Πόλεμος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ένοπλη σύγκρουση)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ancient Warfare: Stele of the Vultures, c 2500 BCMedieval Warfare: Battle of Tewkesbury, 1471
Early Modern Warfare: Retreat from Moscow, 1812Industrial Age Warfare: Battle of the Somme, 1916
Modern warfare: Into the Jaws of Death, 1944Nuclear War: Nuclear weapon test, 1954

Πόλεμος είναι μια κατάσταση ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ κοινωνιών. Γενικά χαρακτηρίζεται από ακραία επιθετικότητα, καταστροφή. και θνησιμότητα, χρησιμοποιώντας τακτικές ή άτακτες στρατιωτικές δυνάμεις. Μια απουσία πολέμου συνήθως ονομάζεται «ειρήνη». Οι εχθροπραξίες αναφέρονται στις κοινές δραστηριότητες και χαρακτηριστικά των τύπων πολέμου, ή των πολέμων σε γενικές γραμμές.[1]  Ο ολικός πόλεμος είναι πόλεμος που δεν περιορίζεται σε καθαρά νόμιμους στρατιωτικούς στόχους, και μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές απώλειες πολιτών και άλλων μη-μαχίμων.

Ενώ μερικοί μελετητές θεωρούν τον πόλεμο ως μια καθολική και προγονική πτυχή της ανθρώπινης φύσης,[2] άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων κοινωνικοπολιτιστικών ή οικολογικών συνθηκών.[3]

Ιστορικοί πόλεμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα των πιο γνωστών πολέμων μέσα στην ελληνική και παγκόσμια ιστορία. Φυσικά αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος όλων των πολέμων που έχουν διεξαχθεί.

  • Περσικοί πόλεμοι: Είναι οι πόλεμοι που προέκυψαν από τις εκστρατείες των Βασιλέων της Περσίας στην Αρχαία Ελλάδα. Τελικά, οι αρχαίοι Έλληνες κατάφεραν να αποκρούσουν τις εκστρατείες.
  • Πελοποννησιακός πόλεμος: Προκλήθηκε από τον ανταγωνισμό της Πελοποννησιακής και της Αθηναϊκής συμμαχίας με ηγέτιδες δυνάμεις τις πόλεις-κράτη Σπάρτη και Αθήνα αντίστοιχα. Κατέληξε στην ολοκληρωτική ήττα της Αθήνας και της συμμαχίας της. Στην πραγματικότητα ο πελοποννησιακός πόλεμος δεν είναι ο μοναδικός, ο πρώτος ή ο τελευταίος πόλεμος στην Αρχαία Ελλάδα, οι πόλεις-κράτη ήταν ανεξάρτητες ουσιαστικά δυνάμεις και αγωνίζονταν η κάθε μία για τη δική της κυριαρχία. Η πολιτική ενοποίηση της Ελλάδας πραγματοποιήθηκε επί Φιλίππου Β΄.
  • Οι εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Μετά την ενοποίηση της Ελλάδας, ο γιος του Φίλιππου Β΄, Μέγας Αλέξανδρος πολέμησε εναντίον της Περσίας, και άλλων γειτονικών περιοχών, όπως η Αίγυπτος, η Ινδία και η Βακτριανή. Τελικά πέτυχε την πλήρη κατάκτηση της Περσίας και της Αιγύπτου και τη δημιουργία μιας προσωρινής αυτοκρατορίας σε αυτές τις περιοχές μαζί με την Ελλάδα.
  • Ρωμαϊκές κατακτήσεις: Με τον όρο αυτό εννοούνται μια σειρά από πολέμους που διεξήγαγε η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία εναντίον των δυνάμεων της Μεσογείου και άλλων γειτονικών. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας τεράστιας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
  • Εξάπλωση της Αραβίας: Παρομοίως με τους Ασσύριους, τους Πέρσες, τους Έλληνες, τους Ρωμαίους οι Άραβες εξαπλώθηκαν κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα, αφού ενοποιήθηκε πολιτικά η Αραβία σταματώντας τους εμφύλιους πολέμους, εξεστράτευσε και κατέκτησε τις γειτονικές και όχι μόνο περιοχές. Οι Άραβες κατέκτησαν τη νότια Μεσόγειο, την Ιβηρική Χερσόνησο, την Περσία (σημερινό Ιράν) και κάποιες γειτονικές περιοχές. Η κατάκτηση αυτή συνοδευόταν με την παράλληλη εξάπλωση του Ισλάμ το οποίο ήταν στενά συνδεδεμένο με τα Αραβικά κράτη.
  • Σταυροφορίες: Εκστρατείες ευρωπαϊκών δυνάμεων, υπό το Χριστιανισμό, εναντίον δυνάμεων της Μέσης Ανατολής, υπό το Ισλάμ. Απέτυχαν ουσιαστικά το σκοπό τους, δηλαδή την κατάκτηση των Αγίων τόπων.
  • Εισβολή της Χρυσής ορδής: εκστρατεία των μογγολικών και τουρκικών φύλων. Ξεκινώντας από τη Μογγολία, η οποία ενοποιήθηκε πολιτικά υπό τον Τζένγκις Χαν σταματώντας τους εμφύλιους πολέμους, κατέκτησαν γειτονικές περιοχές της ερήμου Γκόμπι, τη Βόρεια Κίνα, και κατέκτησαν στα δυτικά την Περσία, μέρη της Μικράς Ασίας, μέρη της σημερινής Σιβηρίας και της Ευρωπαϊκής Ρωσίας. Ορισμένες ομάδες έφτασαν μέχρι την κεντρική Ευρώπη.
  • Αποικιοκρατία: Ο αποικισμός των μεγάλων δυνάμεων στο Νέο Κόσμο δεν ήταν αναίμακτος. Ανταγωνισμοί μεταξύ των αποικιοκρατικών Ευρωπαϊκών δυνάμεων και ο παραγκωνισμός των ντόπιων πληθυσμών οδήγησε σε πλήθος από πολέμους. Ο πιο χαρακτηριστικός από αυτούς ήταν ο μικρός παγκόσμιος στον οποίο ενεπλάκησαν σχεδόν όλες οι αποικιοκρατικές δυνάμεις.
  • Ναπολεόντειοι πόλεμοι: Απόπειρα του Ναπολέοντα Βοναπάρτη να κατακτήσει (πολιτικά ή στρατιωτικά) την Ευρώπη. Ξεκίνησε από τη Γαλλική Επανάσταση στη Γαλλία και έπειτα έγινε ουσιαστικά δικτάτορας. Τελικά απέτυχε το σκοπό του και οι χώρες της Ευρώπης επανήλθαν στα σύνορά τους.
  • Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: Εμπόλεμη σύρραξη μεταξύ των ευρωπαϊκών δυνάμεων συνασπισμένες στις δυνάμεις της Αντάντ και τις κεντρικές δυνάμεις. Ήταν η πιο σφοδρή πολεμική σύρραξη μέχρι τότε και τελικά δεν πέτυχε το σκοπό του, δηλαδή κάποια κατάκτηση. Ομολογουμένως τα αποτελέσματα του πολέμου ήταν περισσότερο αρνητικά.
  • Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: Δεύτερη εμπόλεμη σύρραξη μεταξύ των αποκαλούμενων "Συμμάχων" (πολλά ευρωπαϊκά κράτη, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία) και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών (με εξαίρεση της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ελβετίας, που παρέμειναν ουδέτερες) και της Ιαπωνίας, συνασπισμός που έγινε γνωστός ως "Άξονας". Ήταν η πιο σφοδρή πολεμική σύρραξη της ιστορίας. Ομολογουμένως τα αρνητικά αποτελέσματα του πολέμου ήταν πάρα πολλά. Το τελικό γεωπολιτικό αποτέλεσμα ήταν η ανάδειξη δύο υπερδυνάμεων, των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και της Σοβιετικής Ένωσης.
  • Ψυχρός πόλεμος: Ονομάζεται το σύνολο των εχθροπραξιών, ανταγωνισμών και εντάσεων σε διάφορα μέρη του κόσμου που ήταν αποτέλεσμα της έντασης μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Στα πλαίσιά του εντάσσονται ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949, ο Πόλεμος του Βιετνάμ κατά τα έτη 1965 - 1973 και η διάσπαση της Κορέας σε Νότια και Βόρεια. Σταμάτησε το 1991 με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Κατάλογος πολέμων ανά αριθμό θανάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα παρακάτω στοιχεία περιλαμβάνουν θανάτους αμάχων από ασθένειες, λιμούς, γενοκτονίες κλπ καθώς και θανάτους στρατιωτών σε μάχες.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «εχθροπραξία». Λεξικό της Kοινής Nεοελληνικής (Τριανταφυλλίδη). Πύλη για την ελληνική γλώσσα και τη γλωσσική εκπαίδευση. http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%B5%CF%87%CE%B8%CF%81%CE%BF%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B1. Ανακτήθηκε στις 2017-04-07. 
  2. Šmihula, Daniel (2013): The Use of Force in International Relations, p. 67, ISBN 978-80-224-1341-1.
  3. James, Paul. Friedman, Jonathan (2006). Globalization and Violence, Vol. 3: Globalizing War and Intervention. London: Sage Publications. http://www.academia.edu/3587732/Globalization_and_Violence_Vol._3_Globalizing_War_and_Intervention_editor_with_Jonathan_Friedman_Sage_Publications_London_2006. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χαράλαμπος Πουτιός, Ανδρισμοί και πόλεμος. Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες από τον 19ο αιώνα ως και τον Α' παγκόσμιο πόλεμο, εκδόσεις: Ελληνική Πρωτοπορία, ISBN 978-618-80274-3-5, Απρ 2013

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Wikiquote logo
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα