Πίτερ Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πίτερ Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος
Pieter Bruegel the Elder - The Painter and the Buyer, 1565 - Google Art Project.jpg
Γέννηση
Μπρέντα ή Bree
Θάνατος
Βρυξέλλες
Υπηκοότητα Ολλανδία, Κάτω Χώρες των Αψβούργων και Βέλγιο
Ιδιότητα ζωγράφος
Τέκνα Πίτερ Μπρίγκελ ο νεότερος και Γιαν Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος
Γονείς Μάικεν Φερχούλστ
Είδος τέχνης Αναγέννηση στη Βόρεια Ευρώπη
Commons page Wikimedia Commons

Ο Πίτερ Μπρίγκελ ή Μπρέγκελ ο πρεσβύτερος (φλαμανδικά: Pieter Bruegel de Oude) [ˈpitəɾ ˈbɾøːɣəl], Μπρέντα, μεταξύ 1526 και 1530 - Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1569 ήταν Φλαμανδός ζωγράφος, σχεδιαστής και χαράκτης γνωστός για τα τοπία του και τις αγροτικές σκηνές. Από το 1559 εξέπεσε το «h» από το όνομά του και άρχισε να υπογράφει τους πίνακές του ως Bruegel, γι αυτό τον συναντάμε στην ελληνική βιβλιογραφία και ως Μπρέχελ.

Ιδιαίτερη μνεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Πέρα από την καλλιτεχνική δεινότητα, τους χρωματισμούς και τη σύνθεση o Μπρίγκελ εκπλήσσει με την μη ενασχόλησή του με θρησκευτικά θέματα, όπως έκαναν όλοι οι ζωγράφοι της εποχής του και θεωρείται κατ' εξοχήν ζωγράφος της αλληγορίας και της ηθογραφίας» [εκκρεμεί παραπομπή]

Ζωγραφική παραγωγή και καλλιτεχνική δραστηριότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

"Charon crossing the River Styx", Patinir Μουσείο Πράδο, Μαδρίτη

Ο Μπρίγκελ αποκτά την τεχνική του κατάρτιση στην Αμβέρσα το 1551· δώδεκα περίπου χρόνια ζωγραφικής παραγωγής και είκοσι μόλις χρόνια καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Μετά τα πρώτα μαθήματά του στην Αμβέρσα ξεκινά ένα μακρύ ταξίδι διασχίζοντας ολόκληρη σχεδόν τη Γαλλία για να καταλήξει στην Ιταλία. Επιστρέφοντας από εκεί φέρνει μαζί του ορισμένα θαυμάσια σχεδιασμένα τοπία τα οποία είναι πιστά στην πανοραμική θεώρηση του Γιοάχιμ Πατινίρ (Joachim Patinir) 1480- 1524 γνωστά ενυπόγραφα έργα του οποίου βρίσκονται στην Αμβέρσα (Η φυγή στην Αίγυπτο) και στη Βιέννη Η βάπτιση του Χριστού. Οι γιοί του Γιαν και Πίτερ ο νεότερος ήταν επίσης ζωγράφοι.


Τοπίο με την πτώση του Ίκαρου1558 Τοπίο με την πτώση του Ίκαρου1558
Τοπίο με την πτώση του Ίκαρου1558
Χειμωνιάτικο τοπίο,(Συλλογή Ντελιπόρτ, Βρυξέλλες 1565

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν σήμερα 45 έργα ζωγραφικής του από τα οποία το ένα τρίτο βρίσκεται στο Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης (Kunsthistorisches Museum) στη Βιέννη. Τα υπόλοιπα σε ιδιωτικές συλλογές και σε παγκοσμίου φήμης Μουσεία κυρίως της Ευρώπης, αλλά και της Αμερικής, όπως: η συγκομιδή του καλαμποκιού (Corn Harvest) στο μητροπολιτική μουσείο της Νέας Υόρκης, ο γαμήλιος χορός στο Institute of Arts του Ντητρόιτ, η σφαγή των νηπίων στο Λονδίνο (Royal collection), η λατρεία του Χριστού στην Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου, η παραβολή του τυφλού και ο θρίαμβος του θανάτου στο Μουσείο Πράδο της Μαδρίτης, η γριά κυρία στην Alte Pinakothek στο Μόναχο, η φυγή στην Αίγυπτο στο Ινστιτούτο Τέχνης Κουρτώ του Λονδίνου, Μισάνθρωπος στη Νάπολι κ.α.

Θεματογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κυνηγοί στο χιόνι 1565, λάδι σε ξύλο, Μουσείο Ιστορίας της τέχνης - Βιἐννη

Η Θεματογραφία του Μπρίγκελ εκπλήσσει: τα ελάχιστα θρησκευτικά θέματα έχουν μάλλον δευτερεύουσα σημασία στο έργο του, ενώ στις λαϊκές σκηνές το τοπίο καταλαμβάνει συχνά το πρώτο επίπεδο. Αναρωτιέται κανείς αν θα πρέπει να αρκεστεί στην κυριολεκτική ερμηνεία των έργων αυτών ή να αναζητήσει κάποια αλληγορική πρόθεση. Για ορισμένα από αυτά, όπως είναι η Παραβολή των τυφλών (Νεάπολη, Εθνικό Μουσείο) και η Γη της επαγγελίας (Μόναχο, Παλαιά Πινακοθήκη) οι ηθικοί στόχοι είναι προφανείς.

Ο Μπρίγκελ φιλοτέχνησε έξι πίνακες για τους μήνες, αλλά ίσως σκόπευε να εκτελέσει δώδεκα.

  • Οι «Κυνηγοί στο χιόνι» αναφέρονται μάλλον στον Δεκέμβριο. Σε ανάλογη μινιατούρα του Γκριμάνι συμβολίζεται ο Δεκέμβρης με το ίδιο μοτίβο του σφαγμένου αγριογούρουνου, που διακρίνεται στο αριστερό άκρο του πίνακα του Μπρίγκελ.
« Ο καλλιτέχνης έχει αποδώσει αριστοτεχνικά την ατμόσφαιρα του κρύου και της σιωπής που πλανιέται πάνω στο χιονισμένο τοπίο. Στο βάθος, τα βουνά του Νότου είναι δοσμένα με μά αίσθηση της φύσης που δεν θα τη συναντήσουμε στο έργο του Πατινίρ. Το λευκό του χιονιού, το πράσινο του ουρανού κι ο πάγος συνταιριάζονται θαυμάσια.»[εκκρεμεί παραπομπή]


Γάμος χωρικών (1568), Ελαιογραφία σε σανίδι βελανιδιάς·1,14 Χ 1,63μ. Αναγράφεται στον κατάλογο του 1659 της συλλογής του Λεοπόλδου Γουλιέλμου


«Στο χωριάτικο γάμο» οι καλεσμένοι κάθονται σ΄ένα μακρύ τραπέζι που ο ζωγράφος το βλέπει από τα πλάγια· ο ίδιος ο Μπρέγκελ προφανώς απεικονίζεται στην άκρη του τραπεζιού στα δεξιά με το σπαθί.Όλη η σκηνή περιστρέφεται γύρω από τη νύφη που κάθεται κάτω από ένα χάρτινο στέμμα σε μια κωμικά σοβαρή πόζα. Λίγο πιο μακρυά στην καρέκλα με την ψηλή πλάτη βρίσκεται ο συμβολαιογράφος που φοράει μπερέ και ζακέτα με γούνινο φινίρισμα, η παρουσία του οποίου είναι απαραίτητη για τη σύνταξη του γαμήλιου συμβολαίου.

«Τα δεμάτια που είναι στερεωμένα στο τοίχο αποτελούν σύμβολα γονιμότητας και υποδηλώνουν, ότι η καλύτερη περίοδος για γάμο είναι μετά τη σοδειά. Ο μικρός που κάθεται στο πάτωμα και γλείφει τη γαβάθα φοράει σκούφο με φτερό παγωνιού. Το παγώνι είναι σύμβολο αθανασίας, επομένως το παιδί ενσαρκώνει μια ευχή για την αιώνια αγάπη των νιόπαντρων.» [εκκρεμεί παραπομπή]

Όλοι συμμετέχουν στη γιορτή: οι δυο μουσικοί που παίζουν άσκαυλο, ο άνδρας που γεμίζει μπίρα τις κανάτες, οι περίεργοι που συνωστίζονται στην είσοδο της σιταποθήκης.

Παροιμίες των Κάτω Χωρών 1559, περισσότερες από 100 παροιμίες μέσα σ' ένα πίνακα
Ο Πύργος της Βαβέλ 1563 ελαιογραφία σε ξύλο - Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης στη Βιέννη (Kunsthistorisches Museum Vienna)[1]
  • Ο τεράστιος όγκος του κτιρίου φαίνεται να συνθλίβει την πόλη αλλά ταυτόχρονα μεταδίδει ένα αίσθημα ανασφάλειας με την εντύπωση του αβέβαιου και του απραγματοποίητου. Στο προσχέδιο του πύργου εμπνευσμένου από τα ερείπια του ρωμαϊκού Κολοσσαίου φαίνεται καθαρά τον ενδιαφέρον του ζωγράφου για την τεχνική των κτιρίων.
«Ο καλλιτέχνης συνέλαβε το θέμα σαν αλληγορία της ανθρώπινης αλαζονείας και αδυναμίας. Ο Μπρίγκελ συγχωνεύει τις πιο μικρές λεπτομέρειες μέσα στην απεραντοσύνη του οράματος. Η διαύγεια με την οποία αποδίδονται και τα πιο μακρινά σημεία στα βάθη του τοπίου δημιουργεί στον θεατή ένα αίσθημα δέους» [εκκρεμεί παραπομπή]

Στον τάφο του ανήγειρε αργότερα ο γιος του Γιαν ένα επιτάφιο μνημείο διακοσμημένο με το συμβολικό πίνακα του Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς« Ο Κύριος δίνει τα κλειδιά στον Άγιο Πέτρο»[2]

Κατάλογος έργων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

βλ. και λήμμα Κατάλογος έργων του Πίτερ Μπρίγκελ του πρεσβύτερου

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα