Σκεντέρμπεης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σκεντέρμπεης
Gjergj Kastrioti.jpg
Dominus Albaniae (Κύριος της Αλβανίας)
Περίοδος εξουσίας
28 Νοεμβρίου 1443 - 17 Ιανουαρίου 1468
Οίκος Καστριώτη
Γέννηση περί το 1404 ή 1405
Πριγκιπάτο Καστριώτη, σημερινή Αλβανία
Θάνατος 17 Ιανουαρίου 1468 (63 ετών)
Λέζα (Λισσός), Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας
Τόπος ταφής Ναός Αγίου Νικολάου, Λέζα, Αλβανία
Πατέρας Ιωάννης Καστριώτης
Μητέρα Βοϊσάβα
Γεώργιος Καστριώτης Σκεντέρμπεης (Gjergj Kastrioti Skënderbeu)

Ο Γκιέρκι Καστριότι (Gjergj Kastrioti Skënderbeu, 1404[1] ή1405 - 17 Ιανουαρίου 1468)[2], γνωστός και ως Γεώργιος Καστριώτης και Σκεντέρμπεης, ήταν, κατά την επικρατέστερη άποψη, Αλβανός[3][4][5][6][7][8] άρχοντας και στρατιωτικός. Κατά άλλες εκδοχές, η καταγωγή του θεωρείται σερβοαλβανοελληνική [9] ή σερβική[10]. Είναι ο εθνικός ήρωας της Αλβανίας.

Όνομα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομά του σε λατινικές πηγές της εποχής, και μάλιστα στη βιογραφία του από τον M. Barletti, συναντάται ως Georgius Castriotus ή Castrioti, και στις πρώτες μεταφράσεις της βιογραφίας τους σε ευρωπαϊκές γλώσσες ως George Castrioti με ελαφρές παραλλαγές. Στην αλβανική βιβλιογραφία αναφέρεται ως Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Ο ίδιος σε επιστολές του προς τη Δύση υπέγραφε ως Georgius Castriotus ή Castrioto (π.χ. σε επιστολές προς τον πρίγκηπα του Τάραντα Ι. Ντε Ορσίνι κ.ά.).

Σημειώνεται ότι το προσωνύμιο "Σκεντέρμπεης" (Iskender-bey) δόθηκε από τους Τούρκους όχι μόνο στον Γ. Καστριώτη αλλά και στον Στέφανο (ή Μαξίμ) Τσερνόγεβιτς (Crnojevic), γιό του πρίγκηπα του Μαυροβουνίου Γεωργίου και σύζυγο της αδελφής του Γ. Καστριώτη, Μάρας.[11][12]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καστριώτης ήταν γιος του γκέγκικης καταγωγής[13] τιμαριούχου της Βόρειας Αλβανίας[14] Γκιόν Καστριότι (στα αλβανικά: Gjon Kastrioti / Γκιόν Καστριότι) και της Βοϊσαβής (Vojsava / Βοϊσάβα), από τη σημαντική σερβική αρχοντική οικογένεια των Μπράνκοβιτς.[15] Για τον τόπο γέννησης του Σκεντέρμπεη έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες. Κάποιες πηγές τον τοποθετούν στην Κρούγια (Krujë). Ωστόσο, κατά τον Αλβανό ιστορικό Kristo Frashëri, οι σημαντικότεροι βιογράφοι του τείνουν να τον τοποθετούν στον οικισμό Sinë, ο οποίος βρίσκεται στην περιοχή του σημερινού νομού Δίβρης (Dibër) της Αλβανίας και αποτελούσε τιμάριο του πατέρα του.[16]

Εξώφυλλο βιβλίου του Marin Barleti (1508)

Το 1423[17], ο Καστριώτης δόθηκε ως όμηρος στους Οθωμανούς Τούρκους και εξισλαμίστηκε και μορφώθηκε στο Εντιρνέ (Αδριανούπολη). Του δόθηκε, από τον σουλτάνο Μουράτ Β' το όνομα Ισκεντέρ, από τον Μ. Αλέξανδρο, και το αξίωμα του μπέη (απ' όπου και το δεύτερο συνθετικό του ονόματος Σκεντέρμπεης).[2]
Κατά την ήττα των Οθωμανών στη Νις της Σερβίας το 1443, ο Σκεντέρμπεης εγκατέλειψε τους Τούρκους και επέστρεψε στην Αλβανία την οποία κατά μεγάλο μέρος είχαν καταλάβει οι Τούρκοι. Οι συνθήκες υπό τις οποίες ο Καστριώτης έφυγε από την υπηρεσία των Οθωμανών δεν είναι απόλυτα γνωστές. Ο Αλβανός ιστορικός A. Buda κλίνει υπέρ της θεωρίας ότι ο Σκεντέρμπεης εστάλη στην Αλβανία από τον σουλτάνο μετά τον θάνατο του Ιωάννη Καστριώτη για να διαδεχθεί το πατρικό τιμάριο αλλά, ενθαρρυμένος από την ήττα των Τούρκων στη Νις, επαναστάτησε εναντίον τους.[18] Κατά άλλη άποψη, ο Σκεντέρμπεης αφέθηκε να φύγει χάρη στην επιρροή της Μάρας Μπράνκοβιτς, αδελφής της μητέρας του Σκεντέρμπεη και συζύγου του σουλτάνου.[19] Έγινε χριστιανός, διεκδίκησε την οικογενειακή του περιουσία, κυρίευσε το ισχυρότατο κάστρο της Κρούγια[14]. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, ο Σκεντέρμπεης τέθηκε επικεφαλής συνομοσπονδίας Αλβανών πριγκίπων το 1444 και απελευθέρωσε την πατρίδα του από την τουρκική κατοχή, η οποία είχε ολοκληρωθεί μόλις το 1430.[20] Κατά τον σύγχρονο Ελβετό ιστορικό Όλιβερ Σμιτ, ο Σκεντέρμπεης κατάφερε να ξεσηκώσει μόνο τους ορεσίβιους της Αλβανίας, ανεξαρτήτως γλώσσας, ενώ οι μεγάλες πόλεις δεν τον ακολούθησαν γιατί ήταν ικανοποιημένες από τη τάξη που επικρατούσε υπό τη βενετική ή οθωμανική διοίκηση. Έτσι, ο Σκεντέρμπεης κατάφερε να ελέγξει μόνο την ύπαιθρο και ορισμένα κάστρα ήσσονος σημασίας, ενώ και εκεί δεν κατάφερε να φέρει με το μέρος του σημαντικό μέρος του πληθυσμού. Κατά την εκδοχή αυτή, η περιοχή που έλεγχαν οι επαναστάτες του Σκεντέρμπεη ήταν μια σχετικά μικρή λωρίδα επικράτειας, χωρίς μείζονες αστικές περιοχές, γύρω από την Κρούγια, την κοιλάδα Ματ και τη Δίβρη, και στη νότιο-κεντρική Αλβανία την ενδοχώρα του Δυρραχίου και κατά μήκος του ποταμού Σκούμπι.[21]

Κατά την περίοδο 1444–1466, απέκρουσε 13 τουρκικές εισβολές,[2] ενώ φέρεται ότι είχε αναγνωριστεί ως αρχηγός όλων των αλβανικών φυλών.[14] Κατά τον Όλιβερ Σμιτ, ωστόσο, περί τη δεκαετία του 1450 η ηγεσία του είχε πρακτικά παύσει, όταν επιχείρησε να αναλάβει τη γενική αρχηγία των παλαιών μεγάλων φατριών οι οποίες και αντέδρασαν. Η λεγόμενη "Λίγκα του Λέτσε", που ήταν μόνο μια στρατιωτική συμμαχία και όχι πολιτική, διαλύθηκε την ίδια δεκαετία και ακόμη και συγγενείς του τον εγκατέλειψαν. Σταδιακά ο Σκεντέρμπεης αναζήτησε συμμαχίες αλλού. Για παράδειγμα, το 1451, ζήτησε τη συμμαχία του βασιλιά Αλφόνσου της Νάπολης.[22] Άλλοι ιστορικοί επίσης θεωρούν ότι ο Σκεντέρμπεης δεν υπήρξε ηγέτης όλων των Αλβανών, καθώς η περιοχή του Κοσόβου και η νότια Αλβανία δε συμμετείχαν στους αγώνες του.[23][24] Επίσης, ο Όλιβερ Σμιτ πιστεύει ότι τον ακολούθησαν όχι μόνο Αλβανοί αλλά και Σέρβοι, Έλληνες και Βλάχοι.[25] Κατά τον ίδιο ιστορικό, ο Γ. Καστριώτης βρήκε στήριξη από αυτούς που βγήκαν χαμένοι από την οθωμανική διείσδυση, δηλ. τις παλιές μεγάλες οικογένειες που ήθελαν να επανακτήσουν τη γη τους, και τους ορεσίβιους που δεν ήθελαν να πληρώνουν φόρους ούτε να έχουν Οθωμανούς δικαστές.[26] Παρόμοια άποψη διατυπώνεται από τον Τούρκο ιστορικό Ιναλτζίκ (Inalcik), ότι δηλαδή ο αγώνας του Σκεντέρμπεη σε μεγάλο βαθμό ήταν προϊόν του ανταγωνισμού μεταξύ του σουλτάνου και των μεγάλων τιμαριωτών στην Αλβανία κατά τον 15ο αι.[27]

Οι επιτυχίες του του έδωσαν ηρωική φήμη στη Δυτική Ευρώπη,[2] δεν κατόρθωσε όμως να λάβει ανάλογη οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση, την οποία προσπάθησε να εξασφαλίσει επισκεπτόμενος τη Ρώμη και τη Νάπολη, τον χειμώνα του 1466-7. Εκεί εντυπωσίασε με το παρουσιαστικό του και την απλότητα των τρόπων του, χωρίς όμως να του προσφερθεί τελικά αξιόλογη βοήθεια.[14]

Το Μουσείο Σκεντέρμπεη στη Κρούγια της Αλβανίας

Το 1463 συμμάχησε με τη Βενετική Δημοκρατία ενώ υποστηρίχτηκε και από το Βασίλειο της Νάπολης και το Βατικανό, το οποίο του έδωσε τον τιμητικό τίτλο του στρατηγού της Αγίας Έδρας. Πέθανε to 1468, στο βενετοκρατούμενο Αλέσιο (σημ. Λέζα, αλβ. Lezhë). Επιτυχίες ανάλογες με τις δικές του, δεν υπήρξαν μετά τον θάνατό του. Το 1478, η Κρούγια, το προπύργιο του Καστριώτη, έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Μέχρι το 1506, ολόκληρη η περιοχή, η οποία σήμερα ανήκει στην Αλβανία, περιήλθε και πάλι στην κατοχή τους.[2]

Οι μακρόχρονοι αγώνες του έχουν μεγάλη σημασία για τους Αλβανούς και ο ίδιος αποτελεί σύμβολο των αγώνων τους για εθνική ενότητα και ανεξαρτησία.[20]

Ο Σκεντέρμπεης ήταν πατέρας του Γκιόν Καστριότι του νεότερου.

Ο Ισμαήλ Κανταρέ στο «Κάστρο» αναφέρεται στον Σκεντέρμπεη

O Γεώργιος Καστριώτης στην ιστοριογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τον θάνατο του Σκεντέρμπεη, σχηματίστηκε ένας κύκλος θρύλων και παραδόσεων γύρω από το πρόσωπό του. Στην Ευρώπη κυκλοφορούσαν μυθιστορηματικές βιογραφίες του μέχρι και τον 17ο αι.[14]

Οι βυζαντινοί χρονικογράφοι οι σύγχρονοι του Σκεντέρμπεη αναφέρουν πενιχρές πληροφορίες γι’ αυτόν, όπως είχε παρατηρήσει και ο Παπαρρηγόπουλος. Ο «Θρήνος της Κωνσταντινουπόλεως» δεν τον μνημονεύει καθόλου, παρ’ ό,τι αναφέρεται στην Αλβανία. Επίσης δεν τον αναφέρει ο Δούκας, ενώ οι Χαλκοκονδύλης, Φραντζής και Κριτόβουλος τον αναφέρουν ελάχιστα. Ο Σκεντέρμπεης αναφέρεται επίσης στον βίο του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Νήφωνος († 1508) τον οποίο συνέγραψε ο μαθητής του μοναχός Γαβριήλ. Η μορφή του Σκεντέρμπεη διατηρήθηκε επίσης σε λαϊκά τραγούδια και θρύλους των νότιων Σλάβων απ’ όπου άντλησαν στοιχεία μεταγενέστερες γραπτές σλαβικές πηγές.[28] Όσον αφορά την εθνότητα του Σκεντέρμπεη, υπήρξαν κατά καιρούς διάφορες απόψεις στην ιστοριογραφία. Παλαιότεροι συγγραφείς όπως οι Σουηδοί Barrau και Rudbeck (1835), ο Ιταλός A. Salvi (1718), ο Άγγλος C. Randall (1810), καθώς και ο Τούρκος βιογράφος του Αλή Πασά, Αχμέτ Μουφίτ, τον θεωρούν Έλληνα[εκκρεμεί παραπομπή], ο οποίος αντιστάθηκε με επιτυχία στις επιθέσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τον σύγχρονό του, Μαρίνο Μπαρλέτι, ήταν "πρίγκηπας Ηπειρωτών" (Epirotarum Principis), [29] ενώ Ηπειρώτη τον αποκαλεί και ο ο Γάλλος ιστορικός Paganel (1855).[30] Ο Clement C. Moore, θεωρούσε τον 19ο αιώνα ότι ο πατέρας του (Ιωάννης) ήταν Έλλην Ηπειρώτης.[31]

Ως προς το εθνώνυμο "Αλβανός", όπου αυτό συναντάται σε μεσαιωνικές πηγές, ο Ό. Σμιτ παρατηρεί ότι αυτό δεν ανταποκρίνεται στο ομώνυμο σύγχρονο έθνος αλλά έχει μία από τις εξής σημασίες: α) Κάποιος που ομιλεί την Αλβανική γλώσσα, β) κάποιος που κατάγεται από τη γεωγραφική περιοχή της Αλβανίας ανεξαρτήτως της γλώσσας που ομιλεί, και γ) άνθρωπος των βουνών και της υπαίθρου.[32]

Ιστορικοί του 19ου αι., όπως οι Φαλμεράιερ (1790-1861) και Καρλ Χοπφ (1832-1873), θεωρούσαν ότι όχι μόνο η μητέρα αλλά και ο πατέρας του Σκεντέρμπεη, Ιωάννης, ήταν Σέρβος.

Οι αγώνες των Ελλήνων κατά της Οθωμανικής κυριαρχίας, από την Επανάσταση του 1821 ως και τα επαναστατικά κινήματα της Ηπείρου που ακολούθησαν, καθώς και οι προσπάθειες για ελληνοαλβανική συσπείρωση εναντίον των Τούρκων συνετέλεσαν ώστε η προσωπικότητα του Γεωργίου Καστριώτη, ενώ παρέμεινε άγνωστη στη δημοτική ποίηση, να απασχολήσει την ελληνική ιστοριογραφία και λογοτεχνία του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.[33] Π.χ., ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος υποστήριξε τη σλαβική καταγωγή του Καστριώτη και επέκρινε την ακρίβεια της βιογραφίας του Μπαρλέτι.[34] Ωστόσο, σε νεώτερες εκδόσεις της Ιστορίας αναφέρεται ότι «λογίζεται κατά τα κοινώς αποδεκτά Αλβανός και όχι Έλληνας».[35][36]

Κατά τον 19ο αιώνα ήταν αντιληπτό ότι η τότε υπάρχουσα βιβλιογραφία για τον Σκεντέρμπεη περιείχε και έναν αριθμό θρύλων και ότι για να γραφεί μια αντικειμενική ιστορία θα έπρεπε να μελετηθεί αρχειακό υλικό. Ο Τσέχος ιστορικός C. Jireček το 1899 συνέλαβε την ιδέα ενός τέτοιου έργου το οποίο υλοποιήθηκε αργότερα από τον Σέρβο ιστορικό Jovan Radonić. Το υλικό που συγκέντρωσε ο Radonić εκδόθηκε το 1942 από την Σερβική Ακαδημία Επιστημών με τον τίτλο "Djuradj Kastriot Skanderbeg I Arbanija u XIV veku". Το έργο αποτέλεσε σταθμό στη μελέτη της μεσαιωνικής ιστορίας της Αλβανίας. Στο δεύτερο μέρος του έργου περιλαμβάνονται κείμενα σχετικά με τον Σκεντέρμπεη από πηγές βυζαντινές (Χαλκοκονδύλη, Σφραντζή, Κριτόβουλο), δυτικές, σερβικές και τουρκικές. Περίπου την ίδια εποχή έκαναν έρευνα στα ιταλικά αρχεία οι Ιταλοί ιστορικοί G.M. Monti A. Cutolo, τα οποία δεν έλαβε έγκαιρα υπόψη ο Radonić λόγω του πολέμου. Πρόσθετο αρχειακό υλικό εντοπίστηκε αργότερα από τον Τούρκο ιστορικό H. Inalcik ο οποίος μεταξύ άλλων εντόπισε το όνομα του Ιωάννη Καστριώτη, πατέρα του Σκεντέρμπεη, σε κατάλογο χριστιανών τιμαριούχων της Αλβανίας του 1431/1432. Το σημαντικό έργο του Radonić παρέμεινε άγνωστο στον Αλβανό κληρικό F.S. Noli που δημοσίευσε το 1947 μονογραφία περί του Σκεντέρμπεη. Ο ίδιος αγνοεί επίσης το έργο των Monti και Cutolo και άλλα σύγχρονα για την εποχή του έργα, όπως των Ρουμάνων Marinescu και Pall. Ο Noli στηρίζεται, μεταξύ άλλων, σε κείμενο ανωνύμου που ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε ο Ιταλός ιστορικός του 18ου αι. Giammaria Biemmi, το οποίο θεωρείται πλαστό. Ο βαλκανιολόγος Γ. Χρ. Σούλης θεωρεί ότι το έργο του Noli περιέχει ανακρίβειες και δεν θεωρείται αξιόλογη συμβολή στην σχετική ιστοριογραφία. Ο Σούλης, το 1958, διαπίστωνε ότι δεν είχε ακόμα γραφτεί ιστορία του Σκεντέρμπεη που να διαχωρίζει τον θρύλο από την πραγματικότητα. [37]

Ελληνική ιστοριογραφία και λογοτεχνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις έως τότε βιογραφίες και τα λογοτεχνικά έργα με θέμα τον Γ. Καστριώτη συγκέντρωσε σε βιβλίο του ο Τίτος Γιοχάλας το 1975.[38] Στο πρώτο μέρος του έργου συνόψισε επίσης και τη σημαντικότερη διεθνή βιβλιογραφία, διαπιστώνοντας ότι «ουδείς μέχρι σήμερον συνέγραψε την ιστορίαν του Σκεντέρμπεη κατά τρόπον ανταποκρινόμενον εις τας συγχρόνους επιστημονικάς αξιώσεις…» (Γιοχάλας, σ. 13).

Βιογραφίες

  • Ανωνύμου, Επιτομή της ιστορίας Γεωργίου του Καστριώτου του επονομασθέντος Σκεντέρμπεη βασιλέως της Αλβανίας μεταφρασθείσα εκ του Γαλλικού … Μόσχα, 1812. Είναι η πρώτη στα ελληνικά βιογραφία. Αποτελεί μετάφραση άγνωστου μεταφραστή από άγνωστο γαλλικό έργο.. Αυτό το έργο επηρέασε πολλούς Έλληνες λόγιους και λογοτέχνες του 19ου αιώνα, ενώ ήταν γνωστό και σε αγωνιστές της Επανάστασης του 1821, όπως ο Θ. Κολοκοτρώνης. Μεταφράστηκε στη ρουμανική, ρωσική και ιταλική γλώσσα. Η μετάφραση στα ιταλικά είχε τη σημαντικότερη απήχηση, από την οποία προήλθε το έργο του Α. Παπαδόπουλου-Βρετού, Ιστορία Γεωργίου Καστριώτου του μετονομασθέντος Σκεντέρμπεη, Αθήνα, 1848.
  • Ν. Δραγούμης, Ιστορία Γεωργίου Καστριώτου του επιλεγομένου Σκεντέρμπεη, επεξεργασθείσα κατά Παγανέλ. Αθήνα, 1861. Πρόκειται ουσιαστικά για μετάφραση του έργου του Paganel, το οποίο με τη σειρά του βασίζεται στη βιογραφία του Μ. Barletius. Στη βιογραφία αυτή ο Δραγούμης θεωρεί τον Σκεντέρμπεη Έλληνα επειδή έτσι τον θεωρεί και ο Paganel. Η αντίληψη αυτή είχε μεγάλη απήχηση στους Έλληνες λόγιους της εποχής, ώστε ξέσπασε φιλολογική έρις (και η τρίτη κατά σειρά βιογραφία) όταν ο Παπαρρηγόπουλος υποστήριξε ότι ο Σκεντέρμπεης ήταν Σλάβος.
  • Το 1876 δημοσιεύτηκε ένας μεγάλος αριθμός από μικρότερης έκτασης έργα σχετικά με τον Σκεντέρμπεη μετά από την διατύπωση από τον Κ. Παπαρρηγόπουλο της άποψης ότι ο Σκεντέρμπεης ήταν Σέρβος.[39] Την ίδια άποψη επανέλαβε σε βιογραφία που δημοσιεύτηκε στην Εστία την 4-1-1876. Ενωρίτερα ο ίδιος ιστορικός είχε υποστηρίξει ότι ο Σκεντέρμπεης ήταν Έλληνας[40] Από τους λόγιους που συμμετείχαν στον διάλογο, άλλοι υποστήριζαν ότι ο Σκεντέρμπεης ήταν Έλληνας (Α. Πετρίδης, Εστία 9-2-1876, Λαός 28-2-1876 και 29-3-1876), άλλοι ότι ήταν Αλβανός (Μ. Δήμιτσας, εφημ. Νεολόγος των Αθηνών, 15-2-1876) και άλλοι ότι ήταν εξαλβανισμένος Έλληνας ή Ελληνοαλβανός (Α. Μηλιαράκης, 1876, αναφέρεται στο Γιοχάλας, σ. 43, 48). Ο Παπαρρηγόπουλος ανέφερε ότι ή άποψή του βασίζεται στους Musachi, Spandugino και Χαλκοκονδύλη που αναφέρουν τον πατέρα του Σκεντέρμπεη ως Ιβάν και τη μητέρα του με το σλαβικό όνομα Βοϊσάβα. Η περί ελληνικότητας άποψη βασιζόταν εν μέρει στην επιστολή του Γ. Καστριώτη προς τον πρίγκηπα του Τάραντα Πικινίνο, όπου καυχάται ότι είναι Ηπειρώτης και απόγονος του Πύρρου.
  • Η αντιπαράθεση αυτή είχε συνέχεια μέχρι και το 2ο ήμισυ του 20ου αιώνα, καθώς γίνονταν δημοσιεύσεις από Έλληνες λογίους που υποστήριζαν ότι ο Καστριώτης ήταν Έλληνας ή Ελληνοαλβανός. Σε νεότερη έκδοση της Ιστορίας του Παπαρρηγόπουλου, με προσθήκες από τον Π. Καρολίδη (Αθήνα 1932,τ. 5, σ. 294), ο Σκεντέρμπεης «κοινώς λογίζεται ως Αλβανός ουχί Έλλην».
  • Το 1880 επιχειρήθηκε μια βιογραφία από ανώνυμο στην εφημερίδα «Η Φωνή της Αλβανίας» που εξέδιδε ο Α. Κουλουριώτης, για την οποία ο Γιοχάλας δεν μπόρεσε να βρεί τα φύλλα της εφημερίδας στα οποία περιεχόταν.
  • Ανωνύμου, Γεώργιος Καστριώτης, εφημερίδα "Νέα Ημέρα", Τεργέστη, 1895. Βασίζεται στη βιογραφία του Barletius.
  • Η. Οικονομόπουλος, Γεώργιος Καστριώτης ο Σκενδέρμπης, Αθήναι 1904, εκδόσεις «Πατριωτική Βιβλιοθήκη», Νέα Υόρκη 1910. Αποτελεί περίληψη της βιογραφίας του Δραγούμη, του οποίου αποδέχεται την άποψη περί ελληνικής καταγωγής του ήρωα. Αυτή ήταν και η τελευταία βιογραφία στα ελληνικά που καταγράφει ο Γιοχάλας το 1975.

Λογοτεχνικά έργα

  • Ι. Ζαμπέλιος, Γεώργιος Καστριώτης, Κορφοί, 1833. Τραγωδία που γράφτηκε το 1818.
  • Ι. Καρασούτσας, Ο Σκενδέρβεης, Ερμούπολη, 1839. Ποίημα
  • Α. Δάνδολος, Μια φωνή του Καστριώτη. Κέρκυρα 1854. Ποίημα.
  • Γ. Σταυρίδης, Σκενδέρβεης, Αθήνα 1860-1862. Επικό ποίημα.
  • A. Αντωνιάδης, Σκεντέρμπεης, ο βασιλεύς των Ηπειρωτών, Αθήναι 1889. Δράμα σε πέντε μέρη.
  • Κ. Κρυστάλλη, Η εικόνα, Αθήναι 1893. Διήγημα.

Ο Σκεντέρμπεης και ο αλβανικός εθνικισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη νεότερη εποχή, οι Αλβανοί επέλεξαν ως σύμβολο τον Σκεντέρμπεη. Η επιλογή αυτή οφειλόταν στο ότι ο Καστριώτης ήταν μια καλά τεκμηριωμένη προσωπικότητα, του οποίου η μνήμη ήταν ζωντανή, κυρίως μεταξύ των Αρμπερέσων (δηλαδή της αλβανόφωνης μειονότητας της νότιας Ιταλίας). Έτσι ο Σκεντέρμπεης έγινε εθνικός ήρωας, παρόλο που οι Αλβανοί του Κοσόβου και των περισσότερων μερών του νότου δεν συμμετείχαν στους αγώνες του. Ενδεικτική είναι επίσης η αποτυχία του το 1455, να καταλάβει την πόλη του Μπερατίου. Άλλο πρόβλημα για τους Αλβανούς του 19ου αιώνα, η πλειοψηφία των οποίων ασπαζόταν τον Ισλαμισμό, ήταν η χριστιανική πίστη του Σκεντέρμπεη. Πράγματι, στα ποιήματά τους οι Αρμπερέσοι τον εγκωμίαζαν για τον αγώνα του όχι μόνο για την πατρίδα, αλλά και για τη χριστιανοσύνη. Έτσι, η θρησκευτική αυτή παράμετρος έπρεπε να αγνοηθεί. Τελικά, στην είσοδο του 20ου αιώνα, ο Σκεnτέρμπεης έγινε «το εθνικό επιχείρημα που αποδείκνυε την πολιτισμική συγγένεια της Αλβανίας με την Ευρώπη», καθώς συμβόλιζε την ύστατη θυσία των Αλβανών στην υπεράσπιση της Ευρώπης από τις ασιατικές ορδές.[41]

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Fine (1994), σελ. 522.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Brittannica (2009), λήμμα Scanderberg.
  3. Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2005, τ.13, ISBN 960-8177-63-4, σ.586, λήμμα Καστριώτης Γεώργιος (Σκεντέρμπεης).
  4. Babinger (1959), σελ. 53.
  5. Fine (1994), σελ. 557 ("Thus, for the first time, Albania was united under an Albanian leader, and Skanderbeg, as head of the league...").
  6. Sedlar, Jean W. East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500, University of Washington Press, 1994, σελ. 248. ISBN 0-295-97290-4.
  7. Nicol (1988), σελ. 387.
  8. Robert Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania. The Scarecrow Press. σελ. 398-402. ISBN 978-0810861886. .
  9. Ana S. Trbovich, A legal geography of Yugoslavia's disintegration, Oxford University Press, 2008, σελ. 79: “… of Serb-Albanian-Greek origin”.
  10. Σύμφωνα με τον σύγχρονο Ελβετό ιστορικό Όλιβερ Σμιτ, βλ. Michael Schmunk, Der Held der Skipetaren, Der Tagesspiegel, 19.07.2010:
    "Oder, Schmitt folgend, wie die Eltern-Vornamen Ivan und Voisava nahelegen, serbisch-orthodox, was sich nun ganz und gar nicht mit dem Selbstverständnis der Skanderbeg-Verehrer in Tirana, Prishtina oder Tetovo verträgt?".
  11. Γιοχάλας Τίτος, Ο Γεώργιος Καστριώτης - Σκεντέρμπεης στα νεοελληνικά γράμματα. Β' έκδοση, Αθήνα, 1994, σελ. 9, υποσημ. 1.
  12. Fine (1994), σελ. 531.
  13. Bryer (1997), σελ. 113.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Εγκυκλοπαίδεια Δομή (1975).
  15. Schmitt Jens Oliver (2009), Skanderbeg: Der neue Alexander auf dem Balkan, pp. 44, 45.: "Skanderbegs Mutter Vojsava war eine Serbin aus der einflussreichen Familie Brankovic.".
  16. Frashëri, Kristo (2002), Gjergj Kastrioti Skënderbeu: jeta dhe vepra, 1405–1468, Botimet Toena, ISBN 9992716274, http://books.google.com/books?id=vwR3PQAACAAJ&dq=kristo+frasheri+skenderbeu&hl=en&ei=vD6aTMPAFoPGlQeau_HZDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA , σελ. 62–66.
  17. Fine (1994), σελ. 517.
  18. Σούλης Χρ. Γεώργιος, Αι νεώτεραι έρευναι περί του Γεωργίου Καστριώτου Σκενδέρμπεη. Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, έτος 28, Αθήνα, 1958, σελ. 456.
  19. Schmitt Oliver, Skanderbeg. Der neue Alexander auf dem Balkan. Verlag Friedrich Pustet,Regensburg, 2009, σελ. 44.
  20. 20,0 20,1 Brittannica (2009), λήμμα Αλβανία.
  21. Schmitt 2009, σελ. 321-2.
  22. Free, Jan, "Skanderbeg als historisher Mythos", Von den Schwierigkeiten historischer Bezugnahme: Der albanische Nationalheld Skanderbeg (in German), Düsseldorf: Mythos-Magazin, 10/2007, p. 9..
  23. Stephanie Schwandner-Sievers,Bernd Jürgen Fischer, Albanian Identities: Myth and History, C. Hurst & Co. Publishers, 2002, σσ. 42-45.
  24. Schwandner-Sievers, Stephanie, Fischer J.Bernd, Αλβανικές ταυτότητες. Μύθος και ιστορία, (μτφρ. Στέφανος Παπαγεωργίου), Παπαζήσης, Αθήνα, 2012, σελ.73.
  25. Oliver Jens Schmitt, Die Albaner : Eine Geschichte zwischen Orient und Okzident. München : C.H. Beck, 2012, σελ. 55.
  26. Oliver Jens Schmitt, 2012, σελ. 55.
  27. Σούλης Χρ. Γεώργιος, 1958, σελ. 456.
  28. Σούλης Χρ. Γεώργιος, Αι νεώτεραι έρευναι περί του Γεωργίου Καστριώτου Σκενδέρμπεη. Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, έτος 28, Αθήνα, 1958, σελ. 449, 450.
  29. Μαρίνο Μπαρλέτι, Vita et gestis Scanderbegi Epirotarum Principis, 1508.
  30. Camille Paganel, Histoire de Scanderbeg, ou, Turks et Chrétiens au XV siècle, Didier, 1855, σ.xxiii.
  31. Moore, Clement Clark, "George Castriot, Surnamed Scanderbeg, King of Albania", D. Appleton & Company, 1850, σελ. 9.
  32. Schmitt Jens Oliver (2009), Skanderbeg: Der neue Alexander auf dem Balkan, σελ. 353, 354.
  33. Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 4, σ. 335, Εκδοτική Αθηνών 1985.
  34. Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος , Γεώργιος Καστριώτης ή Σκενδέρμπεϋς', Εστία, 1876, τ.1, αρ. 1: «Αλλ' ήλθεν τελευταίως η αληθής ιστορία και διέλυσε τα χρυσά ταύτα όνειρα της νεότητος ημών... Η δε ιστορική επιστήμη, αφαιρέσασα εκ μέσου τας μακράς δημηγορίας, ας ...ο Βαρλέτιος απέδιδεν εις αυτόν, παρωδός γινόμενος του Θουκυδίδου... και τα διηγημάτια και τα αποφθεγμάτια και τα άλλα ποικίλα και δισαρίθμητα στολίδια.... Και πρώτον εδιδάχθημεν ότι ο Σκενδέρμπεϋς ούτε Έλλην ήτο, ούτε καν Αλβανός, αλλά Σλαύος, μηδεμίαν έχων ιδίως σχέσιν προς την Μακεδονίαν και την Ημαθίαν.» (σελ. 5) και «Οι αγώνες όμως του ήρωος της Κρόϊας θέλουσιν είναι πάντα θαυμαστοί, αδιάφορον ότι απέτυχον, ότι ήτο απόγονος Σλάβων και ότι εγένετο καθολικός.» (σελ.6).
  35. Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Ανέστης Κωνσταντινίδης, Ιστορία του Ελληνικού Έθνος, τόμ. Ε, σ. 356 Εκδόσεις Ανέστη Κωνσταντινίδη, 1887 «... ο δε Σκεντέρμπευς, και αν μη παραδεχθώμεν την γνώμην του Καρλ Χοπφ (Hopf), του λέγοντος αυτόν εκ Σλαύων καταγόμενο, κοινώς λογίζεται Αλβανός ουχί Έλλην».
  36. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, με προσθήκες από τον Π. Καρολίδη, Αθήνα 1932, τ. 5, σ. 294, αναφέρεται στο Τίτος Γιοχάλας, σ. 49.
  37. Σούλης Χρ. Γεώργιος, Αι νεώτεραι έρευναι περί του Γεωργίου Καστριώτου Σκενδέρμπεη. Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, έτος 28, Αθήνα, 1958, σελ. 446-457.
  38. Γιοχάλας Τίτος, Ο Γεώργιος Καστριώτης-Σκεντέρμπεης εις την Νεοελληνικήν Ιστοριογραφίαν και Λογοτεχνίαν. Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, Νο. 151, Θεσσαλονίκη, 1975.
  39. Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. 5, εν Αθήναις 1874, σ. 379. Στο Γιοχάλας, σ. 41, υποσημ. 65.
  40. Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Αθήνα 1853, επιμέλεια Κ. Δημαρά, Αθήνα 1970, σ. 111: «Ο μόνος άνθρωπος όστις ειμπόρεσε ν’ αντισταθή εις την ακατανίκητον δύναμιν των Τούρκων, …, είναι ο Έλλην Γεώργιος Καστριώτης, ο επονομαζόμενος Σκενδέρβεϋς». Αναφέρεται στο Γιαχάλας, σ. 40, 41, υποσημ. 64.
  41. Schwandner-Sievers, Stephanie, Fischer J.Bernd, Αλβανικές ταυτότητες. Μύθος και ιστορία, μτφρ. Στέφανος Παπαγεωργίου, εκδ.Παπαζήση, Αθήνα, 2012, σελ.74.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Εκδόσεις Δομή Α.Ε., 1975, λήμμα Καστριώτης Γεώργιος ή Σκεντέρμπεης.
  • Encyclopedia Britannica, ηλεκτρονική έκδοση 2009, λήμματα Skanderberg και Albania (αγγλικά).
  • Babinger, Franz (1959). Mehmed the Conqueror and His Time, (μετάφρ. Ralph Manheim), Princeton University Press, 1992. ISBN 0-691-01078-1.
  • Bryer, Anthony (1997). Συμβολή στο Edward Gibbon and Empire, Cambridge University Press, 2002. ISBN 0-521-52505-5.
  • Fine, John V.A. Late Medieval Balkans - A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman conquest, University of Michigan Press, 1994. ISBN 0-472-08260-4.
  • Nicol, Donald M. (1988). Byzantium and Venice - A Study in Diplomatic and Cultural Relations, Cambridge University Press, 1992. ISBN 0-521-42894-7.
  • Schmitt, Oliver Jens (2009). Skanderbeg: Der neue Alexander auf dem Balkan. Ρέγκενσμπουργκ: Verlag Friedrich Pustet. 
  • Schwandner-Sievers, Stephanie, Fischer J.Bernd, Αλβανικές ταυτότητες. Μύθος και ιστορία, μτφρ. Στέφανος Παπαγεωργίου, εκδ.Παπαζήση, Αθήνα, 2012,
  • Γιοχάλας, Τίτος. Γεώργιος Καστριώτης Σκεντέρμπεης στα νεοελληνικά γράμματα, εκδ. Δωδώνη 1994 ISBN 978-960-248-6917.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα