Πύργος Τήνου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 37°38′22.7″N 25°02′25.8″E / 37.639639°N 25.040500°E / 37.639639; 25.040500

Πύργος
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Πύργος
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΤήνου
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός Κυκλάδων
Υψόμετρο130

Ο Πύργος είναι το μεγαλύτερο χωριό της Τήνου και βρίσκεται στο Βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, 23 χιλιόμετρα από την πόλη της Τήνου, στην ιστορική κοινότητα Πανόρμου που είναι γνωστή στην Τήνο ως Έξω Μέρη ή Έξω Μεριά. Είναι κεφαλοχώρι του Πανόρμου, που στο παρελθόν κατοικούνταν σχεδόν αποκλειστικά από Χριστιανούς Ορθόδοξους, διοικητικό κέντρο ως έδρα του τοπικού δήμου ή κοινότητας και καλλιτεχνικό κέντρο καθώς ανέδειξε ορισμένους από τους σημαντικότερους Έλληνες καλλιτέχνες. Το 2015 η Τηνιακή Μαρμαροτεχνία εντάχθηκε στον κατάλογο της Unesco με τις πλέον χαρακτηριστικές εκφάνσεις του άυλου πολιτισμικού πλούτου της ανθρωπότητας και ολο το χωριό χαρακτηρίστηκε ως ένα ανοιχτό μουσείο.[1] Στον Πύργο λειτουργεί η Σχολή Καλών Τεχνών που συνεχίζει την παράδοση του μαρμάρου με σπουδαστές από όλο τον κόσμο. Φθάνοντας στην είσοδο του χωριού το πρώτο που θα συναντήσετε είναι η μαρμάρινη στάση, Περπατώντας θα δείτε τη μητρόπολη, τον Αγιο Νικόλαο (1874), το νεκροταφείο με τις περίφημες επιτύμβιες πλάκες γνωστών γλυπτών– θα μπορούσε να αναφερθεί και ως υπαίθρια γλυπτοθήκη –, το μουσείο Μαρμαροτεχνίας, το μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών, το μουσείο-σπίτι του Γιαννούλη Χαλεπά και την μαρμάρινη κρήνη στην πλατεία του χωριού.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περίοδος ίδρυσης του οικισμού δεν είναι γνωστή σήμερα. Η ονομασία Πύργος οφείλεται σε πύργο που χτίστηκε πριν τον 16ο αιώνα για την οχύρωση της περιοχής. Το κτίσμα αυτό αναφέρεται σε χάρτη του 1571.[2] Το χωριό γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη κατά τον 18ο και 19ο αιώνα που οφείλονταν κυρίως σε δύο τομείς, στη ναυτιλία και με στη μαρμαροτεχνία. Εξελίχθηκε σε κορυφαίο καλλιτεχνικό κέντρο που ανέδειξε πολλούς από τους σημαντικότερους Έλληνες καλλιτέχνες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι γλύπτες Γιαννούλης Χαλεπάς, Δημήτριος Φιλιππότης, Γιάννης Βούλγαρης, Λουκάς Δούκας και ο ζωγράφος, Νικηφόρος Λύτρας. Σήμερα λειτουργούν στον Πύργο εργαστήρια μαρμαροτεχνίας, γκαλερί αλλά και η Σχολή Καλών Τεχνών του Πύργου που συνεχίζει την παράδοση του μαρμάρου με σπουδαστές από όλο τον κόσμο. Οι πρώτοι απόφοιτοι της σχολής συνεχίζουν απευθείας στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών χωρίς εξετάσεις.[3]


Πορεία του πληθυσμού:[4]

Έτος 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθ. 993 962 632 566 512 352 342 383 518

Ο οικισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πύργος είναι σήμερα ανακηρυγμένος παραδοσιακός οικισμός. Είναι χτισμένος στη δυτική πλευρά του νησιού σε απόσταση 23 περίπου χιλιομέτρων από την πόλη της Τήνου. Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ακτές και σε υψόμετρο 130 μέτρων. Επίνειό του αποτελεί ο οικισμός Όρμος Πανόρμου που βρίσκεται δύο χιλιόμετρα βορειότερα. Χαρακτηριστικό του οικισμού αποτελεί το μάρμαρο το οποίο κοσμεί όψεις σπιτιών (πορτοσιές, υπέρθυρα, θυρώματα, διάτρητους φεγγίτες κολώνες, οικόσημα, φουρούσια κ.λπ.) και μαρμάρινες κατασκευές (προτομές, ανδριάντες, βρύσες καμπαναριά, κ.λπ.). Σημαντικότερα αξιοθέατα του οικισμού αποτελούν το σπίτι του Γιαννούλης Χαλεπάς, το μουσείο Τηνιών καλλιτεχνών, το μουσείο Μαρμαροτεχνίας,[5][6] οι δύο κυριότεροι ναοί του χωριού (Άγιος Νικόλαος και Άγιος Δημήτριος) καθώς και το νεκροταφείο με σημαντικά μαρμάρινα έργα και λιθόγλυπτα των τοπικών καλλιτεχνών και οι μαρμάρινες βρύσες στην πλατεία του χωριού. Το χωριό έχει έντονο κυκλαδίτικό χρώμα και χαρακτηρίζεται υπαίθριο μουσείο λαϊκής τέχνης.[7]

Πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τον Πύργο κατάγονταν οι:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. [1]
  2. «ΣΚΑΙ, Πύργος Τήνου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Σεπτεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2011. 
  3. Υπουργείο Πολιτισμού, Προπαρασκευαστικό και επαγγελματικό σχολείο καλών τεχνών, Πανόρμου Τήνου
  4. Επίτομο γεωγραφικό Λεξικό, Σταματελάτου, Εκδ. Ερμής ISBN:960-320-133-2
  5. «Μουσείο Μαρμαροτεχνίας Πύργου Τήνου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2021. 
  6. «Καθημερινή Πύργος Τήνου, Επίσκεψη στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας». Αρχειοθετήθηκε https://www.e-kyklades.gr/showroom/tourism/TINIONARTISTSMUSEUM?lang=el http://trans.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_taxgreece_1_25/06/2009_285746 από το πρωτότυπο Check |url= value (βοήθεια) στις 30 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2011. 
  7. «Πάνορμος αξιοθέατα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Οκτωβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2011. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]