Γύρος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
γύρος
Döner kebab slicing.jpg
Γύρος την ώρα που ο εστιάτορας αφαιρεί το έτοιμο, ψημένο κρέας
Προέλευση
Άλλη ονομασία Ντόνερ Κεμπάπ
Τόπος προέλευσης Ελλάδα, Τουρκία
Περιοχή Προύσα
Πληροφορίες
Πιάτο πρόχειρο φαγητό
Κύρια συστατικά χοιρινό κρέας
Παραλλαγές μοσχαρίσιος γύρος,γύρος με κοτόπουλο, γύρος με κιμά
Άλλες πληροφορίες προέρχεται από το Τουρκικό Ντόνερ Κεμπάπ το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη Προύσα τον 19ο αιώνα

Γύρος ονομάζεται το έδεσμα που αποτελείται από κομμάτια χοιρινού κρέατος από διάφορα μέρη του ζώου. Τον νοστιμότερο γύρο τον κάνει κρέας από το λαιμό του χοίρου. Ονομάζεται από την ελληνική γύρα ή αλλιώς περιστροφή που κάνει το κρέας στην κατακόρυφη μεταλλική σούβλα που περνιέται για να ψηθεί γύρω από τον άξονά της, με τη φωτιά στη μια πλευρά. Ο γύρος φτιάχνεται και με κιμά - όπως το γνωστό κεμπάπ - αλλά και με κρέας κοτόπουλου. Προσφέρεται τυλιγμένος σε πίτα (άζυμο ψωμί), αλλά και ως μερίδα. Σερβίρεται με διάφορες σαλάτες - χαρακτηριστικότερη το τζατζίκι - ντομάτα, κρεμμύδι και τηγανητές πατάτες. Σήμερα στην Ελλάδα ο γύρος με κιμά έχει απαγορευθεί με σχετική αγορανομική διάταξη λόγω των υγειονομικών παραβάσεων που είχαν σημειωθεί[1].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μικρομάγαζα που άνοιξαν το 1922-1923 οι πρόσφυγες από τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη μετά τον πόλεμο εξαπλώθηκαν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Οι συνταγές του γύρου εξαπλώθηκαν με την μετανάστευση ως την Αμερική και την Αυστραλία.

Σήμερα, μεγάλες εταιρίες εστίασης, όπως τα Goody's, τα everest (Πολίτικο) και τα McDonald's προσφέρουν κάποια παραλλαγή γύρου στο μενού τους. Στη Γερμανία και τη Γαλλία το ντονέρ κεμπάπ αποτελεί εδώ και χρόνια αγαπημένο έτοιμο φαγητό, ενώ και ο χοιρινός γύρος των Ελλήνων αποτελεί γνωστό φαγητό. Νέες γεύσεις προστέθηκαν, ενώ υπάρχουν πλέον και ο "πράσινος ή οικολογικός γύρος" και ο "παιδικός γύρος".

Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη πωλείται ακόμη και μέσω του διαδικτύου.

Θερμίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συνήθως ένας χοιρινός γύρος με αλάδωτη πίτα έχει γύρω στις 350 με 400 θερμίδες[2], οι οποίες μπορεί να φτάσουν τις 600-700 ανάλογα τι συνοδευτικά υπάρχουν (π.χ. τζατζίκι, πατάτες, μουστάρδα κτλ)[3], ενώ ανάλογα και την περιεκτηκότητα σε λιπαρά λόγω της πίτας, καθώς και άλλων συστατικών (π.χ. σως), μπορεί να φτάσει και τις 1.000 θερμίδες[4][5].

Παρόμοια φαγητά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αραβικό φαγητό shawarma και το μεξικάνικο tacos al pastor είναι όλα παρόμοια με τον γύρο, και όλα προέρχονται από το Τουρκικό Ντόνερ Κεμπάπ το οποίο δημιουργήθηκε στην πόλη Προύσα τον 19ο αιώνα. Το ντονέρ κεμπάπ αποτελείται από αρνίσιο ή μοσχαρίσιο κρέας ή κοτόπουλο, ωστόσο στην Ελλάδα επικράτησε παραλλαγή με χοιρινό, αφού οι Χριστιανοί μπορούν να καταναλώσουν αυτό το κρέας.[6]

Στα Αραβικά Εμιράτα βάζουν αντί για τζατζίκι ψιλοκομμένο φιστίκι, ενώ ακόμα και σήμερα στην Κρήτη χρησιμοποιούν γιαούρτι.

Ο γύρος είναι ένα από τα σημαντικότερα εδέσματα που έχει σκοπό να δοκιμάσει ο τουρίστας κατά την επίσκεψη του στην Ελλάδα, μαζί με το μουσακά και το σουβλάκι.

Δες επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κωδικοποίηση της αγορανομικής διάταξης 14/89, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19. ΕΙΔΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ, Άρθρο 289: Απαγόρευση παρασκευής γύρου από κιμά [1], όπως δημοσιεύθηκε από το Υπουργείο Ανάπτυξης (Δελτίο Τύπου, 12 Μαΐου 2005)
  2. Ta nea online Αλήθειες και μύθοι για το γρήγορο φαγητό
  3. ONLINE ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΔΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩN/ΦΑΓΗΤΩΝ
  4. iefimerida.gr Πόσες θερμίδες έχει ο γύρος
  5. Διατροφική «βόμβα»-Πόσες θερμίδες έχει τελικά μια πίτα με γύρο
  6. Kenneth F. Kiple, Kriemhild Coneè Ornelas, eds., Cambridge World History of Food, Cambridge, 2000. ISBN 0-521-40216-6. Vol. 2, p. 1147.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]