Γεώργιος Χατζιδάκις

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Γεώργιος Χατζιδάκις
HADZIDAKIS-1915.jpg
Γέννηση
Μύρθιος Ρεθύμνης
Θάνατος
Αθήνα
Υπηκοότητα / Χώρα πολιτογράφησης Ελλάδα
Σχολές φοίτησης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (), Πανεπιστήμιο της Λειψίας, Πανεπιστήμιο Ιένας και Πανεπιστήμιο Χούμπολτ
Ιδιότητα γλωσσολόγος και καθηγητής πανεπιστημίου
Εργοδότης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ()
Αξίωμα Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών ( - )
Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών ()
πρύτανης ( - - Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)

Ο Γεώργιος Νικολάου Χατζιδάκις (1848[1]1941) υπήρξε ο θεμελιωτής της επιστήμης της γλωσσολογίας στην Ελλάδα και πρώτος καθηγητής της Γλωσσολογίας και της Ινδικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, από το 1890 έως το 1923.[2] Ανήκε στα ιδρυτικά μέλη της Ακαδημίας Αθηνών το 1926[3] και ένα χρόνο αργότερα[4] διετέλεσε πρόεδρός της.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γεώργιος Χατζιδάκις γεννήθηκε στον Μύρθιο Αγίου Βασιλείου στην Κρήτη στις 12 Νοεμβρίου[εκκρεμεί παραπομπή] 1848 και σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1877, μετά από νίκη του σε πανεπιστημιακό γλωσσολογικό διαγωνισμό, του χορηγήθηκε υποτροφία από το Πανεπιστήμιο Αθηνών για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό. Ο Χατζιδάκις ταξίδεψε στη Γερμανία (Πανεπιστήμια Λειψίας, Ιένας και Βερολίνου) και μαθήτευσε για τρία περίπου χρόνια δίπλα σε γνωστούς γλωσσολόγους, όπως ο Γκέοργκ Κούρτιους (Georg Curtius) και ο μαθητής του στη Λειψία Καρλ Μπρούγκμαν (Karl Brugmann), ο Έντουαρντ Σίβερς (Eduard Sievers) και ο Μπέρτολτ Ντέλμπρυκ (Berthold Delbrück) στην Ιένα.

Το 1880 επέστρεψε στην Ελλάδα όπου αρχικά εργάστηκε στο Διδασκαλείο Αθηνών. Ένα χρόνο αργότερα, το 1881, και σε ηλικία 33 ετών, ο Χατζιδάκις ανακηρύχθηκε διδάκτορας (ο ίδιος μάλιστα, γι' αυτό το λόγο, χαρακτηρίζε τον εαυτό του «ὀψιμαθῆ») με την διατριβή: «Περὶ τῶν εἰς -ους Συνῃρημένων τῆς Β΄ Κλίσεως καὶ τῶν εἰς -ος Οὐδετέρων Ὀνομάτων τῆς Γ΄ ἐν τῇ Νέᾳ Ἑλληνικῇ». Το ίδιο έτος διορίστηκε υφηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το 1885 προάχθηκε σε έκτακτο καθηγητή, ενώ το 1890 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής της Γλωσσολογίας και της Ινδικής Φιλολογίας και ανέλαβε την ομώνυμη έδρα. Αποσύρθηκε το 1923. Το 1906 εκλέχθηκε Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών[5], ενώ διετέλεσε δύο φορές (1892-1893 και 1908-1909)[6] κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου. Ήταν ο άνθρωπος που προώθησε την ιδέα της δημιουργίας του «Κέντρου Συντάξεως τοῦ Ἱστορικοῦ Λεξικοῦ τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Γλώσσης», το οποίο στην πορεία του χρόνου διαμορφώθηκε ως «Κέντρον Ἐρεύνης τῶν Νεοελληνικῶν Διαλέκτων καὶ Ἰδιωμάτων» - ΙΛΝΕ.[7] Πολέμησε δύο φορές στις κρητικές εξεγέρσεις, τη μία σε νεαρή ηλικία το 1866 και την άλλη το 1897, ήδη καθηγητής της έδρας της Γλωσσολογίας και της Ινδικής Φιλολογίας. Επίσης ήταν εκλεγμένο ανεπιστέλλον μέλος των Ακαδημιών του Βερολίνου, της Βιέννης, του Μονάχου και της Βουδαπέστης, της Επιστημονικής Εταιρείας του Γκέτινγκεν και της εταιρείας Ελληνικών Σπουδών του Λονδίνου. Ακόμη κατείχε τη θέση του διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας.[1]

Απεβίωσε στην Αθήνα στις 27 Ιουνίου[εκκρεμεί παραπομπή] 1947.

Ιδεολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γ. Χατζιδάκις διαμόρφωσε την άποψη ότι η νέα ελληνική γλώσσα εξελίχθηκε με φυσικό τρόπο από την αρχαία αττική διάλεκτο, τη συνέχειά της την αλεξανδρινή κοινή και τη μεσαιωνική ελληνική των βυζαντινών χρόνων.[8] Ουσιαστικά πίστευε στη διατήρηση και τον κατά δύναμη εξωραϊσμό της καθαρεύουσας σε αναµονή της εξέλιξης της οµιλούµενης γλώσσας[9][10] και ως προς το γλωσσικό ζήτημα ακολούθησε τη μέση οδό, εκείνη του Αδαμάντιου Κοραή, αντιτιθέμενος εξίσου στους αρχαϊστές και τους άκρατους δημοτικιστές.[2]

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δοκίμια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Περὶ τοῦ θησαυροῦ τῆς μεσαιωνικῆς ἑλληνικῆς γλώσσης», Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν, 7(1930) , σσ. 223-226
  2. «Ἀπάντησις πρὸς τὸν κ. διδάκτορα W. Beschewliew » , Ἀθηνᾶ, 39 (1927), σσ. 171-187
  3. «Ἡ Ἤπειρος καλεῖ τοὺς ἐρευνητάς της » , Ἠπειρωτικὰ Χρονικά, 1 (1926), σσ. 5-6
  4. «Ἀναστασιάδης Ξ., “Γεωργίου Γενναδίου βίος καὶ ἔργα”, Α'-Β' Παρίσιοι, 1926 » , Ἠπειρωτικὰ Χρονικά, 1 (1926), σ. 102
  5. «Ἀνταπάντησις πρὸς τὸν κ. Μανώλην Τριανταφυλλίδην » , Ἀθηνᾶ, 37 (1925), σσ. 9-34
  6. «Ἐκ τῶν ἀνεκδότων τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ » , Ἀθηνᾶ, 29 (1917), σσ. 161-179
  7. «Λόγος ἐπιμνημόσυνος εἰς Κωνσταντῖνον Σ. Κόντον . Ἐκφωνηθεὶς ἐν συνεδρίᾳ τῶν ἑταίρων τῆς ἐν Ἀθήναις ἐπιστημονικῆς ἑταιρείας τῇ 21 Μαΐου 1910» , Ἀθηνᾶ, 23 (1911), σσ. 3-20
  8. «Τονικὰ ζητήματα Α΄ καὶ Β΄ » , Ἀθηνᾶ, 14 (1902), σσ. 236-240
  9. «Ἐτυμολογία τοῦ μαζί . Οὔτε μαζῇ οὔτε μαζῆ οὔτε μαζύ εἶναι ἡ ὀρθὴ γραφή, ἀλλὰ μαζί» , Πλάτων, 6, 1-2 (1883), σσ. 35-43
  10. «Περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζιμιό » , Πλάτων, 6, 1-2 (1883), σσ. 43-45
  11. «Περὶ παρετυμολογιῶν καὶ τῶν δι' αὐτὰς μεταβολῶν » , Πλάτων , 6, 1-2 (1883), σσ. 45-53
  12. «Ἐπίκρισις τσακωνικῆς γραμματικῆς τοῦ κ. M. Deffner, Berlin 1881 σελ. 176 », Πλάτων , 5, 6-7 (1883), σσ. 228-253
  13. «Βιβλιογραφικά . Γ΄» , Πλάτων , 5, 10-11 (1883), σσ. 420-423
  14. «Ἐπίκρισις τσακωνικῆς γραμματικῆς τοῦ κ. M. Deffner, Berlin 1881 σελ. 94-104 », Πλάτων , 5, 5 (1883), σσ. 169-176
  15. «Ἐπίκρισις τσακωνικῆς γραμματικῆς τοῦ κ. M. Deffner, Berlin 1881 σελ. 176 », Πλάτων, 5, 3 (1883), σσ. 94-101[11].

Παραπομπές-σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «.:BiblioNet : Χατζιδάκις, Γεώργιος Ν.». www.biblionet.gr. http://www.biblionet.gr/author/28764/. Ανακτήθηκε στις 2016-10-09. 
  2. 2,0 2,1 «Χατζιδάκις, Γεώργιος Ν. (1848-1941)». www.chronologio.uoa.gr. http://www.chronologio.uoa.gr/node/20490. Ανακτήθηκε στις 2016-10-09. 
  3. «Τακτικά μέλη της Ακαδημίας Αθηνών κατά σειρά εκλογής». www.academyofathens.gr. http://www.academyofathens.gr/Ordinary-Members. Ανακτήθηκε στις 2016-10-09. 
  4. «Πρόεδροι της Ακαδημίας Αθηνών από την ίδρυσή της». www.academyofathens.gr. http://www.academyofathens.gr/presidents. Ανακτήθηκε στις 2016-10-09. 
  5. «Πρυτάνεις Πανεπιστημίου Αθηνών». Επετηρίδα Πανεπιστημιακών Ετών 2012-2013 (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών): σ. 26. 2015. http://www.uoa.gr/fileadmin/user_upload/PDF-files/organa/Epethrida_2014.pdf. Ανακτήθηκε στις 09-10-2016. 
  6. «Διατελέσαντες Κοσμήτορες Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών». www.deanphil.uoa.gr. http://www.deanphil.uoa.gr/h-sxoli/kosmhteia/istorika-stoixeia.html. Ανακτήθηκε στις 09-10-2016. 
  7. «Χρονοδιάγραμμα της ιστορίας του Κέντρου | Κέντρον Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων - Ι.Λ.Ν.Ε.». www.academyofathens.gr. http://www.academyofathens.gr/el/kentro/ilne/ilne_history/timetable. Ανακτήθηκε στις 2016-10-09. 
  8. Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (03-10-1999). «Η μελέτη της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας». www.abnet.agrino.org. https://web.archive.org/web/20130126032027/http://www.abnet.agrino.org/htmls/H/H006.html. Ανακτήθηκε στις 2016-10-09. 
  9. Χατζιδάκις, Γεώργιος (1884). Βάσανος έλεγχος ψευδαττικισµού ή µελέτη επί της Νέας Ελληνικής. Αθήνα: χ.ε., σελ. [Χρειάζεται σελίδα]. 
  10. Σταυρίδη-Πατρικίου, Ρένα. «Το γλωσσικό ζήτημα». www.komvos.edu.gr. http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_d2/thema_pdf.pdf. Ανακτήθηκε στις 09-10-2016. 
  11. Σε ηλεκτρονική μορφή στο «Εργαστήριο Ερευνών Νεοελληνικής Φιλοσοφίας» Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]