Μετάβαση στο περιεχόμενο

Λουκρητία Βοργία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
 Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγές χρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναι επαληθεύσιμο.
Το πρότυπο τοποθετήθηκε χωρίς ημερομηνία. Για τη σημερινή ημερομηνία χρησιμοποιήστε: {{χωρίς παραπομπές|10|09|2026}}
Λουκρητία Βοργία
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα		Lucrezia di Borgia (Ιταλικά)
Γέννηση18  Απριλίου 1480
Σουμπιάκο
Θάνατος24  Ιουνίου 1519
Φερράρα
Αιτία θανάτουτοκετός
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςCorpus Domini Monastery, Tomb of Lucrezia Borgia and Alfonso I d'Este και Sala del Coro
Χώρα πολιτογράφησηςΠαπικά Κράτη
ΘρησκείαΚαθολική Εκκλησία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςκαταλανικά
Ιταλικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητασύζυγος ηγεμόνα
ηγεμόνας
Οικογένεια
ΣύζυγοςΑλφόνσος Α΄ των Έστε (1502–1519), Αλφόνσος της Αραγωνίας (1498–1500)
Τζοβάννι Σφόρτσα (1493–1497)
ΤέκναΗρακλής Β΄ των Έστε, Ροδρίγο του Αραγόν, Ιππόλυτος Β΄ των Έστε, Φραγκίσκος των Έστε, Ισαβέλλα Μαρία των Έστε, Αλέξανδρος των Έστε, Ελεονώρα των Έστε, Τζιοβάννι Βοργίας (το βρέφος της Ρώμης)
Αλέξανδρος των Έστε
ΓονείςΠάπας Αλέξανδρος ΣΤ΄ και Βανότσα ντέι Κατανέι
ΑδέλφιαPier Luigi de Borgia, Καίσαρας Βοργίας, Ιωάννης Βοργίας
Γοδεφρείδος Βοργίας
ΟικογένειαΟίκος των Βοργία
Υπογραφή
Θυρεός
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα
«Πορτραίτο μιας γυναίκας» του Μπαρτολομέο Βενέτο. Παραδοσιακά θεωρείται ότι είναι της Λουκρητίας Βοργία.
Πορτρέτο της Λουκρητίας Βοργία, αγνώστου καλλιτέχνη

Η Λουκρητία Βοργία (18 Απριλίου 1480 – 24 Ιουνίου 1519) ήταν δούκισσα της Φερράρας, πασίγνωστη για την ομορφιά της, τους σκανδαλώδεις έρωτές της αλλά και για τα εγκλήματα στα οποία φέρεται να είχε αναμειχθεί. Ήταν η φυσική κόρη του Ροδερίγου Βοργία, του μετέπειτα πάπα Αλέξανδρου ΣΤ΄ και της Βανότσα Κατανέι και συνεπώς αδελφή των Καίσαρα Βοργία, Ιωάννη Βοργία και Τζόφρε ή Γοδεφρείδου Βοργία.

Γενικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Λουκρητία Βοργία γεννήθηκε στο Σουμπιάκο, στα περίχωρα της Ρώμης στις 18 Απριλίου του 1480 και πέθανε στη Φεράρα στις 24 Ιουνίου του 1519. Τα νεανικά της χρόνια τα πέρασε στην αυλή των Βοργιών ονομαστή για τις ραδιουργίες και τα εγκλήματά της. Η ίδια διέθετε εξαιρετική ομορφιά και πολλές χάρες, ενώ ο ήπιος χαρακτήρας και η ιδιαίτερη ευφυΐα της τη βοήθησαν στο ρόλο τον οποίο ίσως ασυναίσθητα να διαδραμάτισε. Οι αλλεπάλληλοι γάμοι της μάλλον υπήρξαν σκόπιμοι προκειμένου να ικανοποιήσουν τη φιλοδοξία του πατέρα της και την αύξηση της δύναμης του αδελφού της.

Γάμοι και πάθη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε πολύ νεαρή ηλικία αρραβωνιάστηκε διαδοχικά δύο Ισπανούς ευγενείς, τον Δον Χερουβίν ντε Σεντέλλος και τον Γασπάρντο ντε Προσίντα. Όταν όμως ο πατέρας εξελέγη Πάπας προκειμένου να εξυπηρετήσει τις πολιτικές του βλέψεις, διέλυσε τους αρραβώνες της Λουκρητίας και την πάντρεψε με τον Τζιοβάνι Σφόρτσα, νόθο γιο του Αλέξανδρου Σφόρτσα, κόμη του Μιλάνου.

Αργότερα, όταν ο αδελφός της αντελήφθη ότι αδυνατούσε να προσπορίσει οικονομικά οφέλη από τον γάμο της αδελφής του αποπειράθηκε να δολοφονήσει το γαμπρό του μέσα στη κρεβατοκάμαρα της αδελφής του.
Οι χρονικογράφοι της εποχής εκείνης του Πέζαρο αφηγούνται την απόπειρα εκείνη, που διέφυγε τελικά ο Ιωάννης Σφόρτσα ως εξής: (σε ελεύθερη μετάφραση)

«Ένα βράδυ ο Τζακουΐνο, θαλαμηπόλος του Ιωάννη Σφόρτσα βρισκόταν στον κοιτώνα της Λουκρητίας όταν μπήκε σ΄ αυτό ο αδελφός της Καίσαρ. Πριν όμως μπει, η Λουκρητία διέταξε αυτόν να κρυφτεί πίσω από ένα ανάκλιντρο. Μπαίνοντας ο αδελφός της, της ανακοίνωσε ότι έδωσε εντολή να σκοτώσουν τον σύζυγό της. Έτσι μόλις στη συνέχεια έφυγε ο Κάισαρ Βοργίας η Λουκρητία έστειλε τον αυτήκοο μάρτυρα θαλαμηπόλο να ειδοποιήσει τον Ιωάννη Σφόρτσα. Τότε αυτός ιππεύοντας ένα άλογο έφθασε στο Πέζαρο μετά από 24 ώρες όπου φθάνοντας το άλογο έπεσε νεκρό από τον συνεχή καλπασμό».

Μετά από αυτόν τον έντεχνο χωρισμό ο πατέρας της, ο Πάπας, ακύρωσε τον γάμο της κόρης του με τον Σφόρτσα, μετά τον οποίο η Λουκρητία κατέφυγε σε Μοναστήρι καλογραιών του Αγίου Σίξτου.

Τον Ιούλιο του 1498 η Λουκρητία παντρεύεται, πάλι για πολιτικούς σκοπούς, τον Αλφόνσο ντι Μπιντέλια, νόθο γιο του Βασιλέως της Νάπολης Αλφόνσου Β΄ της Αραγωνίας. Και αυτός ο γάμος υπήρξε ατυχής. Τότε, οι Βοργίες ανέλαβαν την ιδέα να καθυποτάξουν το Βασίλειο της Νάπολης συμμαχώντας με τον Βασιλέα της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΒ΄. Έτσι την επομένη της εορτής του ιωβηλαίου του 1500 που γιόρταζε όλη μαζί η οικογένεια του Ποντίφικα, ο Αλφόνσος δέχθηκε επίθεση από τέσσερις προσωπιδοφόρους κοντά στην εκκλησία του Αγίου Πέτρου όπου τραυματίσθηκε σοβαρά δεχόμενος τις φροντίδες που έσπευσε να του παράσχει η σύζυγός του Λουκρητία, επί 34 συνεχείς ημέρες, ενώ ο Πάπας διέθεσε 14 άνδρες για τη φρούρησή του. Όταν τη περίοδο εκείνη ο Καίσαρας Βοργίας πήγε να επισκεφθεί τον ημιθανή τραυματία φέρεται να δήλωσε «ό,τι δεν γίνεται στο γεύμα, μπορεί να γίνει στο δείπνο». Έτσι στις 18 Αυγούστου του 1500 αφού εισήλθε στη κρεβατοκάμαρα του γαμπρού του και απομάκρυνε την αδελφή του, στραγγάλισε τον Αλφόνσο με τη βοήθεια του σωματοφύλακά του, Μικελόττο.

Αιμομιξία;

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τον θάνατο του δεύτερου συζύγου της η Λουκρητία κατέφυγε στο πύργο του Νέππι. Τότε ξέσπασε το σκάνδαλο για αιμομικτικές σχέσεις που μπορεί να είχε με τον πατέρα της και τον αδελφό της. Αφορμή αυτού ήταν το γεγονός ότι το 1498 η Λουκρητία είχε γεννήσει κατά τον 2ο γάμο ένα βρέφος άρρεν. Το 1501 φέρεται και με δεύτερο βρέφος με το όνομα Τζοβάνι (Ιωάννη) το οποίο και ανέτρεφε και για το οποίο ο Πάπας εξέδωσε δύο αναγνωριστικές βούλες που φυλάσσονταν στα αρχεία της Μόντενα. Στη μεν μία εξ αυτών ο Πάπας αναγνώριζε το βρέφος ως τέκνο του Καίσαρα Βοργία, στη δε άλλη ως τέκνο δικό του. Η διπλή αυτή αναγνώριση της πατρότητας του παιδιού ενισχύει παρά συσκοτίζει ακόμη περισσότερο τις κατηγορίες των χρονικογράφων της εποχής για τις πιθανές αισχρές και οργιώδεις σχέσεις πατέρα, αδελφού και κόρης. Βέβαια σ΄ αυτό το σημείο έδωσε λαβή να υποστηρίζεται και η ενεργή συμμετοχή της Λουκρητίας σε όλες τις οργιώδεις εορτές που συνήθιζε ο Πάπας στα ποντιφικά ανάκτορα.

Τρίτος γάμος - ανάταση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1501, ένα χρόνο μετά τη δολοφονία του 2ου συζύγου της η Λουκρητία παντρεύεται τον Αλφόνσο της Έστης, Δούκα της Φερράρας, τον οποίο και ακολούθησε στη Φεράρα. Εκεί η Λουκριτία δημιούργησε περί αυτής σπουδαίο κύκλο ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Μπέμπο, ο οποίος χάρη στη Λουκρητία έγινε καρδινάλιος, και ο Αριόστο ο οποίος εξύμνησε τις αρετές της Λουκρητίας σε ένα οκτάστιχο που αναφέρεται στο έργο του «Μαινόμενος Ρολάνδος». Έτσι μέσα σ΄ ένα τέτοιο κύκλο και σ΄ ένα πλήθος τίτλων από τους γάμους της συνέχισε να ζει η Λουκρητία στην ίδια πόλη μέχρι τον θάνατό της το 1519. Σημαντικότεροι των τίτλων που έφερε ήταν Πριγκίπισσα του Σαλέρνο, Δούκισσα της Μόντενα, του Ρέτζιο και της Φερράρας, Δούκισσα της Βισκεγλίας και Λαίδη του Πέζαρο και της Γραδάρας. Σημειώνεται ότι τότε οι κληρονομικοί τίτλοι φέρονταν κατά σειρά από τον νεότερο προς τον αρχαιότερο αποκτηθέντα και όχι κατά την σύγχρονη αξιωματική σειρά από ανώτερο προς κατώτερο.

Κριτικές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σύγχρονοι της Λουκρητίας χρονικογράφοι της απέδωσαν πλήθος κατηγοριών. Αντίθετα οι νεότεροι ιστοριοδίφες εξετάζοντας τα πολιτικά πάθη και τις θρησκευτικές έριδες της εποχής εκείνης στέκονται απέναντι από το πρόσωπό της με περισσότερο ίσως σεβασμό. Συγκεκριμένα ο Γρηγορόβιος καίτοι αναγνωρίζει τη Λουκρητία ως φιλήδονη γενικά, δεν δέχεται να είχε εγκληματική φύση, θεωρώντας πως όλα αυτά είναι κατηγορίες των εχθρών των Βοργιών. Βέβαια υπήρξαν και συγγραφείς που προσπάθησαν να την εξαγνίσουν από κάθε κατηγορία.

Κατά την ασφαλέστερη κρίση η Λουκρητία δεν ήταν τύπος ανήθικου ανθρώπου (immorale), αλλά μάλλον εξωηθική (amorale) που όμως μπορούσε να διακρίνει τα όρια μεταξύ της ηθικής και της ανηθικότητας. Όπως σημειώνει ο Γκέμπχαρτ (Gebhart).

«Όλα της ήταν φευγαλέα, ακαθόριστα, αμφίρροπα, άτολμα, τόσο στο πνεύμα όσο και στην έκφρασή της και προπάντων ο χαρακτήρας της. Κατέστη κοντά στον πατέρα της και τους φιλόδοξους αδελφούς της "ευμάλακτος κηρός", "χαρίεσσα σκλάβα", που όμως η εκπαίδευσή της δεν μόρφωσε την αιδώ, ούτε τον λεπτοφυή γυναικείο αυτοσεβασμό.
Έτσι ως γλυκύτατη γυνή προετοιμάστηκε να δεχτεί χωρίς αντιστάσεις τις σκανδαλωδέστερες περιπέτειες του Οίκου των Βοργίων τις οποίες κάποια ψυχική αναισθησία τις καθιστούσε λιγότερο οδυνηρές για την ίδια. Συνήθισε στο πόνο, (συνεχίζει ο Γκέμπχαρτ) όπως συνήθισε τα παράξενα θεάματα της παπικής αυλής».

Σε κάποια δε επιστολή της, λίγο πριν πεθάνει, προς τον Πάπα Λέοντα Ι΄ διαφαίνεται το παράπονο μιας πικραμένης ύπαρξης στην οποία το παρελθόν, της είχε αφήσει μάλλον μελαγχολικές παρά φρικιαστικές αναμνήσεις.

Η Λουκρητία στην τέχνη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκφράσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις δημώδεις ελληνικές εκφράσεις με το πλήρες όνομα Λουκρητία Βοργία αποδίδεται συνηθέστερα ως χαρακτηρισμός ατόμου ραδιούργου, γυναίκα ή άνδρα. Στον ελληνικό κινηματογράφο η έκφραση αυτή έχει αναφερθεί σε κωμωδίες από τον Γιάννη Γκιωνάκη, τη Γεωργία Βασιλειάδου, τον Μίμη Φωτόπουλο κ.ά.

Οικογένεια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παντρεύτηκε πρώτα το 1493 τον κοντοτιέρο Τζοβάνι Σφόρτσα, κύριο τού Πέζαρο και της Γράνταρα. Ο γάμος ακυρώθηκε το 1497.

Το 1498 η Λουκρητία έκανε δεύτερο γάμο με τον Αλφόνσο του Αραγόν από τον Οίκο Τραστάμαρα-Νάπολης και είχε τέκνο:

Ο Αλφόνσος απεβίωσε το 1500 και η Λουκρητία έκανε το 1502 τρίτο γάμο, με τον Αλφόνσο Α΄ των Έστε δούκα της Φερράρα και απέκτησε τέκνα:

Στη λαϊκή κουλτούρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λογοτεχνία και όπερα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θέατρο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κινηματογράφος και τηλεόραση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Αφίσα της γερμανικής ταινίας Λουκρητία Βοργία (1922)
  • Η βωβή γερμανική ιστορική ταινία Λουκρητία Βοργία (Lucrezia Borgia, 1922) βασίζεται στην ιστορία της Λουκρητίας,[5] την οποία ενσαρκώνει η Αυστριακή Λιάνε Χάιντ. [6]
  • Η Λουκρητία (Εστέλ Τέιλορ) και ο Καίσαρ Βοργίας (Γουόρνερ Όλανντ) είναι οι βασικοί κακοί στην αμερικανική βωβή ταινία Δον Ζουάν (Don Juan, 1926) του Άλαν Κρόσλαντ, με πρωταγωνιστή τον Τζον Μπάριμορ. [7]
  • Η Λουκρητία είναι το θέμα της γαλλικής ταινίας Λουκρητία Βοργία (Lucrèce Borgia, 1935) του Αμπέλ Γκανς [8] και μίας ακόμη ομότιτλης γαλλικής ταινίας του 1953 από τον Κριστιάν Ζακ με πρωταγωνίστρια τη Μαρτίν Κάρολ.
  • Η Λουκρητία είναι το κεντρικό πρόσωπο της αμερικανικής ταινίας Bride of Vengeance (1949), στην οποία ενσαρκώνεται από την Πολέτ Γκοντάρ. [9] [10]
  • Στη γαλλική ταινία εποχής Ανήθικες ιστορίες (Contes immoraux, 1973) του Βαλέριαν Μπορόφτσικ τον ρόλο της Λουκρητίας ερμηνεύει η Φλοράνς Μπελαμί. [11]
  • Στη μίνι σειρά The Borgias (1981) του BBC, τη Λουκρητία ενσαρκώνει η Αν-Λουίζ Λαμπέρ. [12]

Βιντεοπαιχνίδια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Στο βιντεοπαιχνίδι Assassin's Creed: Brotherhood, η Λουκρητία έχει αιμομικτική σχέση με τον αδελφό της τον Καίσαρα. [13]

Κόμικς

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Στο κόμικς Avengers West Coast No. 98 (Σεπτέμβριος 1993) της Marvel Comics, ο δαίμονας Σάτανις ανέστησε τη Βοργία ως την υπερκακή Σιάνα. Ως φόρο τιμής στη φήμη της Λουκρητίας ότι δηλητηρίαζε τους εραστές της, η Σιάνα μπορούσε να δηλητηριάσει θανάσιμα ανθρώπους με τα νύχια της ή ένα φιλί. [14]

Μουσική

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Το αγγλικό ροκ συγκρότημα The Sisters of Mercy αναφέρει τη Λουκρητία στο σινγκλ του 1988 «Lucretia My Reflection», το οποίο κυκλοφόρησε ως το τρίτο και τελευταίο σινγκλ από το δεύτερο άλμπουμ τους, Floodland. [15] 
  • Το τραγούδι του Megadeth «Lucretia», το οποίο περιλαμβάνεται στο άλμπουμ τους Rust in Peace (1990), είναι εμπνευσμένο από τη Λουκρητία Βοργία. [16]

Δείτε επίσης

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Newson, Francesca (4 Φεβρουαρίου 2024). «Lucrezia Borgia: A Woman whose Reputation has been Maligned by History». Retrospect Journal (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2025.
  2. ↑ Bruner, James Dowden (1908). Studies in Victor Hugo's Dramatic Characters (στα Αγγλικά). Ginn. σελ. 130.
  3. ↑ Puzo, Mario (1 Σεπτεμβρίου 2002). The Family. Avon. ISBN 978-0-06-103242-4.
  4. ↑ Ξένιος, Νίκος (31 Ιουλίου 2015). «Λουκρητία Βοργία, στην Πειραιώς». bookpress.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2026.
  5. ↑ Klossner, Michael (2002). The Europe of 1500-1815 on Film and Television: A Worldwide Filmography of Over 2550 Works, 1895 Through 2000 (στα Αγγλικά). McFarland & Company. σελ. 230. ISBN 978-0-7864-1223-5.
  6. ↑ Soister, John T.· Battle, Pat Wilks (2002). Conrad Veidt on Screen: A Comprehensive Illustrated Filmography (στα Αγγλικά). McFarland. σελ. 88. ISBN 978-0-7864-1289-1.
  7. ↑ Don Juan στον κατάλογο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου.
  8. ↑ Keser, Robert (2 Ιουλίου 2001). «Behind the Brocade: Abel Gance's Lucrezia Borgia». Bright Lights Film Journal. Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2019.
  9. ↑ Crowther, Bosley (7 Απριλίου 1949). «THE SCREEN IN REVIEW; Paulette Goddard, Macdonald Carey Play Borgias in 'Bride of Vengeance,' at Paramount». The New York Times. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2018.
  10. ↑ Denton, C. S. (29 Ιουλίου 2016). Ruthless Rulers: The Real Lives of Europe's Most Infamous Tyrants. Arcturus Publishing. σελ. 473. ISBN 9781784285241.
  11. ↑ Immoral Tales (1974) - Walerian Borowczyk | Cast and Crew | AllMovie (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2026.
  12. ↑ Musel, Robert (7 Οκτωβρίου 1981). «'The Borgias' – new BBC TV series a study in harsh reality». United Press International. Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2019.
  13. ↑ «Cesare and Lucrezia Borgia ewwww (minor spoilers)». GameSpot. Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2019.
  14. ↑ «Cyana (Lucrezia Borgia, Lethal Legion)».
  15. ↑ «The Sisters Of Mercy – Floodland». Discogs. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2026.
  16. ↑ «Dave Mustaine-Answering fan's question about Lucretia». YouTube. 21 Δεκεμβρίου 2008.

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Perd. Gregorovius "Λουκρητία Βοργία" Στουτγάρδη 1873
  • Abbé Clement "Les Borgia" - Paris 1882
  • Ch. Yriarte "Cesar Borgia" - Paris 1889
  • Shubert-Soldern "Die Borgia und ihre Zeit" - Δρέσδη 1902
  • Giuseppe Portigliotti "I Borgia" - 1928.
  • "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Δρανδάκη" τομ.Ζ΄, σελ.546.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Λουκρητία_Βοργία&oldid=11809396"