Μεφαιναμικό οξύ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μεφαιναμικό οξύ
Mefenamic acid2DACS.svg
Mefenamic acid3Dan.gif
Ονομασία IUPAC
2-(2,3-dimethylphenyl)aminobenzoic acid
Κλινικά δεδομένα
Εμπορικές ονομασίεςPonstel, Ponstan, άλλες
AHFS/Drugs.commonograph
MedlinePlusa681028
Κατηγορία ασφαλείας κύησης
  • AU: C
  • US: C (Δεν έχει αποκλειστεί ο κίνδυνος)
Οδοί
χορήγησης
Από το στόμα, υπόθετο
Κυκλοφορία
Κυκλοφορία
Φαρμακοκινητική
Βιοδιαθεσιμότητα90%
Πρωτεϊνική σύνδεση>90%
ΜεταβολισμόςΉπαρ (CYP2C9)
Βιολογικός χρόνος ημιζωής2 ώρες
ΑπέκκρισηΟύρα (52–67%), κόπρανα (20–25%)
Κωδικοί
Αριθμός CAS61-68-7 YesY
Κωδικός ATCM01AG01
PubChemCID 4044
IUPHAR/BPS2593
DrugBankDB00784 YesY
ChemSpider3904 YesY
UNII367589PJ2C YesY
KEGGD00151 YesY
ChEBICHEBI:6717 YesY
ChEMBLCHEMBL686 YesY
Χημικά στοιχεία
Χημικός τύποςC15H15NO2
Μοριακή μάζα241,29 g·mol−1
  (verify)

Το μεφαιναμικό οξύ είναι μέλος της κατηγορίας παραγώγων ανθρανιλικού οξέος (ή φεναμικού οξέος) των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ήπιου έως μέτριου πόνου.[1][2] Το όνομά του προέρχεται από τη συστηματική του ονομασία, δι με θυλ φαιν υλ αμ ινοβενζο ϊκό οξύ.

Εφευρέθηκε και κυκλοφόρησε στην αγορά από την Parke-Davis τη δεκαετία του 1960. Έγινε γενόσημο στη δεκαετία του 1980 και είναι διαθέσιμο σε όλο τον κόσμο με πολλές επωνυμίες όπως η Meftal ή Ponstan.[3] Δεν χρησιμοποιείται ευρέως στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω των παρενεργειών του και του υψηλού κόστους του σε σύγκριση με άλλα ΜΣΑΦ.[4][5]:334

Ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεφαιναμικό οξύ χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του πόνου και της φλεγμονής στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και την οστεοαρθρίτιδα, τον μετεγχειρητικό πόνο, τον οξύ πόνο σε μυϊκούς πόνους και πόνους στην πλάτη, τον πονόδοντο και εμμηνορροϊκό πόνο, καθώς και στη μηνορραγία.[6][7][8]

Υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση του μεφαιναμικού οξέος ως προφύλαξη από την περιεμμηνορροϊκή ημικρανία, με τη θεραπεία να ξεκινά δύο ημέρες πριν από την έναρξη της περιόδου ή μία ημέρα πριν από την αναμενόμενη έναρξη της κεφαλαλγίας και να συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως.[2]

Το μεφαιναμικό οξύ συνιστάται να λαμβάνεται με τροφή.[9]

Αντενδείξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεφαιναμικό οξύ αντενδείκνυται σε άτομα που έχουν παρουσιάσει αντιδράσεις υπερευαισθησίας όπως κνίδωση και άσθμα σε αυτό το φάρμακο ή σε άλλα ΜΣΑΦ (π.χ. ασπιρίνη), άτομα με πεπτικά έλκη ή χρόνια φλεγμονή του γαστρεντερικού σωλήνα, άτομα με νεφρική ή ηπατική νόσο ή καρδιακή ανεπάρκεια, μετά από χειρουργική επέμβαση παράκαμψης στεφανιαίας αρτηρίας και κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.[7][10]

Παρενέργειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γνωστές ήπιες παρενέργειες του μεφαιναμικού οξέος περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, νευρικότητα και έμετο. Πιθανώς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν διάρροια, πεπτικά έλκη, αιματέμεση (έμετος αίματος), διάτρηση του γαστρεντερικού συστήματος, δερματικές αντιδράσεις (εξανθήματα, κνησμός, οίδημα, σε σπάνιες περιπτώσεις τοξική επιδερμική νεκρόλυση) και σπάνια διαταραχές των κυττάρων του αίματος όπως ακοκκιοκυττάρωση.[5]:334[7] Έχει συσχετιστεί με οξεία ηπατική βλάβη.[4]

Το 2008 η ετικέτα στις ΗΠΑ ενημερώθηκε με μια προειδοποίηση σχετικά με τον κίνδυνο πρόωρης σύγκλεισης του αρτηριακού πόρου κατά την εγκυμοσύνη.[11]

Τον Οκτώβριο του 2020, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ζήτησε την ενημέρωση της ετικέτας του φαρμάκου για όλα τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, ώστε να περιγράφεται ο κίνδυνος νεφρικών προβλημάτων σε αγέννητα μωρά που έχουν ως αποτέλεσμα χαμηλό αμνιακό υγρό.[12][13] Συνιστούν την αποφυγή των ΜΣΑΦ σε έγκυες γυναίκες στην 20ή εβδομάδα ή αργότερα.[12][13]

Υπερβολική δόση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα συμπτώματα της υπερδοσολογίας περιλαμβάνουν νεφρική ανεπάρκεια, γαστρεντερικά προβλήματα, αιμορραγία, εξανθήματα, σύγχυση, παραισθήσεις, ίλιγγο, επιληπτικές κρίσεις και απώλεια συνείδησης. Αντιμετωπίζεται με πρόκληση εμέτου, πλύση στομάχου, ενεργό άνθρακα από οστά και έλεγχο ηλεκτρολυτών και ζωτικών λειτουργιών.[7]

Αλληλεπιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι αλληλεπιδράσεις είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιες με εκείνες άλλων ΜΣΑΦ. Το μεφαιναμικό οξύ ενισχύει τον μηχανισμό κατά της πήξης του αίματος της ασπιρίνης. Αυξάνει την αντιπηκτική δράση της βαρφαρίνης και της ασενοκουμαρόλης επειδή τις εκτοπίζει τις πρωτεΐνες του πλάσματος στις οποίες είναι συνδεδεμένες και αυξάνει τις συγκεντρώσεις τους στην κυκλοφορία του αίματος. Αυξάνει τον κίνδυνο γαστρεντερικού έλκους που σχετίζεται με κορτικοστεροειδή και εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης. Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ανεπιθύμητες ενέργειες από τη μεθοτρεξάτη και το λίθιο μειώνοντας την απέκκρισή τους μέσω των νεφρών. Μπορεί να αυξήσει τη νεφρική τοξικότητα της κυκλοσπορίνης και του τακρόλιμους. Ο συνδυασμός με αντιυπερτασικά φάρμακα όπως οι αναστολείς ΜΕΑ, οι σαρτάνες και τα διουρητικά μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητά τους καθώς και να αυξήσει τον κίνδυνο νεφρικής τοξικότητας.[7][8]

Φαρμακολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μηχανισμός δράσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όπως και άλλα μέλη της κατηγορίας παραγώγων ανθρανιλικού οξέος (ή φεναμικού οξέος) των ΜΣΑΦ, αναστέλλει και τις δύο ισομορφές του ενζύμου κυκλοοξυγενάση (COX-1 και COX-2). Αυτό αποτρέπει τον σχηματισμό προσταγλανδινών,[4][14] που παίζουν ρόλο στην ευαισθησία στον πόνο, στη φλεγμονή και στον πυρετό, αλλά και στην αιμόσταση, τη νεφρική λειτουργία, τη διατήρηση της εγκυμοσύνης και την προστασία του γαστρικού βλεννογόνου.[15]

Φαρμακοκινητική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεφαιναμικό οξύ (πάνω) και οι 3'-υδροξυμεθυλ- και 3'-καρβοξυ-μεταβολίτες του (μέση και κάτω, αντίστοιχα). Οι ομάδες καρβοξυλίου κάτω δεξιά σε κάθε ουσία μπορούν να γλυκουρονιδωθούν.

Το μεφαιναμικό οξύ απορροφάται ταχέως από το έντερο και φθάνει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις του στο πλάσμα του αίματος μετά από μία έως τέσσερις ώρες. Όταν βρίσκεται στην κυκλοφορία του αίματος, πάνω από το 90% της ουσίας συνδέεται με τις πρωτεΐνες του πλάσματος. Πιθανότατα διασχίζει τον πλακούντα και βρίσκεται στο μητρικό γάλα σε μικρές ποσότητες.[7][10]

Μεταβολίζεται από το ηπατικό ένζυμο CYP2C9 στο μόνο ασθενώς ενεργό 3'-υδροξυμεθυλομεφαιναμικό οξύ. Το 3'-καρβοξυμεφεναμικό οξύ έχει επίσης ταυτοποιηθεί ως μεταβολίτης, καθώς και καρβοξυγλυκουρονίδια και των τριών ουσιών. Το μεφαιναμικό οξύ και οι μεταβολίτες του απεκκρίνονται μέσω των ούρων (52–67%) και των κοπράνων (20–25% ή λιγότερο από 20%). Η μητρική ουσία έχει βιολογικό χρόνο ημιζωής δύο ωρών. Ο χρόνος ημιζωής των μεταβολιτών του μπορεί να είναι μεγαλύτερος.[7][8][10]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιστήμονες με επικεφαλής τον Κλοντ Γουίντερ από την Parke-Davis επινόησαν το μεφαιναμικό οξύ το 1961, μαζί με άλλα μέλη της κατηγορίας των παραγώγων του ανθρανιλικού οξέος, το φλουφαιναμικό οξύ το 1963 και το μεκλοφαιναμικό νάτριο το 1964.[16]:718 Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ΗΠΑ 3,138,636 για το φάρμακο εκδόθηκε το 1964.[17]:918–919

Εγκρίθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1963 ως Ponstan, στη Δυτική Γερμανία το 1964 ως Ponalar και στη Γαλλία ως Ponstyl και στις ΗΠΑ το 1967 ως Ponstel.[4]:918–919

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. FDA Ponstel Label Updated February 19, 2008
  2. 2,0 2,1 «Acute treatment and prevention of menstrually related migraine headache: evidence-based review». Neurology 70 (17): 1555–63. April 2008. doi:10.1212/01.wnl.0000310638.54698.36. PMID 18427072. 
  3. Drugs.com drugs.com international listings for mefenamic acid Page accessed July 3, 2015
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 NIH LiverTox Database Mefenamic Acid Last updated June 23, 2015. Page accessed November 28, 2019
  5. 5,0 5,1 Jeffrey K. Aronson. Meyler's Side Effects of Analgesics and Anti-inflammatory Drugs. Elsevier, 2009 (ISBN 9780080932941)
  6. (στα αγγλικά) Digital Medicines Information Suite. doi:10.18578/bnf.855907230. https://about.medicinescomplete.com/. Ανακτήθηκε στις 2020-04-18. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Austria-Codex (στα Γερμανικά). Vienna: Österreichischer Apothekerverlag. 2020. 
  8. 8,0 8,1 8,2 «mediQ: Mefenaminsäure». Ανακτήθηκε στις 23 Ιουλίου 2020. 
  9. «Side effects for Mefenamic Acid». Medline Plus. National Institutes of Health. 
  10. 10,0 10,1 10,2 Mefenamic Acid monograph. Accessed 2020-07-22.
  11. FDA March 2008 FDA advisory
  12. 12,0 12,1 «FDA Warns that Using a Type of Pain and Fever Medication in Second Half of Pregnancy Could Lead to Complications». U.S. Food and Drug Administration (FDA). 15 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2020.  Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  13. 13,0 13,1 «NSAIDs may cause rare kidney problems in unborn babies». U.S. Food and Drug Administration. 21 Ιουλίου 2017. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2020.  Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  14. «Differential sensitivity and mechanism of inhibition of COX-2 oxygenation of arachidonic acid and 2-arachidonoylglycerol by ibuprofen and mefenamic acid». Biochemistry 48 (31): 7353–5. August 2009. doi:10.1021/bi900999z. PMID 19603831. 
  15. Mutschler, Ernst. Arzneimittelwirkungen. Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft Stuttgart. σελίδες 205–206, 444. ISBN 978-3-8047-2898-1. 
  16. Whitehouse M. Drugs to Treat Inflammation: A Historical Overview. pp 707-729 in Frontiers in Medicinal Chemistry, Volume 4. Eds Rahman A, et al. Bentham Science Publishers, 2009 (ISBN 9781608052073)
  17. US Patent 3,138,636