Ρωμανία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το όνομα Ρωμανία σημαίνει "χώρα Ρωμαίων" και δηλώνει την πατρίδα των Ρωμαίων.[1] Αποτελεί ενδώνυμο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ενώ επισήμως χρησιμοποιήθηκε από τη λεγόμενη Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης.[2] Σύγχρονες επιβιώσεις του ονόματος είναι η Ρομάνια στην Ιταλία (όπου βρίσκεται η πρώην πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Ραβέννα) και η Ρουμανία στην πρώην Τρανσυλβανία-Μολδοβλαχία.[1] Το όνομα σχετίζεται με την εξέλιξη της εθνικής συνείδησης των Ρωμαίων μετά την οικουμενικοποίηση του εθνωνύμου που επέφερε το ήδικτο του Καρακάλλα (212) με το οποίο όλοι οι ελεύθεροι υπήκοοι της Ρώμης ανά την επικράτειά της απέκτησαν πολιτικά δικαιώματα ως Ρωμαίοι πολίτες.[1]

Ως όνομα, η Ρωμανία απαντάται για πρώτη φορά το 330.[εκκρεμεί παραπομπή] Κατ' αρχάς μέχρι τον 5ο αιώνα δήλωνε άλλοτε τις δυτικές επαρχίες του ρωμαϊκού κράτους, άλλοτε τις ανατολικές.[εκκρεμεί παραπομπή] Από της κατάλυσης της Δυτικής Αυτοκρατορίας το 476, το όνομα άρχισε να σημαίνει αποκλειστικά την Ανατολική Αυτοκρατορία με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη (Βυζάντιο). Είναι αληθές ότι οι Βυζαντινοί ιστορικοί και χρονογράφοι σπάνια μεταχειρίστηκαν τη λέξη αυτή για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Παρά ταύτα τα παραδείγματα είναι άφθονα από τον 11ου αιώνα όπου οι Αυτοκράτορες της Κωνσταντινούπολης στις εμπορικές συνθήκες που υπέγραφαν με άλλες χώρες χρησιμοποιούσαν τον όρο Ρωμανία.[εκκρεμεί παραπομπή]

Επίσης οι ξένοι περιηγητές μεταχειρίζονταν αυτόν τον όρο όπως ο μουσουλμάνος πρίγκιπας Μελίκ που από αυταρέσκεια αυτονομαζόταν "Μέγας Μελίκ πάσης Ρωμανίας και Ανατολής".[εκκρεμεί παραπομπή]

Η ίδρυση των διαφόρων λατινικών κρατών στην Ανατολή είχε ως αποτέλεσμα την ευρύτερη διάδοση του ονόματος. Η λεγόμενη Λατινική Αυτοκρατορία (δηλαδή το σταυροφορικό κράτος της Κωνσταντινούπολης) φέρει το όνομα: "Imperium Romaniae". Με τη σειρά του ο Δόγης της Βενετίας έφερε τον τίτλο: "Dominus quartae partis et dimidiae totius Imperii Romaniae". Μετά δε την κατάλυση της Λατινικής Αυτοκρατορίας, το όνομα Ρωμανία σήμαινε εκ νέου την αναγεννημένη από την Αυτοκρατορία της Νίκαιας Βυζαντινή Αυτοκρατορία.[εκκρεμεί παραπομπή]

Σε μερικές περιπτώσεις με το όνομα αυτό αναφέρονται περιοχές οι οποίες ανήκαν παλαιότερα στους βυζαντινούς, όπως η Μικρά Ασία και η Πελοπόννησος, όπου το Ναύπλιο ονομαζόταν μέχρι στις αρχές του προηγούμενου αιώνα Napoli di Romania.

Η προέλευση του ονόματος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λίγες δεκαετίες μετά τη διακήρυξη του Καρακάλλα, σύμφωνα με την οποία οι ελεύθεροι άρρενες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας είχαν το δικαίωμα να γίνουν Ρωμαίοι πολίτες, το όνομα Ρωμανία, δηλαδή χώρα των Ρωμαίων, ήλθε στην επιφάνεια και αντικατέστησε σταδιακά το Imperium Romanum, δηλαδή το κράτος των Ρωμαίων. Δεδομένου ότι ο όρος Έλληνας όχι μόνον είχε περιπέσει σε αχρηστία, αλλά υπονοούσε πλέον εκείνον που λάτρευε ακόμη τους αρχαίους θεούς, και άρα ήταν κακόφημος και ταυτισμένος με παράνομες θρησκευτικές ιδέες και απιστία προς το κράτος, οι ελληνόφωνοι πολίτες της Αυτοκρατορίας προτίμησαν την ταυτότητα του «Ρωμαίου» αντί του «Έλληνα» ως σίγουρο καταφύγιο στους καιρούς που άλλαζαν. Έτσι ελληνόφωνοι «Ρωμαίοι» κατοικούσαν την Αυτοκρατορία μέχρι την πτώση της τον δέκατο πέμπτο αιώνα[1].

Η πρόταση του Μιχάλη Χαραλαμπίδη για την ίδρυση πόλης με το όνομα "Ρωμανία"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1988, στην εισήγησή του στο Δεύτερο Παγκόσμιο Ποντιακό Συνέδριο, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης πρότεινε τη δημιουργία μιας πόλης στα παράλια της Θράκης, κοντά στη Μαρώνεια, με την ονομασία "Ρωμανία", προορισμένης να φιλοξενήσει Ποντίους μετανάστες[3]. Παράλληλα, πρότεινε να προστεθεί στο όνομα της περιφέρειας Θράκης και το όνομα Ρωμανία, έτσι ώστε να ονομάζεται Θράκη - Ρωμανία.[4]

Σύμφωνα με τους εμπνευστές της ιδέας:

  • Το όνομα Ρωμανία είναι η απάντηση στη νοσταλγία και ταυτόχρονα μήνυμα επανεπικοινωνίας και συνεργασίας σε όλους τους βαλκάνιους και ευξείνιους λαούς.
  • Η προσδοκία όμως για την ίδρυση της Ρωμανίας υπάρχει σ’ αυτούς και είναι πολλοί, που πίστεψαν και προωθούν την ιδέα της νέας πόλης εκφράζεται δε από τον στίχο, ανώνυμου Πόντιου ποιητή, για την πτώση της Κωνσταντινούπολης «Η Ρωμανία κι’ αν επέρασεν ανθεί και φέρει κι’ άλλο» όπου αυτό το άλλο που ανθεί είναι η ιδέα για την πόλη της Ρωμανίας.[5]

Το ιστορικό εννοιολογικό πλαίσιο που περιέβαλλε το σχέδιο για τη Ρωμανία κατά το 1994, όταν εκφράστηκε δημόσια αυτό το αίτημα του Χαραλαμπίδη, το οποίο και έλαβε και οργανωτική μορφή με τη δημιουργία αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας, είχε κυρίως να κάνει με την έξαρση του προσφυγικού προβλήματος, εξαιτίας των εθνοτικών συγκρούσεων στον Καύκασο και της πτώσης της Σοβιετικής Ένωσης. Η κριτική στο εγχείρημα έγινε από πολλές πλευρές αγγίζοντας ευρεία θεματολογία, από την αναγκαιότητα ίδρυσης μιας τέτοιας πόλης έως την ονομασία της.[6]

Το 1997, 204 βουλευτές κατέθεσαν πρόταση στο κοινοβούλιο για την δημιουργία της. Η πρόταση, εν τέλει, δεν οδήγησε σε ίδρυση πόλης ούτε σε μετονομασία της Θράκης.[7]

Σημειώσεις-παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Clifton R. Fox, ΤΙ ΕΙΝΑΙ, ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ, ΕΝΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ; στο www.romanity.org.
  2. Wolff, Robert Lee (1948). «Romania: The Latin Empire of Constantinople». The University of Chicago Press 23 (1): 34. doi:10.2307/2853672. http://www.jstor.org/stable/2853672. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2017. 
  3. Χαραλαμπίδη Μ. 1999, ΡΩΜΑΝΙΑ, η αρχιτεκτονική μιας νέας πόλης, Γόρδιος, Μακεδονία.
  4. «Θράκη - Ρωμανία», ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 28/06/2005.
  5. «Ρωμανία, μια νέα πόλη στη Θράκη» στο Ελεύθερο Βήμα: 30/12/2000
  6. Κάποιοι θεωρούσαν ότι δεν θα έπρεπε το όνομα μιας αυτοκρατορίας να χρησιμοποιηθεί από έναν οικισμό (κριτική π. Γεωργίου Μεταλληνού), κάποιοι άλλοι θεωρούσαν ότι στη σύγχρονη εποχή ο όρος Ρωμανία είχε χάσει τη μεσαιωνική της σημασία και παρέπεμπε περισσότερο στη Ρουμανία (Romania), κάποιοι βυζαντινολόγοι υποστήριζαν ότι ο όρος Ρωμανία εισήλθε στη λαϊκή γλώσσα από τους Λατίνους, όταν δημιούργησαν μετά την Άλωση του 1204 το λατινικό κράτος της Κωνσταντινούπολης, κάποιοι εσωποντιακοί ανταγωνιστές της Ομάδας, θεωρούσαν ότι η Ρωμανία θα εξελιχθεί σε “ποντιακή Ντίσνεϊλαντ κείμενο προσβάσιμο εδώ.
  7. Χαραλαμπίδης: Αντί για Ρωμανία προωθούν χρυσωρυχεία ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 24/04/2002.

Δικτυακοί τόποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]