Μετάβαση στο περιεχόμενο

Βαθύλακκος Θεσσαλονίκης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°46′08″N 22°42′30″E / 40.76889°N 22.70833°E / 40.76889; 22.70833

Βαθύλακκος
Βαθύλακκος is located in Greece
Βαθύλακκος
Βαθύλακκος
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
Αποκεντρωμένη ΔιοίκησηΜακεδονίας-Θράκης
ΠεριφέρειαΚεντρικής Μακεδονίας
Περιφερειακή ΕνότηταΘεσσαλονίκης
ΔήμοςΧαλκηδόνας
Δημοτική ΕνότηταΑγίου Αθανασίου
Δημοτική ΚοινότηταΒαθυλάκκου
Γεωγραφία
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονία
ΝομόςΘεσσαλονίκης
Υψόμετρο110 μ.
Έκταση0,65 τ. χλμ.
Πληθυσμός
Μόνιμος2.002
Έτος απογραφής2021
Πληροφορίες
ΠολιούχοςΠροφήτης Ηλίας
Παλαιά ονομασίαΒατίλακ, Κατή-κιοϊ, Καδή-κιοϊ
Ονομασία κατοίκωνΒαθυλακκιώτες
Ταχ. κώδικας570 11
Τηλ. κωδικός231
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Ο Βαθύλακκος είναι χωριό του Δήμου Χαλκηδόνος, στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης.[1] Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, έχει μόνιμο πληθυσμό 2.002 κατοίκους.[2]

Γεωγραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βαθύλακκος βρίσκεται βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης, σε απόσταση 27 χιλιομέτρων από το κέντρο της. Στις δυτικές πεδιάδες του χωριού διαρρέει ο ποταμός Αξιός. Έχει υψόμετρο 110 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας και έκταση περιοχής 0,65 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Το χωριό πήρε το όνομά του από το γεωλογικό ανάγλυφο της περιοχής καθώς υπάρχουν αρκετοί λόφοι, χαράδρες και ρέματα στον περίγυρο του.

Υποδομές και υπηρεσίες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κεντρική πλατεία του χωριού ονομάζεται Ιωνικό πάρκο. Υπάρχουν επίσης ένα πάρκο αθλητών, καθώς και δύο παιδικές χαρές.

Από υποδομές, διαθέτει δύο νηπιαγωγεία, ένα δημοτικό σχολείο (9/θέσιο) και ένα γυμνάσιο. Διαθέτει επιπλέον τέσσερις εκκλησίες, την ενοριακή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Ιωάννη του Ντεντέ και το παρεκκλήσι του πολιούχου του χωριού Προφήτη Ηλία. Στην βόρεια είσοδο του χωριού υπάρχουν ένα κλειστό γυμναστήριο και ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, όπου στο δεύτερο εδρεύει ο ποδοσφαιρικός όμιλος Σμυρναϊκός Βαθυλάκκου.

Στο χωριό λειτουργεί ο πολιτιστικός σύλλογος «Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Σμυρναίων - Μικρασιατών Βαθυλάκκου».[3] Το 2025 ο σύλλογος εγκαινίασε λαογραφικό μουσείο.[4]

Συγκοινωνιακά, εξυπηρετήται με αστικά λεωφορεία από τον ΟΑΣΘ και συνδέεται με την Θεσσαλονίκη από τις γραμμές 89Β, 89Ε, 89Κ και 89Ν.

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οθωμανική περίοδος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την σταδιακή προσάρτηση εδαφών της Μακεδονίας και τέλος την άλωση της Θεσσαλονίκης το 1430 από τους Οθωμανούς, η οθωμανική διοίκηση προχώρησε σε συστηματικές καταγραφές προκειμένου να εφαρμόσει το τιμαριωτικό σύστημα στα νέα εδάφη της. Σε φορολογικό κατάστιχο (tahrir defteri) του 15ου αιώνος, ο Βαθύλακκος καταγράφεται ως τιμάριο του τούρκου καδή της Θεσσαλονίκης, με 41 χριστιανικά νοικοκυριά, 3 άγαμους και 4 χήρες. Οι κάτοικοι του ήταν πιθανός Σλάβοι οι οποίοι πλήρωναν φόρους στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Λόγο της έδρας του καδή στον οικισμό, οι τούρκοι τον ονόμαζαν παράλληλα «Κατή-κιοϊ» ή «Καδή-κιοϊ». Η αναφορά αυτή μαρτυρά ότι ο οικισμός ήταν μια μικρή αγροτική εγκατάσταση που προϋπήρχε τουλάχιστον από την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Κατά την διάρκεια της τουρκοκρατίας, το τιμάριο του καδή εξελίχθηκε σε τσιφλίκι.[5][6]

Ο Βαθύλακκος ως Vatalik σε χάρτη του 1869

Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του χωρικού Τράικο Κεχάγιοφ (1800 – 1905), ο Βαθύλακκος αρχικά είχε τουρκικό πληθυσμό, όμως σταδιακά κατοικήθηκε και αναπτύχθηκε από σλαβόφωνους τους οποίους προσδιόρισε ως Βούλγαρους. Στο έργο του περιγράφει καταπιέσεις και δολοφονίες που δέχονταν από τσιφλικάδες και ανωτέρους τους, όπως και ότι οι σλαβόφωνοι του χωριού διδάσκονταν την ελληνική γλώσσα από σχολεία της περιοχής.[7][8]

Πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους, στο χωριό κατοικούσαν περίπου 600 σλαβόφωνοι χριστιανοί οι οποίοι είχαν προσχωρήσει στην Βουλγαρική Εξαρχία.[9] Ενοριακός τους ναός ήταν η κοιμητηριακή εκκλησία του Αγίου Νικολάου, μια τρίκλιτη βασιλική που χρονολογείται από το 1860 και είναι κτισμένη σε θέση υπάρχουσας εκκλησίας του 2ου μισού του 18ου αιώνα.[10][11]

Με την έναρξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου το 1912, 5 κάτοικοι του χωριού (ο Αλέξι Ντιμιτρόφ, ο Μπόζιν Ντιμιτρόφ Προντάνοφ, ο Γκεόργκι Ατανάσοφ, ο Κωσταντίν Ατανάσοφ και ο Πάντε Κράστεφ) εντάχθηκαν στην Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.[12] Τότε, η οργάνωση εξυπηρετούσε βουλγαρικά εθνικιστικά συμφέροντα εις βάρος των πληθυσμών της Μακεδονίας, όπως των Ελλήνων και των Σέρβων.

Στην Ελλάδα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου και το βουλγαρικό νεκροταφείο του χωριού, 27 Ιουλίου 1916

Το χωριό απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό το 1912 και προσαρτήθηκε στην Ελλάδα το 1913 με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου. Από το 1914 είχε μετονομαστεί επισήμως σε «Βαθύλακκος» και ο σλαβόφωνος πληθυσμός του, σύμφωνα με την απογραφή του 1913, ανερχόταν μόλις στους 421 κατοίκους (227 άνδρες και 194 γυναίκες).[13] Το 1918 προσαρτήθηκε στην κοινότητα Νέας Μεσημβρίας (πρώην Μπουγαριόβου).[14] Με την Συνθήκη του Νεϊγύ το 1919, όλοι οι γηγενείς υποχρεούνταν να εγκαταλείψουν το χωριό και να εγκατασταθούν στην Βουλγαρία. Σύμφωνα με την απογραφή του 1920, ο πληθυσμός του Βαθυλάκκου μειώθηκε δραματικά σε μόλις 76 κατοίκους (48 άνδρες και 28 γυναίκες) καθώς οι περισσότεροι γηγενείς είχαν μεταναστεύσει.[15][13]

Το 1921, εγκαταστάθηκαν στο εγκαταλειμμένο χωριό οι πρώτοι Έλληνες πρόσφυγες από την Βόρεια και Ανατολική Θράκη και την ίδια χρονιά δημιουργήθηκε το πρώτο διτάξιο ελληνικό σχολείο.[16] Από το 1924 ως το 1927, με την ανταλλαγή πληθυσμού, εγκαταστάθηκαν περίπου 1.500 Έλληνες πρόσφυγες που προέρχονταν από χωριά της Μικράς Ασίας (Αλίαγα, Αράπ Τσιφλίκ Μενεμένης, Κόλντερε Μαγνησίας, Τσεσνίρ Προύσας κ.α.), με τους περισσότερους να προέρχονται από το Σεβδίκιοϊ Σμύρνης. Οι πρόσφυγες έστησαν σκηνές (τσαντίρια) γύρω από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Μερικοί έμειναν στα 15 πλινθόκτιστα σπίτια πρώην κατοίκων του χωριού και τις παράγκες που είχαν εγκαταλείψει Γάλλοι στρατιωτικοί κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Βρήκαν μια περιοχή ακαλλιέργητη, γεμάτη αγκύλες που οι πρώην κάτοικοι δεν την εκμεταλλεύονταν.[11] Λίγους μήνες αργότερα, άρχισαν να χτίζονται τα σπίτια του εποικισμού που ολοκληρώθηκαν το 1927 και μοιράστηκαν, ενώ το 1929 μοιράστηκαν και κλήροι. Το 1930 ο Βαθύλακκος αναγνωρίστηκε ως αυτόνομη κοινότητα.[17]

Η οικονομία της κοινότητας βασίστηκε αρχικά στην καπνοκαλλιέργεια που ήταν η ενασχόληση των προσφύγων από το Σεβδίκιοϊ. Ωστόσο, διαπιστώθηκε πως η αμπελουργία ήταν καταλληλότερη για την γονιμότητα των εδαφών και με τον καιρό τα καπνά εξαλείφθηκαν. Πολλοί κάτοικοι ασχολήθηκαν επίσης με την κτηνοτροφία, ενώ άλλοι με το σιτάρι, το σουσάμι και την παραγωγή σαµόλαδου.[6]

Πληθυσμός

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Έτος Πραγματικός Μόνιμος
2021 2.002
2011 2.316 2.337
2001 2.198 2.172
1991 2.138 2.027
1981 1.852
1971 1.657
1961 1.625
1951 1.497
1940 1.483
1928 1.533
1920 76
1913 421

Διοίκηση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βαθύλακκος διαθέτει τοπική αυτοδιοίκηση που εντάσσεται στον Δήμο Χαλκιδόνος Θεσσαλονίκης. Πρόεδρος της είναι ο Δημήτρης (Άκης) Νικόπουλος.[18]

Παραδόσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Βαθυλακκιώτες διατηρούν παραδόσεις προερχόμενες από την Μικρά Ασία. Μία από αυτές είναι η περιφορά της Αναστάσεως που τελείται κάθε χρόνο, την δεύτερη μέρα του Πάσχα, όπου οι κάτοικοι συνοδεύουν την περιφορά μιας εικόνας της Αναστάσεως στους δρόμους του χωριού. Η παράδοση προέρχεται από το Σεβδίκιοϊ και χρονολογείται από το 1906.[19]

Την παραμονή και ανήμερα της γιορτής του Προφήτη Ηλία, 19 – 20 Ιουλίου, λαμβάνει χώρα το πανηγύρι του χωριού.

Αθλητισμός

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βαθύλακκος διαθέτει αθλητικό σύλλογο που ονομάζεται «Αθλητικός Μορφωτικός Σύλλογος Σμυρναϊκός Βαθυλάκκου»[20] και αγωνίζεται στην Γ΄ ΕΠΣ Μακεδονίας για την σεζόν 2026–27. Αρχικά ονομαζόταν Αθλητικός Μορφωτικός Όμιλος Σμυρναϊκός με έτος ίδρυσης το 1969 και χρώματα κίτρινο και μαύρο. Ιδρύθηκε από 6 κατοίκους του χωριού (Αργυράκης, Βουρλιώτης, Γάσπαρης, Λεωνιδάκης, Μπαγανάς και Τσολάκης). Εδρεύει στο γήπεδο του χωριού, ενώ διαθέτει επίσης ποδοσφαιρικές ακαδημίες και τμήμα πετοσφαίρισης. Έχει κατακτήσει τους εξής τίτλους: A' ΕΠΣ Μακεδονίας 2021–22, Β' ΕΠΣ Μακεδονίας 2006–07 και Γ' ΕΠΣ Μακεδονίας 2018–19.

Ιστορικά στοιχεία Σμυρναϊκού Βαθυλάκκου:

  • Η σεζόν 1969–70 ήταν η πρώτη του στην Γ' ΕΠΣ Μακεδονίας.
  • Την σεζόν 1977–78 ο Σμυρναϊκός Βαθυλάκκου έφτασε στα προημιτελικά του Κυπέλλου ΕΠΣΜ, όπου έχασε από τη Δόξα Αδένδρου με 3-1.
  • Την σεζόν 1985–86 ο Σμυρναϊκός υπέστη την μεγαλύτερη ήττα της ιστορίας του όταν ηττήθηκε με από τον Άρη Θεσσαλονίκης με 12-1 για το Κύπελλο της ΕΠΣ Μακεδονίας.
  • Την σεζόν 1996–97 τερμάτισε 2ος στον Β' Όμιλο της πρώτης ερασιτεχνικής.
  • Την σεζόν 2019–20 ο Μιχάλης Ατζαμιδάκης του Σμυρναϊκού αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ στην Β' ΕΠΣΜ.[21][22]

Δημόσιες προσωπικότητες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Βαθύλακκος Θεσσαλονίκης». Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ανακτήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025.
  2. ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2021». σελ. 21619 (σελ. 37 του pdf).
  3. ↑ Χαλκηδόνος, Δήμος (3 Ιουλίου 2024). «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΑΘΥΛΑΚΚΟΥ». Δήμος Χαλκηδόνος (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Μαΐου 2026.
  4. ↑ «Βαθύλακκος/Λαογραφικό Μουσείο: «Κοιτάξτε κύριε, αυτή είναι η ιστορία μας» - Axios Life». 1 Δεκεμβρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2026.
  5. ↑ Δημητριάδης, Βασίλης (1980-01-01). «Φορολογικές κατηγορίες των χωριών της Θεσσαλονίκης κατά την Τουρκοκρατία». Μακεδονικά 20 (1): 375. doi:10.12681/makedonika.413. ISSN 2241-2018. https://doi.org/10.12681/makedonika.413.
  6. 1 2 «Οικισμοί του Κάμπου της Θεσσαλονίκης την περίοδο 1900-1940 - PDF Free Download». epdf.pub (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2026.
  7. ↑ «Трайко Кехайов от с. Ватилък, Солунско, Егейска Македония - "Из живота на българите в Солунско. По животописните спомени на Дедо Трайко Кехайов от село Ватилък", публикувано в сп. "Македонски Преглед", година VIII, книга I, София, 1933 година». Онлайн Библиотека Струмски. Ανακτήθηκε στις 29 Ιουλίου 2026.
  8. ↑ «Македонски Прегледъ, год. VIII, кн. 1 (1932) - 4». www.promacedonia.org. Ανακτήθηκε στις 29 Ιουλίου 2026.
  9. ↑ «Οικισμοί της Θεσσαλονίκης που αρχίζουν από B».
  10. ↑ Nikos, Kapetanakos E. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 10 Μαΐου 2026.
  11. 1 2 protaseis (2 Ιουνίου 2021). «Χωριά στο Νομό Θεσσαλονίκης». Greece Destination. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2026.
  12. ↑ «Македоно-одринското опълчение 1912–1913» (PDF). Κρατικά Αρχεία Βουλγαρίας (στα Βουλγαρικά). 2006.
  13. 1 2 «ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΠΟΓΡΑΦΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (1879 – 2011) – Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης». Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2026.
  14. ↑ «Βαθύλακκος». Δήμος Χαλκηδόνος (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2026.
  15. ↑ «Μακεδονία. Τα χωριά της Θεσσαλονίκης». Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2026.
  16. ↑ «Βαθύλακκος». dimos-chalkidonos.gr. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2026.
  17. ↑ ΦΕΚ 43/1930 15-2-1930
  18. ↑ «Συμβούλια Κοινοτήτων». Δήμος Χαλκηδόνος. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2026.
  19. ↑ «Βαθύλακκος: «Βαθιά ριζωμένο στη μνήμη και την ψυχή μας» - Axios Life». 14 Απριλίου 2026. Ανακτήθηκε στις 3 Μαΐου 2026.
  20. ↑ «Σμυρναϊκός Βαθυλάκκου: 1ο τουρνουά ακαδημιών ποδοσφαίρου - Axios Life». 17 Μαΐου 2026. Ανακτήθηκε στις 1 Αυγούστου 2026.
  21. ↑ «Αφιέρωμα στο Σμυρναϊκό Βαθύλακου». Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2026.
  22. ↑ Το πρώτο «κανόνι» του Σμυρναϊκού συνεχίζει και τη νέα περίοδο (2020) - metrosport.gr
  23. ↑ GreekDiscography. «GreekDiscography». GreekDiscography. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2026.
  24. ↑ «Χάρης Καραγιάννης: Έφυγε από τη ζωή ο ερμηνευτής του «Είμαι στ' αλήθεια δυστυχής που σ' αγαπάω»». ProtoThema. 9 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2026.
  25. ↑ «Симеон Кавракиров» (στα bg). Уикипедия. 2025-05-18. https://bg.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2&oldid=12576215.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Βαθύλακκος_Θεσσαλονίκης&oldid=11768184"