Γιολάντα Μπάλας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γιολάντα Μπάλας
Iolanda Balaș.jpg
Δεκαετία του 1960
Προσωπικές Πληροφορίες
ΕθνικότηταΡουμανική
Γέννηση12 Δεκεμβρίου 1936
Τιμισοάρα, Ρουμανία
Θάνατος11 Μαρτίου 2016 (79 ετών)
Βουκουρέστι, Ρουμανία
Έτη δραστηριοποίησης1951 — 1967
Ύψος1,85 μέτρα
Βάρος72 κιλά
Άθλημα
ΧώραFlag of Romania.svg Ρουμανία
ΆθλημαΣτίβος
ΑγώνισμαΆλμα εις ύψος

Η Γιολάντα Μπάλας (ρουμανικά: Iolanda Balaș, 12 Δεκεμβρίου 193611 Μαρτίου 2016) ήταν Ρουμάνα αθλήτρια του στίβου, δύο φορές χρυσή Ολυμπιονίκης (1960, 1964). Θεωρείται η σημαντικότερη αθλήτρια του άλματος εις ύψος[1] παραμένοντας ανίκητη σε 140 συνεχείς αγώνες για μία δεκαετία, ενώ κατάφερε να καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ 14 φορές ανεβάζοντάς το από 1,71 μέτρα σε 1,91 μέτρα.[2][3]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μπάλας ήταν ουγγρικής καταγωγής από την πλευρά του πατέρα της. Φοίτησε στο Ρωμαιοκαθολικό Λύκειο Θηλέων στη γενέτειρά της, όπου οι αθλητικές δραστηριότητες ενθαρρύνονταν ιδιαίτερα.[4] Ξεκίνησε το άλμα εις ύψος στα τέλη της δεκαετίας του 1940, χρησιμοποιώντας μια παραλλαγή της τότε μεθόδου του ψαλιδιού και εξασφάλισε τον πρώτο από τους 19 εθνικούς της τίτλους το 1951 σε ηλικία μικρότερη των 15 ετών. Μετακόμισε στο Βουκουρέστι το 1953 για να προπονηθεί και τερμάτισε δεύτερη στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου του 1954 με καθοδήγηση του προπονητή της τον οποίο παντρεύτηκε το 1967. Το 1958 ήταν η πρώτη γυναίκα που ξεπέρασε τα 1,83 μέτρα (6 πόδια).[5]

Συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1956 στη Μελβούρνη με καλύτερη ατομική επίδοση 1,75 μ. τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς, αλλά τελικά κατετάγη μόλις πέμπτη.[4] Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Ρώμης του 1960 παρείχαν μια τέλεια απεικόνιση της κυριαρχίας του Μπάλας. Έκανε την πρώτη της προσπάθεια στον τελικό στα 1,73 μ., ύψος το οποίο πέρασε στην πρώτη της προσπάθεια. Στη συνέχεια συνέχισε να θέτει ολυμπιακά ρεκόρ στα 1,77 μ., 1,81 μ. (δεύτερη προσπάθεια) και 1,85 (τρίτη) πριν τελικά αποτύχει τρεις φορές σε προσπάθεια παγκοσμίου ρεκόρ στα 1,87 μέτρα. Η δεύτερη έμεινε πίσω της 14 εκατοστά, η μεγαλύτερη διαφορά νίκης σε παγκόσμιο διαγωνισμό άλματος εις ύψος ως σήμερα. Ο θρίαμβος της ήταν περισσότερο μία επίδειξη των δυνατοτήτων της παρά μία μάχη για το χρυσό.[1][6]

Ξεκίνησε τις παγκόσμιες επιδόσεις από τις 14 Ιουλίου του 1956 όταν πέρασε το 1,75 μ. στο Βουκουρέστι. Στις 8 Ιουλίου του 1961 κατέρριψε το δικό της παγκόσμιο ρεκόρ με 1,90 μ.,[7] ενώ στις 16 Ιουλίου της ίδιας χρονιάς στη Σόφια, κατέρριψε για 14η φορά το παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα εις ύψος με 1,91 μ. Η επίδοση αυτή διατηρήθηκε ως ρεκόρ κόσμου για δέκα χρόνια και η Μπάλας πέτυχε ένα ακατάρριπτο ρεκόρ για αθλητές και αθλήτριες (δεύτερος ο Αμερικανός εμποδιστής Έντγουϊν Μόουζες με 122 νίκες[8]).[9] Είναι αξιοσημείωτο ότι ο πολύ δύσκολος παλμός της εποχής, χρησιμοποιούταν τροποποιημένος από την ίδια, γεγονός ενδεικτικός της μεγάλης αξία της.[4] Το ρεκόρ της έμεινε ακλόνητο ως το 1971, οπότε το κατέρριψε με 1,92 μ. η Αυστριακή Ιλόνα Γκουζενμπάουερ.[10][11] Στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1964 στο Τόκιο πέτυχε μία ακόμη εύκολη νίκη με επίδοση 1,90 μέτρα, αφήνοντας τη δεύτερη 10 εκατοστά πίσω. Έγινε η πρώτη άλτρια ύψους που κατέκτησε δεύτερο χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο, κάτι που μόνο η Γερμανίδα Ούλρικε Μάιφαρτ επανέλαβε στο μέλλον.[4][12]

Η Μπάλας ήταν Πρωταθλήτρια Ευρώπης δύο φορές, το 1958 στη Στοκχόλμη με 1,77 μέτρα και το 1962 στο Βελιγράδι με 1,83 μέτρα.[13] Η Μπάλας ήταν μπροστά από την εποχή της. Μέχρι τις 16 Ιουλίου 1961, είχε πηδήξει 41 αγώνες πάνω από 1,80 μέτρα, ενώ η δεύτερη καλύτερη αθλήτρια στη λίστα τα αντίστοιχα χρόνια είχε καλύτερη επίδοση 1,78 μέτρα. Με το τέλος της σταδιοδρομίας της το 1967, που ήταν αποτέλεσμα τραυματισμού, από 99 επιδόσεις που είχαν γίνει πάνω από 1,80, η Μπάλας κατείχε τους 94.[1]

Σε προσπάθειά της το 1964

Μετά την αποχώρησή της από την ενεργό δράση έγινε δασκάλα φυσικής αγωγής. Κατασκεύασε αθλητικές εγκαταστάσεις στη Ρουμανία που πήραν το όνομά της. Της απονεμήθηκαν οι διακρίσεις του Ομότιμου Δασκάλου του Αθλητισμού, το Ρουμανικό Τάγμα Στεάοα, το Τάγμα της Αθλητικής Αξίας, το Εθνικό Τάγμα της Αξιωματικού και η Χρυσή Στήλη, που είναι η υψηλότερη διάκριση της Ρουμανικής Ολυμπιακής Επιτροπής.[1] Διετέλεσε Πρόεδρος της Ρουμανικής Ομοσπονδίας Στίβου (1991-2005) και ήταν Αντιπρόεδρος της Ρουμανικής Ολυμπιακής Επιτροπής (1998-2002).[1] Το 1996 την βράβευσε ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αθλητικού Τύπου (ΠΣΑΤ) για την προσφορά της στον αθλητισμό.[14] Το 2012 εισήχθη στο Hall of Fame της IAAF.[10][15]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 «Balas, simply the best». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  2. «INTERNATIONAL OLYMPIC COMMITTEE : Iolanda BALAS». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  3. «Ποιος είναι ο καλύτερος;». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 «Iolanda Balas: The 'smile' of Romanian athletics history». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  5. «BRITANNICA : Iolanda Balas». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  6. «INTERNATIONAL OLYMPIC COMMITTEE : ROME 1960 ATHLETICS HIGH JUMP WOMEN RESULTS». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  7. «Iolanda Balas arrache le record du monde de saut en hauteur». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Αυγούστου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  8. «Moses made winning look easy». Ανακτήθηκε στις 12 Αυγούστου 2022. 
  9. «ΥΨΟΣ (Γ) : Μεγάλες μορφές». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  10. 10,0 10,1 «Two-time Olympic high jump champion Iolanda Balas dies at age of 79». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Αυγούστου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  11. Η Γιολάντα Μπάλας κυριαρχεί στο άλμα εις ύψος, Ιστορικό Λεύκωμα 1961, σελ. 160, Καθημερινή (1997)
  12. «INTERNATIONAL OLYMPIC COMMITTEE : TOKYO 1964 ATHLETICS HIGH JUMP WOMEN RESULTS». Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2022. 
  13. Το Ευρωπαϊκό Στίβου στο Βελιγράδι, Ιστορικό Λεύκωμα 1962, σελ. 161, Καθημερινή (1997)
  14. Σαν σήμερα 16 Ιουλίου Αρχειοθετήθηκε 2012-07-17 στο Wayback Machine. pamesports.gr
  15. «IAAF HALL OF FAME». Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2022. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γιολάντα Μπάλας σε ρουμανικά γραμματόσημα του 2004
Ρεκόρ
Προκάτοχος
Flag of United Kingdom.svg Θέλμα Χόπκινς
Κάτοχος παγκοσμίου ρεκόρ άλματος εις ύψος γυναικών
14 Ιουλίου 1956 – 1 Δεκεμβρίου 1956
Διάδοχος
Flag of the United States.svg Μίλντρεντ ΜακΝτάνιελ
Προκάτοχος
Flag of the United States.svg Μίλντρεντ ΜακΝτάνιελ
Κάτοχος παγκοσμίου ρεκόρ άλματος εις ύψος γυναικών
13 Οκτωβρίου 1957 – 17 Νοεμβρίου 1957
Διάδοχος
Flag of China.svg Ζενγκ Φενγκρόνγκ
Προκάτοχος
Flag of China.svg Ζενγκ Φενγκρόνγκ
Κάτοχος παγκοσμίου ρεκόρ άλματος εις ύψος γυναικών
7 Ιουνίου 1958 – 4 Σεπτεμβρίου 1971
Διάδοχος
Flag of Austria.svg Ιλόνα Γκουζενμπάουερ