Γκρίμσο (σκάκι)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η διατομή Γκρίμσο (Intersection Grimshaw) παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1850 σε σκακιστικό πρόβλημα του συνθέτη Γουόλτερ Γκρίμσο, από τον οποίο πήρε το όνομά της.[1]

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο σκάκι ο αξιωματικός, ο πύργος και η βασίλισσα, όταν μελετώνται κατά ζεύγη, εκτελούν

  • είτε διαφορετική γραμμική κίνηση, όπως «ένας πύργος και ένας αξιωματικός», ή «ένας πύργος και η βασίλισσα όταν κινείται σαν αξιωματικός», ή «ένας αξιωματικός και η βασίλισσα όταν κινείται σαν πύργος», ή ακόμη και «ένας αξιωματικός και το πιόνι όταν κάνει την πρώτη κίνησή του με δύο βήματα»,
  • είτε ίδια γραμμική κίνηση, όπως «ένας πύργος και ένας άλλος πύργος», ή «ένας πύργος και η βασίλισσα όταν κινείται σαν πύργος», ή «ένας αξιωματικός και η βασίλισσα όταν κινείται σαν αξιωματικός».

Αν οι γραμμές, στις οποίες μπορούν να κινηθούν τα δύο κομμάτια που εκτελούν γραμμική κίνηση, τέμνονται σε ένα τετράγωνο, που λέγεται κρίσιμο τετράγωνο ή διατομή, και αν το ένα κομμάτι από τα δύο μετακινηθεί στο ελεύθερο κρίσιμο τετράγωνο, τότε δημιουργεί παρεμβολή επειδή παρεμποδίζει το άλλο.

Όταν τα κομμάτια είναι μαύρα διαφορετικής γραμμικής κίνησης η αμοιβαία παρεμβολή ονομάζεται διατομή Γκρίμσο και όταν το κρίσιμο τετράγωνο δεν είναι ελεύθερο, αλλά τοποθετείται εκεί ένα λευκό κομμάτι για να κόψει τις γραμμές δύο μαύρων και να τα εξαναγκάσει να αλληλοπαρεμβληθούν, η διατομή λέγεται Νοβότνι. Με παρεμβολές μαύρων κομματιών ίδιας γραμμικής κίνησης, ασχολούνται οι διατομές Χολτσχάουζεν, Βίρτσμπουργκ - Πλαχούτα και Πλαχούτα.

Διατομή Γκρίμσο με πύργο και αξιωματικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Α. Γκ. Κορίας
Good Companion (1917)
α β γ δ ε ζ η θ
8
Chessboard480.svg
α8
β8
γ8
δ8
ε8
ζ8
η8
θ8
α7 λευκός αξιωματικός
β7
γ7
δ7 λευκός βασιλιάς
ε7
ζ7
η7
θ7 λευκή βασίλισσα
α6
β6
γ6
δ6
ε6
ζ6 μαύρο πιόνι
η6
θ6
α5
β5
γ5
δ5 μαύρος βασιλιάς
ε5
ζ5
η5
θ5
α4
β4
γ4 μαύρο πιόνι
δ4
ε4
ζ4 λευκό πιόνι
η4
θ4
α3 μαύρο πιόνι
β3
γ3
δ3
ε3
ζ3
η3
θ3 μαύρο πιόνι
α2 μαύρος πύργος
β2
γ2
δ2
ε2
ζ2
η2
θ2
α1 μαύρος αξιωματικός
β1
γ1
δ1
ε1
ζ1
η1
θ1
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
α β γ δ ε ζ η θ
Παίζουν τα λευκά. Ματ σε 2.

Για να γίνει κατανοητό το θέμα της διατομής Γκρίμσο, θα παρουσιάσουμε την λύση ενός προβλήματος του Α. Γκ. Κορίας (A. G. Corrias), που δημοσιεύτηκε στο Good Companion το 1917, με διατομή πύργου και αξιωματικού.

Το πρόβλημα είναι ορθόδοξο δυάρι, όπου τα λευκά παίζουν πρώτα και κάνουν ματ στα μαύρα σε δύο κινήσεις, όσο καλά κι αν αμυνθούν τα μαύρα. Η λύση (σε αλγεβρική γραφή) είναι:

1. Ββ1
Τα μαύρα υπό την απειλή 2.Ββ7# έχουν τρεις τρόπους να αμυνθούν.
1... γ3 (Πρώτη άμυνα)
Δίνει στον μαύρο βασιλιά ένα νέο τετράγωνο διαφυγής στο γ4, αλλά αφήνει αφύλακτο το δ3, επιτρέποντας στα λευκά να κάνουν ματ.
2. Βδ3#

Οι άλλες δύο μαύρες άμυνες δημιουργούν θεματικές βαριάντες που παρουσιάζουν το θέμα διατομής Γκρίμσο.

1... Αβ2 (Δεύτερη άμυνα)
Ο μαύρος αξιωματικός εμποδίζει την λευκή βασίλισσα να φθάσει στο β7. Έτσι όμως ο αξιωματικός παρεμβάλλεται στην γραμμή που θα μπορούσε να κινηθεί ο Πα2, ο οποίος δεν μπορεί πια να φτάσει στο η2 για να σταματήσει το σαχ των λευκών.
2. Βθ1#
1... Πβ2 (Τρίτη άμυνα)
Ο μαύρος πύργος εμποδίζει την λευκή βασίλισσα να φθάσει στο β7. Έτσι όμως ο πύργος παρεμβάλλεται στην γραμμή που θα μπορούσε να κινηθεί ο Αα1, ο οποίος δεν μπορεί πια να φθάσει στο ε5 για να σταματήσει το σαχ των λευκών.
2. Βζ5#

Αυτή η αμοιβαία παρεμβολή μεταξύ δυο μαύρων κομματιών διαφορετικής γραμμικής κίνησης (εδώ αξιωματικού και πύργου) σε ένα κρίσιμο τετράγωνο (εδώ η διατομή είναι το β2) είναι το θέμα Γκρίμσο.

Η χρήση της διατομής Γκρίμσο εμφανίζεται συχνά στα ορθόδοξα προβλήματα.

Διατομή Πίκαμπις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φρανκ Τζάνετ
St.Louis Globe Democrat (1916)
α β γ δ ε ζ η θ
8
Chessboard480.svg
α8
β8
γ8
δ8
ε8
ζ8
η8 μαύρος αξιωματικός
θ8
α7
β7
γ7 μαύρος ίππος
δ7
ε7 μαύρο πιόνι
ζ7
η7
θ7 μαύρο πιόνι
α6
β6
γ6
δ6
ε6
ζ6
η6
θ6
α5
β5
γ5
δ5
ε5
ζ5
η5
θ5
α4 μαύρος πύργος
β4
γ4
δ4
ε4
ζ4 μαύρος βασιλιάς
η4 λευκός ίππος
θ4 λευκός βασιλιάς
α3
β3
γ3
δ3
ε3 λευκός ίππος
ζ3 μαύρο πιόνι
η3
θ3
α2
β2
γ2 λευκός αξιωματικός
δ2
ε2
ζ2 λευκό πιόνι
η2
θ2
α1
β1
γ1
δ1 λευκή βασίλισσα
ε1
ζ1 μαύρος ίππος
η1
θ1
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
α β γ δ ε ζ η θ
Παίζουν τα λευκά. Ματ σε 2.

Η διατομή Πίκαμπις (Pickabish) είναι διατομή Γκρίμσο με πιόνι και αξιωματικό. Στο πρόβλημα δεξιά, που είναι σύνθεση του Φρανκ Τζάνετ (Frank Janet) δημοσιευμένη το 1916 στο "St.Louis Globe Democrat", βλέπουμε μια διατομή Γκρίμσο μεταξύ πιονιού (που κάνει αρχική κίνηση δύο βημάτων) και αξιωματικού.

Το κλειδί είναι

1. Βδ7
Τα μαύρα υπό την απειλή 2.Βζ5# μπορούν να αμυνθούν εμποδίζοντας την βασίλισσα να φθάσει στο τετράγωνο προορισμού της, το ζ5, αλλά δυο από τις άμυνες των μαύρων έχουν το μοιραίο ελάττωμα της αμοιβαίας παρεμβολής δύο μαύρων κομματιών.
1... Αε6 (Πρώτη άμυνα)
Παρεμβάλλεται στο πιόνι ε7, που δεν μπορεί να πάει στο ε5 για να εμποδίσει το ματ.
2. Β:γ7#
1... ε6 (Δεύτερη άμυνα)
Παρεμβάλλεται στον αξιωματικό του η8, που δεν μπορεί να πάει στο γ4 για να εμποδίσει το ματ.
2. Β:α4#

Αυτή η αμοιβαία παρεμβολή μεταξύ «αξιωματικού και πιονιού» σε ένα κρίσιμο τετράγωνο (εδώ η διατομή είναι το ε6) είναι το θέμα Γκρίμσο πιονιού.

Οι άλλες βαριάντες (μη θεματικές) του προβλήματος είναι:

1...Ιε6 2.Ιδ5#
1...Πα5 2.Βδ4#
1...Ι:ε3 2.ζ:ε3#
1...Ιη3 2.ζ:η3#

Πολλαπλά Γκρίμσο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεβ Ίλιτς Λοσίνσκι
L'Italia Scacchistica (1930)
α β γ δ ε ζ η θ
8
Chessboard480.svg
α8
β8
γ8
δ8
ε8
ζ8 λευκός ίππος
η8
θ8
α7
β7
γ7 λευκός βασιλιάς
δ7
ε7
ζ7 λευκός αξιωματικός
η7
θ7
α6 λευκό πιόνι
β6
γ6 μαύρο πιόνι
δ6
ε6
ζ6
η6 μαύρος πύργος
θ6
α5
β5 μαύρο πιόνι
γ5 μαύρος βασιλιάς
δ5
ε5
ζ5
η5
θ5
α4
β4 λευκός ίππος
γ4
δ4
ε4
ζ4
η4
θ4 λευκός πύργος
α3
β3
γ3 μαύρο πιόνι
δ3 λευκό πιόνι
ε3
ζ3
η3
θ3 μαύρος αξιωματικός
α2 μαύρος πύργος
β2
γ2 λευκή βασίλισσα
δ2
ε2
ζ2
η2
θ2 λευκός αξιωματικός
α1 μαύρος αξιωματικός
β1
γ1
δ1
ε1
ζ1 λευκός πύργος
η1
θ1
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
α β γ δ ε ζ η θ
Παίζουν τα λευκά. Ματ σε 2.

Στο βασικό άρθρο για σκακιστικά προβλήματα υπάρχει ένα παράδειγμα, το οποίο περιλαμβάνει τη διάταξη κομματιών (Α Π Π Α), που είναι γνωστή ως Αυλοί αρμόνιου. Η διάταξη αυτή έχει τέσσερα κρίσιμα τετράγωνα και θεωρητικά μπορεί να έχει οκτώ διαφορετικές θεματικές βαριάντες.

Ακολουθούν δύο παραδείγματα του Λεβ Ίλιτς Λοσίνσκι (Lev Ilych Loshinsky) που το καθένα έχει τρεις διατομές Γκρίμσο:

Το πρόβλημα δεξιά δημοσιεύτηκε το 1930 στο L' Italia Scacchistica και είναι ορθόδοξο δυάρι. Το κλειδί είναι:

1. Πβ1
Κάθε άμυνα των μαύρων υπό την απειλή 2.δ4# δημιουργεί παρεμβολή Γκρίμσο, που τα εμποδίζει να πάρουν το κομμάτι των λευκών που δίνει το ματ. Οι άμυνες των μαύρων και οι απαντήσεις των λευκών είναι:

Διατομή Γκρίμσο στο ε6

1...Πε6 2.Ιδ7# (το 2...Α:δ7 παρεμποδίζεται).
1...Αε6 2.Αδ6# (το 2...Π:δ6 παρεμποδίζεται. Μια άλλη άμυνα των μαύρων, 1...Πδ6, καταλήγει σε παρόμοια εικόνα ματ με 2.Α:δ6#).

Διατομή Γκρίμσο στο η4

1...Πη4 2.Ιε6# (το 2...Α:ε6 παρεμποδίζεται).
1...Αη4 2.Αη1# (το 2...Π:η1 παρεμποδίζεται).

Διατομή Γκρίμσο στο β2

1...Πβ2 2.Β:γ3# (το 2...Α:γ3 παρεμποδίζεται).
1...Αβ2 2.Βζ2# (το 2...Π:ζ2 παρεμποδίζεται).
Λεβ Ίλιτς Λοσίνσκι
Tijdschrift v.d. Nederlandse
Schaakbond
(1930)
α β γ δ ε ζ η θ
8
Chessboard480.svg
α8 μαύρος αξιωματικός
β8
γ8
δ8
ε8 λευκός βασιλιάς
ζ8
η8
θ8 μαύρος αξιωματικός
α7 μαύρος πύργος
β7
γ7 λευκός πύργος
δ7
ε7
ζ7 μαύρο πιόνι
η7
θ7 μαύρος πύργος
α6
β6
γ6
δ6
ε6 μαύρος βασιλιάς
ζ6
η6
θ6
α5
β5 λευκός ίππος
γ5
δ5 μαύρος ίππος
ε5
ζ5
η5
θ5
α4
β4
γ4 λευκός αξιωματικός
δ4 λευκό πιόνι
ε4
ζ4 λευκή βασίλισσα
η4
θ4
α3
β3
γ3
δ3
ε3
ζ3
η3
θ3
α2
β2
γ2
δ2
ε2
ζ2
η2
θ2
α1
β1
γ1
δ1
ε1
ζ1
η1
θ1
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
α β γ δ ε ζ η θ
Παίζουν τα λευκά. Ματ σε 2.

Το δεύτερο παράδειγμα που βλέπουμε δεξιά, επίσης ορθόδοξο δυάρι του Λοσίνσκι, δημοσιεύτηκε το 1930 στο Tijdschrift v.d. Nederlandse Schaakbond, και είναι ένα από τα πιο φημισμένα σκακιστικά προβλήματα. Είναι ένα πλήρες μπλοκ, που σημαίνει ότι αν τα μαύρα παίξουν από την θέση του διαγράμματος, τα λευκά μπορούν να απαντήσουν με άμεσο ματ. Το κλειδί είναι:

1.Αβ3
Διατηρεί τη θέση μπλοκαρισμένη, δεν απειλεί κάτι, αλλά τα μαύρα περιέρχονται σε κατάσταση τσούκτσβανγκ. Τα μαύρα έχουν έξι θεματικές άμυνες πάνω σε τρία κρίσιμα τετράγωνα και εμφανίζονται δύο απλά Γκρίμσο και ένα Γκρίμσο πιονιού:

Διατομή Γκρίμσο στο β7

1...Πβ7 2.Πγ6# (το 2...Α:γ6 παρεμποδίζεται).
1...Αβ7 2.Πε7# (το 2...Π:ε7 παρεμποδίζεται).

Διατομή Γκρίμσο στο η7

1...Πη7 2.Βε5# (το 2...Α:ε5 παρεμποδίζεται).
1...Αη7 2.Β:ζ7# (το 2...Π:ζ7 παρεμποδίζεται).

Διατομή Γκρίμσο πιονιού στο ζ6

1...Αζ6 2.Βη4# (το 2...ζ5 παρεμποδίζεται).
1...ζ6 2.Βε4# (το 2...Αε5 παρεμποδίζεται).

Υπάρχουν ακόμη μερικές άμυνες στα μαύρα, όχι θεματικές, όπως:

1...ζ5 2.Βδ6#
1...Π:γ7 2.Ι:γ7#
1...Α:δ4 2.Ι:δ4#

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Το πρώτο Γκρίμσο». Καλλιτεχνικό σκάκι. 6 Μαρτίου 2008. http://kallitexniko-skaki.blogspot.gr/2008/03/blog-post_06.html. Ανακτήθηκε στις 9 Μαΐου 2016. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Grimshaw (chess) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).