Αστρολογία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αστρολογία
Venice ast sm.jpg
Τα αστρολογικά ζώδια
Κατηγορίες αστρολογίας

Αναπτύξτε
τη λίστα


Κλάδοι της αστρολογίας
Οι πλανήτες στην αστρολογία
Portal icon Πύλη Αστρολογία Έργο αστρολογίας

Αστρολογία ονομάζεται το σύνολο των παραδόσεων και συστημάτων, τα οποία ισχυρίζονται πως η φαινόμενη θέση διάφορων ουρανίων σωμάτων σχετίζεται με τη ζωή του ανθρώπου με τρόπο άγνωστο στη σημερινή επιστήμη και την λογική της αιτιοκρατίας. Η συσχέτιση της θέσης των ουράνιων σωμάτων και της ανθρώπινης ζωής σύμφωνα με ορισμένες αστρολογικές σχολές είναι αιτιακή ή κατά άλλες μη-αιτιακή.

Η Αστρολογία είναι μια τέχνη με μακραίωνη παράδοση και σήμερα αναγνωρίζεται ως ψευδοεπιστήμη[1], παραεπιστήμη ή απλή προκατάληψη[2] μιας και απέτυχε επανειλημμένα να αποδείξει την αξία της σε αριθμό ελεγχόμενων μελετών. [2][3] Επιστήμονες όπως ο ψυχολόγος Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ[4], διερεύνησαν την αστρολογία στα πλαίσια της υπόθεσης μη αιτιατών αρχών, (π.χ. συγχρονικότητα)[5]. Έχουν πραγματοποιηθεί πολλαπλές επιστημονικές δοκιμές σχετικά με τη φερεγγυότητα της αστρολογίας, και ουδέποτε ευρέθη αποδεικτικό στοιχείο που να υποστηρίζει είτε τις θέσεις ή τα δήθεν αποτελέσματα που περιγράφονται στην αστρολογική παράδοση. Επιπλέον, δεν υπάρχει προτεινόμενος μηχανισμός δράσης μέσω του οποίου οι θέσεις και οι κινήσεις των άστρων και των πλανητών θα μπορούσαν να επηρεάσουν τους ανθρώπους και τα γεγονότα στη Γη που να μην αντιφάσκει πλήρως με τις βασικές πτυχές της βιολογίας και της φυσικής.[6][7] Ως εκ τούτου η Αστρολογία δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από τις ακαδημαϊκές ή επιστημονικές κοινότητες.

Η Αστρολογία δεν πρέπει να συγχέεται με την Αστρονομία, την επιστημονική μελέτη των ουρανίων σωμάτων. Αν και έχουν κοινές ρίζες στην εποχή των Βαβυλωνίων και Αιγυπτίων αστροπαρατηρητών, η αστρονομία έχει προοδεύσει σε κοινά αποδεκτή επιστήμη, ενώ η αστρολογία όχι.

Ορολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για τους μελετητές της αστρολογίας τα ζώδια είναι 12 υποτιθέμενα "ενεργειακά τμήματα" στα οποία χωρίζεται ο Ζωδιακός Κύκλος, και τα οποία υποτίθεται κατά κάποιο παραεπιστημονικά εξηγούμενο ή "ανεξήγητο" τρόπο επηρεάζουν τα ανθρώπινα φαινόμενα ή συμβάντα ή δραστηριότητες.

Το Ζώδιο υποτίθεται πως δείχνει την εξωτερική σωματική κατάσταση, την εμφάνιση, την αύρα και την υγεία. Αντιστοιχεί στο Σώμα.

Ο Ωροσκόπος υποτίθεται πως δείχνει τα βασικά σημεία της Προσωπικότητας του ατόμου και το χαρακτήρα του. Αντιστοιχεί στο Πνεύμα.

Η Σελήνη υποτίθεται πως αντιστοιχεί στην εσωτερική έκφραση. Αντιστοιχεί στην Ψυχή.

Φώτα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήλιος: εγώ, συνείδηση, αυτοσυναίσθηση. Ατομικότητα, εξατομίκευση, προσωπικότητα. Αρσενική πλευρά της ψυχής.

Σελήνη: συναίσθημα, ευαισθησία, διαίσθηση. Θηλυκή πλευρά της ψυχής.

Γωνίες ή τα 4 σημεία στον αστρολογικό χάρτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ωροσκόπος (Ascendant): είναι η μοίρα του ζωδιακού αστερισμού που ανατέλλει την στιγμή της γέννησης. Από εκεί αρχίζει ο 1ος οίκος.

Μεσουράνημα (Medium Coeli): είναι η μοίρα του ζωδιακού αστερισμού που βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της καμπύλης της Εκλειπτικής την στιγμή της γέννησης. Από εκεί αρχίζει ο 10ος οίκος.


Πλανητικές όψεις

Καθώς οι πλανήτες ταξιδεύουν μέσα στο ηλιακό σύστημα γύρω από τον ήλιο, η απόσταση μεταξύ τους αυξομειώνεται συνεχώς. Όψη ονομάζεται η απόσταση που χωρίζει έναν πλανήτη ή άλλο ουράνιο σημείο (π.χ. μεσουράνημα) από έναν άλλο πλανήτη ή ουράνιο σημείο. Στην αστρολογία η απόσταση αυτή μετριέται σε μοίρες του ζωδιακού κύκλου και όχι σε χιλιόμετρα.

Οι μελετητές της αστρολογίας ισχυρίζονται ότι κάποιες συγκεκριμένες αποστάσεις είχαν ιδιαίτερα έντονα αποτελέσματα (άλλοτε θετικά κι άλλοτε αρνητικά) ενώ κάποιες άλλες είχαν ελάχιστη επιρροή ανάμεσα σε 2 πλανητικά σώματα. Οι βασικές όψεις είναι (σε μοίρες): 0, σύνοδος 60, εξάγωνο 90, τετράγωνο 120, τρίγωνο 180 αντίθεση

Η όψη 0 μοιρών ονομάζεται σύνοδος και μελετητές της αστρολογίας διατείνονται πως φέρει κάποια ισχύ.

Η όψη 90 μοιρών ονομάζεται τετράγωνο και υποτιθέμενα είναι έντονη, εκδηλωτική και φέρνει προκλήσεις. Στην παραδοσιακή αστρολογία θεωρούταν μάλλον θετική με την έννοια ότι παρείχε ευκαιρίες και προκλήσεις που με κατάλληλη δράση απέβαιναν ευνοϊκές.

Η όψη 120 μοιρών ονομάζεται τρίγωνο και υποτιθέμενα είναι αρμονική κάποιες φορές, ανάλογα με τους πλανήτες που την σχηματίζουν.

Η όψη 180 μοιρών ονομάζεται αντίθεση. Μπορεί να εκφραστεί είτε αρμονικά είτε δυσαρμονικά, ανάλογα με τους πλανήτες που την σχηματίζουν.


Εκλειπτική (ζωδιακός κύκλος) είναι η φαινομενική προβολή της διαδρομής το Ήλιου στον ουράνιο θόλο, όπως εμείς την αντικρίζουμε από την Γη. Στην πραγματικότητα Εκλειπτική ονομάζεται ο νοητός κύκλος που ορίζει η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο. Η εκλειπτική ονομάζεται και ζωδιακός κύκλος γιατί μέσα σε αυτό το τμήμα του ουρανού βρίσκονται οι γνωστοί μας ζωδιακοί αστερισμοί.


Κυβερνήτες

Σύμφωνα με τις παραδόσεις της αστρολογίας, υποτίθεται πως κάθε πλανήτης κυβερνά κάποιο ζώδιο. Οι αντιστοιχίες και οι συσχετισμοί αυτοί θεωρούνται επιστημονικά αβάσιμοι.

Ο Ήλιος κυβερνά τον Λέοντα

Η Σελήνη κυβερνά τον Καρκίνο

Ο Ερμής κυβερνά τους Διδύμους (ημερήσια κυριαρχία) και την Παρθένο (νυχτερινή κυριαρχία)

Η Αφροδίτη κυβερνά τον Ταύρο (νυχτερινή κυριαρχία) και τον Ζυγό (ημερήσια κυριαρχία)

Ο Άρης κυβερνά τον Κριό (ημερήσια κυριαρχία) και τον Σκορπιό (νυχτερινή κυριαρχία)

Ο Δίας κυβερνά τον Τοξότη (ημερήσια κυριαρχία) και τους Ιχθύες (νυχτερινή κυριαρχία)

Ο Κρόνος κυβερνά τον Αιγόκερω (νυχτερινή κυριαρχία) και τον Υδροχόο (ημερήσια κυριαρχία)


Από την ανακάλυψη των εξωκρόνιων πλανητών, Ουρανό, Ποσειδώνα και Πλούτωνα, μερίδα αστρολόγων αποφάσισε να συνδέσει τους μη ορατούς με γυμνό οφθαλμό πλανήτες με συγκεκριμένα ζώδια. Ούτε αυτός ο συσχετισμός όμως έχει τεκμηριωθεί ποτέ.

Ο Ουρανός σχετίζεται με τον Υδροχόο

Ο Ποσειδώνας σχετίζεται με τους Ιχθύες

Ο Πλούτωνας σχετίζεται με τον Σκορπιό

Πέρα από την θέση του κυβερνήτη, στην οποία ο πλανήτης θεωρείται ότι εκφράζεται καλύτερα, υπάρχουν και άλλες θέσεις: η αντιδιαμετρική της κυριαρχίας, η αδυναμία, η έξαρση και η αντιδιαμετρική της έξαρσης πτώση. Στην παραδοσιακή αστρολογία μόνον οι θέσεις της κυριαρχίας και της αδυναμίας ισχύουν για όλο το ζώδιο. Για τις άλλες θέσεις θα έπρεπε ο πλανήτης να είναι σε συγκεκριμένη μοίρα, και όχι σε όλο το ζώδιο.

Ζώδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τον όρο ζώδιο εννοείται ο αστερισμός που ανατέλλει σε μια συγκεκριμένη περίοδο του χρόνου και το οποίο υποτίθεται κατά κάποιο παραεπιστημονικά εξηγούμενο ή "ανεξήγητο" τρόπο πως επηρεάζει τα βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και της βιολογίας ενός ατόμου. Οι 12 αστερισμοί που βρίσκονται μέσα στην εκλειπτική ονομάζονται ζωδιακοί αστερισμοί ή απλά ζώδια η έκταση των οποίων διαφέρει. Τα ζώδια είναι δώδεκα και η ημερολογιακή σειρά την οποία χρησιμοποιεί η τροπική (tropical) σχολή της Αστρολογίας είναι:

Στην αστρική (sidereal) σχολή της Αστρολογίας, καθώς και στην Βεδική Αστρολογία των Ινδιών, που υπολογίζουν τις πραγματικές τρέχουσες θέσεις αστερισμών και πλανητών (σύμφωνα με την διόρθωση της μετάπτωσης των ισημεριών), η ημερολογιακή σειρά είναι:

Στην πραγματικότητα δεν είναι 30 μοίρες το μήκος του κάθε ζωδίου (30x12=360) αλλά κάποια ζώδια είναι μεγαλύτερα από κάποια άλλα. Οι λόγοι που στην αστρολογία χωρίζεται ο ουράνιος θόλος σε 12 ισόποσα τμήματα-ζώδια είναι:

  • πρακτικοί: δεν υπάρχουν φυσικά καθορισμένα όρια μεταξύ των ζωδιακών αστερισμών, ώστε να μπορούμε να υπολογίσουμε με ακρίβεια πότε ο Ήλιος, η Σελήνη και οι πλανήτες εισέρχονται και εξέρχονται από αυτούς.
  • φιλοσοφικοί-θεωρητικοί: σύμφωνα με τον μαθηματικό Πυθαγόρα, τα πάντα στο σύμπαν είναι αριθμοί και υπάρχει η τέλεια μαθηματική αρμονία μέσα σε αυτό. Για να τονίσουμε αυτήν την τελειότητα και να συμβαδίσουμε με όλο το θεωρητικό και φιλοσοφικό σύστημα του Πυθαγόρα χωρίσαμε τις 360 μοίρες της εκλειπτικής σε 12 ίσα τμήματα, που ονομάζονται Δωδεκατημόρια. Κατόπιν καταστερίσαμε σε αυτά τους 12 ζωδιακούς αστερισμούς.[εκκρεμεί παραπομπή]

Τα Δωδεκατημόρια υπολογίζονται από την αρχαιότητα ακόμη, με βάση τον αστέρα Στάχυ που θεωρείται ότι σημειοδοτεί την τελευταία μοίρα του δωδεκατημορίου της Παρθένου (29->30). Έτσι ο Αντάρης πέφτει ακριβώς στις 15 μοίρες Σκορπιού και ο Λαμπαδίας στις 15 μοίρες Ταύρου.

Επιστημονική Κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επιστημονική κοινότητα, στη συντριπτική της πλειοψηφία, θεωρεί την αστρολογία σαν ένα σώμα ιδεών και πεποιθήσεων που στερείται επιστημονικής θεμελίωσης. Συγκεκριμένα, ο ισχυρισμός που διατυπώνεται από μια μερίδα αστρολόγων, ότι οι θέσεις των ουρανίων σωμάτων σχετίζονται συστηματικά με, ή καθορίζουν τα συμβάντα στον πλανήτη μας, θεωρείται ότι είναι αβάσιμος και αποτυγχάνει στη δοκιμασία της επιστημονικής μεθόδου. Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, η αστρολογία, αντιμετωπίζεται ως ψευδεπιστήμη.

Κριτική της αστρονομικής βάσης της αστρολογίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλοί επιστήμονες, κυρίως αστρονόμοι, έχουν διατυπώσει συγκεκριμένες αντιρρήσεις ως προς τα αστρονομικά θεμέλια της αστρολογίας, αμφισβητώντας τα με βάση τη σύγχρονη επιστημονική γνώση της Ουράνιας Μηχανικής και της αστροφυσικής. Σε γενικές γραμμές, δύο είναι οι βασικές κατηγορίες στις οποίες εμπίπτουν οι αντιρρήσεις αυτές:

  • Το "κοσμοείδωλο" της αστρολογίας βρίσκεται σε αντίφαση με αυτό της σύγχρονης αστρονομίας (για παράδειγμα, ως προς τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων)· η τελευταία θεωρείται ως επιστημονικά ανώτερη λόγω παρατηρησιακής και πειραματικής επαλήθευσης μέσω της επιστημονικής μεθόδου. Σύμφωνα με το επιχείρημα αυτό, η σύγχρονη αστρονομική μελέτη ανέτρεψε παραδοχές που κρίνονται αποφασιστικές για την αστρολογία. Για παράδειγμα:
    • Η αστρολογία αναπτύχθηκε ουσιαστικά με βάση το γεωκεντρικό σύστημα, σύμφωνα με το οποίο η Γη καταλαμβάνει το κέντρο του σύμπαντος, το οποίο είναι επίσης και κέντρο της περιστροφής όλων των ουρανίων σωμάτων. Θεωρείται επομένως ότι βρίσκεται σε προνομιακή και εξέχουσα θέση, τόσο από φυσική όσο και από μεταφυσική/θρησκευτική άποψη. Υπό το πρίσμα αυτό, οι θέσεις και οι κινήσεις των ουρανίων σωμάτων φαίνεται φυσικό να λαμβάνονται από το σύστημα της Γης (και όχι, ας πούμε, από τον Άρη ή την Αφροδίτη), και επίσης είναι λογικό να υποθέσουμε ότι το κεντρικό αυτό σημείο και οι κάτοικοί του έχουν γενικότερη κοσμική σημασία. Από την εποχή, ωστόσο, της επιστημονικής επανάστασης και χάρη στις εργασίες αστρονόμων όπως ο Κοπέρνικος, ο Γαλιλαίος και ο Κέπλερ, το γεωκεντρικό μοντέλο υποχώρησε και τελικά αντικαταστάθηκε αρχικά από το ηλιοκεντρικό μοντέλο του Κοπέρνικου (στο οποίο ο Ήλιος καταλαμβάνει το κέντρο του Σύμπαντος και η Γη είναι ένας απλός πλανήτης) και στη συνέχεια από τα πιο σύγχρονα κοσμολογικά μοντέλα, στα οποία η Γη είναι ένας εντελώς κοινός πλανήτης, περιφερόμενος γύρω από ένα συνηθισμένο άστρο ενός, μεταξύ πολλών, γαλαξία. Στα σύγχρονα αυτά μοντέλα η Γη είναι ένα κινούμενο σημείο που δεν κατέχει καμιά ιδιαίτερη θέση, ενώ δεν φαίνεται γενικότερα να υπάρχει κάποιο "κεντρικό" σημείο (όλα τα σημεία είναι σε μεγάλη κλίμακα ισοδύναμα). Δεν είναι σαφές, με βάση αυτή την εικόνα, γιατί ο ουράνιος θόλος, όπως φαίνεται από τη Γη, πρέπει να έχει οποιαδήποτε κοσμική σημασία.
    • Με παρόμοιο τρόπο, οι διατάξεις που σχηματίζουν οι αστερισμοί, όπως φαίνονται από τη Γη, είναι προβολές φωτεινών σημείων που αντιστοιχούν σε διαφορετικά άστρα, το σχήμα των οποίων εξαρτάται από την ειδική θέση (γωνία και απόσταση) που έχουν τα μεμονωμένα άστρα του αστερισμού σε σχέση με τη Γη. Επιπλέον, τα διάφορα άστρα ενός αστερισμού μπορεί να απέχουν μεταξύ τους αρκετά έτη φωτός, και απλώς προβάλλονται στην ίδια περιοχή του ουράνιου θόλου. Μάλιστα, επειδή τα άστρα μετακινούνται με την πάροδο του χρόνου και το φως κινείται με πεπερασμένη ταχύτητα, βλέπουμε τα διάφορα άστρα του αστερισμού στη θέση που κατείχαν σε διαφορετικές στιγμές του παρελθόντος. Όλα αυτά σημαίνουν ότι ένας "αστερισμός" δεν είναι μια καθορισμένη, ενιαία οντότητα, όπως ένας πλανήτης ή ένα άστρο, αλλά μια οπτική κατασκευή που υπάρχει μόνο για μας που παρατηρούμε τον ουρανό από ένα συγκεκριμένο (όχι ιδιαίτερο) σημείο. Έτσι, το να πούμε ότι ο Ήλιος ή ένας πλανήτης "μπαίνει" σε έναν αστερισμό θα είχε αντικειμενικά τόσο νόημα, όσο και το να πούμε ότι ένα σύννεφο "βγαίνει" από μια καμινάδα που τυχαίνει να προβάλλεται μπροστά του στον ουρανό.
    • Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα άστρα μετακινούνται με την πάροδο του χρόνου, ως τμήματα σχηματισμών όπως τα αστρικά σμήνη και οι γαλαξίες. Οι κινήσεις αυτές είναι εξαιρετικά αργές σε σύγκριση με τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής, ή ακόμη και σε σχέση με τη διάρκεια του πολιτισμού μας, και γι' αυτό είτε δεν έγιναν αντιληπτές από τους αρχαίους αστρολόγους/αστρονόμους είτε δεν τους δόθηκε σημασία κατά την ανάπτυξη της αστρολογίας. Οι αστερισμοί πριν 1 εκατομμύριο χρόνια φαίνονταν τελείως διαφορετικοί από τη Γη σε σχέση με σήμερα (δηλαδή, θα φαίνονταν αν υπήρχε κανείς για να τους ονομάσει), και σε 1 εκατομμύριο χρόνια θα διαφέρουν επίσης. Η αρχαία αστρολογική αντίληψη, ότι "στους ουρανούς" υπάρχει μια μόνιμη "αρμονία και τάξη" που ποτέ δεν ανατρέπεται, φαίνεται επομένως να χάνει τη βάση της, και δεν φαίνεται εφικτό να διατυπωθούν κανόνες αστρολογικής πρόβλεψης που να ισχύουν για μια τέτοια "ρευστή" αστρονομική εικόνα.
    • Πέρα από τις κινήσεις των άστρων, ο ίδιος ο άξονας της Γης εκτελεί μια μεταπτωτική κίνηση με περίοδο της τάξης των μερικών χιλιάδων ετών, γεγονός που είχε γίνει αντιληπτό ήδη από τους αρχαίους αστρονόμους. Η κίνηση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη μετάπτωση των εποχών, και μαζί με αυτήν τη μετακίνηση των αστερισμών που προβάλλονται στην εκλειπτική (φαινόμενη ετήσια κίνηση του Ήλιου) κάθε εποχή. Στη δυτική αστρολογική παράδοση, οι αστερισμοί επί της εκλειπτικής έχουν ομαδοποιηθεί σε δώδεκα "ζώδια" (ζωδιακός κύκλος), στα οποία "ανήκουν" όσοι γεννιούνται στα αντίστοιχα χρονικά διαστήματα. Παρότι η μετάπτωση των ισημεριών έχει επηρεάσει σημαντικά την αστρολογία ανά τους αιώνες (γίνεται λόγος π.χ. για "Εποχή των Ιχθυών" ή "Εποχή του Υδροχόου", ανάλογα με το ποιο ζώδιο προβάλλεται στην εκλειπτική κατά την εαρινή ισημερία), οι σύγχρονοι αστρολόγοι που συντάσσουν ωροσκόπια εξακολουθούν να αντιστοιχούν τα ίδια ζώδια στις ίδιες ημερομηνίες όπως και στην αρχαιότητα, εγείροντας έτσι ένα ζήτημα αυτοσυνέπειας.
    • Κατά την αρχαιότητα, ήταν γνωστοί έξι "πλανήτες" του Ηλιακού μας συστήματος (εξαιρώντας τη Γη και συμπεριλαμβάνοντας έναν δορυφόρο, τη Σελήνη)· με βάση τη σημερινή κατάταξη, γνωρίζουμε την ύπαρξη 8 πλανητών (μαζί με τη Γη), 2 νάνων-πλανητών, αρκετών πλανητοειδών ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία, δεκάδων πλανητικών δορυφόρων και πολλών μικρότερων σωμάτων, όπως κομήτες και μετέωρα, που εισέρχονται φαινομενικά ακανόνιστα στην περιοχή του Ηλιακού μας συστήματος. Εξάλλου, τίποτα δεν αποκλείει την ανακάλυψη νέων πλανητών στο δικό μας ηλιακό σύστημα ή και σε άλλα. Δεν είναι σαφές γιατί τα άγνωστα στην αρχαιότητα ουράνια σώματα, ή αυτά που είναι άγνωστα και σε μας, παίζουν μικρότερο ρόλο στη διατύπωση των αστρολογικών προβλέψεων από εκείνα που ήταν γνωστά και θεωρούνταν σημαντικά.
  • Υποθέτοντας ότι τα ουράνια σώματα ασκούν κάποιου είδους άμεση "επίδραση" στα ανθρώπινα όντα (ή στον πλανήτη μας γενικότερα), μπορεί κανείς να δείξει ότι καμία από τις κοινά παραδεκτές "θεμελιώδεις αλληλεπιδράσεις" δεν πληρεί τις προϋποθέσεις ώστε να παίζει το ρόλο αυτής της επίδρασης. Εξάλλου, η υπόθεση ότι πρόκειται για ένα άλλο, άγνωστο είδος αλληλεπίδρασης προσκρούει σε δυσκολίες ως προς τα χαρακτηριστικά που πρέπει να πληροί οποιαδήποτε υποψήφια αλληλεπίδραση (π.χ. να μειώνεται με την απόσταση ή να εξαρτάται από το "μέγεθος" της πηγής). Διατυπώνεται επίσης το επιχείρημα ότι η αστρολογία χρησιμοποιεί τον όρο "επίδραση" με την μεσαιωνική έννοια της "συμπαθητικής μαγείας" και όχι με την αυστηρή έννοια που έχει ο όρος στη φυσική, στην οποία περίπτωση έχουμε απλώς εννοιολογικό σφάλμα.

Έλεγχοι στατιστικής σημαντικότητας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα παραπάνω επιχειρήματα πλήττουν την ιδέα ότι υπάρχει κάποιο είδος αστρολογικής επίδρασης. Ωστόσο, διατυπώνεται από αστρολόγους και άλλους το αντεπιχείρημα ότι οι αστρολογικές συσχετίσεις δεν είναι του τύπου "αίτιο-αποτέλεσμα", δηλαδή ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των ουρανίων και των γήινων φαινομένων, αλλά δεν είναι αιτιακή. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με την ιδέα της "προεγκαθιδρυμένης αρμονίας", σύμφωνα με την οποία τα φαινόμενα "στον ουρανό" αντανακλούν τα όσα συμβαίνουν στη γη, ένα είδος "κοσμικής συνέχειας" που συνδέει το μικρόκοσμο με τον μακρόκοσμο. Ακόμη, μπορεί να θεωρήσει κανείς ότι δημιουργείται συνεχώς με κάποια έννοια ένα "μοτίβο" τέτοιων συσχετίσεων, χωρίς την υπόθεση ότι το σύμπαν έχει κατά κάποιο τρόπο "ρυθμιστεί" εκ των προτέρων να τις παράγει. Παρόμοιες ιδέες, όπως και η θεωρία της "επίδρασης", δεν είναι ξένες στην αστρολογική παράδοση.

Για να ελεγχθεί η υπόθεση του συσχετισμού ουράνιων και γήινων φαινομένων, έχουν γίνει στατιστικές μελέτες και πειράματα. Σκοπός των πειραμάτων αυτών είναι να διαπιστωθεί κατά πόσον υπάρχουν ανιχνεύσιμες συσχετίσεις, σε ποσοστό μεγαλύτερο από αυτό που θα δικαιολογούσε η απλή σύμπτωση. Ακόμη και στην περίπτωση που θα ανέκυπτε συσχέτιση, δεν θα μπορούσαμε από αυτό και μόνο να εξακριβώσουμε γιατί υπάρχει συσχέτιση: οι υποκείμενες υποθέσεις είναι ουσιαστικά μεταφυσικές και δεν μας παρέχουν κανένα εμπειρικό κριτήριο για να κάνουμε διάκριση μεταξύ "καλής" και "κακής" υπόθεσης· θα μπορούσαμε απλώς να διαπιστώσουμε αν η αστρολογία "δουλεύει" στην πράξη.

Τα πειράματα μπορούν να εστιάσουν σε έναν αριθμό από διαφορετικά τεστ στατιστικής σημαντικότητας, καθένα από τα οποία μπορεί να είναι αντικείμενο ενός ή και πολλών διαφορετικών πειραμάτων:

  • Προκειμένου να ελέγξουμε αν τα δεδομένα του αστρολογικού χάρτη ενός ατόμου συσχετίζονται αξιόπιστα με το χαρακτήρα, τις προτιμήσεις, τη φύση του επαγγέλματός του κ.α., μπορούμε να πάρουμε ένα τυχαίο δείγμα διαφόρων ανθρώπων. Κατόπιν, συντάσσουμε τον αστρολογικό τους χάρτη και τους υποβάλουμε ερωτηματολόγια σχετικά με την προσωπικότητά τους, φροντίζοντας ώστε οι απαντήσεις να μην προδίδουν την ημερομηνία γέννησής τους (ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε δεδομένα που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την ηλικία, γι' αυτό συνήθως επιλέγονται άτομα με παραπλήσια ηλικία). Στη συνέχεια, υποβάλλουμε τους αστρολογικούς χάρτες και τα ερωτηματολόγια σε μια ομάδα αστρολόγων και τους ζητούμε να ταιριάξουν σωστά κάθε άτομο με τον αστρολογικό του χάρτη. Αρκετές φορές, ένα τέτοιο πείραμα γίνεται υπό συνθήκες "διπλής τυφλής" μελέτης, όπου τόσο οι πειραματιστές όσο και οι εθελοντές αστρολόγοι αγνοούν τις "σωστές" απαντήσεις, οι οποίες βρίσκονται καθ' όλη τη διάρκεια της διεξαγωγής του πειράματος στη διάθεση ενός τρίτου φορέα. Αποφεύγεται έτσι το ενδεχόμενο αλλοίωσης των αποτελεσμάτων από εκούσια ή ακούσια ανθρώπινη προκατάληψη.
  • Ένας άλλος έλεγχος που μπορούμε να κάνουμε αφορά τη συνέπεια των απαντήσεων μεταξύ των ίδιων των αστρολόγων. Εξετάζουμε, δηλαδή, σε ποιο βαθμό διαφορετικοί αστρολόγοι συνδέουν τα ίδια στοιχεία του χαρακτήρα με τις ίδιες αστρολογικές "όψεις". Ο έλεγχος αυτός δεν αφορά την επιτυχία ή την αποτυχία της αστρολογίας στην πρόβλεψη, αλλά μόνο την εσωτερική συνέπεια της αστρολογίας, δηλαδή ζητάμε να εξακριβώσουμε αν οι διάφοροι αστρολόγοι συμφωνούν μεταξύ τους, ακόμη κι αν συμφωνούν σε κάτι εσφαλμένο.
  • Μερικές μελέτες έχουν εστιάσει επίσης στις διαφορετικές προσωπικότητες διδύμων αδελφών: Οι δίδυμοι, λόγω του γεγονότος ότι έχουν γεννηθεί σχεδόν ταυτόχρονα, χαρακτηρίζονται από το ίδιο ζώδιο και τον ίδιο ωροσκόπο. Θα ανέμενε επομένως κανείς με βάση την αστρολογία να έχουν παραπλήσιες προσωπικότητες. Αντίθετα, βιολογικές και ανθρωπολογικές μελέτες δείχνουν ότι πολλές φορές οι δίδυμοι έχουν πολύ διαφορετικές ή και εκ διαμέτρου αντίθετες προσωπικότητες[εκκρεμεί παραπομπή]. Παρόμοιες μελέτες έχουν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της επίδρασης του περιβάλλοντος σε περιπτώσεις διδύμων που μεγαλώνουν μαζί (όπως άλλωστε και οι αντίστοιχες βιολογικές μελέτες), ενώ θα μπορούσε κανείς να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα σχηματίζοντας τυχαία ζεύγη άσχετων μεταξύ τους ατόμων που έχουν γεννηθεί σχεδόν την ίδια στιγμή. Υπάρχει επίσης η ένσταση ότι στις μελέτες αυτές δεν συμμετέχουν αστρολόγοι, ενώ αντίθετα σε πειράματα συσχέτισης αστρολογικού χάρτη - χαρακτήρα, ζητείται από τους ίδιους τους αστρολόγους να εφαρμόσουν τη μεθοδολογία τους και δεν μπορεί να τεθεί ζήτημα αναρμοδιότητας.

Τα περισσότερα από τα πειράματα που έχουν γίνει υπό ελεγχόμενες συνθήκες δεν δείχνουν συσχέτιση μεταξύ αστρολογικών όψεων και ανθρώπινου χαρακτήρα[8], ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο συντελεστής συσχέτισης μεταξύ των απαντήσεων διαφορετικών αστρολόγων είναι πολύ κοντά στο μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο αποτυγχάνει η αστρολογία στην πρόβλεψη του χαρακτήρα μέσω των άστρων, αλλά είναι και εσωτερικά ασυνεπής: διαφορετικοί αστρολόγοι την εφαρμόζουν με εντελώς διαφορετικό τρόπο και εξάγουν τελείως διαφορετικά αποτελέσματα, πράγμα που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ακόμη και ως ψευδεπιστημονικό σώμα γνώσης, η αστρολογία είναι ασαφής και ρευστή, εξαρτώμενη από το άτομο που την εξασκεί με τον ίδιο τρόπο που εξαρτάται και η "τέχνη".

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «WordNet 2.1». Princeton. http://wordnet.princeton.edu/perl/webwn?s=astrology. Ανακτήθηκε στις 2006-07-05. 
  2. 2,0 2,1 «Activities With Astrology». Astronomical society of the Pacific. http://www.astrosociety.org/education/astro/act3/astrology3.html#defense. 
  3. «The case for and against astrology». Rudolf.H.Smit. http://www.rudolfhsmit.nl/u-case2.htm. 
  4. K. Γκ. Γιουνγκ Συγχρονικότητα, Μια μη Αιτιατή Συνδετική Αρχή, 57.
  5. Στο ίδιο, Έλεγχος των στατιστικών στοιχείων από τον Μάρκους Φιρζ με την εξίσωση Πουασόν, 76-87
  6. Kelly, I.W., R. Culver and P.J. Loptson, 1989: Astrology and science: an examination of the evidence. In Cosmic perspectives: essays dedicated to the memory of M.K.V. Bappu, S.K. Biswas, D.C.V. Mallik, and C.V. Vishveshwara, eds., Cambridge University Press, 249 pp.
  7. Asquith and Hacking (1978) 'Why Astrology is a Pseudoscience' by Paul R. Thagard. See also National Science Board (2006) Science and Engineering Indicators; ch 7: 'Science and Technology. Public Attitudes and Understanding: Belief in Pseudoscience'. National Science Foundation (2006); retrieved 19 April 2010:"About three-fourths of Americans hold at least one pseudoscientific belief; i.e., they believed in at least 1 of the 10 survey items[29]" ..." Those 10 items were extrasensory perception (ESP), that houses can be haunted, ghosts/that spirits of dead people can come back in certain places/situations, telepathy/communication between minds without using traditional senses, clairvoyance/the power of the mind to know the past and predict the future, astrology/that the position of the stars and planets can affect people's lives, that people can communicate mentally with someone who has died, witches, reincarnation/the rebirth of the soul in a new body after death, and channeling/allowing a "spirit-being" to temporarily assume control of a body."
  8. Rob Nanninga. The Astrotest - Correlation. Northern Winter, 1996/97, 15(2), p. 14-20. (αγγλικά)

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τσαγγαλάς Κωνσταντίνος, Μαγεία και αστρολογία. Εισαγωγική εθνολογική προσέγγιση και απομυθοποίηση, Παπαζήσης, Αθήνα 2008.
  • Τεοντόρ Αντόρνο, Τα άστρα κάτω στη γη. Κοινωνιοψυχολογική μελέτη της λαϊκής αστρολογίας, μτφρ. Φώτης Τερζάκης, εκδ. Απόπειρα, Αθήνα, 2007
  • Grenet, Micheline, Το πάθος για τα άστρα το 17ο αιώνα. Από την αστρολογία στην αστρονομία, μτφρ. Σταύρος Βλοντάκης, εκδ.Δ. Παπαδήμας, Αθήνα 2001
  • Μάνου Δανέζη, Στράτου Θεοδοσίου, Αστρολογία :θρησκεία ή επιστήμη; εκδ. Αποστολική Διακονία της Ελλάδος, Αθήνα 1998
  • (Συλλογικό), Αντιρρήσειςγια την αστρολογία, μτφρ. Τερέζα Μπούκη, εκδ. Σύναλμα, Αθήνα 1998
  • Πιντέρης Γιώργος, Ένας ψυχολόγος κριτικάρει την αστρολογία, εκδ. Θυμάρι, Αθήνα, 1993
  • Χρήστος Γούδης, Π. Ε. Χριστοπούλου, Περί αστρολογίας, εκδ. Δίαυλος, Αθήνα, 1993
  • Tamsyn Barton, H αστρολογία κατά την αρχαιότητα, μτφρ. Ελένη Τανβάκη, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 2003

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]