Βοεβόδας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κάρολ Στάνισλαβ, Βοεβόδας της Βίλνας (1786)

Βοεβόδας (ή βοϊβόδας) είναι τίτλος που έφεραν στρατιωτικοί και πολιτικοί διοικητές επαρχιών στις σλαβικές χώρες και την Ευρωπαϊκή Τουρκία.

Ετυμολογία της λέξης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η λέξη προέρχεται από το σλαβ. (voi+voditi= στρατός+οδηγώ),[1] πολ. Wojed(e).[2]

« Ας με λεν βοϊβοδίνα κι ας ψοφώ από την πείνα.[3]  »

Σύνοψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους τον τίτλο του βοεβόδα, που αντιστοιχούσε προς αυτόν του δούκα ή του πρίγκηπα, έφεραν οι άρχοντες της Τρανσυλβανίας. Αργότερα, έτσι αποκαλούνταν οι διοικητές της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Στην Πολωνία, βοεβόδας ονομάζονταν οι διοικητές των επαρχιών, ενώ στη Σερβία οι ευγενείς γαιοκτήμονες. Ο τίτλος αυτός υπήρχε και στο Μαυροβούνιο, όπου δινόταν στους ανωτέρους αξιωματικούς του στρατού. Οι Τούρκοι ονόμαζαν βοεβόδες αρχικά τους ηγεμόνες που διόριζε η Υψηλή Πύλη στη Μολδαβία και στη Βλαχία και αργότερα όλους τους διοικητές των επαρχιών της Ευρώπης, καθώς και τους τοποτηρητές και αντιπροσώπους των τιτλούχων διοικητών.[4]

Επί μέρους θέματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σταδιακά η λέξη άρχισε να χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίζει τον κυβερνήτη μιας επαρχίας. Η περιοχή που διοικεί ο βοεβόδας είναι περισσότερο γνωστή ως Bοεβοντίνα, ή Βοΐβοντίνα. Σήμερα στην Πολωνία ο όρος wojewoda αναφέρεται στον διορισμένο από την κεντρική κυβέρνηση διοικητή μιας επαρχίας (województwo - βογιεβούτζτβο).

Ο τίτλος αυτός χρησιμοποιούνταν κατά το Μεσαίωνα σε Βουλγαρία, Βοημία, Βοσνία, Κροατία, Τρανσυλβανία, Πολωνία, Σερβία, Μολδαβία, Λουσατία, Μοσχοβία, Βλαχία, Βολυνία, Νόβγκοροντ, Κράτος των Ρως. Αργότερα ο τίτλος αναφερόταν στον ανώτατο στρατιωτικό διοικητή σε Μαυροβούνιο και Σερβία, αλλά και στο Βασίλειο της Σερβίας. Στα μεσαιωνικά ρουμανικά πριγκηπάτα της Μολδαβίας και της Βλαχίας ο βοεβόδας αποτελούσε μέρος του επίσημου τίτλου του εκάστοτε πρίγκηπα ή ηγεμόνα, ως απόδειξη του δικαιώματος διοίκησης του στρατεύματος. Στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα βοεβόδας (voyvoda) καλούνταν μετά τον 17ο αιώνα ο μέχρι τότε αποκαλούμενος σούμπασης (subasϊ), διοικητής περιφέρειας (σουμπασιλίκι). Οι δύο τίτλοι χρησιμοποιούνταν εναλλακτικά για την διοικητική οργάνωση του χώρου της Ευρυτανίας και της Πελοποννήσου. Η διοικούμενη περιφέρειεα ονομαζόταν βοϊβοντικό ή βοϊβονταλίκι, όπως στο Μεσολόγγι.[εκκρεμεί παραπομπή]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Δομή, τόμ. 5, σ. 423 ISBN 960-8177-55-3
  2. Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, ΑΠΘ Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών «Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη» σ. 278 ISBN 960-231-085-5
  3. Λεξικό Πρωϊα, τόμ. Α σ.
  4. Εγκυκλοπαίδεια Δομή, όπ.π
Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Voivode της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).