Ναός της Αρτέμιδος της Εφέσου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°56′59″N 27°21′50″E / 37.9497°N 27.3639°E / 37.9497; 27.3639

Ο ναός της Αρτέμιδος, χαρακτικό του Martin Heemskerck (1498 - 1574)

Ο ναός της Αρτέμιδος βρισκόταν στην Έφεσο της σημερινής Τουρκίας. Αποκαλείται και Αρτεμίσιο και κατασκευάστηκε το 440 π.Χ. Θεωρείται ένα από τα Επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι χρειάστηκαν 120 χρόνια για να αποπερατωθεί ενώ είχε αρχικά ξεκινήσει από τον βασιλιά της Λυδίας, Κροίσο.Η λατρεία της θεάς στην πόλη, ξεκίνησε από τις Αφρικανές Αμαζόνες,[1] πιθανά την Σμύρνα ή Μυρίνα,[2] όταν κατέλαβαν την Έφεσο και έστησαν εκεί το πρώτο ξόανο και έκαναν θυσίες και χορούς.[3] Ο Παυσανίας λέει πως η λατρεία της Εφεσίας Αρτέμιδος ιδρύθηκε από αυτόχθονες Μικρασιάτες, τον Κόρησο και τον γιο του τοπικού ποταμού Καΰστρου, τον Έφεσο, πριν τις Αμαζόνες, και φυσικά πολύ πριν την έλευση των Ιώνων.[4] Σήμερα τα απομεινάρια δεν θυμίζουν σε τίποτα τον μεγαλοπρεπή ναό που υπήρχε.

Όπως αναφέρει και ο Αντίπατρος ο Σιδώνιος, ο οποίος θεωρείται ο εμπνευστής της λίστας με τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, το μεγαλείο του ναού της Αρτέμιδος υπερβαίνει κάθε άλλο από τα υπόλοιπα μνημεία.

"Έχω δει τους μεγαλοπρεπείς Κρεμαστούς κήπους της Βαβυλώνας, το Άγαλμα του Ολυμπίου Διός, τον Κολοσσό της Ρόδου και τις Πυραμίδες της Αιγύπτου, όπως ακόμα και το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού, αλλά όταν βλέπω τον ναό της Αρτέμιδος που αγγίζει τον ουρανό τα υπόλοιπα μνημεία χάνουν την λαμπρότητά τους. Εκτός από τον Όλυμπο, ο ήλιος δεν φάνηκε πουθενά αλλού τόσο μεγαλοπρεπής όσο εδώ". - βλ. Αντίπατρος, Ελληνική μυθολογία, (IX, 58)

Ο Στράβων αναφέρει ότι, το 356 π.Χ., τον ναό πυρπόλησε ο άγνωστος κατά τα άλλα Ηρόστρατος από την Έφεσο, για να απαθανατιστεί, όπως είπε, το όνομα του. Μόνο με τη βοήθεια άλλων πόλεων οι Εφέσιοι άρχισαν να χτίζουν έναν νέο ναό.

Η Εφέσια Άρτεμις: Χαρακτικό του 18ου αιώνα ενός ρωμαϊκού γλυπτού, αντιγράφου από ελληνικό πρωτότυπο

Το 1994 ο John Romer στην τηλεοπτική σειρά του «Seven Wonders» ισχυρίστηκε ότι ο ναός της Αρτέμιδος καταστράφηκε από τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο και αργότερα ο ιστορικός Charles Freeman συνέχιζε να υποστηρίζει τη συγκεκριμένη θεωρία.[5] Ωστόσο η συγκεκριμένη θεωρία βασίζεται σε μία παρανόηση μεταξύ του Ιωάννη του Ευαγγελιστή και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, παρανόηση που ανάγεται ήδη από τον 5ο αιώνα μ.χ. Στα απόκρυφα βιβλία «Οι πράξεις του Ιωάννη»[6] και «Η Ιστορία του Ιωάννη,υιού του Ζεβεδαίου, ο Απόστολος και Ευαγγελιστής» (Wright, p. 46) [7] επισημαίνεται μία υποτιθέμενη καταστροφή του Αρτεμισίου από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, πράγμα που όμως αντικρούεται από το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα κείμενα ανάγονται στον 3ο αιώνα μ.χ, και πιθανότατα αντλούν την έμπνευση τους από την καταστροφή του Ναού, από τους Γότθους του 3ου αιώνα. [8]

Αυτή η παρανόηση στα μέσα περίπου του 5ου αιώνα μ.χ. θα λάβει ιδιαίτερα μεγάλες διαστάσεις, καθώς ο Πρόκλος της Κωνσταντινουπόλεως θα γράψει στο έργο του Orationes ac Homiliae (LXV, col. 832)[9] "(Johannes) In Epheso, artem Midae nudavit" δηλαδή ότι στην Έφεσο, ο Ιωάννης, κατέστρεψε την τέχνη του Μίδα. Η τέχνη του Μίδα εκλαμβάνεται ως ο ναός της Αρτέμιδος, αλλά ένα τέτοιο συμπέρασμα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως αυθαίρετο. Το συγκεκριμένο κείμενο αποτελεί την μοναδική πηγή για την συγκεκριμένη υποτιθέμενη καταστροφή του Ναού από τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο και το γεγονός ότι ο ποιητής Παυλίνος Νόλης σε ποίημα του στις αρχές του 5ου αιώνα μ.χ. έγραψε ότι η Διάνα (η Άρτεμις δηλαδή) έχει εκδιωχθεί εδώ και καιρό από τον ναό της, από τον Ιωάννη[10], εννοώντας τον Ευαγγελιστή[11], δείχνει την αντίφαση ανάμεσα στις πηγές. Η συγκεκριμένη αντίφαση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ίδιος ο Παυλίνος δεν γνώριζε ακόμα την εκδοχή του Πρόκλου, ότι δηλαδή ο Ναός είχε καταστραφεί από τον Χρυσόστομο (εάν με το δώρο του Μίδα εννοούνταν κάτι τέτοιο), αλλά μόνο τα απόκρυφα γραπτά, κάτι που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι μάλλον ο ίδιος ο Πρόκλος, στο πνεύμα της θρησκευτικής θριαμβολογίας της εποχής, παρανόησε και μετέφερε τα υποτιθέμενα κατορθώματα του Ιωάννη του Ευαγγελιστή στον σύγχρονό του (και τουλάχιστον 30 χρόνια νεκρό) Ιωάννη Χρυσόστομο[12].

Τοποθέτηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Έφεσος βρίσκεται 50 χιλιόμετρα νοτίως της Σμύρνης. Ο Αντίπατρος το διάλεξε όπως και τα άλλα θαύματα του αρχαίου κόσμου γιατί ήταν μέρος του μεγαλείου των Αρχαίων Ελλήνων και της Ελληνιστικής περιόδου, αλλά και κομμάτι της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Διόδωρος Σικελιώτης, Γ΄, 53-55
  2. Στράβων XIV , I, 3-4 “Και Σμύρνα εκαλείτο η Έφεσος” “Σμύρνα δ' ην Αμαζών η κατασχούσα την Έφεσον, αφ' ης τ' ούνομα και τοις ανθρώποις και τη πόλει”
  3. Καλλίμαχος, ύμνος εις Άρτεμιν, στ. 237-259
  4. «το δε ιερόν το εν Διδύμοις» [στην Μικρά Ασία] «του Απόλλωνος και το Μαντείον εστίν αρχαιότερον ή κατά την Ιώνων εσοίκησιν πολλώ δε πρεσβυτέρα έτι ή κατά Ίωνας τα ες την Άρτεμιν την Εφεσίαν εστίν» /…/ «ου μην υπό Αμαζόνων γε ιδρύθη, Κόρησος δε αυτόχθων και Έφεσος –Καΰστρου δε του ποταμού τον Έφεσον παίδα είναι νομίζουσιν- ούτοι το ιερόν εισίν οι ιδρυσάμενοι» Παυσανίας, Αχαϊκά, 2, 6-7
  5. Spry-Leverton, Peter (2000-06-27), The Seven Wonders of the World, http://www.imdb.com/title/tt0375054/, ανακτήθηκε στις 2017-03-02 
  6. «The Acts of John». www.gnosis.org. http://www.gnosis.org/library/actjohn.htm. Ανακτήθηκε στις 2017-03-02. 
  7. W.Wright. «Apocryphal Acts of the Apostles (1871) Volume 2. pp.3-60.  The History of John, the son of Zebedee, the Apostle and Evangelist». www.tertullian.org. http://www.tertullian.org/fathers/apocryphal_acts_02_john_history.htm. Ανακτήθηκε στις 2017-03-02. 
  8. «Jordanes - Latin & English - First half». www.harbornet.com. http://www.harbornet.com/folks/theedrich/Goths/Goths1.htm#X20. Ανακτήθηκε στις 2017-03-02. 
  9. «Orationes ac Homiliae». http://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/103_migne_gm/0412-0487,_Proclus,_Orationes_ac_Homiliae_(MPG_65_0679_0850),_GM.pdf. 
  10. Budin, Stephanie Lynn (2015-06-26). Artemis. Routledge. ISBN 9781317448884. https://books.google.gr/books?id=yL0BCgAAQBAJ&pg=PA161&dq=paulinus+nola+Diana&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwis976D5bfSAhVCbhQKHfIMBhkQ6AEIIjAB#v=onepage&q=paulinus%20nola%20Diana&f=false. 
  11. «Temple of Artemis». penelope.uchicago.edu. http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/greece/paganism/artemis.html. Ανακτήθηκε στις 2017-03-02. 
  12. Αυγερινόπουλος, Σπύρος (2017-02-25). «Κατέστρεψε στ’αλήθεια τον Ναό της Αρτέμιδος ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ;». ELLINIKA HOAXES. http://ellinikahoaxes.gr/2017/02/25/ephesos-katastrofi-tou-naou-apo-ton-chrisostomo-mythos/. Ανακτήθηκε στις 2017-03-02. 

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα