Τέμενος Γκιουλ
| Τέμενος Γκιουλ Gül Câmîi |
|
|---|---|
Το Τέμενος όπως διακρίνεται από την νότια πλευρά με το μιναρέ στο βάθος. |
|
| Βασικές Πληροφορίες | |
| Περιοχή | Κωνσταντινούπολη, Τουρκία |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | |
| Θρησκεία | Σούνι Ισλάμ |
| Εγκαίνια Ναού | 1490 |
| Αρχιτεκτονική περιγραφή | |
| Αρχιτεκτονικός τύπος | Εκκλησία βυζαντινού ρυθμού σταυροειδή με τρούλο |
| Αρχιτεκτονικό είδος | Εποχής των Κομνηνών και των Παλαιολόγων |
| Χαρακτηριστικά | |
| Μήκος | 26 m |
| Πλάτος | 20 m |
| Μιναρές(-έδες) | 1 |
| Υλικά | τούβλο, πέτρα |
Ο Ναός της Αγίας Θεοδοσίας ήταν βυζαντινός ναός στην Κωνσταντινούπολη. Το 16ο αιώνα μετατράπηκε σε οθωμανικό τέμενος και είναι σήμερα γνωστό ως Γκιουλ Τζαμί (τουρκ. Gül Camii). Βρίσκεται στο δήμο Φατίχ και ειδικότερα στη συνοικία Αγιάκαπου, γνωστή κατά τη βυζαντινή περίοδο ως «τα Δεξιοκράτους».
[Επεξεργασία] Περιγραφή του ναού
Αν και ταυτίζεται με τη μονή της Αγίας Θεοδοσίας, η αρχική αφιέρωση του βυζαντινού ναού δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα. Έχει επίσης ταυτιστεί με το καθολικό της μονής του Χριστού Ευεργέτη. Ο ναός είναι ένα ψηλό επιβλητικό σύμπλεγμα. Ο τύπος του είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος μετά τρούλου και υπερώων αλλά συχνά κατατάσσεται και στις μεταβατικές τρουλαίες βασιλικές. Ο οκταγωνικός τρούλος του στηρίζεται σε τέσσερις πεσσούς και αποτελεί νεότερη κατασκευή, στη διάρκεια επισκευών μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Ο νάρθηκας του ναού και τα πλάγια κλίτη έχουν υπερώα.
Σήμερα ο ναός βρίσκεται περικυκλωμένος μέσα σε οικισμό. Ο Λεονκλάβιος υποστηρίζει ότι στη μονή φυλάσσονταν το σώμα της Αγίας, και ότι μαζί με άλλα λείψανα οι Οθωμανοί κατακτητές το πέταξαν στους δρόμους κατά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Κατά μια άλλη εκδοχή, το λείψανο της Αγίας ευρίσκετο στην μονή του Δεξιοκράτους.
[Επεξεργασία] Ιστορία
Αν και πρόκειται για ένα μεγάλο και υπέροχο κτίσμα, δεν έχουμε πληροφορίες για το ποιος έκτισε την εκκλησία αυτή. Ο Λεονκλάβιος παραδίδει πως η εκκλησία μετατράπηκε σε τέμενος με το όνομα «Χασάν πασά τζαμί». Σήμερα ονομάζεται «Γκιούλ τζαμί», δηλαδή «τέμενος του ρόδου». Κατά μία μάλλον ανακριβή παράδοση, ονομάστηκε έτσι επειδή η ημέρα της άλωσης της πόλης στις 29 Μαΐου του 1453 ταυτίστηκε με τον εορτασμό της μνήμης της Αγίας Θεοδοσίας και η εκκλησία ήταν τότε στολισμένη με ρόδα. Χρησιμοποιήθηκε από τους Οθωμανούς ως αποθήκη μηχανημάτων και εφοδίων του οθωμανικού στόλου. Μετατράπηκε σε τέμενος πιθανώς επί σουλτάνου Σελήμ Β' (1566-1574).
[Επεξεργασία] Πηγή
- Αλέξανδρος Πασπάτης, επιμ. (1877). Βυζαντιναί μελέται Τοπογραφικαί και ιστορικαί. Κωνσταντινούπολη: Τυπογραφείο Αντωνίου Κορομηλά, Βιβλιοπωλείο των Αδελφών Δεσπάστα. http://www.archive.org/details/vyzantinaimelet00unkngoog. Ανακτήθηκε την 1 Σεπτεμβρίου 2009.
