Ερρίκος Β΄ της Αγγλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ερρίκος Β' της Αγγλίας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ερρίκος Β΄
Henry II of England - Illustration from Cassell's History of England - Century Edition - published circa 1902.jpg
Περίοδος 25 Οκτωβρίου 1154 - 6 Ιουλίου 1189
Στέψη 19 Δεκεμβρίου 1154
Προκάτοχος Στέφανος της Αγγλίας
Διάδοχος Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος
Σύζυγος Ελεονώρα της Ακουιτανίας
Επίγονοι Γοδεφρείδος, αρχιεπίσκοπος της Υόρκης
Γουλιέλμος Θ΄, κόμης του Πουατιέ
Ερρίκος ο Νεότερος
Ματθίλδη της Αγγλίας
Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος
Γοδεφρείδος Β΄ της Βρετάνης
Ελεονώρα της Αγγλίας
Ιωάννα της Αγγλίας
Ιωάννης της Αγγλίας
Γουλιέλμος, κόμης του Σόλσμπερι
Οίκος Οίκος των Πλανταγενετών
Πατέρας Γοδεφρείδος Ε΄ του Ανζού
Μητέρα Αυτοκράτειρα Ματθίλδη
Γέννηση 5 Μαρτίου 1133 (1133-03-05)
Λε Μαν, Γαλλία
Θάνατος 6 Ιουλίου 1189 (56 ετών)
Σινόν, Γαλλία
Commons page Πολυμέσα σχετικά με το θέμα
δεδομέναπ  σ  ε )
Ερρίκος Β΄ της Αγγλίας απεικονιζόμενος στο Cassell's History of England (1902)
Τάφος του Ερρίκου Β΄ και της Ελεονόρας της Ακουιτανίας στο αβαείο του Φοντεβρώ.

Ο Ερρίκος Β΄ (Henry II of England, 5 Μαρτίου 1133 - 6 Ιουλίου 1189) ήταν βασιλιάς της Αγγλίας (1154 - 1189), κόμης του Ανζού, δούκας της Νορμανδίας, δούκας της Ακουιτανίας, κόμης της Ναντ και λόρδος της Ιρλανδίας. Σε διάφορες χρονικές στιγμές είχε υπό τον έλεγχό του την Ουαλία, τη Σκωτία και τη Βρετάνη. Ήταν ο πρώτος βασιλιάς της Αγγλίας από την Ανδεγαυική δυναστεία των Πλανταγενετών, μιας δυναστείας που βασίλεψε στην Αγγλία επί τρεις αιώνες με 13 βασιλείς.

Πίνακας περιεχομένων

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κληρονόμος του Ανζού και του Αγγλικού θρόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ερρίκος Β΄ ήταν μεγαλύτερος γιος του Γοδεφρείδου Πλανταγενέτη κόμητος του Ανζού (γιου του Φούλκωνος βασιλιά των Ιεροσολύμων) και της Ματθίλδης (κόρης του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Α΄).[1] Η Γαλλική κομητεία του Ανζού δημιουργήθηκε τον 10ο αιώνα και οι κυβερνήτες της που ονομάστηκαν Ανδεγαυοί προσπάθησαν να κυριαρχήσουν σε ολόκληρη την Γαλλία μέσω γάμων και πολιτικών συμμαχιών, η δύναμη του Γαλλικού στέμματος στην κομητεία εξασθένησε σημαντικά τον 11ο αιώνα και έγινε σχεδόν ανεξάρτητη.[2]

Παντρεύτηκε σε ηλικία 19 ετών την κατά 13 χρόνια μεγαλύτερη του Ελεονώρα της Ακουιτανίας, η οποία μόλις είχε χωρίσει από τον πρώτο σύζυγο της, βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο Ζ΄, και έκαναν οκτώ παιδιά. Μετά τον θάνατο του μεγαλύτερου Γουλιέλμου σε βρεφική ηλικία, διάδοχος του θρόνου κηρύχθηκε ο αμέσως μεγαλύτερος γιος του, Ερρίκος ο Νεότερος, που δεν θα κατορθώσει τελικά να πάρει τον θρόνο, καθώς πέθανε πριν από τον πατέρα του.

Αφού ορίστηκε διάδοχος ο Ερρίκος, ο Ριχάρδος ανέλαβε τις κτήσεις της μητέρας του στην Ακουιτανία, ο Γοδεφρείδος την Βρετάνη και ο μικρότερος Ιωάννης της Αγγλίας την Βρετάνη. Ο Ερρίκος Β΄ είχε και πολλούς άλλους εξώγαμους γιους, που θα δημιουργήσουν πολλά προβλήματα αργότερα στους γιους του, Ριχάρδο και Ιωάννη, όταν αναλάβουν την βασιλεία, όπως ο Γοδεφρείδος, επίσκοπος του Λίνκολν. Γρήγορα ήρθε σε σύγκρουση με την σύζυγο του, Ελεονώρα, που ξεσήκωσε τους γιους τους κατά του πατέρα τους (1173).

Εξωτερική εμφάνιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ερρίκος περιγράφεται από τους χρονικογράφους σαν όμορφος, κοντός, γεροδεμένος με κόκκινα μαλλιά,[3] συχνά ντυμένος ως τον σβέρκο, ήταν πολύ δυναμικός και δραστήριος.[4] Το πιο χαρακτηριστικό του γνώρισμα ήταν το σπινθηροβόλο βλέμμα του που δημιουργούσε μερικές φορές τρόμο, είχε συχνά ξεσπάσματα οργής στα οποία ήταν αγέλαστος και αμίλητος,[5] μιλούσε πολλές γλώσσες όπως Αγγλικά, Γαλλικά και Λατινικά. [6] Κύριες ασχολίες του ήταν στην νεότητα του το κυνήγι και οι πολεμικές τέχνες, σε μεγαλύτερη ηλικία έστρεψε το ενδιαφέρον του περισσότερο σε διοικητικά θέματα και στην δικαιοσύνη.[7] Ο σκοπός του ήταν μόνιμα να δημιουργήσει ένα μεγάλο βασίλειο στο οποίο θα περιλαμβάνονταν όλα τα εδάφη του παππού του Ερρίκου Α΄ με πολύ φιλόδοξα σχέδια με μεγάλη επίδραση από την μητέρα του Ματθίλδη η οποία ήταν βαθύτατος γνώστης των τίτλων και των δικαιωμάτων της. [8] Ο Ερρίκος ήταν ο πρώτος βασιλιάς της Αγγλίας που φορούσε μόνιμα ένα δακτυλίδι στο οποίο ήταν σφραγισμένο ενα λιοντάρι ή μια λεοπάρδαλη, το σχέδιο αυτό θα γίνει αργότερα το έμβλημα των βασιλέων της Αγγλίας.[9]

Η άνοδος του Ερρίκου στον Αγγλικό θρόνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διεκδίκηση του Αγγλικού θρόνου ως ανήλικος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μητέρα του Ματθίλδη είχε παντρευτεί στον πρώτο της γάμο τον αυτοκράτορα Ερρίκο Ε΄, προερχόταν απο την πανίσχυρη Νορμανδική βασιλική οικογένεια η οποία διοικούσε την Αγγλία και την Νορμανδία. [10] Μετά τον θάνατο του πατέρα της (1135) ήλπιζε να κληρονομήσει το Αγγλικό στέμμα αλλά τελικά στον εμφύλιο πόλεμο που ξέσπασε στην συνέχεια έγινε βασιλιάς ο ξάδελφος της Στέφανος του Μπλουά.[11] Ο πατέρας του Γοδεφρείδος βρήκε την ευκαιρία να επιτεθεί στην Νορμανδία αλλά προτίμησε να αφήσει την ηγεσία της επιχείρησης στην σύζυγο του Ματθίλδη και τον ετεροθαλή αδελφό της Ροβέρτο του Γλούκεστερ.[12]

Τα πρώτα χρόνια τα πέρασε στο πατρικό σπίτι της μητέρας του, σε ηλικία 7 ετών πήγε στον πατέρα του στο Ανζού όπου εκπαιδεύτηκε από τον Πέτρο των Αγίων έναν σημαντικό επιστήμονα εκείνη την εποχή.[13] Το 1142 ο Γοδεφρείδος αποφάσισε να στείλει τον γιο του Ερρίκο στο Μπρίστολ το οποίο ήταν το κέντρο της Ανδεγαυικής αντίστασης στην Αγγλία μαζί με τον Ροβέρτο του Γλούκεστερ την ίδια εποχή που δεχόταν σκληρές κριτικές επειδή αδρανούσε στον αγώνα που έκανε η σύζυγος του.[14] Το σπίτι του Ροβέρτου ήταν γνωστό για την μεγάλη αγάπη του στην μόρφωση,[15] εκπαιδεύτηκε από τον δάσκαλο Ματθαίο σύμφωνα με τους κανόνες του Αγίου Αυγουστίνου τους οποίους ακολούθησε σε ολόκληρη την ζωή του ζώντας έναν χρόνο μαζί με τον Ρογήρο του Ουόρκεστερ έναν από τους γιους του Ροβέρτου.[16] Επέστρεψε στο Ανζού σε ηλικία 10 ετών όπου συμπλήρωσε τις σπουδές του από άλλον έναν διάσημο Ακαδημαικό τον Γουλιέλμο του Κόνς.[17]

Σε ηλικία μόλις 14 ετών (1147) με έναν μικρό αριθμό μισθοφόρων ο Ερρίκος έκανε την πρώτη του επίθεση από την Νορμανδία στην Αγγλία παρά τον πανικό που δημιουργήθηκε στην αρχή η αποστολή δεν είχε επιτυχία και ο Ερρίκος επέστρεψε στην Νορμανδία,[18] δεν είχε υποστήριξη ούτε από την μητέρα του η οποία δεν την είχε εγκρίνει. [19] Ο Ερρίκος τότε πήγε στον ίδιο τον βασιλιά Στέφανο ο οποίος επιζητούσε τότε λήξη του εμφύλιου πολέμου και του συμπεριφέρθηκε πολύ γενναιόδωρα, του χορήγησε μισθούς και του υποσχέθηκε σύνταξη.[20] Ο Ερρίκος αποφάσισε νέα πολεμική επιχείρηση (1149) σε συμμαχία με τον μεγάλο θείο του βασιλιά της Σκωτίας Δαυίδ Α΄ και τον Ρανούλφο του Τσέστερ δυο πανίσχυρους ηγεμόνες που είχαν τον έλεγχο σε ολόκληρη την βόρεια Βρετανία.[21] Το σχέδιο τους ήταν η επίθεση στην Υόρκη, το σχέδιο απέτυχε αφού ο Στέφανος βάδισε τότε γρήγορα βόρεια προς την Υόρκη και ο Ερρίκος επέστρεψε ξανά στην Νορβηγία.[22]

Κληρονόμος της κομητείας του Ανζού και τελευταίες προσπάθειες ανατροπής του Στέφανου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τέλη της δεκαετίας του 1140 ο εμφύλιος πόλεμος βάδιζε προς το τέλος τους, οι περισσότεροι βαρόνοι έκαναν ατομικές συμφωνίες για να εξασφαλίσουν τα κέρδη τους από τον πόλεμο με την βοήθεια της Αγγλικής εκκλησίας η οποία ήταν έτοιμη να δεχτεί την σύναψη οριστικής ειρήνης.[23] Ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος Ζ΄ ο οποίος επέστρεψε από την Β΄ Σταυροφορία (1149) ενοχλήθηκε έντονα από την αυξανόμενη δύναμη του Γοδεφρείδου σε συνδυασμό ότι ο γιος του Ερρίκος διεκδικούσε το Αγγλικό στέμμα.[24] Ο Γοδεφρείδος έχρισε τον Ερρίκο δούκα της Νορμανδίας (1150), ο Λουδοβίκος αρνήθηκε να τον δεχτεί αναγνωρίζοντας δούκα τον γιο του Στεφάνου Ευστάθιο σαν νόμιμο διάδοχο και κινήθηκε με στρατό στην Νορμανδία εναντίον του Ερρίκου.[25] Ο Γοδεφρείδος τον συμβούλευσε να κλείσει ειρήνη με τον Λουδοβίκο κάτι που έγινε τον Αύγουστο του 1151 μέσω του Βερνάρδου του Κλαιρνώ, ο Ερρίκος θα έδινε όρκο υποτέλειας στον Λουδοβίκο θα τον αναγνώρισε σαν ανώτερο κυρίαρχο της Νορμανδίας και σε αντάλλαγμα ο ίδιος ο Λουδοβίκος θα τον αναγνώριζε ως δούκα.[26]

Ο πατέρας του Γοδεφρείδος πέθανε τον Σεπτέμβριο του 1151 και ο Ερρίκος πριν αναχωρήσει για την Αγγλία έπρεπε πρώτα να εξασφαλίσει την διαδοχή του στο Ανζού. Ο Ερρίκος εκείνο τον καιρό σχεδίαζε να παντρευτεί την Ελεονόρα της Ακουιτανίας σύζυγο του Γάλλου βασιλιά Λουδοβίκου Ζ΄ προκειμένου να κληρονομήσει την Ακουιτανία, η Ελεονόρα ήταν όμορφη με μεγάλη ζωντάνια αλλά δεν είχε αποκτήσεις γιους με τον Γάλλο βασιλιά και την χώρισε αυτή παντρεύτηκε τον Ερρίκο 8 βδομάδες αργότερα στις 18 Μαΐου.[27] Ο Λουδοβίκος προσβλήθηκε άσχημα με τον γάμο αυτό, τα εδάφη του Ερρίκου πλέον στην Γαλλία είχαν γίνει περισσότερα από αυτά του Λουδοβίκου,[28] αρχικά δήλωσε ότι την Ακουιτανία θα κληρονομήσουν οι δικές του κόρες από την Ελεονόρα, και στην συνέχεια αποφάσισε να αντιμετωπίσει τον Ερρίκο στρατιωτικά. Στην συμμαχία μαζί με τον Λουδοβίκο συμμετείχαν ο Στέφανος, ο Ευστάθιος, ο Ερρίκος Α΄ της Καμπανίας, ο Ροβέρτος του Πέρς και ο ίδιος ο μικρότερος γιος του Ερρίκου Γοδεφρείδος της Νάντης ο οποίος αμφισβήτησε την κληρονομιά του Ανζού στον Ερρίκο από τον πατέρα τους.[29] Ο πατέρας τους Γοδεφρείδος του Ανζού δεν είχε κάνει σαφές ποιος από τους γιους του θα τον διαδεχτεί στο δουκάτο, πηγές λένε ότι κληροδότησε στον Ερρίκο την Νορμανδία και το Ανζού αλλά όχι το Πουατού το οποίο το κληροδότησε στον Γοδεφρείδο.[30]

Ο Ερρίκος επιτέθηκε στην Νορμανδία και ο Λουδοβίκος στην Ακουιτανία, ο Στέφανος με την σειρά του πολιόρκησε το κάστρο του Βάλλινγκφορντ ένα σημαντικό στρατηγικό σημείο στην κοιλάδα του Τάμεση σε μια προσπάθεια του να τερματίσει τον πόλεμο στην Γαλλία.[31] Ο Ερρίκος πήγε αμέσως στην Ακουιτανία έτοιμος να πολεμήσει ανοιχτά τον Λουδοβίκο ο οποίος στην συνέχεια αρρώστησε και αποχώρησε, ο Ερρίκος πίεση τότε τον αδελφό του Γοδεφρείδο να υπογράψει ειρήνη και να δεχτεί τους όρους του.[32]

Ο Ερρίκος επέστρεψε στην Αγγλία στις αρχές του 1153 για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του Στέφανου με έναν μικρό στρατό μισθοφόρων,[33] ο Ερρίκος βρήκε υποστήριξη στα βόρεια και ανατολικά της Αγγλίας από τους Ρανούλφο του Τσέστερ και Ούγο Μπιγκόντ.[34] Μια αντιπροσωπεία των κληρικών συναντήθηκε με τον Ερρίκο λίγο πριν το Πάσχα όπου του υποσχέθηκαν ότι θα υποστηρίξουν τον Στέφανο σαν βασιλιά αλλά θα υποστηρίξουν παράλληλα να κλείσει ειρήνη, ο Ερρίκος με την σειρά του τους υποσχέθηκε ότι θα τους επιτρέψει να παρακολουθήσουν την διαδικασία του δικαστηρίου.[35]

Για να διώξει τον στρατό του Στεφάνου μακριά από το Βάλλινγκφορντ ο Ερρίκος πολιόρκησε ένα κάστρο του Στεφάνου στο Μαλμέσμπουρι και ο βασιλιάς βάδισε δυτικά για να το υπερασπιστεί,[36] στις προβλέψεις του επερχόμενου σκληρού χειμώνα αποφάσισαν μεταξύ τους προσωρινά ανακωχή και έτσι ο Ερρίκος μπόρεσε να επιστρέψει βόρεια όπου ο ισχυρός Ροβέρτος του Μπωμό, κόμης του Λέστερ δήλωσε ότι θα τον υποστηρίξει.[37] Ο Ερρίκος επέστρεψε νότια για να αντιμετωπίσει αυτούς που πολιορκούσαν το Βάλλινγκφορντ, είναι αποδεδειγμένο ότι βρισκόταν υπό τον έλεγχο τους το μεγαλύτερο τμήμα της Βρετανίας αλλά ο Ερρίκος προτίμησε να ενεργήσει νόμιμα πραγματοποιώντας γάμους και βασιλικούς εποικισμούς σύμφωνα με τα πρότυπα της εποχής. [38]

Διάδοχος του Αγγλικού θρόνου με την αναγνώριση του Στέφανου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το επόμενο καλοκαίρι ο Στέφανος συγκέντρωσε στρατό για την πολιορκία του Βάλλινγκφορντ σε μια τελευταία του προσπάθεια να πάρει υπό τον έλεγχο του το κάστρο,[39] η πτώση του κάστρου φαινόταν βέβαιη και ο Ερρίκος βάδισε νότια με έναν μικρό στρατό για να το υπερασπιστεί.[40] Ο Στέφανος επέστρεψε και οι δυο στρατοί βρέθηκαν μεταξύ τους αντιμέτωποι τον Ιούλιο αλλά οι βαρόνοι προσπάθησαν να αποφύγουν την ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στους δυο στρατούς η δε εκκλησία προσπαθούσε με όλα τα μέσα να κλείσει ειρήνη ανάμεσα στον Στέφανο και στον Ερρίκο.[41] Τα γεγονότα τελικά εξελίχτηκαν με εύνοια για τον Ερρίκο αφού ο γιος και διάδοχος του Στεφάνου Ευστάθιος αρρώστησε και πέθανε αιφνίδια και ο μικρότερος γιος του Στεφάνου Γουλιέλμος δεν έδειχνε πρόθυμος να κληρονομήσει τον Αγγλικό θρόνο.[42]

Τον Νοέμβριο ο Ερρίκος και ο Στέφανος υπέγραψαν την τελική ειρηνική συνθήκη του Ουίντσεστερ στον καθεδρικό ναό του Ουίντσεστρ σύμφωνα με την οποία ο Στέφανος αναγνώριζε τον Ερρίκο σαν θετό γιο και διάδοχο του αλλά θα μπορούσε να διατηρήσει όλα τα βασιλικά προνόμια ως τον θάνατο του. Ο γιος του Στεφάνου Γουλιέλμος θα δήλωνε φόρο υποτέλειας στον Ερρίκο με αντάλλαγμα την προστασία της περιουσίας και των εδαφών του, τα κάστρα θα μπορούσαν να κρατηθούν απο τον Ερρίκο με εγγυήσεις και ο Στέφανος θα μπορούσε να έχει πρόσβαση σε αυτά,[43] ο Ερρίκος και ο Στέφανος επικύρωσαν την συμφωνία με ένα φιλί.[44] Ύστερα από αυτή την συμφωνία η στάση του Γουλιέλμου γιου του Στεφάνου ήταν αμφίβολη πολλοί έλεγαν ότι σχεδίαζε συνωμοσία εναντίον του Ερρίκου, ο Στέφανος αρρώστησε από το στομάχι του και πέθανε στις 25 Οκτωβρίου 1154, ο Ερρίκος έγινε έτσι βασιλιάς της Αγγλίας συντομότερα από ότι περίμενε.[45]

Αναδιοργάνωση του βασιλείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποβιβάστηκε στην Αγγλία στις 8 Δεκεμβρίου 1154 δέχτηκε όρκους υποταγής από τους βαρόνους και στέφτηκε βασιλιάς μαζί με την σύζυγο του Ελεονόρα της Ακουιτανίας στις 19 Δεκεμβρίου 1154.[46] Υπήρχαν κάποιοι ακόμα διεκδικητές του θρόνου που αμφισβητούσαν τον Ερρίκο όπως ο γιος του Στεφάνου Γουλιέλμος, οι δύο μικρότεροι αδελφοί του ίδιου του Ερρίκου Γοδεφρείδος και Γουλιέλμος αλλά το ευτύχημα για τον Ερρίκο ήταν ότι όλοι τους πέθαναν πρόωρα τα αμέσως επόμενα χρόνια.[47] Η κατάσταση του βασιλείου το οποίο είχε καταστραφεί από τον εμφύλιο πόλεμο ήταν πολύ δύσκολη, πολλά αυθαίρετα κάστρα είχαν οικοδομηθεί από τους τοπικούς άρχοντες, τα βασιλικά έσοδα και ο έλεγχος του βασιλιά στο νομισματοκοπείο ήταν περιορισμένη.[48]

Ο Ερρίκος Β΄ δήλωσε τον εαυτό του σαν φυσικό διάδοχο του Ερρίκου Α΄ και άρχισε να οικοδομεί ξανά το βασίλειο του,[49] προσπάθησε να ρίξει όλο το χάος στα 19 χρόνια της βασιλείας του προκατόχου του Στέφανου και τον σφετερισμό του, σε αντίθεση με την μητέρα του ο Ερρίκος άκουγε τις συμβουλές των άλλων.[50] Τα πρώτα 8 χρόνια αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες επειδή τα 6,5 ήταν αναγκασμένος να ζήσει στην Γαλλία,[51] η πρόοδος της κατεδάφισης των αυθαίρετων συνεχίστηκε, αναμόρφωσε την δικαιοσύνη και την οικονομία και έδωσε μεγάλη σημασία στην κατασκευή και την ανακαίνιση των επίσημων βασιλικών κτιρίων.[52]

Ο βασιλιάς της Σκωτίας και οι τοπικοί κυβερνήτες της Ουαλίας εκμεταλλεύτηκαν το πλεονέκτημα από το χάος του εμφυλίου για να καταλάβουν Αγγλικά εδάφη ο Ερρίκος έδωσε απο την αρχή προτεραιότητα να αποκαταστήσει την Αγγλία στα παλιά της σύνορα.[53] Το 1157 πίεσε τον νεαρό βασιλιά της Σκωτίας Μάλκολμ να επιστρέψει τα εδάφη κάτι που πέτυχε οχυρώνοντας ολόκληρη την βόρεια Αγγλία,[54] στην Ουαλία τα βρήκε πολύ δυσκολότερα, εξαναγκάστηκε να κάνει δυο εκστρατείες στην βόρεια και στην νότια Ουαλία (1157, 1158) για να μπορέσει να επιβάλει στους δυο Ουαλούς πρίγκιπες Οβάιν Γουίνεντ και Ρις απ Γκρίφφιντ να επιστρέψουν στον Άγγλο βασιλιά τα εδάφη που είχαν σφετεριστεί.[55]

Κυριαρχία της Βρετάνης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ερρίκος είχε μια πολύ προβληματική σχέση με τον Γάλλο βασιλιά Λουδοβίκο Ζ΄ η οποία είχε ξεκινήσει με τον πόλεμο στην Νορμανδία και κορυφώθηκε μετά από τον γάμο του με την πρώην σύζυγο του Ελεονώρα, ο Λουδοβίκος προσπαθούσε να πάρει το πλεονέκτημα από τις Σταυροφορίες και την συκοφάντηση του αντιπάλου του.[56]

Ο Ερρίκος ήταν σε πλεονεκτικότερη θέση από τον Λουδοβίκο που η εξουσία του στο Ανζού ήταν περιορισμένη,[57] η κατάσταση αυτή οδήγησε πολλούς τοπικούς άρχοντες της Γαλλίας να συμμαχήσουν με τον Ερρίκο εναντίον του βασιλιά τους Λουδοβίκου ο πρώτος που συμμάχησε ήταν ο Τιερί της Αλσατίας αλλά τον εμπόδιζε η ρήτρα να μην πολεμήσει ποτέ εναντίον του υψηλού κυρίαρχου της περιοχής του που ήταν ο Λουδοβίκος. [58] Ο Θεοβάλδος Ε΄ του Μπλουά ήταν άλλος ένας σύμμαχος του Ερρίκου εναντίον του Λουδοβίκου,[59] η κατάσταση που επικρατούσε μεταξύ τους σύμφωνα με τον ιστορικό Ιωάννη Ντουμπανίν θύμιζε έντονα την κατάσταση που υπήρχε στην Ευρώπη κατά την διάρκεια του ψυχρού πολέμου τον 20ο αιώνα.[60]

Με την επιστροφή του στην Γαλλία από την Αγγλία ο Ερρίκος έπρεπε να εξασφαλίσει τα εδάφη του από εξεγέρσεις γι΄αυτό από το 1154 άρχισε να αναζητά ειρήνη με τον Λουδοβίκο,[61] η πρώτη από αυτές επέστρεφε το Βένον και το Νεφ Μαρς στον Λουδοβίκο αλλά δημιούργησε νέες εντάσεις αφού ο Ερρίκος αρνήθηκε να δώσει στον Γάλλο βασιλιά όρκο υποτέλειας για τα εδάφη του στην Γαλλία.[62] Σε μια προσπάθεια να βελτιωθούν περισσότερο οι σχέσεις τους ο Ερρίκος συνάντησε τον Λουδοβίκο στο Παρίσι (1158) και συμφώνησαν τον γάμο μεταξύ του μεγαλύτερου γιου του Ερρίκου, Ερρίκου του νεώτερου με την κόρη του Λουδοβίκου Μαργαρίτα.[63] Ο γάμος επικυρώθηκε με την την παραχώρηση της περιοχής του Βένιξ στην Μαργαρίτα υπό την μορφή προίκας, αυτό έφερε προσωρινά την ειρήνη ανάμεσα στα δυο βασίλεια.

Ο Ερρίκος έστρεψε την προσοχή του στο δουκάτο της Βρετάνης του οποίου τα εδάφη ήταν παραδοσιακά ανεξάρτητα από αυτά της υπόλοιπης Γαλλίας με ξεχωριστή γλώσσα και έθιμα, οι δούκες όμως είχαν μικρή εξουσία απέναντι στους ευγενείς.[64] Το 1148 ο δούκας Κόναν Γ΄ της Βρετάνης πέθανε και ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος, [65] ο Ερρίκος Β΄ απαίτησε την ψηλή κυριότητα της Βρετάνης με την δικαιολογία ότι το δουκάτο ήταν πιστό στον παππού του Ερρίκο Α΄ ενώ είχε προορισμό να το κατοχυρώσει δίνοντας την διοίκηση του στους γιους του.[66] Αρχικά ήθελε να το διοικήσει με απεσταλμένους του αλλά στην συνέχεια υποστήριξε ως δούκα Κονάν Δ΄ ο οποίος είχε ισχυρούς δεσμούς με την Αγγλία,[67] ο θείος του Κόναν Οέλ ήταν κόμης της Νάντης αλλά εκθρονίστηκε (1156) από τον μικρότερο γιο του Ερρίκου Γοδεφρείδο πιθανώς με την υποστήριξη του Ερρίκου.[68] Ο Γοδεφρείδος πέθανε πρόωρα (1158) και ο Κονάν προσπάθησε να πάρει την κομητεία αλλά ο Ερρίκος επενέβη και την προσάρτησε στο Αγγλικό βασίλειο, ο Λουδοβίκος δεν έκανε καμιά προσπάθεια να ανατρέψει την εξουσία του Ερρίκου στην Βρετάνη.[69]

Διεκδίκηση της Τουλούζης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επόμενος στόχος του Ερρίκου ήταν η κατάληψη της Τουλούζης στην νότια Γαλλία τμήμα του δουκάτου της Ακουιτανίας η οποία σταδιακά είχε αρχίσει να ανεξαρτητοποιείται με ο τον κόμη Ραϋμόνδο Ε΄. Με την συμπαράσταση της Ελεονόρας ο Ερρίκος συμμάχησε με τον εχθρό του Ραϋμόνδου Ε΄ κόμη Ραϋμόνδο Βερεγγάριο της Βαρκελώνης (1159) και απείλησε να ανατρέψει με στρατό τον Ραϋμόνδο,[70] ο Λουδοβίκος πάντρεψε την αδελφή του Ραϋμόνδου Κωνστάντια με τoν Ραϋμόνδο σε μια προσπάθεια του για να φέρει από τον έλεγχο του τα σύνορα στην νότια Γαλλία.[71] Ο Ερρίκος επιτέθηκε στην Τουλούζη με μοναδικό στόχο να βρει τον Λουδοβίκο ο οποίος είχε συμμαχήσει με τον Ραϊμόνδος, ο Ερρίκος δεν είχε στόχο να συγκρουστεί απ'ευθείας με τον Λουδοβίκο λεηλάτησε μονάχα την γύρω περιοχή και τα κάστρα.[72] Η περιοχή της Τουλούζης ήταν μια ισχυρή εστία πολέμου ανάμεσα στους Άγγλους και τους Γάλλους για 40 χρόνια όπως περιγράφει ο χρονικογράφος Γουλιέλμος του Νιούμπουργκ.[73]

Αμέσως μετά το επεισόδιο της Τουλούζης ο Λουδοβίκος έκανε προσπάθειες να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον Ερρίκο με ειρήνη (1160) που επιβεβαιώθηκε ξανά με τον αρραβώνα του Ερρίκου του νεώτερου με την Μαργαρίτα και την προσάρτηση του Βένιξ, ο Ερρίκος ο νεώτερος θα έδινε όρκο υποτέλειας στον Λουδοβίκο.[74] Αμέσως όμως μετά την υπογραφή της ειρήνης πεθαίνει η σύζυγος του Λουδοβίκου Κωνσταντία και ο Γάλλος βασιλιάς θα παντρευτεί την Αδέλα της Καμπανίας αδελφή του Θεοβάλδου κόμη του Μπλουά και της Καμπανίας,[75], ο Λουδοβίκος παράλληλα αρραβώνιασε τις δυο κόρες του Μαρία και Αλίκη με τους γιους του Θεοβάλδου,[76] ο Θεοβάλδος εγκατέλειψε στην συνέχεια την συμμαχία του με τον Ερρίκο. Ο Ερρίκος οργισμένος απαίτησε από τον πάπα να παντρέψει τον γιο του με την Μαργαρίτα αν και ήταν μόλις 5 και 3 ετών στην συνέχεια κατέλαβε το Βεξίν, αυτό εξόργισε με την σειρά του τον Λουδοβίκο και είχε σαν αποτέλεσμα την διακοπή της ειρήνης του 1160.[77]

Στρατιωτικές εντάσεις ξεκίνησαν αμέσως, ο Θεοβάλδος μετακίνησε αμέσως τον στρατό του στα σύνορα με την Τουρραίνη, ο Ερρίκος επιτέθηκε στο Σομώ του Μπλουά καταλαμβάνοντας το κάστρο ύστερα από σύντομη πολιορκία. Στις αρχές του 1161 ο πόλεμος απειλούσε ολόκληρη την περιοχή αλλά στην συνέχεια κλείστηκε ξανά συμφωνία ειρήνης με την επέμβαση του πάπα Αλεξάνδρου Γ΄,[78] παρόλα αυτά η περιοχή θα είναι για πολλά χρόνια ακόμα σημείο διαφωνίας ανάμεσα στους δυο βασιλείς.[79]

Γενικά χαρακτηριστικά της βασιλείας του Ερρίκου Β'[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τρόπος διακυβέρνησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι βασιλείς Ερρίκος Β' και Ελεονόρα της Ακουιτανίας - μικρογραφία 14ου αιώνα.

Ο Ερρίκος είχε υπό τον έλεγχο του το μεγαλύτερο μέρος της Γαλλίας σε μεγαλύτερο βαθμό από οποιονδήποτε άλλο μονάρχη από την εποχή των Καρολιδών, σε συνδυασμό με τα εδάφη που είχε στα Βρετανικά νησιά δημιούργησαν μια τεράστια αυτοκρατορία η οποία έμεινε γνωστή ως Ανδεγαυική, [80] η αυτοκρατορία είχε έλλειψη από μια κεντρική διοίκηση αφού αποτελείτο από ένα μεγάλο δίκτυο οικογενειακών εδαφών με διαφορετική γλώσσα και διαφορετικά έθιμα μεταξύ τους. [81] Ο Ερρίκος ταξίδευε συνέχεια σε κάθε σημείο της αυτοκρατορίας, ο ιστορικός Ιωάννης Τζόλφιλ τον περιγράφει σαν κυβερνήτη όλων των δρόμων, [82] και πραγματοποιούσε μεταρρυθμίσεις σε όλες τις περιοχές μέσω των απεσταλμένων του. Την περίοδο της απουσίας του την εξουσία ασκούσαν διορισμένοι γραμματείς ή δικαστές μέσω εντολών της κεντρικής κυβέρνησης, [83] οι οποίοι ήταν συχνά περικυκλωμένοι από πολίτες που ζητούσαν αποφάσεις ή χάρες. [84] To βασιλικό συμβούλιο του Ερρίκου έχει την εξουσία να παίρνει όλες τις αποφάσεις αλλά αυτές πολλές φορές δεν είχαν εφαρμογή από τους βαρόνους και τους κληρικούς, [85] επίσης είναι ασαφές πόση ελευθερία είχαν όσοι διαφωνούσαν με τις αποφάσεις του βασιλιά όπως και εάν έπαιρνε ο ίδιος ο Ερρίκος σοβαρά υπ' όψιν του τις αποφάσεις του συμβουλίου. [86] Σάν πανίσχυρος ηγεμόνας μπορούσε να δώσει την εξουσία σε δικούς του ανθρώπους στην εκκλησία κάτι που ήταν πολύ σημαντικό τον 12ο αιώνα στα θρησκευτικά θέματα, επίσης μπορούσε να προωθήσει εύκολα τους δικούς του ανθρώπους σε θέση επισκόπου ή αρχιεπισκόπου, [87] ακόμα μπορούσε να τιμωρήσει σκληρά βαρόνους ή κληρικούς. [88]

Ο Ερρίκος στηρίχτηκε αρχικά σε ευγενείς του πατέρα του που έφερε μαζί του από την Νορμανδία οι οποίοι ενισχύθηκαν με την τοπική αριστοκρατία του Στεφάνου με τους οποίους έκανε ειρήνη το 1153, [89] όπως και ο παππούς του προώθησε ανθρώπους που δεν είχαν πλούτη ή τίτλους σε θέσεις εξουσίας, από το 1180 αυτή η τάξη ενισχύθηκε με πολλά νόθα μέλη της οικογένειας του Ερρίκου. [90] Ο Ερρίκος στηρίχτηκε περισσότερο σε νέους ανθρώπους ιδιαίτερα στην Νορμανδία σαν συμβούλους ελάχιστοι από τους πλούσιους παλιούς γαιοκτήμονες επωφελήθηκαν από τον βασιλιά, [91] συχνά επενέβη στην αριστοκρατία της περιοχής μέσω συμφωνημένων γάμων χρησιμοποιώντας την ιδιότητα του άλλοτε σαν δούκας της Νορμανδίας άλλοτε σαν Άγγλος βασιλιάς. Στις υπόλοιπες περιοχές της Γαλλίας οι επεμβάσεις του ήταν μικρότερες, η διακυβέρνηση του Ανζού γινόταν με έναν συνδυασμό από υπαλλήλους κατά μήκος του Λίγηρα αλλά οι άνθρωποι του Ερρίκου ήταν λιγότεροι, [92] στην Ακουιτανία η εξουσία του δούκα περιορίστηκε σημαντικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1170 από τους τοπικούς ευγενείς. [93] Τα πλούτη του Ερρίκου του επέτρεψαν να έχει την μεγαλύτερη βασιλική αυλή της Ευρώπης στην εποχή του με μια μεγάλη σειρά από ιππότες, ευγενείς, υπηρέτες, κληρικούς, άλογα και κυνηγητικά σκυλιά, [94] μέσα σε αυτή την αυλή βρισκόταν ο εσωτερικός κύκλος του βασιλιά και οι έμπιστοι φίλοι του ενώ ο κύκλος της οικογένειας του κάλυπτε το κενό ανάμεσα στους αυλικούς του και τον ίδιο. [95] Μπορούσε να συνδυάσει το κυνήγι, το ποτό και τις λογοτεχνικές συζητήσεις αλλά το πάθος του για το κυνήγι έκανε περισσότερο διάσημη την αυλή του, [96] αφού διατηρούσε μια μεγάλη σειρά από εξοχικές κυνηγητικές κατοικίες σε όλες τις περιοχές του βασιλείου του σαν σύμβολο της εξουσίας του, [97] απαγόρευσε την διεξαγωγή πρωταθλημάτων λόγω κινδύνου ατυχήματος από τους ένοπλους ιππότες. [98]

Αυλή και οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ανδεγαυική αυτοκρατορία περιγράφεται από τον ιστορικό Ιωάννη Γκίλλινγκχαμ σαν οικογενειακή επιχείρηση, [99] η μητέρα του Ματθίλδη είχε σημαντικό ρόλο στην νεότητα του Ερρίκου όσον αφορά την διακυβέρνηση του βασιλείου και εξακολουθούσε να επηρεάζει τον γιο της μέχρι τον θάνατο της. [100] Η σχέση του με την Ελεονόρα ήταν περισσότερο πολύπλοκη, την εμπιστευόταν για πολλά χρόνια και της έδωσε την διακυβέρνηση της Ακουιτανίας αλλά απότομα έγινε η σχέση τους πολύ εχθρική με αποτέλεσμα η Ελεονόρα να προκαλέσει τους γιους της στην μεγάλη εξέγερση (1173 - 1174) εναντίον του πατέρα τους. [101] Τα αίτια ήταν η έντονη παρέμβαση του Ερρίκου στην Ακουιτανία, η αναγνώριση του Ραιμόνδου της Τουλούζης όπως και η μακρόχρονη σχέση με ερωμένες του. [102] O Ερρίκος απέκτησε 8 παιδιά με την Ελεονόρα 3 κόρες και 5 γιους από τους οποίους οι δύο μόνο επέζησαν μετά από αυτόν και έγιναν βασιλείς, είχε και πολλούς νόθους γιους όπως τον Γοδεφρείδο (αργότερα αρχιεπίσκοπο της Υόρκης) και τον Γουλιέλμο (αργότερα αρχιεπίσκοπο του Σαλίσμπουρι). [103] Στην οικογένεια του Ερρίκου υπήρχαν έντονες εμφύλιες αψιμαχίες περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη βασιλική οικογένεια της εποχής του, [104] υπάρχουν πολλές εξηγήσεις γι'αυτό άλλοι θεωρούν σαν αιτία την κακή ανατροφή των παιδιών του άλλοι στον χαρακτήρα του ίδιου του Ερρίκου και των γιων του. [105] Ο Ερρίκος παρόλα αυτά έκανε από μόνος του έντονες προσπάθειες να εμποδίσει τις συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια του και πολλοί ιστορικοί όπως ο Ματθαίος Στρίκλαντ συμφωνούν ότι αν ο Ερρίκος πέθαινε νέος δεν θα είχαν δημιουργηθεί τέτοια προβλήματα. [106]

Δικαιοσύνη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεύτερο μεγάλο μετάλλιο του Ερρίκου Β'

Η βασιλεία του Ερρίκου έφερε σημαντικές νομικές αλλαγές στην Αγγλία και στην Νορμανδία, [107] από τα μέσα του 12ου αιώνα η Αγγλία είχε διαφορετικά εκκλησιαστικά και νομικά δικαστήρια με επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες υπό την αλληλεπίδραση διαφορετικών νομικών παραδόσεων. Ο Ερρίκος έδωσε ιδιαίτερη σημασία στον τομέα της δικαιοσύνης ιδιαίτερα στα τέλη της βασιλείας του με την συγγραφή του Γκλάνβιλλ που ήταν ένα πρώιμο νομικό εγχειρίδιο, [108] πολλοί θεωρούν ότι χρησιμοποιούσε την δικαιοσύνη ως μέσο για να εδραιώσει τις αλλαγές που ήθελε να κάνει στην διοίκηση και όχι σαν αυτοσκοπό όπως έδειχνε. [109] Μετά τον εμφύλιο πόλεμο την εποχή του Στέφανου δημιουργήθηκαν πολλά προβλήματα, πολλοί ιδιοκτήτες είχαν χάσει τα σπίτια τους άλλοι τα είχαν στερηθεί απο τους τοπικούς βαρόνους και άλλοι τα είχαν πουλήσει σε νέους ιδιοκτήτες. [110] Ο Ερρίκος στηρίχθηκε στα παραδοσιακά δικαστήρια ενώ όπου μπορούσε προσπαθούσε και ο ίδιος να έχει προσωπική γνώμη από τα περιστατικά, η διαδικασία αυτή συχνά δεν οδηγούσε σε λύσεις και οι ιδιοκτήτες σπάνια μπορούσαν να βρουν τον βασιλιά όταν τον αναζητούσαν επειδή έλλειπε συνέχεια σε ταξίδια. [111] Ο Ερρίκος συνήθως βελτίωνε τις διαδικασίες όπου έκρινε ότι λειτουργούσαν λανθασμένα αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις ιδιαίτερα στην Νορμανδία σπάνια θα τύχαινε να έχει ο βασιλιάς προσωπική άποψη. [112] Διατήρησε ένα δημόσιο δικαστήριο στο Καέν που άκουγε όλες τις περιπτώσεις σχετικά με τα βασιλικά έσοδα ενώ ένας αριθμός δικαστών ταξίδευε σε όλη την χώρα, [113]μεταξύ 1159 - 1163 ο βασιλιάς πέρασε τον περισσότερο χρόνο του στην Νορμανδία για να πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις στα νομικά και εκκλησιαστικά δικαστήρια οι οποίες εφαρμόστηκαν και στην Αγγλία. [114]

Επιστρέφοντας στην Αγγλία (1163) ο Ερρίκος αναμόρφωσε τον ρόλο των δικαστηρίων, [115] χτύπησε την εγκληματικότητα με κατάσχεση της περιουσίας των κλεφτών και των φυγάδων ενώ βασιλικά δικαστήρια εγκαταστάθηκαν και στον βορά. [116] Από το 1166 το αστικό δικαστήριο του Ουέστμινστερ το οποίο είχε ασχοληθεί μέχρι τότε μόνο με τα βασιλικά έσοδα άρχισε να αναλαμβάνει ευρύτερες αστικές υποθέσεις για λογαριασμό του βασιλιά. [117] Η Βασιλική Εποπτεία δημιουργήθηκε (1176) με στόχο την επίσκεψη βασιλικών υπαλλήλων σε όλες τις Αγγλικές κομητείες ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να δικάζουν αστικές και ποινικές υποθέσεις. [118] Οι ένορκοι χρησιμοποιούνταν και από τους προηγούμενους βασιλείς αλλά πήραν εκτεταμένες αρμοδιότητες από τον Ερρίκο, σε μικρά κακουργιοδικείο μπορούσαν να θέσουν ερωτήσεις σχετικά με την ανάκριση των κατηγορουμένων και σε μεγαλύτερα κακουργιοδικεία συμμετείχαν στην λήψη της τελικής απόφασης για την αθωότητα ή την ενοχή του κατηγορουμένου. [119] Με το Κακουργιοδικείο του Χέρεντον (1166) η βασιλική δικαιοσύνη επεκτάθηκε και με τις μορφές νέων κακουργιοδικείων τα οποία σχετιζονταν με θέματα όπως η την κατάσχεση εδαφών, τα κληρονομικά δικαιώματα και τα δικαιώματα των χήρων. [120] Για να πετύχει αυτές τις μεταρρυθμίσεις ο Ερρίκος αναγκάστηκε να αλλάξει τα παραδοσιακά δικαιώματα των βαρόνων αναμορφώνοντας τις φεουδαρχικές αρχές αλλά με τον χρόνο η κίνηση αυτή έφερε ενίσχυση της βασιλικής εξουσίας στην Αγγλία.[121]

Εκκλησία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σχέσεις του Ερρίκου με την εκκλησία παρουσίασαν πολλές διακυμάνσεις τόσο στις περιοχές του βασιλείου όσο και στον χρόνο, έκανε όμως πολλές προσπάθειες να εφαρμόσει μια κοινή εκκλησιαστική πολιτική, η πολιτική του Ερρίκου προσανατολίστηκε περισσότερο να επαναφέρει την εξουσία στον πλήρη έλεγχο του βασιλιά. [122] Τον 12ο αιώνα ο κλήρος στην Αγγλία έκανε πολλές προσπάθειες να απεξαρτηθεί από την βασιλική εξουσία προσεγγίζοντας τον πάπα, η τακτική αυτή των κληρικών προκάλεσε πολλές αντιδράσεις στους βασιλείς αφού ο Στέφανος αναγκάστηκε να εξορίσει τον Θεοβάλδο του Μπέκ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι. [123] Σε αντίθεση με την Αγγλία στην Νορμανδία οι σχέσεις του Ερρίκου με την εκκλησία ήταν πολύ καλές με ελάχιστες συγκρούσεις, [124] στην Βρετάνη οι σχέσεις του Ερρίκου με την εκκλησία ήταν το ίδιο καλές, οι μοναδικές επεμβάσεις του Ερρίκου σε αυτή έγιναν μονάχα σε θέματα που αφορούσαν τις συγκρούσεις του με τον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο. [125] Στην Ακουιτανία η επίδραση του Αγγλικού στέμματος στον τοπικό κλήρο ήταν μικρή και οι προσπάθειες του Ερρίκου να επέμβει στον τοπικό κλήρο δημιούργησαν εντάσεις, στην παπική εκλογή (1159) ο Ερρίκος υποστήριξε τον πάπα Αλέξανδρο Γ' απέναντι στον αντίπαλο του Βίκτωρ Δ'. Ο Ερρίκος δεν ήταν γνωστός για την μεγάλη του ευσέβεια σύμφωνα με τα δεδομένα των βασιλέων της εποχής, [126] στην Αγγλία έκανε συνεχείς επεμβάσεις στα μοναστήρια προκειμένου να ευνοήσει κληρικούς που είχαν στενές σχέσεις με την οικογένεια του. [127] Οι πεποιθήσεις του Ερρίκου στα θρησκευτικά θέματα είχαν έντονη επίδραση από αυτές της μητέρας του, τα περισσότερα εκκλησιαστικά διατάγματα τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του είχαν την υπογραφή της Ματθίλδης, ο Ερρίκος ίδρυσε μαι μεγάλη σειρά από εκκλησιαστικά μοναστήρια στην Αγγλία και στην Γαλλία. [128] Μετά την δολοφονία του Θωμά Μπέκετ προκειμένου να βελτιώσει την εκκλησιαστική του εικόνα και να εξιλεωθεί απέναντι στους εξοργισμένους θρησκευόμενους υπηκόους του στράφηκε περισσότερο στην εκκλησία ίδρυσε πολλά μοναστήρια ιδιαίτερα στην Γαλλία ταξιδεύοντας ο ίδιος, [129] επειδή τα ταξίδια στην θάλασσα εκείνη την εποχή ήταν δύσκολα έκανε πλήρη εξομολόγηση πριν από κάθε ταξίδι και χρησιμοποιούσε οιωνούς για να του καθορίσουν την καλύτερη ώρα για αναχώρηση. [130]

Οικονομική πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ασημένιο νόμισμα του Ερρίκου Β'

Ο Ερρίκος επανέφερε τις παλιές οικονομικές συνθήκες που είχε κληρονομήσει από τον παππού του Ερρίκο Α', προχώρησε ακόμα περισσότερο αλλάζοντας το νόμισμα σαν αποτέλεσμα της μεγαλύτερης ανάγκης του να συγκεντρώσει χρήματα λόγω της αύξησης του εμπορίου και του πληθωρισμού. [131] Οι πηγές εσόδων των Άγγλων βασιλέων τον 12ο αιώνα βασίζονταν κυρίως στα έσοδα απο τα βασιλικά κτήματα, στα πρόστιμα και στους φόρους, ο Ερρίκος όταν βρέθηκε σε δύσκολη κατάσταση έκανε περαιτέρω αυξήσεις στην φορολογία. [132] Δημιούργησε περισσότερες νέες πηγές εσόδων μέσω των τοκογλύφων αρχικά στο Ρουέν και στην συνέχεια σε περιοχές που βρίσκονται υπο Φλαμανδική και Ιουδαϊκή κυριαρχία. [133] Τα χρήματα ήταν απαραίτητα στους Άγγλους βασιλείς τον 12ο αιώνα για την δημιουργία μισθοφορικού στρατού και για την ανέγερση πέτρινων φρουρίων για την άμυνα της χώρας. [134] Ο Ερρίκος κληρονόμησε μια δύσκολη κατάσταση στην Αγγλία το 1154, δημιούργησε ένα νέο οικονομικό σύστημα γύρω από το κεντρικό βασιλικό θησαυροφυλάκιο βασισμένο σε έσοδα από τα επιμέρους θησαυροφυλάκια των βασιλικών κάστρων και από μια βασιλική περιφερόμενη ομάδα που συνέλεγε έσοδα κάνοντας περιοδείες σε ολόκληρο το βασίλειο. [135] Οι μακρόχρονοι εμφύλιοι πόλεμοι είχαν σαν αποτέλεσμα να πέσουν σημαντικά τα βασιλικά έσοδα ακόμα και 46% (1129 - 1130 και 1155 - 1156), [136] γι'αυτό ο Ερρίκος Β' έκοψε ένα νέο νόμισμα (1153) στην προσπάθεια του να εξασφαλίσει την οικονομική σταθερότητα, παρόμοια συστήματα χρησιμοποιούσε στην Ανδεγαυία, στο Ανζού και την Ακουιτανία. [137] Με την βοήθεια του ικανού Ριχάρδου Φίτζνεαλ αναμόρφωσε το νόμισμα (1158) βάζοντας το όνομα του και μείωσε σημαντικά τον αριθμό των νομισματοκοπείων τα οποία θα μπορούσαν να το παράγουν, [138] η τακτική του αυτή αύξησε σημαντικά τα βασιλικά έσοδα την δεκαετία του 1160. [139] Η αναμόρφωση του νομίσματος έγινε πιο έντονη μετά το 1180 όταν βασιλικοί υπάλληλοι ήταν αποκλειστικά υπεύθυνοι για την κοπή του και τα κέρδη πήγαιναν κατ'ευθείαν στο θησαυροφυλάκιο άρχισε η παραγωγή του νέου νομίσματος με τον κοντό σταυρό και ο αριθμός των νομισματοκοπείων που είχαν την άδεια να το κόψουν μειώθηκε σε 10 σε ολόκληρο το βασίλειο. [140] Το αποτέλεσμα ήταν το μέσο ετήσιο βασιλικό εισόδημα ενώ μέχρι το 1166 έφτανε τις 18.000 λίρες στην συνέχεια αυξήθηκε κατακόρυφα στις 22.000, [141] με σημαντική βελτίωση στους δείκτες του πληθωρισμού και του εμπορίου.[142]

Μέση περίοδος της βασιλείας του Ερρίκου Β' (1162 - 1175)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πόλεμοι με τον Άγγλο βασιλιά Λουδοβίκο Ζ'[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εντάσεις μεταξύ του Ερρίκου και του Λουδοβίκου Ζ' συνεχίστηκαν καθ'όλη την διάρκεια της δεκαετίας του 1160 αφού ο Γάλλος βασιλιάς ανησυχούσε έντονα για την μεγάλη δύναμη του Ερρίκου στην Ευρώπη. [143] Ο Γάλλος βασιλιάς έκανε νέες συμμαχίες στην κεντρική Γαλλία με τον κόμη της Καμπανίας και με τον Όντο Β' δούκα της Βουργουνδίας, 3 χρόνια αργότερα ο νέος κόμης της Φλάνδρας Φίλιππος της Αλσατίας συμμάχησε και αυτός με τον Γάλλο βασιλιά. [144] Η τρίτη σύζυγος του Λουδοβίκου Αδέλα γέννησε γιο τον Φίλιππο - Αύγουστο (1165) εξασφαλίζοντας στο Γαλλικό στέμμα διάδοχο κάτι που έκανε τον Λουδοβίκο ιδιαίτερα χαρούμενο και οι σχέσεις του με τον Ερρίκο έγιναν περισσότερο έντονες τα επόμενα χρόνια. [145] O Ερρίκος στο μεταξύ άλλαξε την πολιτική του στην Βρετάνη αναζητώντας μεγαλύτερο έλεγχο στο δουκάτο, το 1164 κυρίευσε εδάφη στα σύνορα της Βρετάνης και της Νορμανδίας ενώ το 1166 επιτέθηκε στην Βρετάνη για να τιμωρήσει τους βαρόνους. [146] Ο Κονάν πιέστηκε από τον Ερρίκο να παραιτηθεί από το δουκάτο της Βρετάνης για χάρη της κόρης του Κωνσταντίας η οποία είχε αρραβωνιαστεί τον γιο του Ερρίκου Γοδεφρείδο, αυτό πήγαινε εναντίον στους νόμους της εποχής αφού ο Κόναν είχε γιους οι οποίοι θα μπορούσαν να κληρονομήσουν το δουκάτο. [147] Ο Ερρίκος στην συνέχεια προσπάθησε να κυριεύσει την Οβέρν κάτι που έφερε την οργή του Γάλλου βασιλιά, στην συνέχεια άσκησε σκληρές πιέσεις στον Ραϊμόνδο της Τουλούζης στέλνοντας τον αρχιεπίσκοπο του Μπορντώ εναντίον του Ραϊμόνδου και ενθαρρύνοντας τον Αλφόνσο Β' της Αραγωνίας να του επιτεθεί. [148] Ο Ραϊμόνδος αντίθετα αποφάσισε να συμφιλιωθεί μαζί του γι'αυτό χώρισε την αδελφή του Λουδοβίκου (1165) και ζήτησε να συμμαχήσει μαζί του. [149] Η ένταση αυτή οδήγησε τελικά σε ανοιχτό πόλεμο (1167) με αφορμή μια ασήμαντη διαφωνία σχετικά με το ως θα συλλέγονται τα χρήματα τα οποία προορίζονται για Σταυροφορία, ο Γάλλος βασιλιάς Λουδοβίκος συμμάχησε με την Σκωτία, την Ουαλία, την Βρετάνη και επιτέθηκε στην Νορμανδία, [150] ο Ερρίκος απάντησε με επίθεση στο Σομόν - συρ - Έπτ όπου ο Λουδοβίκος είχε το οπλοστάσιο του αναγκάζοντας τον να εγκαταλείψει τους συμμάχους του και να κλείσει ειρήνη. [151] Ο Ερρίκος τότε επιτέθηκε εναντίον των εξεγερμένων βαρόνων στην Βρετάνη όπου η δυσαρέσκεια τους για την κυρίευση του δουκάτου ήταν ακόμα ψηλή. [152]

Καθώς προχωρούσαν τα χρόνια ο Ερρίκος ήθελε να επιλύσει τα προβλήματα της διαδοχής του μοιράζοντας την αυτοκρατορία του στους γιους του, ο μεγαλύτερος γιος του Ερρίκος ο νεώτερος δέχτηκε την Αγγλία και την Νορμανδία, ο Ριχάρδος την Ακουιτανία και ο Γοδεφρείδος την Βρετάνη. [153] Απαραίτητη προϋπόθεση γι'αυτό ήταν η συμφωνία του με τον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο με τον οποίο έκλεισε ειρήνη το 1169 στο Μόντμιραιλ, [154] οι γιοι του Ερρίκου έδωσαν φόρο υποτέλειας στον Λουδοβίκο για τις μελλοντικές κτήσεις τους στην Γαλλία και ο Ριχάρδος αρραβωνιάστηκε την κόρη του Λουδοβίκου Αλίκη. [155] Η συμφωνία του Μόντμιραιλ κατοχύρωσε την θέση του Λουδοβίκου ως βασιλιά στην Γαλλία σε βαθμό που ακόμα και αν οι βαρόνοι επαναστατήσουν θα ήταν υποχρεωμένοι οι γιοι του Ερρίκου να τους βοηθήσουν, ο Λουδοβίκος μετά από αυτό το πλεονέκτημα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην δημιουργία εντάσεων ανάμεσα στους γιους του Ερρίκου. [156] Οι επεμβάσεις του Ερρίκου στον νότο άρχισαν να γίνονται όλο και μεγαλύτερες και συμφώνησε (1173) συμμαχία με τον Ουμβέρτο Γ΄ της Σαβοίας σύμφωνα με την οποία αρραβωνιάστηκε ο μικρότερος γιος του Ερρίκου Ιωάννης κι η κόρη του Ουμβέρτου Αλίκη. Η κόρη του Ερρίκου Ελεονόρα παντρεύτηκε (1170) τον Αλφόνσο Η΄ της Καστίλης (1170) προσθέτοντας άλλον έναν σύμμαχο επιπλέον στον νότο, τον Φεβρουάριο του 1173 ο Ραϊμόνδος έδωσε τελικά φόρο υποτέλειας για την Τουλούζη στον Ερρίκο και στους διαδόχους του.[157]

Σκληρή σύγκρουση με τον Θωμά Μπέκετ και δολοφονία του αρχιεπισκόπου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο βασιλιάς Ερρίκος Β' και ο αρχιεπίσκοπος Τόμας Μπέκετ (1162) - μικρογραφία 14ου αιώνα.
Η δολοφονία του Τόμας Μπέκετ - μικρογραφία 13ου αιώνα.

Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της δεκαετίας του 1160 ήταν ο διορισμός του Τόμας Μπέκετ ως αρχιεπισκόπου του Καντέρμπερι μετά τον θάνατο του Θεοβάλδου του Μπέκ (1161) ο Ερρίκος το είδες σαν μια μεγάλη ευκαιρία να κυριαρχήσει στην εκκλησία, [158] αφού ο Μπέκετ ήταν παλιός σύμμαχος του και πίστευε ότι θα του παραμείνει πιστός. [159] Η σύζυγος του Ελεονόρα και η μητέρα του Ματθίλδη ήταν αντίθετες σε αυτή την επιλογή, [160] αλλά ο Ερρίκος ήταν αμετακίνητος στην ορθότητα των απόψεων του, σύντομα όμως απογοητεύτηκε αφού ο Μπέκετ από την αρχή έδειξε από την αρχή ότι θα ακολουθήσει πολιτική σύμφωνα με τα συμφέροντα της εκκλησίας και όχι του βασιλιά. [161] Ο Ερρίκος και ο Μπέκετ ήρθαν σύντομα σε σύγκρουση με πρώτο σημείο τριβής τα εκκλησιαστικά εδάφη τα οποία θεωρούσε ο Μπέκετ δικά του για να απαλλαγούν από την φορολογία του Ερρίκου, [162] άλλο σημείο τριβής ήταν η ποινική μεταχείριση των κληρικών όπου ενώ ο Ερρίκος ήθελε να δικάζονται βάση του βασιλικού δικαίου ο Μπέκετ ήθελε να μεταφέρει τις ευθύνες αυτές στο εκκλησιαστικό δίκαιο. Μετά από σκληρές πιέσεις ο Ερρίκος ανάγκασε τον Μπέκετ να υπογράψει την Συνθήκη του Χαρελδόν (1164) η οποία θεωρήθηκε σκληρή απέναντι στα συμφέροντα της εκκλησίας και τελικά δεν εφαρμόστηκε. [163] Η σύγκρουση μεταξύ του Ερρίκου και του Μπέκετ έγινε όλο και περισσότερο προσωπική, ο Ερρίκος ήταν πείσμων στις απόψεις του και ο Μπέκετ εξαιρετικά φιλόδοξος χωρίς καμιά υποχώρηση από τις δυο πλευρές, [164] αναζητούσαν και οι δυο την υποστήριξη του πάπα Αλέξανδρου Γ'. Ο Μπέκετ όταν ήταν ότι ο Ερρίκος ήταν αμετάπειστος κατέφυγε στην Γαλλία για λόγους ασφάλειας αλλά ο Ερρίκος οργίστηκε επειδή πήγε επειδή πήγε στην αυλή του μεγάλου του εχθρού Ερρίκου βασιλιά Λουδοβίκου Ζ'. [165] Ο Ερρίκος παρενοχλούσε τους συνεργάτες του Μπέκετ και ο Μπέκετ με την σειρά του αφόρισε όλους τους συμβούλους που υποστήριζαν τον Γάλλο βασιλιά,[166] ο πάπας αρχικά υποστήριζε τον Μπέκετ αλλά στην συνέχεια λόγω της βοήθειας που αναζητούσε από τον Ερρίκο στον αγώνα του εναντίον του αυτοκράτορα Φρειδερίκου Α' άλλαξε τακτική, η Νορμανδική εκκλησία με την σειρά της υποστήριξε επίσης τον Ερρίκο. [167]

Το 1169 ο Ερρίκος Β' αποφάσισε να στέψει τον μεγαλύτερο γιο του Ερρίκο τον νεώτερο συμβασιλέα αυτό απαιτούσε την σύμφωνη γνώμη του αρχιεπισκόπου του Καντέρμπερι, ο Ερρίκος Β' αποφάσισε τότε να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις με τον Μπέκετ για να συμφιλιωθεί μαζί του αλλά απέτυχε και η στέψη έγινε από τον αρχιεπίσκοπο της Υόρκης. Ο πάπας ζήτησε από τον Μπέκετ να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση με τον Ερρίκο οι οποίες τελικά έφεραν αποτελέσματα, η συμφωνία κλείστηκε τον Δεκέμβριο του 1170 και ο Μπέκετ επέστρεψε στην Αγγλία στις αρχές του ίδιου χρόνου. Παρόλο που οι εντάσεις φαινόταν ότι σταματούσαν έγιναν ακόμα μεγαλύτερες όταν ο Μπέκετ αφόρισε τρεις υποστηρικτές του βασιλιά Ερρίκου Β', ο βασιλιάς οργίστηκε έντονα λέγοντας "Τι κηφήνες και προδότες έχω στην οικογένεια μου όταν επιτρέπουν να έχουν τέτοια αντιμετώπιση οι λόρδοι μου από έναν υπάλληλο τόσο χαμηλής καταγωγής!" [168] Τέσσερις ιππότες του βασιλιά μπήκαν τότε μέσα στον ναό του Καρντέρμπερι με διαταγή να συλλάβουν τον Θωμά Μπέκετ, ο αρχιεπίσκοπος αρνήθηκε την σύλληψη του και οι 4 ιππότες τον σκότωσαν με απανωτά χτυπήματα στις 29 Δεκεμβρίου/1170. [169] Η πράξη δολοφονίας ενός επισκόπου σε ένα ιερό θεωρείτο την εποχή της χριστιανικής Ευρώπης ως το κορυφαίο κακούργημα, ο Μπέκετ ήταν άσημος την περίοδο που ζούσε αλλά η πράξη της δολοφονίας του τον έκανε άγιο και χριστιανό μάρτυρα. [170] Ο Ερρίκος επικεντρώθηκε σε συνεννόηση με την Ιρλανδία δηλώνοντας ότι δεν είναι σε θέση να συλλάβει τους δολοφόνους του Μπέκετ. [171] Γνωρίζοντας σκληρή διεθνή κατακραυγή εναντίον του ο Ερρίκος Β' δέχτηκε τον Μάιο του 1172 μετά από συνεννόηση με τον πάπα να συμμετέχει σε Σταυροφορία και να καταργήσει την συνθήκη ότι Χαρελωτόν, [172] η συμμετοχή του σε Σταυροφορία όμως δεν έγινε ποτέ. [173]

Επέμβαση στην Ιρλανδία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα μέσα του 12ου αιώνα η διοίκηση της Ιρλανδίας γινόταν από μια σειρά γηγενείς βασιλείς με πολύ πολύ περιορισμένες εξουσίες, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι εκείνη την εποχή έβλεπαν την Ιρλανδία ως βάρβαρη και οπισθοδρομική. [174] Αμέσως μετά τη στέψη του, έστειλε απεσταλμένους στον πάπα Αδριανό Δ΄, προκειμένου να του ζητήσει την άδεια για να καταλάβει την Ιρλανδία, που ήθελε να την κάνει αυτόνομο βασίλειο, τοποθετώντας ως ηγεμόνα τον μικρότερο αδελφό του, Γουλιέλμο. Ο Γουλιέλμος όμως πέθανε πρόωρα και ο Ερρίκος εγκατέλειψε προσωρινά τις προσπάθειες, αλλά η υπόθεση της Ιρλανδίας ήρθε ξανά στην επιφάνεια το 1166. Την δεκαετία του 1160 ο βασιλιάς Διαρμάιτ εκθρονίστηκε σαν βασιλιάς του Λέινστερ από τον μεγάλο βασιλιά της Ιρλανδίας Τάιρδελμπαχ, ο Διαρμάιτ ζήτησε την υποστήριξη του Ερρίκου Β' (1167) και ο Άγγλος βασιλιάς δέχθηκε να τον βοηθήσει με μισθοφόρους υπό την καθοδήγηση του Ριχάρδου ντε Κλάρε. [175] Με την νέα βοήθεια ο Διαρμάιτ επανέκτησε την βασιλεία του Λέινστερ αλλά πέθανε αμέσως μετά (1171) και ο ντε Κλάρε ζήτησε τότε να γίνει ο ίδιος βασιλιάς στην θέση του, η κατάσταση στις Ιρλανδία ήταν εξαιρετική έντονη και οι Αγγλονορμανδοί σαφώς πολύ λιγότεροι. [176] Ο Ερρίκος βρήκε την ευκαιρία να κάνει προσωπική επέμβαση στην Ιρλανδία, εξέπλευσε από το Πέρμπροκ και έφτασε στην Ιρλανδία τον Οκτώβριο του 1171. [177] Η απόφαση αυτή του Ερρίκου οφειλόταν σε πολλούς παράγοντες όπως η απόφαση του πάπα Αλεξάνδρου να αναλάβει την Ιρλανδική εκκλησία υπό την προστασία του και ο φόβος μην τυχόν οι τοπικοί βασιλείς αυξήσουν την εξουσία τους σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι ανεξάρτητοι από το Αγγλικό στέμμα. [178] Η επέμβαση του Ερρίκου στην Ιρλανδία ήταν τελικά επιτυχής σε ολόκληρο το νησί τόσο οι τοπικοί άρχοντες όσο και οι Αγγλονορμανδοί τον δέχτηκαν ως βασιλιά τους. [179]

Ο Ερρίκος έχτισε μια μεγάλη σειρά από κάστρα κατά την επίσκεψη του στην Ιρλανδία (1171) σύμφωνα με τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες της εποχής του, [180] οι σκοποί του ήταν μια μόνιμη πολιτική λύση γι'αυτό συμφώνησε στην συνθήκη του Ουίνδσορ (1175) σύμφωνα με την οποία τοποθετήθηκε βασιλιάς της Ιρλανδίας ο Ρόρι Ο' Κόννορ ο οποίος θα έδινε όρκο υποτέλειας στον ίδιο. [181] Η επιλογή αυτή ήταν επιτυχής αφού ο Ρόρι Ο' Κόννορ κατάφερε επαρκώς να ασκήσει την εξουσία του σε ολόκληρο το νησί, o Ερρίκος έκανε απ'ευθείας επέμβαση με τοπικούς φεουδάρχες μέσω ενός συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στην Οξφόρδη (1177). [182] Αυτό ήταν η αρχή μιας συνεχούς επέμβασης της Αγγλίας στα Ιρλανδικά θέματα που θα διαρκέσει 800 ολόκληρα χρόνια. Η Σύνοδος του Κάσελ (1172) κήρυξε τον Καθολικισμό σαν την μόνη θρησκεία στην Ιρλανδία. Το 1174, μια επαναστατική κίνηση στην Σκωτία υπό τον βασιλιά τους, Γουλιέλμο τον Λέοντα, προωθήθηκε βόρεια, και μια Φλαμανδική αρμάδα ξεκίνησε από την Αγγλία. Η δυσάρεστη θέση που βρέθηκε ο Ερρίκος φάνηκε σαν θεϊκός οιωνός και ο Τόμας Μπέκετ τον κάλεσε να εξομολογηθεί. Τελικά κατόρθωσε να καταπνίξει το Σκωτσέζικο κίνημα, αφού ο αρχηγός του Γουλιέλμος συνελήφθη κατά τη διάρκεια μάχης και οι στρατιώτες του έμειναν ακυβέρνητοι. Ο Ερρίκος Β΄ ήταν πια απόλυτος κυρίαρχος της Σκωτίας.

Η πρώτη μεγάλη εξέγερση των γιων του (1173 - 1174)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα γεγονότα της Νορμανδίας το καλοκαίρι του 1173

Το 1173 ξεκίνησε η μεγάλη εξέγερση των γιων του Ερρίκου Β' εναντίον του πατέρα τους μαζί με επαναστατημένους βαρόνους στην Γαλλία, την Σκωτία και την Φλάνδρα, αρχή έγινε από τον μεγαλύτερο αδελφό του Ερρίκο τον νεώτερο ο οποίος αν και είχε στεφθεί συμβασιλέας δεν είχε ποτέ πραγματική εξουσία, έπασχε από έλλειψη χρημάτων, [183] και επιπλέον ήταν προσωπικός φίλος του Θωμά Μπέκετ τον οποίο είχε δάσκαλο. Ο άλλος γιος Γοδεφρείδος είχε παρόμοιες δυσκολίες στην Βρετάνη ο Κόναν είχε πεθάνει (1171) και ο ίδιος παρέμενε ακόμα ανύπαντρος με την Κωνσταντία και με την θέση του ανασφαλή, [184] ο Ριχάρδος με την σειρά του συμμετείχε με την παρότρυνση της μητέρας τους Ελεονόρας της Ακουιτανίας, [185] πολλοί δυσαρεστημένοι με τον Ερρίκο ευγενείς ενώθηκαν μαζί τους στην εξέγερση. [186] Η αφορμή να ξεσπάσει ο εμφύλιος ήταν η απόφαση του Ερρίκου Β' να αφαιρέσει τρία κάστρα από τον μεγαλύτερο γιο του Ερρίκο τον νεώτερο και να τα δώσει στον μικρότερο Ιωάννη, η μητέρα τους Ελεονόρα που υποκίνησε την εξέγερση συνελήφθη από τις δυνάμεις του Ερρίκου τον Νοέμβριο. [187] Ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος υποστήριξε αμέσως τον Ερρίκο τον νεώτερο ο οποίος έστειλε γράμματα στον πάπα για να διαμαρτυρηθεί για την συμπεριφορά του πατέρα του, προσπάθησε να αναζητήσει συμμάχους μεταξύ των οποίων τον βασιλιά Γουλιέλμο της Σκωτίας, τους κόμητες της Φλάνδρας, της Βουλώνης και του Μπλουά στους οποίους υποσχέθηκε εδάφη σε περίπτωση που κέρδιζε. [188] Ξέσπασαν επιπλέον εκτεταμένες εξεγέρσεις βαρόνων όπως στην Αγγλία, στην Βρετάνη, στο Μαίν στο Πουατού και στην Ανγκουλέμ, στην Νορμανδία επίσης που το δουκάτο παρέμενε ακυβέρνητο. Ο Ερρίκος είχε παρά το μειονεκτήματα και πολλά πλεονεκτήματα υπέρ του όπως τα ισχυρά κάστρα που διατηρούσε σε στρατηγικά σημεία σε όλο το μήκος του βασιλείου και η δημοτικότητα που είχε στις λαϊκές μάζες. [189]

Το Μάιο του 1173 ο Λουδοβίκος διερεύνησε την άμυνα του Βεξίν το οποίο ήταν η βασική διαδρομή για την κατάληψη της ίδιας της πρωτεύουσας Ρουέν, οι στρατοί επιτέθηκαν από την Φλάνδρα και το Μπλουά προσπαθώντας να δημιουργήσουν κλοιό ενώ επαναστάτες από την Βρετάνη επιτέθηκαν από τα δυτικά. [190] Ο Ερρίκος ταξίδευσε μυστικά στην Αγγλία προκειμένου να συγκεντρώσει ενισχύσει και στην επιστροφή του συνέτριψε τον στρατό του Λουδοβίκου σφάζοντας πολλούς άντρες και εξαναγκάζοντας τον Γάλλο βασιλιά να αποσυρθεί μακριά από τα σύνορα, [191] ένας άλλος στρατός στάλθηκε από τον Ερρίκο για να καταδιώξει και να συλλάβει τους επαναστάτες από την Βρετάνη. [192] Μετά από την νίκη του ο Ερρίκος επιχείρησε να διαπραγματευτεί με τους γιους του αλλά χωρίς επιτυχία, στην Αγγλία ο Ερρίκος επίσης νίκησε τους επαναστάτες και τους Φλαμανδούς οι οποίοι ήρθαν να τους ενισχύσουν στην μάχη του Φόρνχαμ στην ανατολική Αγγλία. [193] Ο Ερρίκος εκμεταλλεύτηκε το πλεονέκτημα για να συντρίψει τις αντιστάσεις στην Τουρραίνη η οποία βρισκόταν σε στρατηγικό σημείο στον δρόμο για την κεντρική αυτοκρατορία, τον Ιανουάριο του 1174 οι δυνάμεις του Λουδοβίκου και του Ερρίκου του νέου επιτέθηκαν πάλι στην Νορμανδία με νέα αποτυχία. [194] Στις αρχές του 1174 προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν την απουσία του Ερρίκου στην Αγγλία για να επιτεθούν ξανά στην Νορμανδία, ο Γουλιέλμος της Σκωτίας επιτέθηκε στην νότια Αγγλία προκειμένου να κρατήσει τον βασιλιά εκεί υποστηριζόμενος από βόρειους Άγγλους ευγενείς. [195] Ο Ερρίκος Β' δεν έπεσε στην παγίδα και συγκέντρωσε δυνάμεις ξανά για την Νορμανδία, η επιχείρηση του Γουλιέλμου απέτυχε χάρη στις προσπάθειες του νόθου γιου του Ερρίκου Γοδεφρείδου. [196] Μετά την αποτυχία του Γουλιέλμου ο Φίλιππος κόμης της Φλάνδρας δήλωσε τις προθέσεις του να επιτεθεί στην Αγγλία, ο Ερρίκος αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Αγγλία τότε ο Λουδοβίκος και ο νεώτερος Ερρίκος εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία να βαδίσουν για την κατάληψη του Ρουέν. [197] Ο Ερρίκος επισκέφτηκε τον τάφο του Μπέκετ στην Αγγλία δήλωσε δημόσια ότι η επανάσταση των γιων του ήταν θεία τιμωρία για την συμπεριφορά του στον αρχιεπίσκοπο και ζήτησε δημόσια συγχώρεση, αυτό στάθηκε αιτία να στραφεί ο λαός ξανά υπέρ του βασιλιά. Ο Γουλιέλμος συνετρίβη μαζί με αυτόν κάθε αντίσταση στο Αγγλικό έδαφος και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Νορμανδία, οι δυνάμεις του Ερρίκου έφτασαν στο Ρουέν πριν κάνει την τελική επίθεση ο Λουδοβίκος, τον έδιωξε μακριά από την περιοχή και ο Λουδοβίκος ζήτησε ειρήνη η οποία έφερε τέλος στην σύγκρουση. [198]

Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ερρίκου Β'[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προσπάθειες ανασυγκρότησης του βασιλείου μετά τον εμφύλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ερρίκος Β' της Αγγλίας και ο Φίλιππος Β' της Γαλλίας παίρνουν τον σταυρό για την Γ΄ Σταυροφορία - μικρογραφία 14ου αιώνα.

Μετά το τέλος του εμφύλιου έγιναν ειρηνικές διαπραγματεύσεις βάση της κατάστασης που επικρατούσε πριν, ο Ερρίκος Β' και ο Ερρίκος ο νεώτερος συμφώνησαν να μην τιμωρηθούν όσοι τους ακολούθησαν. Ο Ερρίκος ο νεώτερος συμφώνησε να περάσουν τα αμφισβητούμενα κάστρα στον Ιωάννη αλλά σε αντάλλαγμα θα έπαιρνε ο ίδιος δυο κάστρα του πατέρα του στην Νορμανδία και 15.000 φράγκα, ο Ριχάρδος και ο Γοδεφρείδος θα έπαιρναν αντίστοιχα τα μισά από τα έσοδα στην Ακουιτανία και στην Βρετάνη, [199] η μητέρα τους Ελεονόρα όμως παρέμεινε φυλακισμένη μέχρι την δεκαετία του 1180. [200] Οι βαρόνοι που βοήθησαν την επανάσταση παρέμειναν αιχμάλωτοι αλλά σύντομα επέστρεψαν στα εδάφη τους και τα κάστρα τους στην Αγγλία και στην Ακουιτανία καταστράφηκαν, [201] ο Ερρίκος Β' δεν φάνηκε όμως το ίδιο γενναιόδωρος στον Γουλιέλμο της Σκωτίας ο οποίος ελευθερώθηκε μετά την συνθήκη του Φαλαίς τον Δεκέμβριο του 1174 στην οποία συμφώνησε να δώσει όρκο υποτέλειας στον Άγγλο βασιλιά και να του παραδώσει 5 σημαντικά κάστρα της Σκωτίας. [202] Ο Φίλιππος της Φλάνδρας δήλωσε την υποτέλεια του στον βασιλιά Ερρίκο και σε αντάλλαγμα του χορηγήθηκε οικονομική αποζημίωση. Ο Ερρίκος ύστερα από αυτή την συνθήκη φάνηκε ισχυρότερος από ποτέ, έγινε σύμμαχος πολλών Ευρωπαίων βασιλέων οι οποίοι τον χρησιμοποίησαν ακόμα και σαν κριτή για να λύσουν τις διαφορές τους, [203] ασχολήθηκε όμως ιδιαίτερα με την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν στην χώρα λόγω του εμφυλίου. Μετά την αποκατάσταση της εξουσίας του στην Αγγλία στράφηκε στην Νορμανδία, προσπάθησε να εκμεταλλευτεί την ιστορία που προκλήθηκε από τον Μπέκετ λέγοντας ότι η νίκη του απέναντι στους γιους του (1174) ιδιαίτερα η επικράτηση του στον Γουλιέλμο έγινε λόγω της μετάνοιας του και της λατρείας του στον δολοφονημένο αρχιεπίσκοπο.[204] Η ειρήνη του 1174 δεν σταμάτησε τις εντάσεις ανάμεσα στον Ερρίκο και στον Λουδοβίκο, οι δυο βασιλείς διεκδικούσαν τον έλεγχο του Μπέρρυ, [205] ο Ερρίκος δεν είχε δικαιώματα στο Μπέρρυ αλλά ανακοίνωσε ότι είχε συμφωνήσει να το δώσει στην αρραβωνιαστικιά του γιου του Ριχάρδου Αλίκη (1169) κάτι που δεν μπορούσε να το δεχτεί ο Λουδοβίκος και ο Ερρίκος κήρυξε τον πόλεμο εναντίον του. Ο πάπας επενέβη να λύσει την διαφορά και έβαλε τους δυο βασιλείς να υπογράψουν από κοινού σταυροφορία τον Σεπτέμβριο του 1177, [206]η Οβέρν και τα τμήματα του Μπερρύ που ήταν υπό αμφισβήτηση συμφώνησαν να κρίνει την τύχη τους η διαιτησία η οποία έκρινε τελικά υπέρ του Ερρίκου. Ο Ερρίκος τελικά ενσωμάτωσε στο βασίλειο του και τμήματα του δουκάτου του Μάρς κάτι που ανησύχησε έντονα τον Λουδοβίκο επειδή φοβήθηκε ότι η μεγάλη του δύναμη θα απειλήσει το βασίλειο του. [207]

Νέες συγκρούσεις και θάνατος των δυο γιών του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τέλη της δεκαετίας του 1170 οι διαμάχες γύρω από την διαδοχή έφεραν νέες επαναστάσεις, ο Ριχάρδος αναγνωρίστηκε από τον Ερρίκο σαν δούκας της Ακουιτανίας (1179), [208] ο Γοδεφρείδος έγινε με τον γάμο του με την Κωνσταντία δούκας της Βρετάνης (1181). [209] Ο μικρότερος γιος του Ιωάννης ταξίδευε πάντα μαζί με τον πατέρα του και έβλεπαν όλοι ότι ήταν ο αγαπημένος γιος του Ερρίκου που του δώριζε συνέχεια όλο και περισσότερα εδάφη με αποκορύφωμα το 1177 που τον έκανε ανώτατο άρχοντα της Ιρλανδίας, [210] o Ερρίκος ο νεώτερος από την άλλη πλευρά γινόταν όλο και περισσότερο δυσαρεστημένος επειδή δεν είχε στα χέρια του εξουσία. [211] Απο το 1182 ο Ερρίκος ο νεώτερος είχε νέες μεγαλύτερες απαιτήσεις, ήθελε δικό του ολόκληρο το δουκάτο της Νορμανδίας για να ζήσει επαρκώς ο ίδιος και η οικογένεια του, [212] o Ερρίκος Β' συμφώνησε να αυξήσει το επίδομα του γιου του αλλά αυτό δεν τον ικανοποίησε. Ο βασιλιάς προχώρησε ακόμα περισσότερο ζητώντας από τους επόμενους γιους του Ριχάρδο και Γοδεφρείδο να δώσουν φόρο στον Ερρίκο για τα κτήματα τους αλλά αυτό δυσαρέστησε τον Ριχάρδο ο οποίος δεν ήθελε καμιά επέμβαση στην Ακουιτανία, ο Ερρίκος ο νεώτερος εξοργισμένος αρνήθηκε να το δεχτεί.[213] Ο Ερρίκος ο νεώτερος συμμάχησε με τους δυσαρεστημένους βαρόνους της Ακουιτανίας εναντίον του Ριχάρδου και ετοίμασε στρατό να κυριεύσει το Πουατού, [214] ο εμφύλιος τελικά έληξε με τον πρόωρο θάνατο του Ερρίκου του νεώτερου. [215] Ο θάνατος του μεγαλύτερου γιου Ερρίκου ανάγκασε τον βασιλιά Ερρίκο Β' να κάνει αναδιανομή στην κληρονομιά του, ο Ριχάρδος θα ήταν διάδοχος του Αγγλικού θρόνου αλλά χωρίς εξουσία μέχρι τον θάνατο του πατέρα του, ο Γοδεφρείδος θα γινόταν δούκας της Βρετάνης και ο μικρότερος γιος του βασιλιά θα γινόταν δούκας της Ακουιτανίας στην θέση του Ριχάρδου. [216] Η αντίδραση του Ριχάρδου ήταν έντονη αρνήθηκε να παραδώσει την Ακουιτανία στον Ιωάννη τότε ο βασιλιάς οργισμένος διέταξε τους μικρότερους γιους του Γοδεφρείδο και Ιωάννη να εκστρατεύσουν στην Ακουιτανία εναντίον του Ριχάρδου. Τελικά συμφιλιώθηκαν στα τέλη του 1184 αφού ο Ερρίκος Β' απείλησε τον Ριχάρδο ότι θα κηρύξει διάδοχο του τον Γοδεφρείδο, [217] έτσι ο Ριχάρδος αναγκάστηκε να παραδώσει τα κάστρα της Ακουιτανίας στον πατέρα του. Ο Ιωάννης ανέλαβε ανεπιτυχή εκστρατεία στην Ιρλανδία (1185) η οποία είχε κατακτηθεί πρόσφατα από τους Αγγλο - Νορμανδούς και υπήρχε μεγάλο μίσος ανάμεσα στους γηγενείς κατοίκους και τους κατακτητές, [218] ο Ιωάννης απέτυχε να δημιουργήσει συμμαχίες με τους Αγγλο - Νορμανδούς της Ιρλανδίας και επέστρεψε στην Αγγλία στα τέλη της ίδιας χρονιάς. Ο Ερρίκος Β' ετοιμάστηκε να στείλει ξανά τον Ιωάννη στην Ιρλανδία (1186) αλλά την ίδια χρονιά πέθανε πρόωρα και ο άλλος γιος του Γοδεφρείδος σε ένα τουρνουά στο Παρίσι αφήνοντας δυο μικρά παιδιά, το γεγονός αυτό ανάγκασε τον βασιλιά να κάνει νέα αναδιανομή της κληρονομιάς του στους άλλους δυο γιους του. [219]

Συγκρούσεις με τον Φίλιππο της Γαλλίας και τον γιο του Ριχάρδο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σχέσεις ανάμεσα στον Ερρίκο Β' και τους δυο γιους του που έζησαν ήταν έντονες αφού ο βασιλιάς ενδιαφερόταν πολύ για τον μικρότερο γιο του Ιωάννη και αδιαφορούσε με το Ριχάρδο, [220] οι εντάσεις αυτές έγιναν μεγαλύτερες με την άνοδο στον Γαλλικό θρόνο του νέου βασιλιά Φιλίππου Αυγούστου (1180) ο οποίος δημιούργησε μεγάλες εντάσεις στην Αγγλική βασιλική οικογένεια. [221] Αρχικά ο Ερρίκος και ο Φίλιππος Αύγουστος είχαν καλές σχέσεις, ο Φίλιππος είχε μεγάλη αδυναμία στον γιο του Άγγλου βασιλιά Γοδεφρείδο για τον οποίο είχε ελπίδες ότι θα κληρονομήσει το Αγγλικό στέμμα, [222] με τον πρόωρο θάνατο του Γοδεφρείδου (1186) άλλαξαν σημαντικά τα πράγματα. [223] Ο Φίλιππος ζήτησε από τον Ερρίκο να αποσύρει τον γιο του Ριχάρδο από την Τουλούζη όπου ασκούσε πίεση στον θείο του Φιλίππου Ραϊμόνδο απειλώντας να επιτεθεί στην Νορμανδία αν δεν το κάνει, [224] άνοιξε ξανά το ζήτημα του Βενίξ που ήταν προίκα της ετεροθαλούς αδελφής του Μαργαρίτας, του ζήτησε να ολοκληρωθεί ο γάμος μεταξύ του Ριχάρδου και της Αλίκης αλλιώς να του επιστρέψει την περιουσία της Μαργαρίτας. [225] Ο Φίλιππος επιτέθηκε στο Μπέρρυ και ο Ερρίκος με έναν μεγάλο στρατό ετοιμάστηκε να τον αντιμετωπίσει αλλά με επέμβαση του πάπα κλείστηκε προσωρινά ειρήνη, ο Φίλιππος παρόλα αυτά κατάφερε να στρέψει τον γιο του Ερρίκου Β' Ριχάρδο ξανά εναντίον του πατέρα του με πολλές υποσχέσεις ότι θα τον έχει σύμμαχο στην νέα του προσπάθεια. [226] Ο Φίλιππος εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία από την κρίση στην ανατολή, το 1187 ο Σαλαντίν κατέλαβε την Ιερουσαλήμ και ολόκληρη η Ευρώπη ήταν σε συναγερμό για Σταυροφορία, [227] αυτό ενθουσίασε ιδιαίτερα τον Ριχάρδο όπως και τον βασιλιά της Γαλλίας Φίλιππο αλλά και τον πατέρα του. Οι φόροι αυξήθηκαν κατακόρυφα προκειμένου να συγκεντρωθούν χρήματα αλλά ο Ριχάρδος που ενδιαφερόταν περισσότερο απ'όλους έπρεπε να περιμένει τις αποφάσεις του πατέρα του, εν τω μεταξύ ο Ριχάρδος συνέτριψε τους εχθρούς του στην Ακουιτανία και ετοιμαζόταν να επιτεθεί στον κόμη της Τουλούζης. Ο Ριχάρδος εν τω μεταξύ λόγω του πάθους του να έχει συμμετοχή στην Σταυροφορία ενοχλήθηκε έντονα από την καθυστέρηση του πατέρα του να πάρει αποφάσεις.[228]

Θάνατος του Ερρίκου Β'[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σαρκοφάγος του Ερρίκου Β΄ στο αβαείο του Φοντεβρώ.

Ο Φίλιππος ζήτησε από τον Ερρίκο Β' να παντρέψει τον Ριχάρδο με την Αλίκη και να τον αναγνωρίσει σαν διάδοχο του επίσημα, ο Ερρίκος καθυστέρησε να πάρει την τελική απόφαση με αποτέλεσμα ο Ριχάρδος να δηλώσει υποτέλεια στον Φίλιππο εναντίων του πατέρα του. [229] Ο πάπας έκανε επέμβαση άλλη μια φορά για ειρήνη αλλά ο Ερρίκος Β' υπέφερε από αιμορραγία πεπτικού έλκους η οποία τελικά θα τον οδηγήσει στον θάνατο, [230] οι φήμες ότι ο Ερρίκος ήθελε να παντρέψει τον μικρότερο γιο του Ιωάννη με τον Αλίκη και να τον κηρύξει διάδοχο του θρόνου ήταν έντονες αυτό τον έφερε σε ανοιχτό πόλεμο με τον γιο του Ριχάρδο ο οποίος συμμαχώντας με τον Λουδοβίκο του έκανε αιφνίδια επίθεση. [231] Ο Ερρίκος βάδιζε στο Αλανσόν με σκοπό να καταφύγει στην Νορμανδία αλλά ξαφνικά αποφάσισε να επιστρέψει στο Ανζού αν και οι σύμβουλοι του ήταν αντίθετοι σε αυτή την απόφαση. Ο καιρός ήταν πολύ ζεστός και η αρρώστια του Ερρίκου επιδεινώθηκε, ο Άγγλος βασιλιάς ήθελε να πεθάνει ήσυχα στην γενέτειρα του, απέφυγε τις εχθρικές δυνάμεις και κατέρρευσε στο κάστρο του Σινόν. Ο Ριχάρδος και ο Φίλιππος έκαναν θριαμβευτική πορεία, συναντήθηκαν στο Μπαλλάν όπου ο Ερρίκος σε πολύ άσχημη κατάσταση συμφώνησε να παντρευτεί ο Ριχάρδος την Αλίκη, να γίνει διάδοχος του και να πληρώσει φόρο υποτέλειας στον Φίλιππο. [232] Στην επιστροφή του για το Σινόν ο Ερρίκος πληροφορήθηκε ότι ο μικρότερος γιος του Ιωάννης αποστάτησε υπέρ του Ριχάρδου, η είδηση αυτή τον οδήγησε σε ακαριαία κατάρρευση. Πέθανε στις 6 Ιουλίου/1189 λέγοντας λίγο πριν τον θάνατο του ότι οι νόμιμοι γιοι του ήταν στην πραγματικότητα «οι αληθινοί μπάσταρδοι», η επιθυμία του ήταν να ταφεί στο Γκραντμόντ αβαείο του Λιμουζίν αλλά λόγω του ζεστού καιρού η σωρός του μεταφέρθηκε στο αβαείο του Φοντεβρώ. [233]

Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την σύζυγο του Ελεονώρα της Ακουιτανίας παιδιά του ήταν:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. King (2010), p.37.
  2. Hallam and Everard, pp.66–67.
  3. Warren (2000), pp.78–79; Vincent (2007a), pp.1–2; Carpenter, p.192.
  4. Warren (2000), pp.78, 630.
  5. Warren (2000), p.79; Vincent (2007a), p.2; Vincent (2007b), p.312.
  6. Kastovsky, p. 247; Vincent (2007b), p.326.
  7. White (2000), pp.3–4, 214.
  8. Martinson, p.6.
  9. Vincent (2007b), p.324.
  10. Power (2007), p.93.
  11. Chibnall, pp.75–83.
  12. Bradbury, pp.49–52.
  13. Warren (2000), pp.38–39; Chibnall, p.144.
  14. King (2010), p.185.
  15. King (2010), p.185; Warren (2000), p.38.
  16. King (2010), pp.185, 274.
  17. Warren (2000), pp.30, 39.
  18. Warren (2000), p.33.
  19. Warren (2000), pp.32–34.
  20. King (2010), p.243; Barlow (1999), p.180.
  21. King (2010), p.253.
  22. Davis, p.107; King (2010), p.255.
  23. Stringer, p.68; Davis pp.111–112.
  24. Hallam and Everard, pp.158–159; Warren (2000), p.42.
  25. Hallam and Everard, p.159; Warren (2000), p.42.
  26. Warren (2000), p.42.
  27. Warren (2000), p.42.
  28. Warren (2000), p.44; Hallam and Everard, p.160.
  29. Warren (2000), p.45.
  30. Warren (2000), p.46.
  31. Warren (2000), p.48; Gillingham (1984), p.17.
  32. Gillingham (1984), p.17.
  33. Warren (2000), p.49; Gillingham (1984), p.18.
  34. Bradbury, pp.178–179; King (2007), p.24; Warren (2000), p.49.
  35. King (2007), p.26.
  36. Bradbury, p.180; Warren (2000), p.50.
  37. Bradbury, p.180.
  38. King (2007), p.28.
  39. Bradbury, p.182; Warren (2000), p.50.
  40. Bradbury, p.183.
  41. Bradbury, p.183; King (2010), p.277; Crouch (2002), p.276.
  42. King (2010), pp.278–279; Crouch (2002), p.276.
  43. King (2010), pp.280–283; Bradbury pp.189–190; Barlow (1999), pp.187–188.
  44. King (2010), p.281.
  45. King (2010), p.300.
  46. White (2000), p.5.
  47. White (2000), pp.6–7.
  48. White (1998), p.43; Blackburn, p.199.
  49. White (2000), p.2.
  50. King (2007), pp.42–43.
  51. White (2000), p.8.
  52. White (2000), p.7; King (2007), p.40.
  53. Warren (2000), p.161.
  54. White (2000), p.7; Carpenter, p.211.
  55. White (2000), p.7; Huscroft, p.140; Carpenter, p.214.
  56. Dunbabin, p.51; Power (2007), pp.124–125.
  57. Hallam and Everard, pp.160–161.
  58. Dunbabin, p.52.
  59. Warren (2000), pp.88–90.
  60. Dunbabin, pp.47, 49.
  61. White (2000), p.9.
  62. Gillingham (2007a), p.64; Dunbabin, p.53.
  63. Dunbabin, p.53.
  64. Hallam and Everard, p.65.
  65. Hallam and Everard, pp.65–66.
  66. Everard (2000), p.35.
  67. Everard (2000), pp.32, 34.
  68. Everard (2000), p.38.
  69. Hallam and Everard, p.161.
  70. Warren (2000), p.85.
  71. Dunbabin, p.50; Waren (2000), pp.85–86.
  72. Warren (2000), p.87.
  73. Dunbabin, p.56; Gillingham (1984), p.27.
  74. White (2000), p.9; Gillingham (2007a), p.77; Dunbabin, pp.55–56; Warren (2000), p.88.
  75. Warren (2000), p.88.
  76. Warren (2000), p.90.
  77. Gillingham (1984), p.28.
  78. White (2000), p.10.
  79. Dunbabin, p.56.
  80. Vincent (2007b), pp.304–205; Hallam and Everard, pp.221–22.
  81. Gillingham (1984), pp.58–59.
  82. Jolliffe, p.140, cited by Gillingham (1984), p.53.
  83. Gillingham (1984), p.47.
  84. Vincent (2007b), p.310.
  85. Warren (2000), p.303.
  86. Brand, pp.229–230.
  87. Vincent (2007b), pp.294, 319.
  88. Huscroft, pp.70, 170; Mason, p.128.
  89. King (2007), pp.43–44.
  90. Peltzer, p.1203; Jones, p.28.
  91. Power (2007), pp.98, 116–117.
  92. Gillingham (1984), p.35; Aurell, p.38.
  93. Gillingham (1984), pp.35, 38.
  94. Gillingham (1984), p.48; Vincent (2007b), pp.278, 284–285, 309, 330; Turner (2011), p.159.
  95. Warren (2000), p.310; Davies, p.31
  96. Vincent (2007b), pp.319–321.
  97. Vincent (2007b), p.313; Warren (2000), p.141.
  98. Vincent (2007b), p.323.
  99. Gillingham (1984), p.31.
  100. Turner (2011), pp.150–151, 184–185.
  101. Warren (2000), p.119; Turner (2011), p.142; Carpenter, p.223.
  102. Carpenter, p.223; Turner (2011), pp.217–219.
  103. Vincent (2007b), pp.331–332; Warren (2000), p.119.
  104. Bachrach (1984), pp.111–122, 130; Weiler, pp.17–18.
  105. Warren (2000), p.119; Strickland, pp.187–188.
  106. Strickland, pp.205, 213–214.
  107. Brand, p.215.
  108. Brand, p.215; Warren (2000), p.319, 333.
  109. Brand, p.235; Warren (2000), p.317.
  110. White (2000), pp.162–163.
  111. White (2000), pp.170–171, 174.
  112. Power (2007), p.103.
  113. Power (2007), p.104.
  114. White (2000), pp.18, 215.
  115. White (2000), p.190.
  116. White (2000), pp.193–194, 199.
  117. White (2000), pp.198–199.
  118. Brand, pp.216, 232.
  119. Brand, pp.219, 234.
  120. Brand, pp.220–221, 227, 234.
  121. Biancalana, pp.434–438.
  122. Duggan (1962), p.1.
  123. Alexander, pp.2–3.
  124. Peltzer, pp.1212, 1227.
  125. Everard (2000), p.63.
  126. Martinson, pp.1, 3.
  127. Martinson, pp.iii, 261.
  128. Martinson, p.262.
  129. Martinson, p.3.
  130. Vincent (2007b), pp.306–307.
  131. Barratt, p.243; Allen, p.257; White (2000), pp.130, 159.
  132. Carpenter, pp.154–155.
  133. Musset, pp.10–11, cited Bates (1994, p.32; Carpenter, p.201.
  134. Turner (2011), pp.136–137.
  135. White (2000), p.131; Gillingham (1984), p.49; Vincent (2007b), p.299.
  136. White (2000), p.130.
  137. Gillingham (1984), p.49.
  138. Allen, pp.260–261; Warren (2000), p.268.
  139. White (2000), p.159.
  140. Allen, pp.269–271.
  141. Barratt, p.249.
  142. Barratt, p.243; Allen, p.257.
  143. Hallam and Everard, p.161.
  144. Dunbabin, p.52; Hallam and Everard, p.161.
  145. Warren (2000), p.104.
  146. Everard (2000), p.42.
  147. Everard (2000), pp.43–44.
  148. Gillingham (1984), p.27.
  149. Warren (2000), p.105.
  150. Dunbabin, p.59.
  151. Dunbabin, p.59; Warren (2000), p.106.
  152. Everard (2000), pp.45–46.
  153. Hallam and Everard, p.223.
  154. Warren, p.497.
  155. Dubabin, p.59; Warren (2000), p.109.
  156. Hallam and Everard, p.162.
  157. Gillingham (1984), p.27.
  158. Huscroft, pp.192–195.
  159. Jones, p.30.
  160. Chibnall, p.167; Turner (2011), pp.139–140.
  161. Barlow (1986), pp.74–76, 83.
  162. Barlow (1986), pp.83–84, 88–89.
  163. Alexander, pp.6, 11.
  164. Alexander, p.6.
  165. Barlow (1986), pp.108–114
  166. Barlow (1986), pp.144–148.
  167. Peltzer, pp.1215–1215.
  168. Barlow (1986), pp.234–235.
  169. Barlow (1986), pp.246–248.
  170. Barlow (1986), p.250.
  171. Barlow (1986), pp.257–258.
  172. Barlow (1986), p.261.
  173. Barlow (1986), p.272; Weiler, pp.36, 39.
  174. Warren, p.188; Davies, p.9.
  175. Warren, pp.192–193.
  176. Warren, p.194.
  177. Carpenter, p.215.
  178. Bull, p.124; Warren, p.197.
  179. Warren, p.200.
  180. Carpenter, pp. 220–21; Davies, p.41.
  181. Warren, p.203.
  182. Warren, p.203; Davies, pp.64–65, 78.
  183. Jones, pp.29, 33–34.
  184. Everard (2000), pp.47–48.
  185. Huscroft, p.142.
  186. Aurell, p.54-56; Jones, p.24; Turner (2011), p.226.
  187. Warren (2000), pp.117–118.
  188. Weiler, pp.20, 39–40; Warren (2000), pp.121–122.
  189. Warren (2000), p.123; Jones, pp.35–36, 38; Carpenter, p.197.
  190. Warren (2000), pp.125–127.
  191. Warren (2000), p.127-128.
  192. Warren (2000), p.128.
  193. Warren (2000), pp.129–131.
  194. Warren (2000), p.132.
  195. Warren (2000), pp.132, 134.
  196. Warren (2000), p.134.
  197. Warren (2000), p.135.
  198. Warren (2000), p.136.
  199. Warren (2000), p.138.
  200. Warren (2000), p.138; Turner (2011), p.245.
  201. Warren (2000), pp.139–140.
  202. Warren (2000), pp.138–139.
  203. Warren (2000), p.143; Aurell, p.27.
  204. Bull, p.115.
  205. Warren (2000), p.144.
  206. Warren (2000), p.145.
  207. Warren (2000), p.147.
  208. Warren (2000), pp.563, 573.
  209. Warren (2000), p.563; Everard (2000), pp.50, 53.
  210. Turner (2009), p.37.
  211. Warren (2000), pp.581–582.
  212. Warren (2000), p.584.
  213. Warren (2000), pp.587–588.
  214. Warren (2000), pp.586–589, 592.
  215. Warren (2000), pp.592–593.
  216. Turner (2009), p.37.
  217. Warren (2000), pp.597–598; Turner (2011), p.248.
  218. Warren (1991), p.36.
  219. Warren (2000), p.598.
  220. Warren (2000), pp.600–601.
  221. Warren (2000), p.602.
  222. Everard and Hallam, p.166; Warren (2000), p.611.
  223. Hallam and Everard, p.166.
  224. Warren (2000), pp.610, 614.
  225. Warren (2000), pp.611–612.
  226. Warren (2000), p.616; Hallam and Everard, p.166.
  227. Warren (2000), pp.604–607.
  228. Warren (2000), p.620.
  229. Warren (2000), pp.621–622.
  230. Warren (2000), p.625; Carpenter, p.244.
  231. Warren (2000), p.623.
  232. Warren (2000), p.625.
  233. Warren (2000), p.626.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Alexander, James W. (1970). "The Becket Controversy in Recent Historiography". The Journal of British Studies. 9 (2): 1–26.
  • Allen, Martin (2007). "Henry II and the English Coinage". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Amt, Emilie (1993). The Accession of Henry II in England: Royal Government Restored, 1149–1159. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Anouilh, Jean (2005). Antigone. London: Methuen.
  • Aurell, Martin (2003). L'Empire de Plantagenêt, 1154–1224 (in French). Paris: Tempus.
  • Bachrach, Bernard S. (1978). "The Idea of the Angevin Empire". Albion: A Quarterly Journal Concerned with British Studies. 10 (4): 293–299.
  • Bachrach, Bernard S. (1984). "Henry II and the Angevin Tradition of Family Hostility". Albion: A Quarterly Journal Concerned with British Studies. 16 (2): 111–130.
  • Barlow, Frank (1936). "The English, Norman and French Councils Called to Deal with the Papal Schism of 1159". The English Historical Review. 51 (202): 264–268. doi:10.1093/ehr/li.ccii.264.
  • Barlow, Frank (1986). Thomas Becket. London: Weidenfeld and Nicholson.
  • Barlow, Frank (1999). The Feudal Kingdom of England, 1042–1216 (5th ed.). Harlow, UK: Pearson Education.
  • Barratt, Nick (2007). "Finance and the Economy in the Reign of Henry II". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Bates, David (1994). "The Rise and Fall of Normandy, c. 911–1204". In Bates, David; Curry, Anne. England and Normandy in the Middle Ages. London: Hambledon Press.
  • Bates, David (1997). "The Prosopographical Study of Anglo-Norman Royal Charters". In Keats-Rohan, K. S. B. Family Trees and the Roots of Politics: The Prosopography of Britain and France From the Tenth to the Twelfth Century. *Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Bates, David (1994). "Introduction: La Normandie et l'Angleterre de 900 à 1204". In Bouet, Pierre; Gazeau, Véronique. La Normandie et l’Angleterre au Moyen Âge (in French). Caen, France: Publications du CRAHM.
  • Biancalana, Joseph (1988). "For Want of Justice: Legal Reforms of Henry II". Columbia Law Review. 88 (3): 433–536.
  • Blackburn, Mark (1994). "Coinage and Currency". In King, Edmund. The Anarchy of King Stephen's Reign. Oxford, UK: Clarendon Press.
  • Blockmans, Wim; Hoppenbrouwers, Mark (2014). Introduction to Medieval Europe, 300–1500 (2nd ed.). Abingdon, UK: Routledge.
  • Boussard, Jacques (1956). Le Gouvernement d'Henri II Plantagenêt (in French). Paris: F. Paillart.
  • Bradbury, Jim (2009). Stephen and Matilda: the Civil War of 1139–53. Stroud, UK: The History Press.
  • Brand, Paul (2007). "Henry II and the Creation of the English Common Law". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Brooke, Z. N.; Brooke, C. N. L. (1946). "Henry II, Duke of Normandy and Aquitaine". The English Historical Review. 61 (239): 81–89. doi:10.1093/ehr/lxi.ccxxxix.81.
  • Bull, Marcus (2007). "Criticism of Henry II's Expedition to Ireland in William of Canterbury's Miracles of St Thomas Becket". Journal of Medieval History. 33: 107–129. doi:10.1016/j.jmedhist.2007.04.001.
  • Carpenter, David (2004). The Struggle for Mastery: The Penguin History of Britain 1066–1284. London: Penguin.
  • Chibnall, Marjorie (1993). The Empress Matilda: Queen Consort, Queen Mother and Lady of the English. Oxford, UK: Blackwell.
  • Coulson, Charles (1994). "The Castles of the Anarchy". In King, Edmund. The Anarchy of King Stephen's Reign. Oxford, UK: Clarendon Press.
  • Crouch, David (2002). The Normans: The History of a Dynasty. London: Hambledon.
  • Davis, Ralph Henry Carless (1977). King Stephen (1st ed.). London: Longman.
  • Davies, R. R. (1990). Domination and Conquest: The Experience of Ireland, Scotland and Wales, 1100–1300. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
  • Duggan, Charles (1962). "The Becket Dispute and the Criminous Clerks". Bulletin of the Institute for Historical Research. 35 (91): 1–28. doi:10.1111/j.1468-2281.1962.tb01411.x.
  • Duggan, Charles (1965). "From the Conquest to the Reign of John". In Lawrence, Clifford Hughes. The English Church and the Papacy in the Middle Ages. London: Burns and Oates.
  • Dunbabin, Jean (2007). "Henry II and Louis VII". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Eyton, Robert William (1878). Court, Household, and Itinerary of King Henry II. London: Taylor and Company.
  • Everard, Judith A. (2000). Brittany and the Angevins: Province and Empire 1158–1203. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Gillingham, John (1984). The Angevin Empire (1st ed.). London: Edward Arnold.
  • Gillingham, John (2007a). "Doing Homage to the King of France". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Gillingham, John (2007b). "The Cultivation of History, Legend and Courtesy at the Court of Henry II". In Kennedy, Ruth; Meechan-Jones, Simon. Writers in the Reign of Henry II. London: Palgrave Macmillan.
  • Hallam, Elizabeth M.; Everard, Judith A. (2001). Capetian France, 987–1328 (2nd ed.). Harlow, England: Longman.
  • Hosler, John D. (2007). Henry II: A Medieval Soldier at War, 1147–1189. Leiden, Netherlands: Koninklijke Brill.
  • Holt, J. C. (1994). "1153: The Treaty of Westminster". In King, Edmund. The Anarchy of King Stephen's Reign. Oxford, UK: Clarendon Press.
  • Huscroft, Richard (2005). Ruling England, 1042–1217. Harlow, UK: Pearson.
  • Jolliffe, John Edward (1963). Angevin Kingship (2nd ed.). London: Black.
  • Jones, Thomas M. (1973). "The Generation Gap of 1173–74: The War Between the Two Henrys". Albion: A Quarterly Journal Concerned with British Studies. 5 (1): 24–40.
  • Kastovsky, Dieter (2008). "Vocabulary". In Hogg, Richard; Denison, David. A History of the English Language. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
  • King, Edmund (2007). "The Accession of Henry II". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • King, Edmund (2010). King Stephen. New Haven, US: Yale University Press.
  • Martindale, Jane (1999). "Eleanor of Aquitaine: The Last Years". In Church, Stephen D. King John: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Martinson, Amanda A. (2007). The Monastic Patronage of King Henry II in England, 1154–1189 (Ph.D. thesis). St Andrews, UK: University of St Andrews.
  • Musset, Lucien (1986). "Une aristocratie d'affaires anglo-normande après la conquête". Etudes normande (in French). 35 (3).
  • Nightingale, P. (1982). "Some London Moneyers, and Reflections on the Organization of English Mints in the Eleventh and Twelfth Centuries". Numismatic Chronicle. 142: 34–50.
  • Palmer, R. Barton (2007). "Queering the Lion Heart: Richard I in The Lion in Winter on Stage and Screen". In Kelly, Kathleen Coyne; Pugh, Tison. Queer Movie Medievalisms. Farnham, UK: Ashgate.
  • Peltzer, Jörg (2004). "Henry II and the Norman Bishops". The English Historical Review. 119 (484): 1202–1229. doi:10.1093/ehr/119.484.1202.
  • Poole, Reginald L. (1927). "Henry II, Duke of Normandy". The English Historical Review. 42 (168): 569–572. doi:10.1093/ehr/xlii.clxviii.569.
  • Power, Daniel (2007). "Henry, Duke of the Normans (1149/50-1189)". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Round, John H. (1888). "Danegeld and the Finance of Domesday". In Dove, P. E. Domesday Studies. London: Longmans, Green, and Company.
  • Strickland, Matthew (2007). "On the Instruction of a Prince: The Upbringing of Henry, the Young King". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Stringer, Keith J. (1993). The Reign of Stephen: Kingship, Warfare and Government in Twelfth-Century England. London: Routledge.
  • Stubbs, William (1874). The Constitutional History of England, in its Origin and Development. Oxford, UK: Clarendon Press.
  • Tiwawi, Subha; Tiwawi, Maneesha (2007). The Plays of T.S. Eliot. New Delhi: Atlantic.
  • Turner, Ralph (2009). King John: England's Evil King?. Stroud UK: History Press.
  • Turner, Ralph (2011). Eleanor of Aquitaine. New Haven, US: Yale University Press.
  • Vincent, Nicholas (2007a). "Introduction: Henry II and the Historians". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Vincent, Nicholas (2007b). "The Court of Henry II". In Harper-Bill, Christopher; Vincent, Nicholas. Henry II: New Interpretations. Woodbridge, UK: Boydell Press.
  • Warren, W. L. (1991). King John. London: Methuen.
  • Warren, W. L. (2000). Henry II (Yale ed.). New Haven, U.S.: Yale University Press.
  • Weiler, Björn (2007). "Kings and Sons: Princely Rebellions and the Structures of Revolt in Western Europe, c.1170-c.1280". Historical Research. 82 (215): 17–40. doi:10.1111/j.1468-2281.2007.00450.x.
  • White, Graeme J. (2000). Restoration and Reform, 1153–1165: Recovery From Civil War in England. Cambridge: Cambridge University Press.
Ερρίκος Β΄ της Αγγλίας
Γέννηση: 5 Μαρτίου 1133 Θάνατος: 6 Ιουλίου 1189
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Στέφανος της Αγγλίας
Βασιλιάς της Αγγλίας
Royal Arms of England.svg

1154–1189
Διάδοχος
Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος
Προκάτοχος
Γοδεφρείδος Πλανταγενέτης
Κόμης του Ανζού
Blason duche fr Anjou (moderne).svg

1151–1189
Δούκας της Νορμανδίας
Blason duche fr Anjou (moderne).svg

Με τον Ερρίκο τον Νεότερο
1151-1189
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Henry II of England της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).