Αμάριον Ρεθύμνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°13′34″N 24°39′03″E / 35.22611°N 24.65083°E / 35.22611; 24.65083

Αμάριον
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Δήμος Δήμος Αμαρίου
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός Ρεθύμνου
Υψόμετρο 460
Πληθυσμός 111 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Νευς Αμάρι

Το Αμάρι ( παλιότερα ονομαζόταν Αμάριον και Νευς Αμάρι ) είναι παραδοσιακός ορεινός οικισμός της δημοτικής κοινότητας Σιβρίτου, του δήμου Αμαρίου του νομού Ρεθύμνης. Από το χωριό έλαβε την ονομασία της κατά την βενετοκρατία ολόκληρη η ομώνυμη επαρχία[1]. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της απογραφής του 2011, ο πληθυσμός του Αμαρίου ανέρχεται στους 111 κατοίκους[2], οι οποίοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την γεωργία καλλιεργώντας κυρίως αμπέλια, ελαιόδενδρα, δημητριακά και ζωοτροφές.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την ονομασία του Αμαρίου, υπάρχουν διάφορες εκδοχές: μια από αυτές αναφέρει πως η ονομασία οφείλεται σε Βυζαντινό ή Βενετό άρχοντα ονόματι Αμάρη ή Amari. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, το Αμάρι προέρχεται από την λατινική λέξης amare που σημαίνει αγαπώ. Άλλες εκδοχές θέλουν την ονομασία να έχει αρχαιοελληνική προέλευση[3].

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Αμάρι είναι κτισμένο σε απάνεμη τοποθεσία στους πρόποδες του βουνού Σάμιτος, σε υψόμετρο 460 μέτρων και απέχει 40 χιλιόμετρα από την πόλη του Ρεθύμνου, που αποτελεί την πρωτεύουσα του νομού. Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου, βρίσκεται ο Οψιγιάς, ο έτερος οικισμός της δημοτικής κοινότητας Σιβρίτου[4].

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη αναφορά στο Αμάρι γίνεται σε επιγραφή του τοπικού ναού της Αγίας Άννας που φέρει την χρονολογία 1225. Παράλληλα, μνεία γίνεται και σε βενετικό έγγραφο του 1368. Σύμφωνα με βενετική απογραφή του 1583, το Αμάρι είχε πληθυσμό 131 κατοίκων[5]. Κατά τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας, ο οικισμός μετατράπηκε σε βακουφικός και μετονομάστηκε σε Νευς Αμάρι[6]. Κατά την διάρκεια της επανάστασης του 1821, η ευρύτερη περιοχή του Αμαρίου έγινε τόπος συγκρούσεων μεταξύ των Ελλήνων επαναστατών και των Αμπαδιωτών μουσουλμάνων[7]. Σε αιγυπτιακή απογραφή του 1834, στο Αμάρι κατοικούσαν 20 χριστιανικές οικογένειες και μια μουσουλμανική[5]. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1844 λειτούργησε για πρώτη φορά στο Αμάρι σχολείο, το οποίο μάλιστα ήταν χρονολογικά το δέκατο στο νομό Ρεθύμνου[3]. Το 1881, η πρώτη οργανωμένη οθωμανική απογραφή που διενεργήθηκε στην Κρήτη, βρήκε στον οικισμό 292 κατοίκους, εκ των οποίων οι 284 ήταν Έλληνες και οι υπόλοιποι Τουρκοκρητικοί[8]. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες της τουρκοκρατίας, το Νευς Αμάρι αποτέλεσε την πρωτεύουσα του ομώνυμου δήμου αλλά και της ομώνυμης επαρχίας. Μάλιστα, το 1894, σύμφωνα με την εκτίμηση του αξιωματικού του ελληνικού στρατού, Νικόστρατου Καλομενόπουλου, κατοικείτο από 75 ελληνικές οικογένειες[9]. Το 1900, απογραφή της Κρητικής Πολιτείας ανέφερε πως στο χωριό ζούσαν 377 Έλληνες και οκτώ Τουρκοκρητικοί[10]. Το 1955, στην ονομασία του οικισμού, απαλείφθηκε το «Νευς»[11].

Στο Αμάρι γεννήθηκαν ο γιατρός και λόγιος Αθανάσιος Σκληρός, ο ζωγράφος Νίκος Φωτάκης, ο εθνομάρτυρας και ηγούμενος της μονής Ασωμάτων Γεράσιμος Λουρωτός, ο αγωνιστής της ελληνικής επανάστασης Εμμανουήλ Βερνάρδος[3] και ο ιερομόναχος Ιλαρίων Ρολόγης που συμμετείχε στον Μακεδονικό Αγώνα και τους Βαλκανικούς Πολέμους[12]. Επίσης, από το Αμάρι κατάγονταν ο στρατιωτικός Νικόστρατος Καλομενόπουλος και ο λογοτέχνης Μανόλης Αναγνωστάκης[3].

Διοικητικά, το Αμάρι αποτέλεσε μέρος της επαρχίας Αμαρίου από το 1913 μέχρι το 1997, όταν και εντάχτηκε στον καποδιστριακό δήμο Σιβρίτου. Από το 2011 υπάγεται στον δήμο Αμαρίου.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιερά Μονή Ασωμάτων.

Στο κέντρο του χωριού, στο σημείο όπου βρισκόταν παλιότερα βενετικό κάστρο[5], υπάρχει πέτρινο καμπαναριό. Στα Αμάρι βρίσκονται αρκετές ιστορικές εκκλησίες όπως της Αγίας Άννας, που χρονολογείται γύρω στο 1196, του Αγίου Θεοδώρου με τοιχογραφίες του 16ου αιώνα και των Αγίων Αναργύρων ( 15ος αιώνας ). Λίγο έξω από το χωριό βρίσκονται τα απομεινάρια του τρίκλητου ιερού ναού της Κεράς Παναγιάς[5]. Σε μικρή απόσταση από το Αμάρι βρίσκεται το μοναστήρι των Ασωμάτων[3][4].

Απογραφές Πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απογραφή 1881 1900 1913 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 292[8] 385[10] 486[13] 286[1] 306[5] 220[5] 193[5] 148[14] 142 206[5] 222[15] 111[2]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τ. 2ος, σ. 871.
  2. 2,0 2,1 Απογραφή Πληθυσμού 2011, σ. 51716.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Ρεθεμνιώτικα Νέα: Νευς Αμάρι.
  4. 4,0 4,1 Δήμος Αμαρίου: Αμάρι.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Αμάρι (και: Νευς Αμάρι).
  6. Ελευθερία Ζέη, Χώρος και φωτογραφία - Το Ηράκλειο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην Κρητική Πολιτεία, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, 2005, σ. 37.
  7. Διονυσίου Α. Κοκκίνου, Η Ελληνική Επανάστασις, εκδόσεις Μέλισσα, Αθήναι 1975, τόμος Β', σ. 12 - 13, 28 - 29.
  8. 8,0 8,1 Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Ένθετο εφημερίδας Πατρίς, Φεβρουάριος 2008, τόμος Β', σ. 134.
  9. Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, 2008, σ. 148.
  10. 10,0 10,1 Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, 2008, σ. 167.
  11. Επίτομο Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος.
  12. Γιάννη Δ. Τζημοπούλου, Η Απελευθέρωσις της Δυτικής Μακεδονίας από την τουρκική σκλαβιά, Θεσσαλονίκη, 1974, σ. 37.
  13. Απογραφή 1913, σ. 87.
  14. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή, τ. 3ος, σ. 187-188.
  15. Απογραφή 2001, σ. 278.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τ. 7ος, σ. 266.
  • Εγκυκλοπαίδεια "Νέα Δομή" τόμος 3ος, σ. 187-188.