Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός

Σκίτσο του Ιάκωβου Ρίζου του Νερουλού από εσώφυλλο βιβλίου του του 1828

Ο Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός ή Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός ή Jacovaky Rizo (1778 - 1849) ήταν Έλληνας λόγιος και πολιτικός της Βλαχίας, Μολδαβίας και της νεοσύστατης Ελλάδας.

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1778. Ο πατέρας του Νερουλός ήταν λόγιος και κατείχε τον βαθμό του Καμαράση. Η μητέρα του ήταν το γένος Ρίζου, από την οποία πήρε και την επωνυμία. Το διπλό όνομα «Ρίζος Νερουλός» παρέμεινε ως αντιδιαστολή από τον οικογενειακό κυρίως κλάδο των αρχαιότερων Ρίζων Ραγκαβή.

Ο μικρός Ιακωβάκης σε βρεφική ηλικία έμεινε ορφανός από πατέρα και μητέρα, και τον ανέλαβε ο θείος του Σαμουήλ Εφέσου, ο οποίος τον μόρφωσε και τον έκανε άριστο Ελληνιστή. Διδάχτηκε επίσης φιλοσοφία από τον Δανιήλ Φιλιππίδη, Γαλλικά και μαθηματικά από τον Γάλλο αββά Λαφονταίν.

Σε ηλικία είκοσι χρονών ακολούθησε τον ηγεμόνα Κωνσταντίνο Υψηλάντη στην Μολδαβία. Λόγο αργότερα, ο θείος του, Αλέξανδρος Σούτσος που διαδέχτηκε τον Υψηλάντη διόρισε τον Ιάκωβο επιτετραμένο του επί την Υψηλή Πύλη. Με τον Ρωσικό πόλεμο όμως ο Ιακωβάκης έμεινε εκτός πραγμάτων, μέχρι που ο ηγεμόνας Ιωάννης Καρατζάς τον επανέφερε στην Βλαχία και τον ανέβασε διαδοχικά στο αξίωμα του «μεγάλου ποστελνίκου» ή πρωθυπουργού της Βλαχίας (Premier Ministre des Hospodars de Valachie). Μετά από έξι χρόνια ο Καρατζάς αποχώρησε και ο Ρίζος διορίστηκε στην Κωνσταντινούπολη μεταφραστής του μεγάλου διερμηνέα. Το 1819 ακολούθησε και πάλι τον ηγεμόνα Μιχαήλ Σούτσο στην Μολδαβία, όπου και έμεινε μέχρι την έναρξη της Ελληνικής επανάστασης. Ρίζος και Σούτσος εγκατέλειψαν τα πάντα και περιπλανήθηκαν άστεγοι και εξόριστοι μέχρι που έφτασαν στην Γενεύη και εγκαταστάθηκαν προσωρινά.

Στην Γενεύη ο Ρίζος ανέλαβε να διδάξει την ιστορία της νεοελληνικής φιλολογίας. Εκεί έγραψε την περίφημη «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως μέχρι το 1825». Στην Γενεύη γνωρίστηκε με τον Καποδίστρια, ο οποίος τον έφερε μαζί του στην Ελλάδα ως προσωπικό του σύμβουλο.

Στην Ελλάδα ο Ρίζος Νερουλός ανέλαβε αμέσως το Υπουργείο Εξωτερικών, διαφώνησε όμως με την Κυβέρνηση και αποσύρθηκε από τον δημόσιο βίο μένοντας στην Αίγινα. Μετά τον θάνατο του Καποδίστρια επανήλθε και ανέλαβε το Υπουργείου των Εσωτερικών, των Εκκλησιαστικών και της Δικαιοσύνης, ενώ έγινε μέλος του Συμβουλίου Επικρατείας.

Στον Ρίζο Νερουλό οφείλεται ο πρώτος καταρτισμός της ανώτερης παιδείας, η ίδρυση του Πανεπιστημίου και η σύνταξη της Αρχαιολογικής Εταιρείας, της οποίας και διετέλεσε επί πολλά έτη πρόεδρος, όντας και ο πρώτος πρόεδρός την με την ίδρυσή της το 1837.

Ήταν επίσης ένας από τους 10 πρώτους Νομάρχες της Ελλάδας: Το 1833 διορίστηκε Νομάρχης Κυκλάδων.

Τελικά διορίστηκε Πρέσβης της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη, όπου και πέθανε το 1849 ή 1850.

Πηγές

• Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός βιογραφικά στοιχεία από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών
• Ιάκωβος Ρίζος (1778-1849), Jean Pierre Louis Humbert (1792-1851), επιμ. (1828) (στα Γαλλικά). Cours de littérature grecque moderne, doneé à Genéve. Γενεύη, Παρίσι: A. Cherbuliez, Dondey-Dupre. http://www.archive.org/details/coursdelittratu05unkngoog. Ανακτήθηκε την 4 Απριλίου 2010. 
• Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός βιογραφικά στοιχεία από το http://culture.ana-mpa.gr
• Χαράλαμπος Χριστόπουλος βιογραφικά στοιχεία από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών
• Μαρίνος Βρετός (1867). Εθνικόν ημερολόγιον. Εν Αθήναις: Παρά τω Κ. Δραγούμη εκδότη της Πανδώρας. http://xantho.lis.upatras.gr/pleias/index.php/vretou/issue/view/2881. Ανακτήθηκε την 5 Απριλίου 2010.