Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°38′31″N 22°57′7″E / 40.64194°N 22.95194°E / 40.64194; 22.95194

Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης
40°38′31″N 22°57′7″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Θεσσαλονίκης
Οδός Θεοφίλου, Άνω Πόλη

Η Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης αποτελεί τη Γ΄ Κοινότητά της και είναι κτισμένη σε δρόμο με βραχώδες έδαφος μεγάλων κλίσεων. Εκτείνεται από τη βόρεια πλευρά της οδού Αγίου Δημητρίου ως τα τείχη της Ακρόπολης – Επταπυργίου, ενώ ανατολικά, από τα τείχη επί της οδού Ελένης Ζωγράφου, έως δυτικά στην πλατεία Μουσχουντή (Παλιά Λαχαναγορά).

Στην περιοχή βρίσκονται σημαντικά μνημεία όπως το Επταπύργιο, ο ναός του Οσίου Δαβίδ (Μονή Λατόμου), ο ναός του Αγίου Νικολάου Ορφανού, η Μονή Βλατάδων, η Εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, ο Ναός των Ταξιαρχών, η Εκκλησία του Προφήτη Ηλία, το Βυζαντινό λουτρό στην πλατεία Κρίσπου, το Μουσείο Ατατούρκ, ο Τουρμπές Μουσά Μπαμπά και η κρήνη Τσινάρι.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κρήνη στο Τσινάρι

Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου εκεί κατοικούσαν οι Τούρκοι ενώ οι Έλληνες, Δυτικοευρωπαίοι και Εβραίοι κάτοικοι της πόλης ζούσαν γύρω από το λιμάνι[εκκρεμεί παραπομπή]. Η περιοχή πυκνοκατοικήθηκε τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα και ιδιαίτερα μετά την άφιξη των Μικρασιατών προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Καφέ Ουζερί “Τσινάρι”, Άνω Πόλη

Πέρα από τα ιστορικά μνημεία, στην περιοχή της Άνω Πόλης διασώζεται σε πολλά τμήματα ο αυθεντικός πολεοδομικός ιστός με τους στενούς λιθόστρωτους δρόμους, τα αδιέξοδα, τα μικρά ξέφωτα και τις πλατείες και προπάντων λιτά και κομψά κτίσματα.

Τα οικήματα αυτά, που σε μεγάλο βαθμό απαντώνται στους δρόμους Δημητρίου Πολιορκητού, Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου, Θεοφίλου, Αντιόχου, Αμφιτρύωνα, Ηροδότου, Τσαμαδού και Σαχτούρη, δεν έχουν να επιδείξουν τίποτα το πομπώδες. Επιβάλλονται με τη μορφή και τη λειτουργική (εσωτερική και εξωτερική) τους δομή, με πολλά στοιχεία κληροδοτημένα από την αρχαία ελληνική και βυζαντινή παράδοση. Διακρίνονται από τις "προεξοχές" (σαχνισιά, το "ηλιακόν" των βυζαντινών), τα φουρούσια (τα στηρίγματα των προεξοχών), καθώς και τους στεγασμένους εξώστες ("χαγιάτια"), που αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία της παραδοσιακής μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής.

Οδός Ακρίτα, Άνω Πόλη
Οδός Ηροδότου, Άνω Πόλη

Εξαίρετο δείγμα της οικιστικής ενότητας της Άνω Πόλης, αποτελούν τα Καστρόπληκτα σπίτια δηλαδή που κτίστηκαν από Μικρασιάτες πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών. Τα σπίτια αυτά εφάπτονται των βυζαντινών τειχών και καταδεικνύουν την ταχεία, πρόχειρη και ραγδαία εγκατάσταση προσφύγων στην πόλη, οι οποίοι, λόγω έλλειψης χώρου έχτισαν δίπλα στα τείχη μικρά ισόγεια σπίτια με σκοπό την στεγαστική τους εξασφάλιση.[1]

Σημαντικά κτίρια της Άνω Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η Οικία του Αλβανού βοεβόδα με τον φούρνο στο ισόγειο στη συμβολή των Οδών Θεοφίλου 32 & Αγ. Σοφίας 107
    Η Οικία του Αλβανού βοεβόδα με τον φούρνο στο ισόγειο στη συμβολή των οδών Θεοφίλου 32 & Αγ. Σοφίας 107, Δείγμα Μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής που κατασκευάστηκε μάλλον στα τέλη του 19ου αιώνα, με νεοκλασικές επιδράσεις (περίτεχνα φουρούσια, οξυκόρυφο αέτωμα, ξύλινοι ψευδοκιονίσκοι). Το ισόγειο του κτιρίου ήταν φούρνος, ενώ ο πρώτος όροφος ήταν κατοικία Αλβανού βοεβόδα. [2][3][4]
  2. # Καρίπειον Μέλαθρον, τέλη του 19ου αι. (1870-1880)
    Το Καρίπειον Μέλαθρον στη συμβολή των οδών Ολυμπιάδος και Στ. Δραγούμη που χρονολογείται στα τέλη του 19ου αι. (1870-1880). [5][6][7]
  3. Το Καφενείο "Τσινάρι" βρίσκεται στη συμβολή των οδών Αλεξ. Παπαδόπουλου 74 και Κλειούς 15. Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα παραδοσιακού καφενείο με στέγαστρο. Αρχικά, το 1885 λειτούργησε ως καφενείο, από έναν οθωμανό τον Κιοσσέ. Μετά την αναταλλαγή πληθυσμών, το 1923 ο Κιοσσές έφυγε και το καφενείο ανέλαβε κάποιος Έλληνας από τη Σμύρνη σερβιρίζοντας ούζο και σμυρνέικους μεζέδες. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, λειτουργεί ως ταβέρνα-ουζερί με την επωνυμία Καφέ Ουζερί “Τσινάρι”. [8][9][10]
  4. Η Δημοτική Βιβλιοθήκη της Άνω Πόλης (1892) στην οδό Κρίσπου αρχικά κατοικία του στρατιωτικού διοικητή Θεσσαλονίκης Χατζή Μπέη Καϊμακάμη και για πολλά χρόνια Λύκειο Αρρένων[11][12][13]
  5. # Κτήριο του Πολιτιστικού Οργανισμού “εν Χορδαίς” στην οδό Κλειούς 9
    Το Κτήριο του Πολιτιστικού Οργανισμού “εν Χορδαίς” στην οδό Κλειούς 9. Αρχικά η οικία ήταν μία μονοκατοικία σε δύο στάθμες και με ημιυπόγειους βοηθητικούς χώρους.[14]
  6. Το Κτήριο του ΣΑΘ στην οδό Επιμενίδου 19. Η οικία, επηρεασμένη από την μακεδονίτικη αρχιτεκτονική βρίσκεται στο άμεσο περιβάλλον του βυζαντινού ναού του Οσίου Δαυϊδ. Αποτελεί πλατυμέτωπη, διώροφη κατοικία με δύο σαχνισιά στην όψη, που στηρίζονται σε κοιλόκυρτα φουρούσια.[15]
  7. # Οικία Αλεξ. Παπαδοπούλου 57 & Αντιγόνης 2
    Οικία λαϊκής μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής με ασύμμετρη οργάνωση της όψης, Αλεξ. Παπαδοπούλου 57 & Αντιγόνης 2[15]
  8. Οικία Κρίσπου 17 & Μουσών 9
  9. # Η οικία με το μικρό αέτωμα (Μέλαθρον Ποντιακού Ελληνισμού), Ισμήνης 46
    Η οικία με το μικρό αέτωμα (σήμερα στεγάζει το Μέλαθρον Ποντιακού Ελληνισμού), Ισμήνης 46[15]
  10. # Μέλαθρον Μπίλλη, Μουσών 37
    Μέλαθρον Μπίλλη (Ίδρυμα Εθνικού & Θρησκευτικού Προβληματισμού), Έτος κατασκευής 1898-ανακαίνιση 1929, Μουσών 37[16][17]
  11. # Οικία με ξύλινο κιονίσκο (ΚΕΠ Θεοφίλου Άνω Πόλης), τέλη 19ου αιώνα, Οδός Θεοφίλου 25
    Οικία με ξύλινο κιονίσκο (σήμερα στεγάζει το ΚΕΠ Θεοφίλου Άνω Πόλης), Έτος Κατασκευής τέλη 19ου αιώνα, Οδός Θεοφίλου 25[15][18][19]
  12. Αρχοντικό Δημητρίου Πολιορκητού 20, Οικία με μεταλλικά φουρούσια, παραδοσιακής Μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής με δυτικές επιδράσεις.[15] Στο παρελθόν ήταν για κάποια χρόνια κατοικία του ποιητή Ντίνου Χριστιανόπουλου.[20][21]
  13. Οικία με σαχνισιά στην οδό Μουσών 26 & Πάροδο Μουσών 8
    Οικία με μακεδονίτικες αρχιτεκτονικές προεξοχές (σαχνισιά) στην οδό Μουσών 26 & Πάροδος Μουσών 8. Το κτήριο που βρίσκεται στο άμεσο περιβάλλον του Ιερού ναού των Ταξιαρχών, είναι διώροφο με τις χαρακτηριστικές μακεδονίτικες αρχιτεκτονικές προεξοχές, ξύλινα φουρούσια και ξύλινους διακοσμητικούς κιονίσκους.[15]
  14. Πλατομέτωπο λαϊκό μακεδονίτικο σπίτι, Αλεξ. Παπαδοπούλου 27 και Σαχτούρη 18.

Κρήνες της Άνω Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε διάφορα σημεία της Άνω Πόλης συνολικά σώζονται έξι κρήνες:

  • Κρήνη στο Τσινάρι. Η Κρήνη βρίσκεται σ' ένα από τα πιο γραφικά σημεία της Άνω Πόλης στη διασταύρωση των οδών Αλεξ. Παπαδόπουλου και Κλειούς, κάτω από ένα πλάτανο απέναντι από το Καφέ-ουζερί Τσινάρι. Σύμφωνα με την παράδοση θεωρείται ίδρυμα του Μουράτ Β’. Η Κρήνη είναι κατασκευασμένη από πωρόλιθο και διακοσμείται από βυζαντινό θωράκιο με περιστέρια και έναν μισό γρύπα, ενώ στο κάτω μέρος υπάρχει μια μαρμάρινη ρωμαϊκή σαρκοφάγος με ελληνική επιγραφή αρκετά φθαρμένη που χρησιμεύει ως λεκάνη συλλογής του νερού. Στο πίσω μέρος της κρήνης υπάρχει δεξαμενή χωρητικότητας περίπου 9 κυβικών για την αποθήκευση του νερού που ερχόταν από τον Χορτιάτη. [22][23][24][25][26][27]
  • Η Κόκκινη Βρύση της Ναμίκα Χανίμ στην οδό Ακροπόλεως, κατασκευασμένη το 1910[28][29]
  • Η Οθωμανική Κρήνη με τον πλάτανο της οδού Σταγείρων (Δεν υπάρχει πιά)[30]

Άνω Πόλη και Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Άνω Πόλη μεγάλωσε ο συγγραφέας Αντώνης Σουρούνης. Στο βιβλίο του «Μονοπάτι στη θάλασσα» αφηγείται με γλαφυρό τρόπο τη γειτονιά του στο Κουλέ Καφέ και στην οδό Μουσών, καθώς και τη χρήση του τοίχου αντιστήριξης της οδού Ακροπόλεως ως κρυψώνα για «θησαυρούς».[31][32][33] Η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων Κεντρικής Μακεδονίας, διοργάνωσε περιοδική έκθεση στον Πολυχώρο Πολιτισμού Ισλαχανέ, καθώς και λογοτεχνικούς περιπάτους στα μέρη που έζησε ο συγγραφέας.[31] Επίσης, στο αρχοντικό της οδού Δημ. Πολιορκητού 20 έζησε ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος, [34][20]ενώ στην οικία της οδού Ακρίτα 3 ο συγγραφέας Γεώργιος Βαφόπουλος.[35]

Οι ταβέρνες της Άνω Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πιο ιστορική ταβέρνα της Άνω Πόλης ήταν ο «ΤΖΟΤΖΟΣ» που βρισκόταν λίγο παρακάτω από την Μονή Βλατάδων, στην οδό Επταπυργίου 56 στην διασταύρωση με τα σκαλάκια της Σθένωνος. Η ταβέρνα που αποτέλεσε έναν μοναδικό θρύλο, κυρίως της "Αριστερής" Θεσσαλονίκης, ξεκίνησε το 1936, αρχικά από τον πατέρα και στη συνέχεια από γιό του, τον Γιώργο Καφετζίδη, με το ψευδώνυμο «ΤΖΟΤΖΟΣ». Πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων και της διανόησης όπως οι Δημήτρης Μαρωνίτης, Γιώργος Σαββίδης, Κωστής Μοσκώφ, Δημήτρης Φατούρος, η παρέα του Σακέτα ήταν από τους συχνούς θαμώνες, ενώ φιλοξενήθηκαν πολλοί από τους καλύτερους μουσικούς της πόλης, μεταξύ αυτών ο Νίκος Παπάζογλου, ο Μανώλης Ρασούλης, ο Σωκράτης Μάλαμας, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης [36][37][38]

Κοντά στο Τσινάρι ήταν η ταβέρνα του Βλάχου ή αλλιώς του Μανώλη από το όνομα του ιδιοκτήτη.[39]

Άλλη σημαντική ταβέρνα ήταν η Δόμνα κάτω απ’ τον Πύργο της Αλύσεως (Τριγωνίου)[40], όπως επίσης ο «Μακεδονικός» και ο «Χιώτης».

Συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Άνω Πόλη εξυπηρετείτε από την λεωφορειακή γραμμή 22 του ΟΑΣΘ.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • ΥΑ ΔΙΛΑΠ/Γ/1483/40983/15-6-1979 - ΦΕΚ 680/Β/14-8-1979

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Πηγή: Ιστοσελίδα Μνημεία της Θεσσαλονίκης». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2007. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007. 
  2. «ΚΤΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΜΕ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ». thessarchitecture (στα Αγγλικά). 26 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2022. 
  3. Archive, Saloni ca (12 Φεβρουαρίου 2018). «Το τέλος της Αγ. Σοφίας στο Κουλέ Καφέ». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2022. 
  4. Archive, Saloni ca (8 Μαΐου 2019). «Από την Κρίσπου, γωνία Αγ. Σοφίας με Θεοφίλου». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2022. 
  5. «ΚΑΡΙΠΕΙΟΝ ΜΕΛΑΘΡΟΝ». thessarchitecture (στα Αγγλικά). 1 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2022. 
  6. «Καρίπειο Μέλαθρο: ένα ιστορικό κτίριο απέκτησε μοντέρνα αύρα». Andro. 7 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2022. 
  7. «Καρίπειον Μέλαθρον». parallaximag.gr. 19 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2022. 
  8. Τομανάς, Κώστας (1990). Τα Καφενεία της Παλιάς Θεσσαλονίκης. Εκδοτική Ομάδα. 
  9. «Το καφενείο του Κιοσσέ στο Τσινάρι». Thessalonikiartsandculture.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2022. 
  10. «Το καφέ-ουζερί Τσινάρι στην Άνω Πόλη». Athens Voice. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2022. 
  11. «Οι υπέροχες πλατειούλες στην Άνω πόλη». parallaximag.gr. 24 Αυγούστου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουνίου 2022. 
  12. «Μία αλλιώτικη βόλτα στα σοκάκια της Άνω Πόλης». parallaximag.gr. 26 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουνίου 2022. 
  13. Archive, Saloni ca (22 Μαΐου 2018). «Κρίσπου 7 στο Κουλέ Καφέ η χρονολόγηση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουνίου 2022. 
  14. «Liza Tiktapanidou | Άνω Πόλη – Αποκατάσταση – Επανάχρηση Διατηρητέου». www.tiktapanidou.com. 8 Μαΐου 1997. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2022. 
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2022. 
  16. «ΜΕΛΑΘΡΟΝ ΜΠΙΛΛΗ | OPEN HOUSE». Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2022. 
  17. «ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπήκαμε σε 4 κτίρια «διαμάντια» στην Άνω Πόλη». parallaximag.gr. 26 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2022. 
  18. «ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΠΟΛΗ | OPEN HOUSE». Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2022. 
  19. design (1 Νοεμβρίου 2021). «Κτίριο Θεοφίλου 25». thessaloniki.travel. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2022. 
  20. 20,0 20,1 «Ντίνος Χριστιανόπουλος: το photo album του 1995 | LiFO». www.lifo.gr. 13 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2022. 
  21. «Που βρίσκεται η "χαμένη" συνοικία της Θεσσαλονίκης με τα χαγιάτια; Στη βυζαντινή εποχή κατοικούσαν οι άρχοντες και στην οθωμανική περίοδο οι πλούσιοι Τούρκοι και εξισλαμισθέντες Εβραίοι». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. 13 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2022. 
  22. «Κρήνες: Τα απομεινάρια μιας άλλης εποχής στην Ανω Πόλη (ΒΙΝΤΕΟ)». Thes. 28 Σεπτεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2022. 
  23. «Οι 12 καλύτερα διατηρημένες κρήνες στη Θεσσαλονίκη, από τον Στέφανο Πασβάντη». Thessalonikiartsandculture.gr. Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2022. 
  24. Τζήμου, Κύα (28 Αυγούστου 2015). «Πέντε ωραίες ιστορίες στην Άνω Πόλη». Parallaxi Magazine (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2022. 
  25. sakis. «Η Κρήνη του Τσινάρ». Savvas Land. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2022. 
  26. Archive, Saloni ca (25 Απριλίου 2018). «Στην βρύση στο Τσινάρι, μια σχεδόν περιμετρική ματιά». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2022. 
  27. «Βρύσες – κρήνες στην παλιά Θεσσαλονικη: Διψάσαμε το μεσημέρι…». parallaximag.gr. 6 Απριλίου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουνίου 2022. 
  28. Archive, Saloni ca (8 Ιουλίου 2022). «H Κόκκινη Βρύση και το ανατολικό κομμάτι της οδού Σταγείρων». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2022. 
  29. «Η Κόκκινη βρύση κι ο δωρητής της.- Του Γιάννη Γκλαρνέτατζη». infolibre. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2022. 
  30. Archive, Saloni ca (4 Δεκεμβρίου 2021). «Ανεβαίνοντας το δυτικό κομμάτι της Σταγείρων». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2022. 
  31. 31,0 31,1 Βουμβουράκη, Χριστίνα (27 Οκτωβρίου 2020). «Βόλτες με ένα βιβλίο στο χέρι - Τσίρκας, Σουρούνης, Πεντζίκης». Lavart (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2022. 
  32. Archive, Saloni ca (15 Μαΐου 2021). «Η Θεοτοκοπούλου». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2022. 
  33. «Αντώνης Σουρούνης, ο μύθος της γειτονιάς μου | Στάθης Παχίδης». Protagon.gr. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2022. 
  34. xristoszafiris (9 Μαρτίου 2017). «Τσινάρι και Κουλέ Καφέ η «καρδιά» της άνω πόλης». ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΓΡΑΦΙΑ. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2022. 
  35. Archive, Saloni ca (2 Φεβρουαρίου 2020). «Ακρίτα 3, Άνω Πόλη, στο σπίτι του Γ.Θ. Βαφόπουλου». Saloni.ca Archive. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2022. 
  36. Κοροβίνης, Θωμάς (18 Δεκεμβρίου 2017). «Ο Τζότζος και η δόξα της Άνω Πόλης». Parallaxi Magazine (στα greek). Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2022. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  37. Τούλας, Γιώργος (19 Φεβρουαρίου 2017). «Αν έχεις πάει στου Τζότζου ξέρεις τι θα πει ζωή». Parallaxi Magazine (στα greek). Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2022. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  38. «Τζότζος [έχει κλείσει] • ταβερνοχώρος». www.tavernoxoros.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2022. 
  39. Parallaxi (22 Νοεμβρίου 2022). «Ιστορία: Η Ταβέρνα του «Βλάχου» στο Τσινάρι». Parallaxi Magazine (στα greek). Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2022. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  40. «Και διηγώντας τα να κλαις...». www.penna.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2022. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]