Γολοντομόρ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ο Μεγάλος Λιμός της Ουκρανίας (1932-1933) ή Γολoντομόρ (ουκρανικά: Голодомор) υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες εθνικές καταστροφές στη σύγχρονη ιστορία της Ουκρανίας που συνοδεύτηκε από το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων. Ο λιμός επηρέασε και άλλες περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης, ωστόσο εκδηλώθηκε με μεγαλύτερη ένταση και περισσότερα θύματα στην Ουκρανία, και σε γειτονικές περιοχές της.

Οι αρχικές εκτιμήσεις για τον αριθμό θανάτων από ιστορικούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους είχαν μεγάλες αποκλείσεις. Σύμφωνα με τις μερικές εκτιμήσεις, μέχρι και 12 εκατομμύρια εθνικά Ουκρανοί πέθαιναν από τον λιμό. Μια κοινή δήλωση των Ηνωμένων Εθνών που υπογράφηκε από 25 χώρες το 2003 κάνει λόγο για 7-10 εκατομμύρια θανάτους.[1] Περαιτέρω έρευνες έχουν μειώσει τον εκτιμώμενο αριθμό θανάτων σε 3,3[2] με 7,5[3] εκατομμύρια. Σύμφωνα με ευρήματα του Δικαστηρίου Κιέβου του 2010, οι δημογραφικές απώλειες εξαιτίας του λιμού ανήλθαν σε 10 εκατομμύρια, με 3,9 άμεσους θανάτους από το λιμό και επιπλέον 6,1 εκατομμύρια ως έλλειμμα γεννήσεων.[4]

Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν πως ο λιμός της Ουκρανίας ήταν συνέπεια της οικονομικής πολιτικής που ακολούθησε η Σοβιετική Ένωση υπό την ηγεσία του Στάλιν και ειδικότερα του προγράμματος κολεκτιβοποίησης που εφαρμόστηκε. Χωρίς να έχει επίσημα αναγνωριστεί, συχνά σε κρατικά έγγραφα των ΗΠΑ αναφέρεται ως γενοκτονία[5][6] [7] [8] και υποστηρίζεται πως ήταν απόρροια πολιτικού σχεδίου[9][10]. Στις 28 Νοεμβρίου 2006, αναγνωρίστηκε επίσημα από το ουκρανικό κοινοβούλιο ως γενοκτονία και ορίστηκε ως ημέρα μνήμης η 25η Νοεμβρίου[11]. Αρκετές ακόμα χώρες έχουν επισήμως αναγνωρίσει το λιμό της Ουκρανίας ως γενοκτονία[12].

Αντίθετα υπάρχουν ακαδημαϊκοί που θεωρούν ότι δεν ήταν υποκινούμενη γενοκτονία.[13][14], ενώ υπάρχει αναφορά στις σκοπιμότητες και στην έντονη πολιτικοποίηση του θέματος που εκπορεύεται από τη σύγχρονη αντιπαλότητα της Δύσης με τη Ρωσία.

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η διετία 1932 - 1933 ονομάστηκε από τη Σοβιετική Ένωση ως "Αγροτική Μεταρρύθμιση". Το Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης, που τότε είχε το όνομα Πανενωσιακό Κομμουνιστικό Κόμμα (Μπολσεβίκων), σε συνεργασία με τη διοίκηση της Ουκρανικής ΣΣΔ, με το πρόσχημα της κολεκτιβοποίησης, διέταξε να κατασχεθούν πρώτα όλα τα σιτηρά προϊόντα από τους αγρούς και τις αποθήκες και στη συνέχεια όλα τα μη σιτηρά προϊόντα και τα ζώα. Επιπλέον, απαγορεύτηκε η μετακίνηση του αγροτικού πληθυσμού στις πόλεις.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1932 εφαρμόστηκε ο νόμος του Στάλιν σχετικά με τα 5 κότσαλα καλαμπόκι. Τιμωρούνταν με θάνατο όσοι έπαιρναν έστω και μια χούφτα καλαμπόκι. Με τον νόμο αυτό 6000 εκτελέστηκαν και εκατοντάδες φυλακίσθηκαν.[15]

Σε ό,τι αφορά τα θύματα του λιμού οι εκτιμήσεις αποκλίνουν πολύ. Με βάση κάποια στοιχεία, ήταν γύρω στα 7 εκατομμύρια[εκκρεμεί παραπομπή].

Μαρτυρίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

GolodomorKharkiv.jpg

Μια επιζήσασα του λιμού, η Nina Popovych, περιέγραψε τα γεγονότα:

«Ήταν τρομακτικά χρόνια. Οι μητέρες έκοβαν κομμάτια τα παιδιά τους, τα έριχναν σε κατσαρόλες να τα μαγειρέψουν και τα έτρωγαν. Η μητέρα μου πήγε σε ένα χωράφι, όπου υπήρχαν μερικά άλογα και έφερε πίσω το κεφάλι ενός αλόγου - άλλες πέντε γυναίκες έπεσαν πάνω του και άρχισαν να το δαγκώνουν. Ήταν φριχτό! Οι άνθρωποι πέθαιναν μέσα στον δρόμο, αν τους τρυπούσες, το αίμα τους ήταν σαν νερό. Θυμάμαι τα πάντα στο χωριό, όπως για παράδειγμα, τη στιγμή που έβγαλαν τους σταυρούς από τις εκκλησίες. Δύο μέλη της Κομσομόλ (Κομμουνιστικής Νεολαίας) έβγαλαν τους σταυρούς, τους έθαψαν δύο μέτρα κάτω από το έδαφος. Ηλικιωμένες γυναίκες πήγαιναν και φιλούσαν αυτό το κομμάτι γης. Μετά, γέμισαν την ξύλινη εκκλησία με άχυρα. Τη νύχτα, ποντίκια μπήκαν από τους τοίχους, αφήνοντας τρύπες, από τις οποίες οι γυναίκες γέμιζαν τους κουβάδες τους με άχυρο. Η Κομσομόλ πήρε τα άχυρα από την εκκλησία και μετά από αυτό ήταν άδεια. Πέθαναν τόσοι άνθρωποι στο χωριό, που αναγκάστηκαν να σταματήσουν να βάζουν σταυρούς στο νεκροταφείο. Το χειμώνα μια ηλικιωμένη πήρε έναν σταυρό από το νεκροταφείο για τον χρησιμοποιήσει για προσάναμμα στο σπίτι της, για να μην παγώσουν τα παιδιά της»[16].

Το πρόβλημα της αναγνώρισης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άρθρο για περισυλλογή σοδειάς στην ουκρανική σοσιαλιστική δημοκρατία το 1932

Ο λιμός του 1932 - 1933, . Η επίσημη αναφορά του λιμού έγινε για πρώτη φορά στις 25 Δεκεμβρίου του 1987, από τον Πρώτο Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚ Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Στσερμπίτσκι, ο οποίος απέδωσε την τραγωδία στην ξηρασία. Ένα χρόνο αργότερα, στην 19η σύνοδο του ΚΚ Σοβιετικής Ένωσης, και αφού είχε προηγηθεί η λεγόμενη "αποσταλινοποίηση", ο πολιτικός και διανοούμενος Μπόρις Ολέινικ δήλωσε: "Και αφού στη Δημοκρατία μας οι διώξεις ξεκίνησαν πολύ πριν το 1937, θα πρέπει να διαπιστώσουμε τα αίτια της πείνας του 1933, η οποία αφαίρεσε τις ζωές από εκατομμύρια Ουκρανούς. Να κατονομάσουμε εκείνους που ευθύνονται για την τραγωδία".

Οι υπαίτιοι βέβαια δεν κατονομάστηκαν ούτε μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, επειδή η Ρωσία, η οποία ανέλαβε τα ηνία της "αυτοκρατορίας", αρνήθηκε να αποδεχθεί το γεγονός φοβούμενη πιθανές συνέπειες. Το 2003, ο Ρώσος πρέσβης στην Ουκρανία Βίκτορ Τσέρνομιρντιν, σύμφωνα με το Interfax, απέρριψε μια απολογία δηλώνοντας: "Δεν πρόκειται να απολογηθούμε... Δεν υπάρχει κανένας λόγος για να απολογηθούμε".

Περισσότεροι ιστορικοί διαφωνούν στην σκοπιμότητα του λιμού, παρά στην ύπαρξή του ή στον αριθμό των νεκρών. Ο Ρομάν Σέρμπιν, καθηγητής Ιστορίας και ειδικός για θέματα ουκρανικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κεμπέκ στο Μόντρεαλ, μιλώντας στο BBC εκφράζει την άποψη ότι ο καταλογισμός της γενοκτονίας έχει αποδεχθεί επιπόλαιος, διότι η πείνα συχνά θεωρήθηκε ότι στόχευε μια κοινωνική ομάδα (τους αγρότες) παρά μια εθνική ομάδα. Εντούτοις, ως ένα ισχυρό επιχείρημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί το γεγονός ότι κλείνοντας τα σύνορα οι Ουκρανοί δεν μπορούσαν να "αποδράσουν" στη Ρωσία. "Ο Στάλιν στόχευε το Ουκρανικό έθνος" δήλωσε ο Σέρμπιν.

Μετά την πρόσφατη αναγνώριση του λιμού ως γενοκτονία από το ουκρανικό κοινοβούλιο, το Κρεμλίνο δήλωσε: "Το πρόβλημα της πείνας - μαζικού θανάτου ανθρώπων στην Ουκρανία το 1932 - 33 πρέπει να εξετάσουν ειδικοί. Έχουμε δηλώσει επανειλημμένα στους Ουκρανούς συναδέλφους μας ότι ζητήματα τέτοιας φύσεως πρέπει να εξετάζουν ειδικοί - ιστορικοί και από τις δύο πλευρές. Δεν πρέπει να πολιτικοποιούμε αυτό το θέμα". Άσχετα πάντως με τα πρόσωπα και τις αιτίες που προκάλεσαν την τραγωδία, η συζήτηση για το "Μεγάλο Λιμό της Ουκρανίας τα έτη 1932 - 1933" αναμένεται να ανοίξει σύντομα και σε διεθνές επίπεδο.

Άρνηση του Γολοντομόρ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η άρνηση του Γολοντομόρ είναι η θέση ότι η γενοκτονία του 1932-1933 στην Σοβιετική Ουκρανία είτε δεν συνέβη, είτε δεν ήταν προμελετημένη πράξη[17][18]. Η άρνηση της ύπαρξης του λιμού ήταν η θέση του Σοβιετικού κράτους, την οποία αντανακλούσε και η Σοβιετική προπαγάνδα, και το έργο κάποιων δυτικών δημοσιογράφων και διανοούμενων, περιλαμβανομένων των Τζορτζ Μπέρναρντ Σω, Ουόλτερ Ντουράντι, και Louis Fischer[17][19][20][21][22]. Στη Σοβιετική Ένωση οι αρχές ουσιαστικά απαγόρευαν κάθε συζήτηση για το λιμό, και ο Ουκρανός ιστορικός Stanislav Kulchytsky έχει δηλώσει ότι η Σοβιετική κυβέρνηση τον είχε διατάξει να παραποιήσει τα ευρήματά του και να αποτυπώσει το λιμό ως αναπόφτευκτη φυσική καταστροφή, για να αποποιηθεί το Κομμουνιστικό Κόμμα των ευθυνών του και να διατηρηθεί η κληρονομιά του Στάλιν[23].

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές - Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Joint statement by the delegations of Azerbaijan, Bangladesh, Belarus, Benin, Bosnia and Herzegovina, Canada, Egypt, Georgia, Guatemala, Jamaica, Kazakhstan, Mongolia, Nauru, Pakistan, Qatar, the Republic of Moldova, the Russian Federation, Saudi Arabia, the Sudan, the Syrian Arab Republic, Tajikistan, Timor-Leste, Ukraine, the United Arab Emirates and the United States of America on the seventieth anniversary of the Great Famine of 1932–1933 in Ukraine (Holodomor) to the United Nations addressed to the Secretary-General» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 13 Μαρτίου 2017. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2017. In the former Soviet Union millions of men, women and children fell victims to the cruel actions and policies of the totalitarian regime. The Great Famine of 1932–1933 in Ukraine (Holodomor), which took from 7 million to 10 million innocent lives and became a national tragedy for the Ukrainian people. [...] [A]s a result of civil war and forced collectivization, leaving deep scars in the consciousness of future generations. [...] [W]e deplore the acts and policies that brought about mass starvation and death of millions of people. We do not want to settle scores with the past, it could not be changed, but we are convinced that exposing violations of human rights, preserving historical records and restoring the dignity of victims through acknowledgement of their suffering, will guide future societies and help to avoid similar catastrophes in the future. ... 
  2. Snyder, Timothy (2010). Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin. London: The Bodley Head. σελ. 53. ISBN 978-0-224-08141-2. 
  3. Marples, David R. Heroes and Villains: Creating National History in Contemporary Ukraine. p. 50.
  4. Наливайченко назвал количество жертв голодомора в Украине [Nalyvaichenko called the number of victims of Holodomor in Ukraine] (στα Ρωσικά). LB.ua. 14 Ιανουαρίου 2010. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2012. 
  5. U.S. Congressional Commission on the Ukraine Famine, Report to Congress", p. xxiii, Washington, D.C., 19 Απριλίου 1988
  6. «US House of Representatives Authorizes Construction of Ukrainian Genocide Monument». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Νοεμβρίου 2005. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2007. 
  7. «Δήλωση του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β' στην 70η επέτειο του λιμού της Ουκρανίας». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2007. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2007. 
  8. HR356 "Expressing the sense of the House of Representatives regarding the man-made famine that occurred in Ukraine in 1932-1933" Αρχειοθετήθηκε 2008-06-15 στο Wayback Machine., U.S. House of Representatives, Washington, D.C., 21 Οκτωβρίου 2003
  9. "Famine of 1932-33. The Biggest Catastrophe in Ukrainian History of XX Century" Αρχειοθετήθηκε 2007-09-27 στο Wayback Machine., Mission of Ukraine to European Communities, 26 Νοεμβρίου 2005
  10. Yaroslav Bilinsky, "Was the Ukrainian Famine of 1932-1933 Genocide?" Αρχειοθετήθηκε 2008-06-15 στο Wayback Machine., Journal of Genocide Research, 1999, vol.1, 2, pp. 147–156
  11. "Γενοκτονία ο «Μεγάλος Λιμός του 1932-33 και με απόφαση της ουκρανικής Βουλής"[νεκρός σύνδεσμος], Δημοσίευση www.in.gr, 28 Νοεμβρίου 2006
  12. Χώρες των οποίων οι κυβερνήσεις έχουν αναγνωρίσει το λιμό ως γενοκτονία είναι η Αργεντινή [1], η Αυστραλία [2] Αρχειοθετήθηκε 2011-05-24 στο Wayback Machine. [3], το Αζερμπαϊτζάν [4] Αρχειοθετήθηκε 2007-04-17 στο Wayback Machine., το Βέλγιο [5] Αρχειοθετήθηκε 2007-09-28 στο Wayback Machine., ο Καναδάς [6], η Εσθονία [7] Αρχειοθετήθηκε 2007-09-27 στο Wayback Machine., η Γεωργία [8], η Ουγγαρία [9], η Ιταλία [10], η Λετονία [11] Αρχειοθετήθηκε 2011-07-16 στο Wayback Machine., η Λιθουανία [12], η Μολδαβία [13] Αρχειοθετήθηκε 2007-04-17 στο Wayback Machine., η Πολωνία [14] Αρχειοθετήθηκε 2008-10-28 στο Wayback Machine., οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής [15] και το Βατικανό [16]
  13. Annie LACROIX-RIZ : La campagne internationale sur "la famine en Ukraine", de 1933 à nos jours (Conférence du 16 janvier 2016)
  14. Cited by 6Get access Volume 50, Issue 1 March 1991, pp. 70-89 The 1932 Harvest and the Famine of 1933 Mark B. Tauger
  15. Οι Δήμιοι του Στάλιν, Donald Rayfield, εκδόσεις μοντέρνοι καιροί, σελ.230
  16. "Memories of Survivors and Witnesses of the Ukrainian Genocide of 1932-1933" Αρχειοθετήθηκε 2007-08-07 στο Wayback Machine., βλ. και Irene Antonovych and Lialia Kuchma, "Generations: A Documentary of Ukrainians in Chicago", p. 32
  17. 17,0 17,1 Radzinsky 1996, σελίδες 256–9.
  18. Conquest 2001, σελ. 96.
  19. Pipes 1995, σελίδες 232–6.
  20. Editorial (14 July 2002). «Famine denial». The Ukrainian Weekly 70 (28): 6. http://www.ukrweekly.com/archive/pdf3/2002/The_Ukrainian_Weekly_2002-28.pdf. Ανακτήθηκε στις 22 July 2012. 
  21. Mace 2004, σελ. 93.
  22. Century of Genocide: Critical Essays and Eyewitness Accounts. σελ. 93. ISBN 0-415-94429-5. 
  23. Levy, Clifford (15 March 2009). «A New View of a Famine That Killed Millions». New York Times. https://www.nytimes.com/2009/03/16/world/europe/16kiev.html?_r=4&scp=1&sq=holodomor&st=cse&.