Τζον Χολτ (παιδαγωγός)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Τζον Κάλντγουελ Χολτ (14 Απριλίου, 1923, Νέα Υόρκη – 14 Σεπτεμβρίου, 1985) ήταν Αμερικάνος συγγραφέας και παιδαγωγός, υποστηρικτής της εκπαίδευσης από το σπίτι (homeschooling) και της αποσχολειοποίησης (unschooling), και πρωτοπόρος της θεωρίας των δικαιωμάτων των νέων (Youth Rights).

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τζον Χολτ ήταν ο μεγαλύτερος μεταξύ τριών αδερφών και μεγάλωσε στην περιοχή Νέα Αγγλία των ΗΠΑ. Πήγε σε ιδιωτικά σχολεία, τα ονόματα των οποίων έχει αρνηθεί να αποκαλύψει. Έχει πει «αυτά για τα οποία υποτίθεται ότι ξέρω τόσα πολλά, δεν τα έμαθα ποτέ στα σχολεία». Έπειτα από την αποφοίτησή του από το πανεπιστήμιο, ο Χολτ κατετάγη στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ και υπηρέτησε στο USS Barbero, υποβρύχιο που πολέμησε στον Ειρηνικό Ωκεανό. Στον πόλεμο, κατέληξε ότι τα πυρηνικά όπλα ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον κόσμο, και μόνον μια παγκόσμια κυβέρνηση θα μπορούσε να αποτρέψει έναν πυρηνικό πόλεμο. Έπειτα από τρία χρόνια υπηρεσίας στο Ναυτικό, έπιασε δουλειά στο τμήμα του Παγκόσμιου Φεντεραλιστικού Κινήματος της Νέας Υόρκης. Ξεκινώντας από το δωμάτιο αλληλογραφίας, έγινε ο διευθύνων σύμβουλος του τμήματος μέσα σε έξι χρόνια. Παρόλα αυτά, αγανακτισμένος από την αναποτελεσματικότητα του κινήματος αποχώρησε το 1952.

Με την προτροπή της αδερφής του, ο Χολτ ανέλαβε δάσκαλος στην πέμπτη δημοτικού. Περνούσε επίσης πολύ χρόνο με τα μωρά και τα μικρά παιδιά των αδερφών και φίλων του. Του έκανε μεγάλη εντύπωση η διαφορά μεταξύ των δεκάχρονων (τα οποία συμπαθούσε) και των παιδιών ηλικιών 1-2 ετών. Παρατήρησε ότι τα παιδιά στην τάξη, παρόλα το εύπορο υπόβαθρό τους και τα υψηλά IQ τους, με ελάχιστες εξαιρέσεις, ήταν φοβισμένα, συνεσταλμένα, απέφευγαν τη δράση και προστάτευαν τον εαυτό τους. Αντίθετα, τα μωρά στο σπίτι ήταν γενναίοι κυνηγοί περιπετειών. Έπειτα από αρκετά χρόνια διδασκαλίας στο Κολοράντο, μετακόμισε στη Βοστώνη. Εκεί γνώρισε τον Μπιλ Χαλ, συνάδελφο δάσκαλο, και μαζί αποφάσισαν να ξεκινήσουν ένα πρόγραμμα παρατήρησης της τάξης. Ο ένας θα δίδασκε και ο άλλος θα παρακολουθούσε. Οι σημειώσεις και οι εγγραφές ημερολογίου που κρατούσε ο Χολτ κατά τη διάρκεια των πρώτων έντεκα χρόνων διδασκαλίας σχημάτισαν τον πυρήνα δύο εκ των πιο διάσημων βιβλίων του, το Γιατί αποτυγχάνουν τα παιδιά[1] και το Γιατί μαθαίνουν τα παιδιά[2], όπως και το λιγότερο γνωστό και πιο ριζοσπαστικό Οι ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών: Απόδραση από την παιδική ηλικία[3]. Αυτά τα τρία βιβλία περιγράφουν λεπτομερώς τις θεμελιακές ιδέες της φιλοσοφίας του Χολτ για την εκπαίδευση. Ισχυριζόταν ότι ο πρωτεύων λόγος για τον οποίο τα παιδιά δεν μάθαιναν στα σχολεία ήταν ο φόβος: φόβος μήπως δώσουν τη λάθος απάντηση, φόβος μήπως γελοιοποιηθούν μπροστά στον δάσκαλο και τους συμμαθητές τους, φόβος μήπως δεν είναι αρκετά καλά. Πίστευε ότι αυτό γινόταν ακόμη χειρότερο με τον καταναγκασμό των παιδιών να μελετούν θέματα για τα οποία δεν ενδιαφερόντουσαν.

Το 1964, ο Χολτ δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο Πώς μαθαίνουν τα παιδιά, όπου ισχυριζόταν ότι η ακαδημαϊκή αποτυχία των μαθητών δεν συνέβαινε «παρόλη» την προσπάθεια των σχολείων, αλλά στην πραγματικότητα «εξ' αιτίας» των σχολείων. Όπως ήταν αναμενόμενο, το βιβλίο προκάλεσε τεράστιο κύμα αμφισβήτησης. Ο Χολτ εκτοξεύθηκε στην Αμερικάνικη συνείδηση σε σημείο να εμφανίζεται σε μεγάλα ταλκ-σόου της αμερικάνικης τηλεόρασης, να γράφει κριτικές βιβλίων για το περιοδικό Life, και να φιλοξενείται στο τηλεοπτικό σόου To Tell the Truth.[4] Ο Χόλτ προσπάθησε να διαυγάσει την διαδικασία μάθησης των παιδιών και την πεποίθησή του ότι το σχολείο βραχυκυκλώνει αυτή τη διαδικασία.

Ο Χολτ έγινε ομιλητής και υποστηρικτής της σχολικής μεταρρύθμισης. Ήταν επισκέπτης λέκτορας στα παιδαγωγικά τμήματα του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϋ της Καλιφόρνια. Έως τότε, κανένα του βιβλίο δεν πρότεινε κάποια εναλλακτική μέθοδο αντί αυτής των θεσπισμένων σχολείων. Έλπιζε να προκαλέσει έναν πρωτοφανή επανασυλλογισμό της εκπαίδευσης, ώστε τα σχολεία να γίνουν πιο φιλικά για τα παιδιά. Όμως, καθώς τα χρόνια περνούσαν, πείστηκε ότι τα σχολεία ήταν όπως τα ήθελε η κοινωνία, και ότι μια σοβαρή επανεξέταση δεν επρόκειτο να συμβεί μέσα στη ζωή του.

Τότε, ο Χολτ σταμάτησε την καριέρα του ως δάσκαλος, ώστε να ασχοληθεί πλήρως με την προώθηση των ιδεών του σχετικά με την εκπαίδευση. Σύντομα συνάντησε βιβλία άλλων συγγραφέων που αμφισβητούσαν τις υποθέσεις και την αποτελεσματικότητα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των Deschooling Society του Ιβάν Ίλιτς (1970), και No More Public School του Χάρολντ Μπένετ (1972). ( Ο Μπένετ έφτασε στο σημείο να προσφέρει συμβουλές σε γονείς για το πώς να κρατούν τα παιδιά τους μακρυά από το σχολείο παράνομα.) Το 1976, δημοσίευσε το Instead of Education: Ways to Help People Do Things Better, στα συμπεράσματα του οποίου καλούσε για τη δημιουργία ενός «Υπόγειου Σιδηρόδρομου των Παιδιών» ώστε να βοηθήσει παιδιά να αποδράσουν από το υποχρεωτικό σχολείο.[5] Αναγνώστες του βιβλίου επικοινώνησαν με τον Χολτ, λέγοντας ότι εκπαίδευαν τα παιδιά τους στο σπίτι τους. Έχοντας αλληλογραφήσει με τέτοιες οικογένειες, ο Χολτ ξεκίνησε ένα ενημερωτικό δελτίο το 1977, αφιερωμένο αποκλειστικά στην εκπαίδευση στο σπίτι, το Growing Without Schooling (ελεύθερη μετάφραση: Μεγαλώνοντας Χωρίς Σχολείο).[6]

Η φιλοσοφία του Χολτ ήταν απλή:

"... το ανθρώπινο ζώο είναι ένα φιλομαθές ζώο, μας αρέσει να μαθαίνουμε, είμαστε καλοί σε αυτό, δεν χρειαζόμαστε να μας δείχνουν πώς ή να μας υποχρεώνουν να το κάνουμε. Αυτό που σκοτώνει τις διαδικασίες (μάθησης) είναι οι άνθρωποι που παρεμβαίνουν σε αυτές προσπαθώντας να τις ρυθμίσουν ή να τις ελέγξουν."[7]

Δεν ήταν λοιπόν μεγάλο το άλμα από εκεί έως το homeschooling. Το 1980, ο Χολτ είπε:

"Θέλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν βλέπω το homeschooling ως κάποιου είδους απάντηση στο κακό σχολείο. Νομίζω ότι το σπίτι είναι η σωστή βάση για την εξερεύνηση του κόσμου τον οποίο αποκαλούμε μάθηση ή εκπαίδευση. Το σπίτι θα είναι πάντα η καλύτερη βάση, ανεξαρτήτως του πόσο καλά θα είναι τα σχολεία."[7]

Στα σαράντα του χρόνια, ο Χολτ άρχισε να σπουδάζει τσέλο, μια εμπειρία για την οποία έγραψε το 1979 στο βιβλίο του Never Too Late: My Musical Life Story.[8]

Ο Χολτ συνέχισε να υπερασπίζεται την ευρεία μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης έως τον θάνατό του το 1985.

Από το homeschooling στην αποσχολειοποίηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έπειτα από πολλά χρόνια εργασίας μέσα στο σχολικό σύστημα, αυτό απομυθοποιήθηκε στα μάτια του Χολτ. Πείστηκε ότι η μεταρρύθμιση του σχολικού συστήματος δεν ήταν δυνατή γιατί ήταν θεμελιωδώς προβληματικό και ξεκίνησε να υποστηρίζει το homeschooling. Όμως θα ήταν δίχως νόημα να πάρεις τα παιδιά από το σχολικό περιβάλλον αν οι γονείς απλώς ξαναδημιουργούσαν το ίδιο περιβάλλον στο σπίτι. Πίστευε ότι «τα παιδιά στα οποία παρέχεται ένα πλούσιο και διεγερτικό μαθησιακό περιβάλλον θα μάθαιναν ότι ήταν έτοιμα να μάθουν, όταν είναι έτοιμα να το μάθουν. Ο Χολτ πίστευε ότι τα παιδιά δεν είχαν ανάγκη να εξαναγκάζονται να μάθουν. Θα το έκαναν από τη φύση τους αν τους δινόταν η ελευθερία να ακολουθήσουν τα δικά τους ενδιαφέροντα και επίσης μια πλούσια συλλογή πόρων. Αυτή η γραμμή σκέψης έμεινε γνωστή ως αποσχολειοποίηση (unschooling).

Το Growing Without Schooling[6] του Χολτ, που ιδρύθηκε το 1977, ήταν το πρώτο ενημερωτικό δελτίο σχετικά με την εκπαίδευση στο σπίτι. Έστησε επίσης το βιβλιοπωλείο John Holt's Bookstore, το οποίο διέθετε επιλεγμένα βιβλία μέσω ταχυδρομικής παραγγελίας. Αυτό επέφερε επιπλέον έσοδα τα οποία βοήθησαν στην συντήρηση του ενημερωτικού δελτίου, το οποίο είχε ελάχιστες διαφημίσεις.

Το μόνο βιβλίο του Χολτ σχετικά με την αποσχολειοποίηση, Teach Your Own, εκδόθηκε το 1981. Γρήγορα έγινε η «βίβλος» του αρχικού κινήματος homeschooling. Αναθεωρήθηκε από τον συνάδελφό του Πάτρικ Φαρένγκα (Patrick Farenga) και αναδημοσιεύτηκε το 2003 από τον εκδοτικό οίκο Perseus Books.

Επιπλέον του homeschooling, ο Χολτ ασπαζόταν πολλές από τις αξίες που σήμερα έχει αναλάβει το κίνημα για τα δικαιώματα των νέων, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης του ορίου ηλικίας της ψήφου, και του να επιτρέπεται στους νέους να υπογράφουν συμβόλαια και να εξασφαλίζουν εργασία.

Επιδράσεις στην εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χολτ έγραψε δέκα βιβλία τα οποία επηρέασαν σημαντικά τα κινήματα αποσχολειοποίησης. Τα γραπτά του επηρέασαν πολλά άτομα και οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των: Κρατικό Κολλέγιο Έβεργκριν, Κάλεμπ Κατέγκνο(Caleb Gattegno (άρθρο στην Αγγλική Wikipedia)), Αμερικάνοι για μια Κοινωνία Ελεύθερη από Ηλικιακούς Περιορισμούς (άρθρο στην Αγγλική Wikipedia), τον Εθνικό Σύνδεσμο για τα Δικαιώματα των Νέων (άρθρο στην Αγγλική Wikipedia), και το Πρόγραμμα «Ελεύθερο Παιδί» (άρθρο στην Αγγλική Wikipedia).

Αποφθέγματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πριν από έναν χρόνο αναρωτιόμουν πώς οι φόβοι ενός παιδιού μπορούν να επηρεάσουν τις στρατηγικές του. Η εργασία αυτής της χρονιάς μου απάντησε. Οι στρατηγικές σχεδόν όλων αυτών των παιδιών έχουν παραμείνει σταθερά εγωκεντρικές, αυτοπροστατευτικές, και στοχευμένες πάνω απ' όλα στην αποφυγή μπελάδων, καταστάσεων αμηχανίας, τιμωριών, αποδοκιμασίας, ή απώλειας κοινωνικού στάτους. ...

Αυτές οι ηττοπαθείς στρατηγικές αυτοπεριορισμού υπαγορεύονται, περισσότερο απ' όλα, από τον φόβο. Για πολλά χρόνια ρώταγα τον εαυτό μου γιατί έξυπνα παιδιά συμπεριφέρονται όχι έξυπνα στο σχολείο. Η απλή απάντηση είναι «Γιατί φοβούνται.» ...

“Θα το απαντήσω σωστά αυτό; Μάλλον όχι. Τι θα μου συμβεί όταν το απαντήσω λάθος; Θα θυμώσει ο δάσκαλος; Θα γελάνε τα άλλα παιδιά μαζί μου; Θα το μάθουν οι δικοί μου; Θα με κρατήσουν στην ίδια τάξη αυτή τη χρονιά; Γιατί είμαι τόσο χαζός;” και ούτω καθ' εξής. ...

Αυτό που προξενεί τη μεγαλύτερη έκπληξη είναι το πόσος φόβος υπάρχει στο σχολείο. Γιατί λέγονται τόσα λίγα γι' αυτό το ζήτημα;

[1]

Η εκπαίδευση... μου φαίνεται τώρα ίσως η πιο αυταρχική και επικίνδυνη κοινωνική εφεύρεση που έχει φτιάξει ο άνθρωπος. Είναι το βαθύτερο θεμέλιο του σύγχρονου κράτους των σκλάβων, στο οποίοι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αισθάνονται να είναι τίποτε περισσότερο από παραγωγοί, καταναλωτές, θεατές και «οπαδοί», οδηγούμενοι όλο και περισσότερο, σε όλες τις πλευρές τις ζωής τους, από την απληστία, τη ζήλια και τον φόβο. Αυτό που με απασχολεί δεν είναι να βελτιώσω την «εκπαίδευση» αλλά να την εξαφανίσω, να δώσω τέλος σε αυτήν την άσχημη και απάνθρωπη επιχείρηση διαμόρφωσης ανθρώπων και να επιτρέψω και να βοηθήσω τους ανθρώπους να διαμορφώσουν τον εαυτό τους.
Το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να μάθει κάθε δάσκαλος είναι να μαθαίνει, έτσι όπως δεν θα μάθει σε κανένα εκπαιδευτικό ίδρυμα από αυτά που ξέρω, όπως μπορεί να εκφραστεί σε επτά λέξεις: Η μάθηση δεν είναι το προϊόν της διδασκαλίας. Η μάθηση είναι το προϊόν της δραστηριότητας των μαθητευόμενων.
Δεν είναι ότι νομίζω ότι το σχολείο είναι μια καλή ιδέα που πήγε άσχημα, αλλά μια λάθος ιδέα από την αρχή. Είναι παλαβή η αντίληψη ότι μπορούμε να έχουμε ένα μέρος στο οποίο δεν συμβαίνει τίποτε άλλο από μάθηση, αποκομμένο από την υπόλοιπη ζωή.
Κανείς δεν είναι αληθινά πιο αβοήθητος, πιο πολύ θύμα, από αυτόν που δεν μπορεί ούτε να επιλέξει ούτε να αλλάξει ούτε να αποφύγει τους προστάτες του.
Αυτό που χρειάζονται τα παιδιά δεν είναι νέο και καλύτερο πρόγραμμα σπουδών αλλά πρόσβαση σε περισσότερο από τον αληθινό κόσμο. Άφθονο χρόνο και χώρο για να σκέφτονται τις εμπειρίες τους, και να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους και το παιχνίδι, ώστε να βγάλουν νόημα από αυτές"

[2]

Πιστεύω ότι μαθαίνουμε καλύτερα όταν εμείς οι ίδιοι, και όχι άλλοι, αποφασίζουμε τι θα μάθουμε, και όταν επιλέγουμε τους ανθρώπους, τα υλικά, και τις εμπειρίες από τις οποίες θα μάθουμε".

[2]

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χολτ, Τζον (1995, πρώτη έκδοση 1964, αναθεώρηση 1982) (στα Αγγλικά). How Children Fail [Γιατί αποτυγχάνουν τα παιδιά]. Μετάφραση Δροσούλα Τσαρμακλή. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 320. ISBN 960-03-1410-1. 
  • Χολτ, Τζον (1995, πρώτη έκδοση 1967, αναθεώρηση 1983) (στα Αγγλικά). How Children Learn [Γιατί μαθαίνουν τα παιδιά]. Μετάφραση Δροσούλα Τσαρμακλή. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 360. ISBN 960-03-1408-Χ. 
  • Χολτ, Τζον (1978, πρώτη έκδοση 1969) (στα Αγγλικά). The Underachieving School [Το σχολείο φυλακή και η ελεύθερη μάθηση]. Μετάφραση Στέλλα Ξενάκη. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 194. 
  • Χολτ, Τζον (1995, πρώτη έκδοση 1970) (στα Αγγλικά). What Do I Do Monday?. Heinemann Educational Books, σελ. 292. ISBN 9780867093681. 
  • Χολτ, Τζον (1979 ,πρώτη έκδοση 1972) (στα Αγγλικά). Freedom and Beyond [Πέρα από το Σάμερχιλ : Η εναλλαγή της ελευθερίας]. Μετάφραση Β. Πανταζής. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 336. ISBN 978-960-03-0528-9. 
  • Χολτ, Τζον (1989, πρώτη έκδοση 1974) (στα Αγγλικά). Escape From Childhood [Οι ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών : Απόδραση από την παιδική ηλικία]. Μετάφραση Νίκος Μπαλής. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 279. ISBN 978-960-03-0287-5. 
  • Χολτ, Τζον (2003, πρώτη έκδοση 1976) (στα Αγγλικά). Instead of Education. Sentient Publications, σελ. 250. ISBN 978-1-59181-009-4. 
  • Χολτ, Τζον (1991, πρώτη έκδοση 1978) (στα Αγγλικά). Never Too Late. Delacorte, σελ. 256. ISBN 978-0201567632. 
  • Χολτ, Τζον (2003, αναθεωρημένο από τον Πατ Φαρένγκα, πρώτη έκδοση 1981) (στα Αγγλικά). Teach Your Own: The John Holt Book Of Homeschooling. Da Capo Press, σελ. 352. ISBN 978-0738206943. 
  • Χολτ, Τζον (1990, πρώτη έκδοση 1989) (στα Αγγλικά). Learning All the Time. Da Capo Press, σελ. 192. ISBN 9978-0201550917. 
  • Χολτ, Τζον (1990) (στα Αγγλικά). A Life Worth Living: The Selected Letters of John Holt. Ohio State Univ Press, σελ. 300. ISBN 978-0814205440. 

Βλέπε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Χολτ, Τζον (1995, πρώτη έκδοση 1964, αναθεώρηση 1982) (στα Αγγλικά). How Children Fail [Γιατί αποτυγχάνουν τα παιδιά]. Μετάφραση Δροσούλα Τσαρμακλή. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 320. ISBN 960-03-1410-1. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Χολτ, Τζον (1995, πρώτη έκδοση 1967, αναθεώρηση 1983) (στα Αγγλικά). How Children Learn [Γιατί μαθαίνουν τα παιδιά]. Μετάφραση Δροσούλα Τσαρμακλή. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 360. ISBN 960-03-1408-Χ. 
  3. Χολτ, Τζον (1989, πρώτη έκδοση 1974) (στα Αγγλικά). Escape From Childhood [Οι ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών: Απόδραση από την παιδική ηλικία]. Μετάφραση Νίκος Μπαλής. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 279. ISBN 978-960-03-0287-5. 
  4. The Old Schoolhouse Meets Up with Patrick Farenga About the Legacy of John Holt, http://www.thehomeschoolmagazine.com/How_To_Homeschool/articles/articles.php?aid=97 (στα Αγγλικά)
  5. The Old Schoolhouse Meets Up with Patrick Farenga About the Legacy of John Holt , http://www.thehomeschoolmagazine.com/How_To_Homeschool/articles/articles.php?aid=97 (στα Αγγλικά)
  6. 6,0 6,1 Growing Without Schooling Website, http://www.holtgws.com (στα Αγγλικά)
  7. 7,0 7,1 [1] (στα Αγγλικά)
  8. [2] (στα Αγγλικά)

Περαιτέρω ανάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ρόλαντ, Μέιγκαν (2007) (στα Αγγλικά). John Holt: Continuum Library of Educational Thought. Continuum. ISBN 0-8264-8404-2. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]