Αντώνης Σουρούνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αντώνης Σουρούνης
Γέννηση Αντώνιος Σουρούνης
15 Ιουνίου 1942
Flag of Greece.svgΘεσσαλονίκη Κεντρική Μακεδονία Ελλάδα
Θάνατος 5 Οκτωβρίου 2016 (74 ετών)
Flag of Greece.svgΘεσσαλονίκη Κεντρική Μακεδονία Ελλάδα
Εθνικότητα Έλληνας
Υπηκοότητα Ελληνική
Ιδιότητα συγγραφέας
Είδος τέχνης συγγραφέας
Καλλιτεχνικά ρεύματα Νεοελληνική πεζογραφία, διήγημα
Σημαντικά έργα Ο χορός των ρόδων
Βραβεύσεις Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 1995

Ο Aντώνης Σουρούνης (15 Ιουνίου 1942 - 5 Οκτωβρίου 2016) ήταν βραβευμένος Έλληνας πεζογράφος, γνωστός για τα διηγήματα και τα μυθιστορήματά του με θέμα την ζωή των «γκασταρμπάιτερ». Έργα του έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αντώνης Σουρούνης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. To 1960, με την ολοκλήρωση των γυμνασιακών του σπουδών, εγκαταστάθηκε στη Γερμανία, όπου είχαν ήδη μεταναστεύσει συγγενείς του. Σπούδασε κοινωνιολογία και πολιτικές επιστήμες στα πανεπιστήμια της Κολωνίας, του Σααρμπρύκεν και του Ίνσμπρουκ στην Αυστρία. Στη συνέχεια εργάστηκε σε ποικίλα επαγγέλματα: από τραπεζικός υπάλληλος μέχρι ναυτικός και από hotel boy μέχρι επαγγελματίας παίκτης ρουλέτας. Έζησε στην Φρανκφούρτη έως το 1970 όταν επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη, ενώ από το 1987 είναι μόνιμος κάτοικος Αθηνών και βιοπορίζεται ως συγγραφέας.

Εμφανίζεται στα γράμματα το 1969 με το έργο του Ένα αγόρι γελάει και κλαίει. Η «αυθόρμητη πρόζα» που θα γίνει στη συνέχεια ιδιαίτερος αφηγηματικός τρόπος του Σουρούνη, αρχίζει να αναδεικνύεται από το επόμενο βιβλίο του, το μυθιστόρημα Οι Συμπαίχτες που εκδίδεται το 1977. Οι ιστορίες του βασίζονται στα βιώματα του συγγραφέα, σε αυτοαναφορικά γεγονότα, ενώ ο ίδιος ως παρατηρητής μετουσιώνει σε λογοτεχνία και σε ανθρώπινη φιγούρα το βιωματικό του υλικό.[1] Στο έργο του διαγράφονται πρωτότυποι και αληθινοί οι αφηγηματικοί χαρακτήρες, μετανάστες στην πλειονότητά τους -ανάμεσά τους και ο συγγραφέας ως πρωταγωνιστής μέσα από τα εναλλακτικά του πρόσωπα.

Στο έργο του Σουρούνη μπορούμε να διακρίνουμε δυο περιόδους: στα πρώτα του βιβλία η δράση τοποθετείται στην Γερμανία και οι ήρωες είναι συνήθως μετανάστες, άτομα λαϊκά που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνικής αποδοχής.[2] Είτε οι ήρωες εμφανίζονται ως λούμπεν φιγούρες της νύχτας είτε ως βιομηχανικοί εργάτες, η πρώτη ύλη των διηγημάτων και συγχρόνως ο άξονας γύρω από τον οποίον στρέφεται η θεματογραφία των πρώτων έργων είναι πάντα η ζωή του γκάσταρμπάιτερ.

Ο Σ. Τσακνιάς προχωρά, ωστόσο, εδώ σε μια σημαντική παρατήρηση: «Ήρωάς του, κατά κανόνα, δεν είναι ο απελπισμένος μετανάστης που τσακίζει τα κόκαλά του σε μια παρακατιανή δουλεία, για ένα χαμηλό μεροκάματο [...].Οι ήρωές του αποφεύγουν μεθοδικά και συστηματικά την «έντιμον εργασίαν» και σκαρφίζονται όλων των ειδών τα κόλπα, τις κατεργαριές και τις κομπίνες ώστε να ζήσουν όσο το δυνατό πιο παρασιτικά και να κατακτήσουν όσο το δυνατό πιο γρήγορα την περίοπτη θέση που στήνει εμπρός στα σκοτεινά μάτια τους τό απαστράπτον καταναλωτικό πρότυπο. [...] Προς τούτοις, μοναδικός εξοπλισμός τους φαίνεται να είναι η θητεία τους στη νεοελληνική προβληματική για το πως θα «πιάσουμε την καλή» και ο ευμεγέθης και ακαταπόνητος μεσογειακός τους φαλλός για τον οποίον είναι, η, φαντάζονται πως είναι, υπερήφανοι. [...] Αυτή η αναγωγή του φαλλού σε υπέρτατη αξία, είναι μια εύστοχη καλλιτεχνική επινόηση, ένα επιδέξιο συγγραφικό τέχνασμα, μέσω του οποίου ο Σουρούνης αποκαλύπτει με τρόπο πλάγιο και υπαινικτικό, ύπουλο θα έλεγα, καταστάσεις που ενώ είναι αυτόχρημα δραματικές, αν περιγράφονταν στα διηγήματά του αναλυτικά θα ήταν απλώς πληκτικές. Αυτό που δεν λέγεται, αλλά οπωσδήποτε νοείται ή συνάγεται, τοποθετημένο στην περιοχή της σιωπής, που είναι η άλλη όψη της αφήγησης, φορτίζει τα λεγόμενα με μια υπόγεια δραματική συγκίνηση.[3]

Η μαεστρία του Σουρούνη εντοπίζεται ακριβώς εκεί που η κυνική και σκαμπρόζικη ματιά του συγγραφέα και η επισταμένη κοινωνική του παρατήρηση τέμνονται με το ενδιαφέρον του για την κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης των ηρώων του.

Διατηρώντας πάντοτε την αυτοαναφορικότητα και το βίωμα ως πυρήνα της μυθοπλαστικής τους σύνθεσης, τα έργα του Σουρούνη από το 1990 κι έπειτα, έχουν ως χώρο τους την Ελλάδα και ως ήρωα τον, επαναπατρισμένο πια, μετανάστη.

Το 1995 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το βιβλίο "Ο χορός των ρόδων". Το 2006 απέσπασε από την εξαμηνιαία λογοτεχνική επιθεώρηση του περιοδικού να ένα μήλο και έναν χρόνο αργότερα από το περιοδικό Διαβάζω το «Βραβείο μυθιστορήματος» για το έργο του Το μονοπάτι στη θάλασσα.

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μυθιστόρημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ένα αγόρι γελάει και κλαίει,1969
  • Οι συμπαίχτες, Θεσσαλονίκη, Νέα Εγνατία, 1977 
  • Οι πρώτοι πεθαίνουν τελευταίοι, Αθήνα:Νέα Σύνορα - Λιβάνης, 1985
  • Πάσχα στο χωριό, νουβέλα, Αθήνα:Καστανιώτης, 1991
  • Ο χορός των Ρόδων, Αθήνα:Καστανιώτης, 1994 (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 1995)
  • Γκας ο γκάνγκστερ, Αθήνα: Καστανιώτης, 2000 
  • Το μονοπάτι στη θάλασσα, Αθήνα: Καστανιώτης, 2006

Διηγήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μερόνυχτα Φραγκφούρτης, Αθήνα: Ύψιλον, 1982
  • Τα τύμπανα της κοιλιάς και του πολέμου, Αθήνα: Νέα Σύνορα - Λιβάνης, 1983
  • Υπ' όψιν της Λίτσας, Αθήνα: Καστανιώτης, 1992
  • Μισόν αιώνα άνθρωπος, Αθήνα: Καστανιώτης, 1996
  • Κυριακάτικες ιστορίες, Αθήνα: Καστανιώτης, 2002
  • Νύχτες με ουρά, Αθήνα: Καστανιώτης, 2010

Άλλα έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το μπαστούνι, παραμύθι. Σκίτσα: Σπύρος Γούσης. Αθήνα:Καστανιώτης, 1996

Συλλογικά έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τέλος καλό, όλα καλά, Καστανιώτης, 2012
  • Η Θεσσαλονίκη των συγγραφέων, Ιανός, 2011
  • Ο δρόμος για την Ομόνοια, Καστανιώτης, 2005
  • Το παιχνίδι των τεσσάρων, Καστανιώτης, 1998
  • Άσεμνες ιστορίες, Πατάκης, 1997

Μεταφράσεις έργων του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα γαλλικά:Les premiers meurent toujours les derniers, 1992

Paques au village, roman, 1999

Στα ιταλικά:II Ballo della Rosa, romanzo. Traduzione: Alberto Gabrieli, Crocetti Editore, 1999

Στα γερμανικά:Der Rosenball,  2001. Τίτλος πρωτοτύπου:Ο χορός των ρόδων.

Deutschland, Deine Griechen… Eine Antuologie, 1998 X: C. Gianacacos - St. Gerogiorgakis (Hrsg.), Antonis Surunis, Angst vor dem Fremden.

Niki Eideneier (Hrsg.), Dimitrakis '86 "um eine Heimat bittend", 1985 Romiosini Verlag, Koln, Antonis Surunis, Mit Spyros Chursutoglu in der "Salonika Bar’’

Griechische Erzahlungen, 1993 Deutscher Antonis Surunis, Seine Letzte Rolle

Το διήγημα "Μία γιαπωνέζικη πυργκαγιά" από τα Μερόνυχτα Φραγκφούρτης έχει μεταφραστεί και δημοσιευθεί σε πολλές συλλογές στην Γερμανία.

Στα αγγλικά:"The Livelong Day: Working in the World", 1992

Στα τσέχικα: Cerne olivy, vybrala, prelozila a usporadala Alexandra Buchler. Anthologie soucasnych resckych povidek. 2000, Antonis Sourounis, "Japonsky pozar".

Στα εβραϊκά:ryqvd hwvwnym, Haifa, Keter, 2004. Τίτλος πρωτοτύπου:Ο χορός των ρόδων

Στα τούρκικα:Gül balosu,  İstanbul, Albatros Kitapları, 2005. Τίτλος πρωτοτύπου:Ο χορός των ρόδων

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δ. Δασκαλόπουλος, «Το ψωμί και τα βιβλία: Λίγα λόγια για τον Αντώνη Σουρούνη» Ιχνογραφία: Κριτικά σχόλια, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2007, σσ.171-178. ISBN 978-960-336-263-0

Μ. Μικέ, «Gastarbeiter: Μνήμες, φαντασιώσεις κι επιθυμίες. Η περίπτωση του Αντώνη Σουρούνη», Εναρμόνιον Κράμα: Δοκίμια για την πεζογραφία, εκδ. Άγρα, Αθήνα, 2012, σσ.167-177. ISBN 978-960-325-981-7

«Σουρούνης Αντώνης», Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2007, σσ. 2052-2053. ISBN 978-960-16-2237-8

Τσακνιάς Σπύρος, περ. Λέξη, τχ. 14, σσ. 317-318.

Παπαγεωργίου Χρίστος, http://documents.tips/documents/55cf9963550346d0339d20a3.html

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Δασκαλόπουλος, Δημήτρης (2007). «Το ψωμί και τα βιβλία: Λίγα λόγια για τον Αντώνη Σουρούνη» Ιχνογραφία: Κριτικά σχόλια. Αθήνα: Γαβριηλίδης, σελ. 171-178. 
  2. «Σουρούνης Αντώνης» Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Αθήνα: Πατάκης. 2007, σελ. 2052-2053. 
  3. Τσακνιάς, Σπύρος. Η λέξη. http://www.ekebi.gr/magazines/ShowImage.asp?file=31189&code=2007. Ανακτήθηκε στις 11.12.2015. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]