Αυγερινός Κοζάνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°14′24″N 21°09′49″E / 40.24000°N 21.16361°E / 40.24000; 21.16361

Αυγερινός
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Αυγερινός
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Μακεδονίας
Περιφερειακή ΕνότηταΚοζάνης
ΔήμοςΔήμος Βοΐου
Δημοτική ΕνότηταΤσοτυλίου
ΚοινότηταΑυγερινού
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονία
ΝομόςΚοζάνης
Έκταση43,574 (η κοινότητα) χλμ2
Υψόμετρο1.050 μέτρα
Πληθυσμός236 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΚωνστάντσικο
Ταχ. κωδ.500 02

Ο Αυγερινός είναι ορεινό χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας του νομού Κοζάνης. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.050 μέτρων στις νότιες πλαγιές του όρους Βόιο και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς του νομού Κοζάνης. Ο Αυγερινός ανήκει στον δήμο Βοΐου και ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 236 κάτοικοι.

Το παλαιότερο όνομα του Αυγερινού ήταν Κωνστάντσικον.[1] Το νέο όνομα καθιερώθηκε με το υπ. αριθ. ΦΕΚ179/Α/30-08-1927 (α/α 179). Ο Αυγερινός είναι ένα από τα πιο φημισμένα Καστανοχώρια του Βοΐου. Βρίσκεται στην υψηλότερη ζώνη των ορεινών οικισμών. Μιας και είναι ένα μεγάλο σε έκταση χωριό, χωρίζεται σε 4 μαχαλάδες: τον Επάνω, τον Κάτω, τον Κατήδικο και τον Γυφτομαχαλά. Η τοπική κοινότητα Αυγερινού είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 43,574 χμ² (2011). [2]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνιμος [3][4][5]
Έτος Πληθυσμός
1991 354
2001 260
2011 236
Πραγματικός (de facto) [6][7][2]
Έτος Πληθυσμός
1961 704
1971 461
1981 444
1991 414
2001 39
2011 236

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τον Αυγερινό καταγόταν ο λόγιος των αρχών του 19ου αιώνα Βασίλειος Παπαευθυμίου. Κατά την επανάσταση του 1821 οι κάτοικοι του Αυγερινού αγωνίστηκαν κατά των Οθωμανών. Σπουδαίοι αγωνιστές της επανάστασης του 1821 ήταν οι Ιωάννης Λιόλιου και Βασίλειος Σταύρου.[8][Σημ. 1][9][Σημ. 1]

Σύμφωνα με οθωμανικό φορολογικό κατάστιχο του 1530, ο οικισμός Κωνστάντσικο υπήρχε ήδη και αποτελούνταν από 87 οικογένειες. Από τα παλαιοχώρια που σύμφωνα με την παράδοση συνενώθηκαν για να δημιουργηθεί ο Αυγερινός, αναφέρονται στο φορολογικό κατάστιχο ως ξεχωριστοί οικισμοί η Μπάτζη με 17 οικογένειες, το Ζάλτσι με 16 οικογένειες, το Τσέρνις με 17 οικογένειες και η Καλογρίτσα με 19 οικογένειες. Τα υπόλοιπα παλαιοχώρια (Κοντσκό, Τσατίβι, Καλύβια) δεν αναφέρονται. Μπορεί να είχαν ήδη συνενωθεί, αφού το Κωνστάντσικο παρουσιάζει αρκετά μεγάλο μέγεθος[10]

Στη σημερινή του θέση υπήρχε από τα τέλη του 15ου αιώνα ένας μικρός οικισμός και μία εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Χαράλαμπο. Ως τις αρχές του 18ου αιώνα εδώ κατέφυγαν κάτοικοι από τα γύρω κατεστραμμένα Παλαιοχώρια, όπως η Καλογρίτσα, το Τσέρνις, το Ζάλτσι, το Κοντσικό, η Μπάτζη, το Τσατίβι και τα Καλύβια. Αργότερα εγκαταστάθηκαν και άνθρωποι από άλλα απομακρυσμένα χωριά, με αποτέλεσμα ο Αυγερινός να αναπτυχθεί γρήγορα και να αποτελέσει στα χρόνια που θα ακολουθούσαν ένα σημαντικό οικονομικό και πνευματικό κέντρο. Μάλιστα, στον οικισμό λειτουργούσε ελληνικό σχολείο πριν από το 1750.

Ο πληθυσμός του χωριού πριν τον Πόλεμο του ‘40 είναι πιθανό να έφτανε τους 1000 κατοίκους. Κύρια απασχόληση ήταν η κτηνοτροφία, η τυροκομία, από την οποία παράγονταν ο περίφημος Μπάτζιος, η δασοκομία, το εμπόριο και φυσικά η μαστορική. Ίδιες παρέμειναν οι ασχολίες και των σημερινών κατοίκων, ο μόνιμος πληθυσμός των οποίων φτάνει τους 150. Όμως, το καλοκαίρι το χωριό ξαναζωντανεύει και ο πληθυσμός του σχεδόν τριπλασιάζεται.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το παλιό σχολείο λειτουργεί ως μουσείο και στο πνευματικό κέντρο εκτίθενται παλιές φωτογραφίες και παραδοσιακές ενδυμασίες, όπως η ξακουστή Κοντούσια, καθώς και φουστανέλες μακεδονίτικης ραφής. Σε κεντρική θέση δεσπόζει η πέτρινη εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με το τέμπλο καρυδιάς και τη συλλογή σπάνιων εκκλησιαστικών αντικειμένων και λίγο έξω από το χωριό οι επίσης πέτρινες εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και της Αγίας Τριάδος.[11]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πανδέκτης-Μετονομασίες
  2. 2,0 2,1 https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
  3. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdf
  4. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdf
  5. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdf
  6. ΠΛ 3:/
  7. ΠΛΜ 12:223
  8. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Φάκελοι Αγωνιστών του 1821
  9. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αριστεία Αγωνιστών του 1821
  10. Τσότσος, Γ. Το οικιστικό δίκτυο των περιοχών Καστοριάς-Βοΐου το 1530 στο Καρανάσιος, Χ. κ.ά., επιμ. Κοζάνη 600 χρόνια ιστορίας:γέννηση και ανάπτυξη μιας μακεδονικής μητρόπολης. Κοζάνη: Δήμος Κοζάνης, 2014, σ.49-72
  11. http://www.tsotili.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=96&Itemid=89[νεκρός σύνδεσμος]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Από το ιστολόγιο του αρχαιολόγου Νικόλαου Παπαοικονόμου: doumbia-istoria.blogspot.com

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]