στον Γεωργικό Συνεταιρισμό που ιδρύθηκε το 1959 ως Γεωργικός Συνεταιρισμός Γοραντζής αποτελούμενος από τα χωριά Δερβιτσάνη, Βάνιστα και Γοραντζή και λειτούργησε για 10 χρόνια, κατόπιν ενώθηκε µε τα άλλα χωριά της Κάτω Δρόπολης (σύνολο 17) σε ένα Συνεταιρισμό «Ανώτερου τύπου» µε κέντρο την Γράψη. Ενώ αρκετοί άνδρες απασχολούνταν σε δημόσιες επιχειρήσεις στην πόλη του Αργυρόκαστρου.

Τοπωνύμια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κουκούλια, Δολιανή, Σπαθιά, Μεσοχώρι, Παλιουριά, Αμεραλή, Παλιάμπελα, Κατωμαχαλάς, Τρύπα του Μήνου, Καρυοπούλα, Σπαχή, Άγιος Αθανάσιος, Ζιάγκα, Παναγιοπούλα, Γούρα του Γούμενου, Σγκόρα, Λουΐζη, Γκουριάνι, Καρυές, Στρούγκα Σταμούλη, Παπαδιά, Βαλομάντρι, Μηλικοκιά, Πυριέλη, Σπιθάρι, Κήποι της Κουκούλιας, Μπιστούρες του Νιάρτση, Πηγάδι του Μοναστηριού, Μεγάλος Πλάτανος, Αμπέλια Ζέρβα, Βρύση Νιάρτση, Μισιαγιάδα, Κασαλάτα, Στρουμπενό, Γιαννίτσια, Χασογιάννη, Χαριστίκι, Μπάτιστα, Τσικιδέκια, Γιαννιτσιά, Νταουτζιάδες, Λαπάτσα, Ζιουζιουνιάτικα, Φράξος, Νεροσιό, Πογαρό, Ασφάκα, Ποριά, Παλαιοχώραφα, Μπούλιω, Ζεστό, Παραλίβαδο, Μεσονήσι, Μποντομός, Νεραζή, Το μεγάλο Τσαΐρι, Μαλουκά, Γεράνι, Καμάρα, Ριζά, Μύλοι, Λυκούρα, Νιβίτικα, Σιαδάκια, Τρεκουλάκια, Νιάρτση, Γούρα του Γοργού, Λάκκος της Δολιανής, Μεγαλάκκος, Σαραντινός, Ίσος, Γκαζιουνάρα, Νταμπόρι, Σερτός του «Καλόγερου», Χάνι, Μουσιά, Μικρή Μογγίλα, Μεγάλη Μογγίλα, Σκυλοχώραφα...

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Δερβιτσάνη το κλίμα είναι Μεσογειακό ζεστό και εύκρατο. Η βροχή στη Δερβιτσάνη πέφτει κυρίως το χειμώνα, με σχετικά λίγη βροχή το καλοκαίρι. Στην ταξινόμηση κατά Κέππεν, το κλίμα αυτό ταξινομείται ως Csa (Μεσογειακό ενδοχώρας: Ήπιοι χειµώνες, ξηρό και πολύ ζεστό θέρος. Έχουμε τουλάχιστον τρεις φορές περισσότερες βροχοπτώσεις τον υγρότερο μήνα του χειμώνα απ' ό,τι τον ξηρότερο μήνα του καλοκαιριού, και στον ξηρότερο μήνα του καλοκαιριού οι βροχοπτώσεις είναι λιγότερο από 30 mm). Η θερμοκρασία εδώ είναι κατά μέσο όρο 14,5°C. Σε ένα χρόνο, η μέση βροχόπτωση είναι 1574 mm. Ο ξηρότερος μήνας είναι ο Ιούλιος, με βροχόπτωση 19 mm. Τον Δεκέμβριο, η βροχόπτωση φτάνει στο ανώτατο σημείο της, με μέσο όρο 284 mm. Ο θερμότερος μήνας του έτους είναι ο Ιούλιος, με μέση θερμοκρασία 23,5°C. Ο Ιανουάριος είναι ο πιο κρύος μήνας του έτους με μέση θερμοκρασία 5,8°C. Η διαφορά στις βροχοπτώσεις μεταξύ του ξηρότερου μήνα και του πιο υγρού είναι 265 mm. Η διακύμανση της ετήσιας θερμοκρασίας είναι περίπου 17,7°C.

Κλιματικά δεδομένα Δερβιτσάνης
Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Έτος
Μέση Υψηλότερη° C (°F) 9.7 11.2 13.9 17.6 22.4 27.0 29.9 29.9 25.8 20.2 14.9 11.0 19,46
Μέση Ημερήσια °C (°F) 5.8 7.2 9.6 12.8 17.1 21.1 23.5 23.5 20.1 15.4 10.8 7,2 14,51
Μέση Χαμηλότερη °C (°F) 1.9 3.2 5.3 8,1 11.9 15.3 17.2 17.2 14.5 10.6 6.8 3.4 9,62
Κατακρημνίσεις mm (ίντσες) 220 210 143 100 66 31 19 28 77 154 242 284 1,574
Πηγή: climate-data.org [1]

Πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αθανάσιος Μήλιος (Μήλλος) (1870-1927) λόγιος και λαογράφος
  • Γιάννης Λίλλης (1916-10 Ιουνίου 1965) λογοτέχνης
  • Ιωάννης Διαμάντης (1910-1955) δικηγόρος.[12]
  • Μιχαήλ Χαράλαμπος Μάνος (1910-1973) διανοούμενος
  • Νικόλαος Μπάκος
  • Νικόλαος Σύρμος (1902-1987)[13]
  • Θόδωρος Μάλλιος
  • Λευτέρης Μήλος (1966 - 1997) ποδοσφαιριστής.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Τοποθεσία Δερβιτσάνης». http://www.geonames.org/search.html?q=Dervi%C3%A7an&country=AL. 
  2. «Νόμος Διοικητικής Διαίρεσης Αριθμ. 115/2014». http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf. 
  3. ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΘ. ΠΑΠΠΑ (2009). «Η ΕΠΑΡΧΙΑ ΔΡΥΪΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ Β. ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ», σ. 203. http://ikee.lib.auth.gr/record/122863/files/PAPPA%20EFTIXIA.pdf. 
  4. Μιχάλης Κοκολάκης, "Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895" [σελ.34 (276)]. Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Δημήτρης Δημητρόπουλος, Μιχάλης Κοκολάκης και Ευδοκία Ολυμπίτου (επιμ.), Πληθυσμοί και οικισμοί του ελληνικού χώρου. Ιστορικά μελετήματα [σελ. 280 (276)]. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 2003, Αρχειοθέτηση 1 Φεβρ.2017. Ανάκτηση 12 Φεβρ.2018
  5. Γενικόν Στρατηγείον Ελληνικού Στρατού, ''Χάρτης Εθνογραφικός της Βορείου Ηπείρου τω 1913. Εθνολογική στατιστική της Βορείου Ηπείρου τω 1913'', Τύποις "Άγκυρας" - Ι. Κουμένου, Θεσσαλονίκη 1919, σελ. 10. Αρχειοθετήθηκε 12 Φεβρ.2018. Ανακτήθηκε 12 Φεβρ.2018
  6. 6,0 6,1 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΡ. (1981). Η ΕΘΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑΝ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟΝ ΑΥΤΗΣ ΖΗΤΗΜΑ. ΙΩΑΝΝΙΝΑ: ΙΒΕ, σελ. 48,55-56,. 
  7. ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΘ. ΠΑΠΠΑ. «Η ΕΠΑΡΧΙΑ ΔΡΥΪΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ Β. ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ», σ. 315. http://ikee.lib.auth.gr/record/122863/files/PAPPA%20EFTIXIA.pdf. 
  8. ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΘ. ΠΑΠΠΑ (2009). «Η ΕΠΑΡΧΙΑ ΔΡΥΪΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ Β. ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ», σ. 100. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Φεβρ.2018. https://web.archive.org/web/20180214140652/http://ikee.lib.auth.gr/record/122863/files/PAPPA%20EFTIXIA.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρ.2018. 
  9. ΚΟΛΤΣΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ (2008). «Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ». ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, σ. 111. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Φεβρ.2018. https://web.archive.org/web/20180214142033/http://ikee.lib.auth.gr/record/104814/files/KOLTSIDA.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρ.2018. 
  10. ΚΟΛΤΣΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ (2008). «Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ». ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, σ. 165,304. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Φεβρ.2018. https://web.archive.org/web/20180214142033/http://ikee.lib.auth.gr/record/104814/files/KOLTSIDA.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρ.2018. 
  11. ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΘ. ΠΑΠΠΑ (2009). «Η ΕΠΑΡΧΙΑ ΔΡΥΪΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ Β. ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ», σ. 352. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Φεβρ.2018. https://web.archive.org/web/20180214140652/http://ikee.lib.auth.gr/record/122863/files/PAPPA%20EFTIXIA.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρ.2018. 
  12. «Εάν δε φύγεις μέσα σε 24 ώρες, θα σε εκτελέσουν»από mixanitouxronou.gr. Αρχειοθετήθηκε 6 Φεβρ.2017. Ανακτήθηκε 14 Φεβρ.2018
  13. ΣΥΡΜΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ (1998). Ο ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΗΚΕ- ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΥΡΜΟΣ («Δωδώνη» έκδοση). ΑΘΗΝΑ. ISBN 960-248-955-3. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γρηγόρης Κατσαλίδας (επιμέλεια Νίκου Υφαντή), Η Ταυτότητα του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού, Ιωάννινα 2004
  • Νικ. Θωμ. Υφαντή, Η Βόρειος Ήπειρος. Χθες και Σήμερα

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]