Στάνλεϋ Προύζινερ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Στάνλεϋ Προύζινερ
Prusiner 1.JPG
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Stanley Bb. Prusiner (Αγγλικά)
Γέννηση28  Μαΐου 1942[1][2]
Ντε Μόιν
ΥπηκοότηταΗνωμένες Πολιτείες Αμερικής
ΣπουδέςΙατρική Σχολή Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνιας και University of California, San Francisco
Βραβεύσειςβραβείο Άλμπερτ Λέισκερ για την βασική ιατρική έρευνα (1994), Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας (1997), Wolf Prize in Medicine (1995), Μετάλλιο Βενιαμίν Φραγκλίνος (1998), διεθνές βραβείο Γκάιρντνερ (1993), Paul Ehrlich and Ludwig Darmstaedter Prize (1995), Εθνικό Μετάλλιο των Επιστημών (2009), Louisa Gross Horwitz Prize (1997), βραβείο Ντίκσον στην ιατρική (1993), Βραβείο Ιατρικής Επιστήμης Κέιο (1996), Potamkin Prize (1991), Alexander von Humboldt Fellow, βραβείο έρευνας Μαξ Πλανκ (1992), βραβείο Bristol-Myers Squibb για διακεκριμένο επίτευγμα στην έρευνα για τις νευροεπιστήμες (1994), Grand Prix Charles-Leopold Mayer (1996), Richard Lounsbery Award (1993), Sir Hans Krebs Medal (1999), Robert J. and Claire Pasarow Foundation Award for Distinguished Contributions to Neuropsychiatric Research (1995), Metlife Foundation Award for Medical Research in Alzheimer's Disease (1991), Humboldt Prize και αλλοδαπό μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου
Επιστημονική σταδιοδρομία
Ερευνητικός τομέαςνευρολογία και Βιοχημεία
Ιδιότηταιατρός, ιολόγος, βιοχημικός, διδάσκων πανεπιστημίου και νευρολόγος

Ο Στάνλεϋ Μπέντζαμιν Προύζινερ (Stanley Benjamin Prusiner, γενν. 28 Μαΐου 1942) είναι Αμερικανός νευρολόγος και βιοχημικός. Ο Προύζινερ ανεκάλυψε τα πριόνια, μία τάξη μολυσματικών αυτοαναπαραγόμενων πρωτεϊνών, και το 1997 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής[3][4].

Σταδιοδρομία και έρευνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Προύζινερ γεννήθηκε στο Ντε Μόιν (Αϊόβα), και ήταν γιος της Μίριαμ (το γένος Σπίγκελ) και του αρχιτέκτονα Λώρενς Προύζινερ. Πέρασε την παιδική του ηλικία στο Ντε Μόιν και στο Σινσινάτι, όπου πήγαινε στο Γυμνάσιο Γουόλνατ Χιλς, στο οποίο ήταν γνωστός ως «η μικρή ιδιοφυΐα εξαιτίας της πρωτοποριακής μελέτης του για ένα εντομοαπωθητικό της αφίδας του σφενδαμιού. Ο Προύζινερ πήρε πτυχίο χημείας από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και αργότερα το δίπλωμα της ιατρικής από την Ιατρική Σχολή του ίδιου πανεπιστημίου[5]. Στη συνέχεια προσλήφθηκε ως ερευνητής στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) των ΗΠΑ, όπου μελέτησε τις γλουταμινάσες του E. coli στο εργαστήριο του Ερλ Στάντμαν.

Μετά από τρία χρόνια στα NIH, ο Προύζινερ πήγε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο για να πάρει ειδικότητα στη νευρολογία και τελειώνοντας το 1974, έγινε λέκτορας του Τμήματος Νευρολογίας. Από τότε δίδαξε σε διάφορες θέσεις στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, τόσο στο Σαν Φρανσίσκο, όσο και στο Μπέρκλεϋ.

Σήμερα (2015) είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Νευροεκφυλιστικών Ασθενειών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, ερευνώντας τις ασθένειες που οφείλονται στα πριόνια, τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις ταυοπάθειες[6].

Ο Προύζινερ είναι νυμφευμένος με τη Σάντυ Τέρκ και έχουν δύο παιδιά.

Τιμητικές διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Στάνλεϋ Προύζινερ κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 1997 για την εύρεση του αιτίου της «νόσου των τρελών αγελάδων» σπογγοειδής εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών) και του αντιστοίχου της στον άνθρωπο, του συνδρόμου Creutzfeldt-Jakob[5]. Σε αυτή την έρευνά του επινόησε τον όρο «πριόνιο», από τις λέξεις «πρωτεϊνικός» και «μολυσματικός» (infectious) το 1982, αναφερόμενος σε μία μορφή μολύνσεως που δεν είχε περιγραφεί ως τότε και οφειλόταν στην κακή αναδίπλωση μιας πρωτεΐνης[7].

Βραβεύσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέλος Ακαδημιών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1992 ο Προύζινερ εκλέχθηκε μέλος της Εθνική Ακαδημία Επιστημών και το 2007 μέλος του διοικητικού της συμβουλίου. Είναι επίσης εκλεγμένο μέλος της Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών (1993), εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας το 1997[10][11], μέλος της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας (1998), της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (2003) και της αμερικανικής Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 26  Απριλίου 2014.
  2. «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Stanley-B-Prusiner. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. Prusiner S. B. (1982). «Novel proteinaceous infectious particles cause scrapie». Science 216 (4542): 136–144. doi:10.1126/science.6801762. PMID 6801762. Bibcode1982Sci...216..136P. 
  4. Prusiner S. B. (1991). «Molecular biology of prion diseases». Science 252 (5012): 1515–1522. doi:10.1126/science.1675487. PMID 1675487. Bibcode1991Sci...252.1515P. 
  5. 5,0 5,1 «Stanley B. Prusiner - Autobiography». NobelPrize.org. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2007. 
  6. UCSF Prusiner Lab site
  7. «What really causes mad cow disease?». Wired. 31 Ιανουαρίου 2007. http://blog.wired.com/wiredscience/2007/01/what_really_cau.html. Ανακτήθηκε στις 2007-01-02. 
  8. «Franklin Laureate Database - Benjamin Franklin Medal 1998 Laureates». Franklin Institute. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2013. 
  9. http://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=117875
  10. «Fellows of the Royal Society». Λονδίνο: Royal Society. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Μαρτίου 2015. 
  11. «Fellowship of the Royal Society 1660-2015». Royal Society. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιουλίου 2015. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Stanley B. Prusiner της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).