Αραβικό αλφάβητο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το αραβικό αλφάβητο χρησιμοποιείται για τη γραφή της Αραβικής γλώσσας. Αποτελείται από 28 γράμματα, από τα οποία μόνο τα 3 είναι φωνήεντα και μάλιστα μακρά, ενώ όλα τα υπόλοιπα είναι σύμφωνα. Η γραφή είναι επισεσυρμένη και στην τυπωμένη και στη χειρόγραφη μορφή της. Τα κείμενα γράφονται πάντοτε από τα δεξιά προς τα αριστερά.

Το αραβικό αλφάβητο χρησιμοποιείται στη Βόρεια Αφρική, στο Κέρας της Αφρικής και στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αλφαβητική σειρά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο αραβικό αλφάβητο χρησιμοποιούνται δύο βασικές σειρές:

  • Η πρωτότυπη σειρά είναι η ’abjadī (أَبْجَدِي), προέρχεται από τη σειρά των γραμμάτων στο φονικικό αλφάβητο και γι αυτό είναι παρόμοια με αυτή των υπόλοιπων αλφαβήτων που προήλθαν από το φοινικικό, όπως π.χ. το εβραϊκό αλφάβητο. Χρησιμοποιείται στις γραμματοσειρές.
  • Η σειρά hijā’ī (هِجَائِي) ή ’alifbā’ī (أَلِفْبَائِي) βασίζεται στην ομοιότητα των σχημάτων των γραμμάτων. Χρησιμοποιείται σε ταξινομημένους καταλόγους λέξεων, όπως οι τηλεφωνικοί κατάλογοι, λεξικά και κατάλογοι αιθουσών διδασκαλίας.

Η συνηθέστερη σειρά ’abjadī είναι η ακόλουθη:

غ ظ ض ذ خ ث ت ش ر ق ص ف ع س ن م ل ك ي ط ح ز و ه د ج ب أ
gh dh kh th t sh r q f s n m l k y z w h d j b

Η επικρατέστερη σειρά hijā’ī είναι η ακόλουθη:

ي و ه ن م ل ك ق ف غ ع ظ ط ض ص ش س ز ر ذ د خ ح ج ث ت ب أ
y w h n m l k q f gh sh s z r dh d kh j th t b

Σημείωση: στις παραπάνω σειρές, τα γράμματα διαβάζονται από τα δεξιά προς τα αριστερά, δηλαδή κατά τον αραβικό τρόπο γραφής.

Μορφές γραμμάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τα σύμφωνα, 22 γράφονται διαφορετικά, ανάλογα με τη θέση τους στην αρχή, τη μέση ή το τέλος της λέξης. Έτσι διακρίνονται τέσσερεις μορφές του ίδιου γράμματος: η αρχική, η μέση, η τελική και η μεμονωμένη. Ωστόσο, 6 σύμφωνα (و ز ر ذ د ا) δεν έχουν μέση μορφή και η αρχική μορφή τους ταυτίζεται με τη μεμονωμένη.

Στον παρακάτω πίνακα, η προφορά που παραδίδεται είναι αυτή της λογοτεχνικής αραβικής η οποία είναι και η καθιερωμένη μορφή που διδάσκεται στα πανεπιστήμια.

Χρήση αραβικών γραμμάτων στη λογοτεχνική Αραβική
Ονομασία Μεταγραφή Προφορά κατά IPA Τύπος ανάλογα με
τη θέση στη λέξη
Μεμονωμένος
τύπος
Τελικός Μέσος Αρχικός
alif ā /  ’  (επίσης  ʾ  ) various,
including /aː/ [a]
ـا ـا ا ا
bā’ b b
(κάποιες φορές p, σε λεξικά δάνεια)[b]
ـب ـبـ بـ ب
tā’ t t ـت ـتـ تـ ت
thā’ th (επίσης ṯ ) θ ـث ـثـ ثـ ث
jīm j (επίσης ǧ, g ) d͡ʒ ~ ʒ ~ ɡ [c] ـج ـجـ جـ ج
ḥā’ ħ ـح ـحـ حـ ح
khā’ ḵ ) x ـخ ـخـ خـ خ
dāl d d ـد ـد د د
dhāl dh (επίσης ḏ ) ð ـذ ـذ ذ ذ
rā’ r r ـر ـر ر ر
zayn / zāy z z ـز ـز ز ز
sīn s s ـس ـسـ سـ س
shīn sh (επίσης š ) ʃ ـش ـشـ شـ ش
ṣād ـص ـصـ صـ ص
ḍād ـض ـضـ ضـ ض
ṭā’ ـط ـطـ طـ ط
ẓā’ ðˤ ~ ˤ|zˤ ـظ ـظـ ظـ ظ
‘ayn  ‘  (επίσης  ʿ  ) ʕ ـع ـعـ عـ ع
ghayn ḡ ) ɣ
(κάποιες φορές ɡ, σε λεξικά δάνεια)[c]
ـغ ـغـ غـ غ
fā’ f f
(κάποιες φορές v, σε λεξικά δάνεια)[b]
ـف ـفـ فـ ف [d]
qāf q q
(κάποιες φορές ɡ, σε λεξικά δάνεια)[c]
ـق ـقـ قـ ق [d]
kāf k k
(κάποιες φορές ɡ, σε λεξικά δάνεια)[c]
ـك ـكـ كـ ك
lām l l ـل ـلـ لـ ل
mīm m m ـم ـمـ مـ م
nūn n n ـن ـنـ نـ ن
hā’ h h ـه ـهـ هـ ه
wāw w / ū / aw w, /uː/, /aw/,
κάποιες φορές u, o, and oː, σε λεξικά δάνεια
ـو ـو و و
yā’ y / ī / ay j, /iː/, /aj/,
κάποιες φορές i, e, and eː, σε λεξικά δάνεια
ـي ـيـ يـ ي [e]


Φωνήεντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βραχέα φωνήεντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα βραχέα φωνήεντα (α, ε, ι, ο, ου) υποδηλώνονται με κάποια πνεύματα τα οποία τοποθετούνται πάνω ή κάτω από τα σύμφωνα με φωνήεν ή πάνω ή κάτω από τα μακρά φωνήεντα. Συνήθως τα πνεύματα δεν χρησιμοποιούνται στο γραπτό λόγο, πέρα από ειδικές περιπτώσεις όπως στο Κοράνι και στη στοιχειώδη εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε σχολικά βιβλία γραμματικής.

Βραχύ φωνήεν
(για κείμενο με όλα τα πνεύματα)
Ονομασία Μεταγρ. Αξία
(IPA)
064E
َ
fatḥah a /a/
064F
ُ
ḍammah u /u/
0650
ِ
kasrah} i /i/

Μακρά φωνήεντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την πλήρη προφορά των αραβικών κειμένων, που βρέθηκαν σε κείμενα όπως το Κοράνι, το μακρό ā που ακολουθεί σύμφωνο, εκτός του hamzah, είναι γραμμένο με ένα μικρό σημάδι (fatḥah) ανάλογα με το σύμφωνο και ένα ’alif μετά από αυτό. Το μακρό ī είναι γραμμένο όπως το σημάδι για το βραχύ i (kasrah) και ένα yā’, και το μακρό ū όπως το σημάδι για το βραχύ u (ḍammah) και ένα wāw. Εν συντομία, ᵃa = ā, ⁱy = ī και ᵘw = ū. Το μακρό ā που ακολουθεί το σύμφωνο hamzah μπορεί να εμφανίζεται ως ’alif maddah ή ελεύθερα ως hamzah που το ακολουθεί ένα ’alif.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα φωνήεντα τοποθετημένα πάνω ή κάτω από ένα διακεκομμένο κύκλο σε αντικατάσταση ενός πρωτογενούς γράμματος συμφώνου ή ενός σημαδιού shaddah. Για λόγους σαφήνειας στον πίνακα, τα πρωτογενή γράμματα στα αριστερά χρησιμοποιούνται για να χαρακτηρίσουν τα μακρά φωνήεντα που εμφανίζονται μόνο στην απομονωμένη μορφή τους. Παρακαλώ σημειώστε ότι κατά το πλήστον συμφώνων στη σύνδεση από αριστερά με τα ’alif, wāw και yā’, γραμμένα στη συνέχεια με μεσαία ή την τελική τους μορφή. Επιπλέον, το γράμμα yā’ στην τελευταία γραμμή μπορεί να συνδεθεί με το γράμμα στα αριστερά του, και στη συνέχεια χρησιμοποιεί ένα μεσαίο ή την αρχική του μορφή. Χρησιμοποιήστε τον πίνακα των πρωτογενών γραμμάτων για να δείτε την πραγματική τους χάραξη και την ένταξή τους σε τύπους.

Μακρά φωνήεντα
(για κείμενο με όλα τα πνεύματα)
Ονομασία Μεταγρ. Αξία
064E 0627
َا
fatḥah ’alif ā /aː/
064E 0649
َى
fatḥah ’alif maqṣūrah ā / á /aː/
064F 0648
ُو
ḍammah wāw ū /uː/
0650 064A
ِي
kasrah yā’ ī' /iː/
Μακρά φωνήεντα
(σε κείμενο χωρίς βραχέα πνεύματα)
Ονομασία Μεταγρ. Αξία
(IPA)
0627
ا
(υπονοεί fatḥah) ’alif ā /aː/
0649
ى
(υπονοεί fatḥah) ’alif maqṣūrah ā / aỳ /aː/
0648
و
(υπονοεί ḍammah) wāw ū / uw /uː/
064A
ي
(υπονοεί kasrah) yā’ ī / iy /iː/

Επιπρόσθετα, όταν μεταγράφονται ονόματα και δάνειες λέξεις, οι αραβόφωνοι γράφουν όλα τα φωνήεντα ως μακρά (ā με ا ’alif, ē και ī με ي ya’, και ō και ū με و wāw), προσεγγίζοντας την έννοια του πλήρους αλφαβήτου.

Αριθμητικά σύμβολα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα αραβικά κείμενα υπάρχουν δύο βασικά είδη αριθμητικών συμβόλων: τα δυτικά αραβικά και τα ανατολικά αραβικά. Στο μεγαλύτερο μέρος της σημερινής Βόρειας Αφρικής, χρησιμοποιούνται τα συνήθη δυτικά αριθμητικά. Όπως και στα δυτικά αραβικά αριθμητικά σύμβολα, έτσι και τα ανατολικά οι μονάδες τοποθετούνται στο άκρο δεξιά και οι υψηλότερες αξίες προς τα αριστερά.

Δυτικά
(Μαγκρέμπ, Ευρώπη)
Κεντρικά
(Μέση Ανατολή)
Ανατολικά/Ινδικά
(Περσική, Ουρντού)
0 ٠ ۰
1 ١ ۱
2 ٢ ۲
3 ٣ ۳
4 ٤ ۴
5 ٥ ۵
6 ٦ ۶
7 ٧ ۷
8 ٨ ۸
9 ٩ ۹

Γράμματα ως αριθμητικά σύμβολα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιπρόσθετα, τα γράμματα του αλφαβήτου μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αυτά ως αριθμητικά σύμβολα. Η χρήση αυτή βασίζεται στην αλφαβητική σειρά ’abjadī. Έτσι, أ ’alif είναι το 1, ب bā’ είναι το 2, ج jīm είναι το 3, κ.ο.κ. μέχρι το ي yā’ = 10, ك kāf = 20, ل lām = 30, …, ر rā’ = 200, …, غ ghayn = 1000.


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Arabic alphabet της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).