Βικιπαίδεια:Όχι πρωτότυπη έρευνα
 |
Αυτή η σελίδα περιέχει μία επίσημη πολιτική ως προς τη λειτουργία της Βικιπαίδειας. Αποτελεί προϊόν συναίνεσης και θεωρείται πως όλοι οι χρήστες θα πρέπει να την ακολουθούν. Μπορείτε να επεξεργαστείτε το περιεχόμενο της σελίδας αλλά παρακαλείστε να μην προβείτε σε αλλαγές της παρούσας πολιτικής αν πρώτα δεν τις θέσετε σε συζήτηση με τη συμμετοχή όλων. |
 |
Αυτή η σελίδα με λίγα λόγια: Η Βικιπαίδεια δεν δημοσιεύει πρωτότυπη σκέψη: όλο το υλικό στη Βικιπαίδεια πρέπει να αντλείται από αξιόπιστες δημοσιευμένες πηγές και η μεταφορά του στα λήμματα δεν επιτρέπεται να εισάγει οποιαδήποτε νέα ανάλυση, μαθηματικές ή λογικές πράξεις και γενικά σύνθεση του υλικού των πηγών που παράγει συμπεράσματα τα οποία δεν αναφέρονται ρητά στις ίδιες τις πηγές. |
| Πολιτική Βικιπαίδειας |
|---|
|
Όχι πρωτότυπη έρευνα είναι μία από τις τρεις βασικές πολιτικές της Βικιπαίδειας, μαζί με την ουδετερότητα και την επαληθευσιμότητα. Οι πολιτικές αυτές είναι συμπληρωματικές μεταξύ τους και συνθέτουν βασικά κριτήρια για την ποιότητα και αξιοπιστία των λημμάτων.
Πίνακας περιεχομένων |
Τι είναι πρωτότυπη έρευνα; [Επεξεργασία]
Πρωτότυπη έρευνα είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται στη Βικιπαίδεια όσον αφορά σε υλικό που παρατίθεται σε λήμματα, και το οποίο δεν έχει ήδη δημοσιευτεί σε κάποια αξιόπιστη και ευρύτερα αποδεκτή πηγή. Σύμφωνα με αυτό τον ορισμό, καλύπτει τις περιπτώσεις αδημοσίευτων θεωριών, δεδομένων, δηλώσεων, όρων ή ιδεών. Περιλαμβάνει ακόμα ερμηνείες, αναλύσεις ή συνθέσεις δημοσιευμένων πληροφοριών που σύμφωνα με τη δήλωση του ιδρυτή της Βικιπαίδειας Τζίμι Γουέιλς, αντιπροσωπεύουν "μυθιστορηματικές διηγήσεις ή ιστορική ερμηνεία".
Πηγές [Επεξεργασία]
Κεφαλαιώδους σημασίας για τη συγγραφή μιας εγκυκλοπαίδειας είναι η διαδικασία συλλογής και οργάνωσης υλικού προερχόμενου από υπάρχουσες πηγές, με τον τρόπο που προβλέπεται από τις πολιτικές της Βικιπαίδειας. Η καλύτερη πρακτική είναι η συγγραφή λημμάτων μέσω διερεύνησης των πιο αξιόπιστων πηγών για το θέμα και η συνόψισή τους με δικά μας λόγια, όπου κάθε δήλωση μέσα στο λήμμα αποδίδεται σε μια πηγή η οποία περιέχει με ξεκάθαρο τρόπο αυτή τη δήλωση. Το υλικό της πηγής πρέπει να συνοψίζεται ή παραφράζεται προσεκτικά, χωρίς να αλλάζει το νόημά του ή αυτό που υποδηλώνει. Προσέχουμε ώστε να μη προχωράμε πέρα από αυτά που αναφέρουν οι πηγές ούτε να τις χρησιμοποιούμε με τρόπο ασυνεπή προς την πρόθεση των ίδων των πηγών, πχ χρησιμοποιώντας υλικό έξω από γενικό πλαίσιο στο οποίο ανήκει. Εν συντομία, μένουμε πιστοί στις πηγές.
Αν δεν είναι δυνατό να βρεθούν ανεξάρτητες αξιόπιστες πηγές για ένα θέμα, η Βικιπαίδεια δεν θα πρέπει να έχει λήμμα γι αυτό το θέμα.
Πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές [Επεξεργασία]
- Πρωτογενείς πηγές παρουσιάζουν πληροφορίες ή δεδομένα, και περιλαμβάνουν αρχαιολογικά ευρήματα, φωτογραφίες, ιστορικά ντοκουμέντα όπως ημερολόγια, απογραφές, δημόσια έγγραφα ή συνεντεύξεις, αποτελέσματα ερευνών, αρχεία μελετών.
- Εκτός εάν αυτό απαγορεύεται από άλλη πολιτική, οι πρωτογενείς πηγές που έχουν αξιόπιστα εκδοθεί μπορούν να ενταχθούν στη Βικιπαίδεια με μεγάλη προσοχή γιατί είναι εύκολο να χρησιμοποιηθούν με λάθος τρόπο. Κάθε συμπέρασμα που θα μπορούσε να ανακύψει από μια πρωτογενή πηγή πρέπει να αναφέρεται σε αξιόπιστη δευτερογενή πηγή. Μια πρωτογενής πηγή μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη Βικιπαίδεια για ευθείς, περιγραφικές δηλώσεις τις οποίες μπορεί να ελέγξει κάθε εγγράμματος χωρίς ειδικές γνώσεις άνθρωπος με πρόσβαση στην εν λόγω πηγή. Για παράδειγμα, σε ένα λήμμα για ένα μυθιστόρημα μπορούν να αναφέρονται αποσπάσματα του έργου για να περιγραφεί η πλοκή αλλά για κάθε ερμηνεία απαιτείται δευτερογενής πηγή. Μην αναλύετε, συνθέτετε, ερμηνεύετε ή αξιολογείτε υλικό που έχει βρεθεί σε πρωτογενή πηγή μόνος σας. Μην προσθέτετε περιεχόμενο χωρίς πηγές βασισμένοι στην προσωπική σας εμπειρία, γιατί αυτό θα μετέτρεπε τη Βικιπαίδεια σε πρωτογενή πηγή του περιεχομένου. Να είστε ακόμα πιο προσεκτικοί όταν χειρίζεστε πρωτογενείς πηγές για ανθρώπους εν ζωή.
- Δευτερογενείς πηγές παρουσιάζουν γενικεύσεις, αναλύσεις, συνθέσεις, ερμηνείες ή εκτιμήσεις δεδομένων ή πληροφοριών.
Πρωτότυπη έρευνα που οδηγεί στην δημιουργία μίας νέας πρωτογενούς πηγής δεν επιτρέπεται, ωστόσο έρευνα που συνίσταται στη συλλογή και οργάνωση πληροφοριών πρωτογενών ή δευτερογενών πηγών είναι αποδεκτή και ενθαρρύνεται. Στην πραγματικότητα, κάθε λήμμα της Βικιπαίδειας θα πρέπει να στηρίζεται σε συλλογή πληροφοριών από πρωτογενείς ή δευτερογενείς πηγές. Αυτό δεν αποτελεί πρωτότυπη έρευνα, αλλά έρευνα βασισμένη σε πηγές και είναι θεμελιώδης αρχή για την δημιουργία ενός εγκυκλοπαιδικού λήμματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν σε ένα λήμμα (1) δηλώνεται κάποιο στοιχείο του οποίου η ακρίβεια είναι εύκολο να επαληθευτεί από τον καθένα, χωρίς να προαπαιτείται ειδική γνώση, και (2) δεν γίνεται καμία ανάλυση, σύνθεση ή αποτίμηση, τότε μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε πρωτογενείς πηγές.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα λήμματα περιέχουν υλικό στη βάση της επαληθευσιμότητας (και όχι της αλήθειας). Αυτό σημαίνει πως γίνεται αναφορά σε ό,τι δημοσιεύεται από άλλες δευτερογενείς πηγές, ανεξάρτητα από το βαθμό με τον οποίο συμφωνούμε με αυτό. Για την αποφυγή πρωτότυπων ερευνών, καθώς επίσης και για την βελτίωση της ποιότητας των λημμάτων, είναι θεμελιώδες να χρησιμοποείται πρωτογενές υλικό το οποίο έχει δημοσιευτεί από έναν αξιόπιστο εκδότη (π.χ αποκλείεται υλικό που δημοσιεύει αυτόνομα ένας ερευνητής) και υλικό το οποίο είναι προσβάσιμο είτε στο διαδίκτυο είτε σε κάποια δημόσια βιβλιοθήκη. Η παράθεση πηγών είναι πολύ σημαντική, ώστε οι αναγνώστες του λήμματος να είναι σε θέση ανατρέξουν οι ίδιοι σε αυτές προκειμένου να επιβεβαιώσουν κάποια πληροφορία ή ακόμα και να επιβεβαιώσουν την ίδια την πηγή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρχει διχογνωμία ή διαμάχη γύρω από κάποιο θέμα αλλά και γύρω από την έννοια της αξιοπιστίας των σχετικών πηγών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Εφόσον δεν μπορεί να υπάρξει τελικά μία συμφωνία, το λήμμα θα πρέπει να πληροφορεί για την ύπαρξη της διχογνωμίας, προβάλλοντας τις διαφορετικές θέσεις, στα πλαίσια πάντα της πολιτικής της ουδετερότητας.
Γιατί αποφεύγεται η πρωτότυπη έρευνα; [Επεξεργασία]
Η πρωταρχική αιτία για την οποία έχει επιβληθεί η συγκεκριμένη πολιτική, είναι για την αντιμετώπιση ενός πραγματικού ζητήματος: άνθρωποι με προσωπικές θεωρίες οι οποίες γίνονται αποδεκτές από ελάχιστους, θα ήταν δυνατό να χρησιμοποιήσουν την Βικιπαίδεια προκειμένου να προωθήσουν τις απόψεις τους αλλά και τους ίδιους. Είναι σαφές πως τέτοιου είδους υλικό δεν ανήκει σε μία εγκυκλοπαίδεια, ωστόσο χωρίς αυτή την πολιτική θα ήταν αδύνατο να αποκλειστεί, καθώς οι συγκεκριμένοι άνθρωποι θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν αναφορές σε αυτόνομες δημοσιεύσεις που δεν διακρίνονται όμως από αποδοχή μιας ευρύτερης επιστημονικής ή άλλης κοινότητας. Θεωρίες ή άλλου τύπου πληροφορίες που στερούνται αξιοπιστίας και σοβαρότητας, δεν δημοσιεύονται σχεδόν ποτέ σε αξιόπιστες και ευρύτερα αποδεκτές εκδόσεις, γεγονός που αποτελεί και τη βάση της συγκεκριμένης πολιτικής.
Η πολιτική όχι πρωτότυπη έρευνα βοηθά επιπλέον στην εξασφάλιση της αξιοπιστίας με διάφορους τρόπους:
- Είναι υποχρέωση της Βικιπαίδειας απέναντι στους αναγνώστες της, οι πληροφορίες που παρέχει να είναι αξιόπιστες και έγκυρες. Για το λόγο αυτό βασιζόμαστε σε αξιόπιστες και έγκυρες πηγές που έχουν δημοσιευτεί.
- Έγκυρες πηγές, παρέχουν στους αναγνώστες υλικό που μπορούν να συμβουλευτούν περαιτέρω για την πραγματοποίηση μιας δικής τους έρευνας.
- Με βάση ήδη δημοσιευμένες πηγές, μπορούν να παρουσιαστούν όλες οι απόψεις γύρω από ένα θέμα, προς εξασφάλιση της ουδετερότητας.
- Η χρήση έγκυρων πηγών μπορεί να ωθήσει τρίτα πρόσωπα στην επεξεργασία λημμάτων. Για παράδειγμα αν κάποιος γνωρίζει μία πηγή που αποτυπώνει μία άποψη ή θέση που δεν περιέχεται σε κάποιο λήμμα, ενδεχομένως να προσθέσει μια σχετική αναφορά, χωρίς το φόβο της απομάκρυνσής του αφού θα βασίζεται σε μία έγκυρη πηγή.
Τι αποκλείεται; [Επεξεργασία]
Μία συνεισφορά ενός χρήστη αναγνωρίζεται ως πρωτότυπη έρευνα αν προτείνει νέες ιδέες ή επιχειρήματα. Πιο συγκεκριμένα αν:
- εισάγει μία θεωρία ή μέθοδο, ή
- εισάγει πρωτότυπες ιδέες ή
- ορίζει νέα ορολογία ή
- παρέχει νέους ορισμούς καθιερωμένων όρων ή
- εισάγει ένα επιχείρημα ή μία άποψη (χωρίς την παράθεση έγκυρων πηγών) που αντικρούει ή υποστηρίζει μία άλλη ιδέα, θεωρία ή θέση, ή
- εισάγει νεολογισμούς χωρίς αυτοί να είναι καταχωρημένοι σε αξιόπιστες πηγές, ή
- συνθέτει δεδομένα κατά τρόπο ώστε να ενισχύεται η θέση του συντάκτη, χωρίς όμως να παρατίθεται μια αξιόπιστη πηγή που να στηρίζει την σύνθεση αυτή.
Το γεγονός ότι αποκλείεται από τη Βικιπαίδεια κάποια πληροφορία, δεν σημαίνει πως αυτή είναι εσφαλμένη, απλώς η Βικιπαίδεια δεν είναι ο χώρος για να φιλοξενηθεί. Ακόμα και εργασίες ικανές να διεκδικήσουν βραβεία Νόμπελ θα αποκλείονταν αν γινόταν προσπάθεια να παρουσιαστούν πρώτα στη Βικιπαίδεια.
Αντιμετώπιση θεωριών [Επεξεργασία]
Ειδικότερα για λήμματα που αφορούν σε θεωρίες, θα πρέπει γενικά:
- να δηλώνονται οι βασικές έννοιες που είναι απαραίτητες για την κατανόηση τους,
- να δηλώνονται οι γνωστές και ευρύτερα αποδεκτές ιδέες και να καταδεικνύεται ποια είναι η επικρατέστερη άποψη. Θεωρίες που είναι αποδεκτές από εξαιρετικά μικρό αριθμό ανθρώπων δεν είναι αναγκαίο να αναφέρονται.
Σχόλια του ιδρυτή της Βικιπαίδειας [Επεξεργασία]
Ο ιδρυτής της Βικιπαίδειας, Τζίμι Γουέιλς, αναφερόμενος στην πολιτική όχι πρωτότυπη έρευνα έχει δηλώσει:
Ο όρος "πρωτότυπη έρευνα" προήλθε αρχικά στην προσπάθεια εύρεσης ενός πρακτικού τρόπου αντιμετώπισης "εκκεντρικών" θεωριών φυσικής, από τις οποίες υπάρχει πληθώρα στο διαδίκτυο. Η βασική ιδέα είναι η εξής: Μπορεί να είναι αρκετά δύσκολο για εμάς να αποφανθούμε έγκυρα αν κάτι είναι σωστό ή όχι. Δεν επαφίεται σε μας να καθορίσουμε αν η ευφάνταστη θεωρία κάποιου είναι έγκυρη, στην πράξη δεν μπορούμε πραγματικά να το κάνουμε. Αυτό όμως που μπορούμε να κάνουμε, είναι να ελέγξουμε αν έχει δημοσιευτεί σε έγκυρα περιοδικά ή από αξιόπιστους εκδότες. Είναι λοιπόν αρκετά πρακτικό να αποφεύγουμε να κρίνουμε την εγκυρότητα κάποιων πραγμάτων, εμμένοντας απλά σε εκείνα που έχουν κριθεί ως έγκυρα από ανθρώπους που είναι κατάλληλοι να αποφασίσουν. Ακριβώς η ίδια αρχή ισχύει και για την ιστορία.[1]
Δείτε επίσης [Επεξεργασία]
Εξωτερικοί σύνδεσμοι [Επεξεργασία]
- Academic Publishing Wiki - ένα βίκι που καλωσορίζει την πρωτότυπη έρευνα
