Αμπελώνας Θεσπρωτίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 39°44′41″N 20°20′32″E / 39.74472°N 20.34222°E / 39.74472; 20.34222

Αμπελώνας
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Αμπελώνας
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΦιλιατών
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότηταΘεσπρωτίας
Υψόμετρο480
Πληθυσμός52 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΠόβλα (μέχρι το 1961)

Ο Αμπελώνας (πρώην Πόβλα[1]) είναι ορεινό χωριό του δήμου Φιλιατών του νομού Θεσπρωτίας της περιφέρειας Ηπείρου.

Γενικά και ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αμπελώνας είναι κτισμένος στην περιοχή του Τσαμαντά (Μουργκάνα), κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, σε υψόμετρο 480 μ. Απέχει 40 χλμ. από την πρωτεύουσα του νομού, Ηγουμενίτσα[2].

Οι κάτοικοί του ασχολούνταν παραδοσιακά με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ αρκετοί ήταν οι μετανάστες προς τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την οθωμανική στατιστική του 1895, ο πληθυσμός του Αμπελώνα ανερχόταν σε 194 κατοίκους, κατανεμημένους σε 37 φορολογικούς χανέδες[3]. Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους εντάχθηκε στο ελληνικό κράτος ως οικισμός της επαρχίας Φιλιατών. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, σκοτώθηκαν δώδεκα[4] ή δεκατρείς[5] κάτοικοι του οικισμού.

Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμο Φιλιατών. Από την 1η Ιανουαρίου 2011 αποτελεί έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Φιλιατών, του ομώνυμου δήμου. Μέχρι το 1961 ονομαζόταν Πόβλα[1].

Εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας. Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο, ενώ υπάρχουν ακόμη οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Παρασκευής.

Στον Αμπελώνα γεννήθηκαν ο τοπικός ευεργέτης Σπύρος Σταύρου Τσίγκος (1896/97 - 1982) - ο οποίος διέθεσε σημαντικά χρηματικά ποσά σε έργα υποδομής και καλλωπισμού του χωριού[6][7] - και ο συγγραφέας Σωτήρης Δημητρίου[8] (1955). Επίσης, από τον οικισμό κατάγεται η συγγραφέας Σταυρούλα Δημητρίου[9].

Απογραφές πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απογραφή 1895 1913 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 194[3] 414[10] 263[1] 381[1] 293[1] 312[1] 174[1] 162[1] 162[1] 222 52

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα - Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σελ. 68.
  2. Μάνος, Σπύρος Αθ. «Αμπελώνας (Πόβλα)». mourgana.gr. Oμοσπονδία Μουργκάνας. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2017. 
  3. 3,0 3,1 Μιχάλης Κοκολάκης, Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895, στο Τετράδια Εργασίας, τεύχος 18, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα 2008, σελ. 271.
  4. Έκθεσις των γενομένων ζημιών εν γένει Ηπείρου από της κηρύξεως του Ελληνο-ιταλικού πολέμου (28-10-40) μέχρι της τελικής απελευθερώσεώς της, Οκτώβριος 1944, Βιβλιοθήκη Ηπειρωτικής Εταιρείας Αθηνών, Αθήνα 1987, σελ. 158 - 159.
  5. Αθανάσιος Γκότοβος, Τσαμουριά. Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτία και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2016, σελ. 112.
  6. Βασίλη Κραψίτη, Σύγχρονοι Ηπειρώτες Ευεργέτες (1913-1986), Πνευματικός Σύλλογος ¨Οι Φίλοι του Σουλίου¨, Αθήνα 1987, σελ. 145 - 147.
  7. Γιώργου Δ. Κούνδουρου, Οι καλαντζήδες της Μουργκάνας, Ηπειρωτική Εταιρεία Αθηνών, Αθήνα 1990, σελ. 328.
  8. Θρασυβούλου, Νίκου. «Σωτήρης Δημητρίου: Ό,τι υπήρχε δικό μας το περιφρονήσαμε…». oanagnostis.gr. Ο αναγνώστης. Ανακτήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2017. 
  9. «Σταυρούλα Δημητρίου». mourgana.gr. Ομοσπονδία Μουργκάνας. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2017. 
  10. Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913 (PDF). Εν Αθήναις: Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής. 1915. σελ. 70. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica, τόμος 8ος, σελ. 33.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]