Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών

Ένας από τους πιο γνωστούς τάφους του Πρώτου Νεκροταφείου, αυτός της Σοφίας Αφεντάκη, φέρει το γλυπτό του Γιαννούλη Χαλεπά με το όνομα «Κοιμωμένη»

Το Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών είναι το παλαιότερο κοιμητήριο της Αθήνας. Θεωρείται πολύ σημαντικό, τόσο για το γεγονός ότι εκεί αναπαύονται πολλοί επώνυμοι Έλληνες που στα τελευταία χρόνια διακρίθηκαν στον χώρο των γραμμάτων, των τεχνών και της πολιτικής, όσο και από ιστορική και καλλιτεχνική άποψη, καθώς περιλαμβάνει μεγάλης αξίας γλυπτά.

Το Πρώτο Νεκροταφείο βρίσκεται στο τέρμα της οδού Αναπαύσεως, σε λόφο νότια του Καλλιμάρμαρου και πέραν του Ιλισού. Είναι κατάφυτο με πεύκα και κυπαρίσσια.

Ιστορία

Το Πρώτο Νεκροταφείο συστήθηκε ως νεκροταφείο Ορθοδόξων με βάση το Βασιλικό Διάταγμα της 28ης Μαρτίου/9ης Απριλίου 1834 «περί των νεκροταφείων και του ενταφιασμού των νεκρών». Η τοποθεσία του επελέγη κατά συμμόρφωση προς τα οριζόμενα στο ίδιο Βασιλικό Διάταγμα, ότι «έκαστον νεκροταφείον πρέπει να απέχη από την πόλιν ή άλλον τινα κατωκοιμένον τόπον κ.λπ. τουλάχιστον 100 μέτρα». Οι πρώτες γνωστές σήμερα εργασίες έγιναν το 1837 από τον αρχιτέκτονα F. Stauffert.

Αρχικά αναπτύχθηκε γύρω από το ναό του Αγίου Λαζάρου και σύντομα αναπτύχθηκε εκατέρωθεν ενός κεντρικού άξονα, αυτού που μέχρι και σήμερα οδηγεί από την είσοδο στο ναό. Γύρω στο 1910 εκπονήθηκε δεύτερο σχέδιο που προέβλεπε περίστυλο διάδρομο και κτήριο νεκροθαλάμων, οστεοφυλακίου και γραφείων.

Σήμερα δεν είναι ορατός κάποιος σχεδιασμός. Το περίγραμμα του νεκροταφείου είναι επίσης τυχαίο, καθώς οφείλεται σε διάφορες επεκτάσεις του που έγιναν από το 1859 μέχρι το 1943.

Ναοί

Ο πρώτος ναός του Νεκροταφείου είναι αυτός του Αγίου Λαζάρου, ο οποίος ανεγέρθηκε το 1840 και ανακατασκευάστηκε το 1859. Ο ναός των Αγίων Θεοδώρων κτίστηκε το διάστημα 1899-1901. Το 1928 κτίστηκε ο καθολικός ναός του Αγίου Καρόλου με δαπάνη της οικογένειας Φιξ.

Διάσημοι αναπαυόμενοι

Στο Πρώτο Νεκροταφείο αναπαύονται επώνυμοι Έλληνες από το χώρο της πολιτικής, των γραμμάτων και των τεχνών. Μερικοί από αυτούς είναι οι: Ερρίκος Σλήμαν, Σοφία Σλήμαν, Βασίλης Τσιτσάνης, Ζωή Τσιτσάνη, Μάρκος Βαμβακάρης, Μανώλης Χιώτης, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Ανδρέας Παπανδρέου, Μελίνα Μερκούρη, Κατίνα Παξινού, Γιώργος Σεφέρης, Στράτος Διονυσίου,Άκης Πάνου, Γεώργιος Αβέρωφ, Γεώργιος Σουρής, Δημήτρης Χορν, Άγγελος Σικελιανός, Άννα Σικελιανού, Σοφία Βέμπο, Σωτηρία Μπέλλου, Γρηγόρης Λαμπράκης, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Έλλη Λαμπέτη, Κάρολος Κουν, Τάσσος Αλεβίζος, Οδυσσέας Ελύτης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Γεώργιος Τερτσέτης, Αντώνης Τρίτσης, Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, Μαρίκα Κοτοπούλη, Γιάννης Αλευράς, Νίκος Ζαχαριάδης, Μήτσος Παρτσαλίδης, Νίκος Ξυλούρης, Ρίτα Σακελλαρίου, Κώστας Βάρναλης, Τζένη Καρέζη, Κυβέλη, Αιμίλιος Βεάκης, Ιωάννης Μεταξάς, Ρένα Βλαχοπούλου, Παναγής Τσαλδάρης, Αλέκος Παναγούλης, Χαρίλαος Τρικούπης, Βασίλης Λογοθετίδης, Γιαννούλης Χαλεπάς, Κωστής Παλαμάς, Μενέλαος Λουντέμης, Λάμπρος Κωνσταντάρας, Γεώργιος Παπαδόπουλος, Κώστας Καρράς, Εμμανουήλ Ξάνθος, Νικόλαος Σκουφάς, Αθανάσιος Τσακάλωφ, Βίκυ Μοσχολιού, Δημήτρης Μητρόπουλος, Μανώλης Ρασούλης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Αλέξης Μινωτής, Μάνος Λοΐζος, Έλλη Λαμπέτη, Μάνος Κατράκης, Κώστας Ταχτσής, Βάσω Κατράκη,Μιλτιάδης Έβερτ, Νίκος Καββαδίας, Θόδωρος Αγγελόπουλος, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Δημήτρης Μητροπάνος, Μάριος Τόκας, Δούκισσα (τραγουδίστρια), Σώτια Τσώτου, Γιώργος Ζαμπέτας, Ρήγας Ρηγόπουλος, Γιώργος Μητσάκης, Χρήστος Λαμπράκης, Δημήτρης Μπέης, Απόστολος Καλδάρας, Δημήτριος Λαμπράκης, Δημήτριος Τσαφέντας, Άγγελος Βλάχος, Φιλοποίμην Φίνος, Σαπφώ Νοταρά, Ελένη Βλάχου, Αθανάσιος Τσαλδάρης, Ευάγγελος Αβέρωφ, Μιχάλης Ζαμπέτας, Γεώργιος Καφαντάρης, Ζωρζ Σαρή,Τζένη Καρέζη, Μαίρη Αρώνη, Δέσπω Διαμαντίδου, Ανδρέας Φιλιππίδης, Γιώργος Ζωγράφος, Αλέκος Σακελλάριος, Μπεάτα Ασημακοπούλου, Νίκος Σεργιανόπουλος, Παναγής Κυριακός,Δημήτρης Μητροπάνος,Ιωάννης Μακρυγιάννης,Κωνσταντίνος Κανάρης,Ζυλ Ντασέν,Γεώργιος Παπανδρέου,Κωνσταντίνος Τσάτσος,Χρόνης Εξαρχάκος, Εμμανουήλ Τσουδερός, Γεώργιος Αθάνας, Γεράσιμος Κλουβάτος, Ιωσήφ Ριτσιάρδης, Μίμης Τραϊφόρος, Νικόλαος Μακαρέζος, Δημήτριος Ιωαννίδης, Γεώργιος Ζωιτάκης, Σπύρος Μαρκεζίνης, Χρήστος Ευθυμίου, Γεωργία Βασιλειάδου, Κατερίνα Γώγου, Σμάρω Στεφανίδου, Βαγγέλης Λιβαδάς, Σμαρούλα Γιούλη, Κούλα Νικολαΐδου, Τάκης Μωράκης, Χρήστος Τσαγανέας, Νίτσα Τσαγανέα, Πηνελόπη Μαξίμου, Ελένη Γ. Βαλαβάνη, Πέπη Δαράκη, Παύλος Νιρβάνας, Γιάννης Ψυχάρης, Κώστας Κοτζιάς, Νίκος Ντερτιλής, Έλζα Λαμπράκη, Μαργαρίτα Λυμπεράκη, Ιωάννα Τσάτσου, Μιχαήλ Τοσίτσας, Γεώργιος Αβέρωφ, Γεώργιος Ράλλης, Πέτρος Ράλλης, Αντώνης Αντάπασης, Μιχαήλ Χατζηκωνσταντής, Ανδρέας Μεταξάς, Νικόλαος Γεννηματάς, Οδυσσέας Ζωχιός, Τιμολέων Βάσσος, Μιχαήλ Σούτσος, Αλέξανδρος Σούτσος, Ιωάννης Σούτσος, Σκαρλάτος Σούτσος, Νίκη Τυπάλδου, Αχιλλέας Παράσχος, Ανδρέας Κάλβος, Ιωσήφ Μομφεράτος, Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, Σπεράντζα Βρανά, Κωνσταντίνος Σχινάς, Νικόλαος Δημητρακόπουλος, Λάμπρος Βεΐκος, Δημήτριος Βικέλας, Στέφανος Δάφνης, Μαρία Πολυδούρη, Αιμιλία Δάφνη, Μιχαήλ Μητσάκης, Πηνελόπη Δέλτα, Μελισσάνθη, Μυρτιώτισσα.

Πηγές

• Πάπυρος Larousse Britannica 2006
• Λόντος Σπυρίδων,Πρωτ. Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών, Ιστορία-Ι.Ναοί-Ταφικά μνημεία, 2008.

Εξωτερικές συνδέσεις

• Μαρίας Δανιήλ, Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών, Η γαλήνια συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμών, περιοδικό Monumenta
• Περιήγηση στο Πρώτο Νεκροταφείο, βίντεο στο YouTube