Σαπαρμουράτ Νιγιαζόφ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Σαπαρμουράτ Νιγιαζόφ
Saparmurat Niyazov in 2002.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow (Τουρκμενικά) και Сапармырат Атаевич Ныязов (Τουρκμενικά)
Γέννηση 19  Φεβρουαρίου 1940[1][2][3][4][5]
Gypjak[6][7][8]
Θάνατος 21  Δεκεμβρίου 2006[9][1][10][11][4][5][12]
Ασγκαμπάτ[13][4][14]
Αιτία θανάτου Έμφραγμα του μυοκαρδίου
Συνθήκες θανάτου φυσικά αίτια
Τόπος ταφής Gypjak
Υπηκοότητα Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
Τουρκμενιστάν[15][16][17]
Θρησκεία Σουνίτες
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες Τουρκμενική γλώσσα
Ρωσικά
Σπουδές Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα πολιτικός[18][19][20]
αυτοβιογράφος
Αξιοσημείωτο έργο Ruhnama
Εθνικός Ύμνος του Τουρκμενιστάν
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/Κίνημα Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης και Δημοκρατικό Κόμμα του Τουρκμενιστάν
Οικογένεια
Σύζυγος Muza Niyazova
Τέκνα Μουράτ Νιγιαζόφ
Γονείς d:Q24350866 και Γκουρμπανσολτάν Ετζέ
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα Πρόεδρος του Τουρκμενιστάν (1990–2006)
d:Q42309172
Βραβεύσεις d:Q4137462
d:Q4335952
d:Q4335857
d:Q30894224
Βραβείο της Φιλίας των Λαών
Μετάλλιο για την αξία της εργασίας
Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin"
μετάλλιο Μεσρόπ Μαστότς
Order of Prince Yaroslav the Wise, 1st class
Order of Holy Prince Daniel of Moscow 1st class
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Ο Σαπαρμουράτ Ατάγιεβιτς Νιγιαζόφ (Τουρκμένικα: Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow, προφορά IPA [ θɑːpɑːrmyːrɑːt atajeviʧ niːjɑːðɒv] , Θαπαρμυράτ Ατάγιεβιτς Νιγιάδοβ ) ήταν ο πλέον ισχυρός άνδρας στο Τουρκμενιστάν από το 1985, Πρόεδρος από το 1990 μέχρι το θάνατό του. Γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1940 και πέθανε στις 21 Δεκεμβρίου 2006.

Παιδικά και νεανικά χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έμεινε ορφανός από πολύ μικρή ηλικία, καθώς ο πατέρας του σκοτώθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η υπόλοιπη οικογένειά του πέθαναν σε μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε το Ασγκαμπάτ, το 1948. Μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο της ΕΣΣΔ και έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1967 αποφοίτησε από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο του Λένινγκραντ με πτυχίο μηχανικού και επέστρεψε στο Τουρκμενιστάν, όπου εργάστηκε σε εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Πορεία προς την απόλυτη εξουσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύντομα αναρριχήθηκε μέσα στο κόμμα και έφτασε να γίνει αρχηγός της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Τουρκμενιστάν. Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας (1991) έγινε πρώτος Πρόεδρος στη χώρα. Στις 22 Οκτωβρίου 1993, αυτοπροσδιορίστηκε ως Turkmenbashi, που σημαίνει «Πατέρας των Τουρκομάνων»[21] και ανακηρύχθηκε από τη Βουλή ισόβιος Πρόεδρος στις 29 Δεκεμβρίου 1999. Ο Πρόεδρος εξελέγη για πρώτη φορά χωρίς αντίπαλο, στις 21 Ιουνίου 1992 και με δημοψήφισμα (Ιανουάριος 1994) η θητεία του παρατάθηκε ως το 2002. Το 1999, ο Νιγιαζόφ ανακηρύχθηκε από το κοινοβούλιο ισόβιος Πρόεδρος. Η κυβέρνηση σχηματίζεται από το Δημοκρατικό Κόμμα του Τουρκμενιστάν (TDP), του οποίου οι βουλευτές ελέγχουν συνολικά τόσο τη Βουλή (50 μέλη) όσο και το τελευταίο Συμβούλιο του Λαού (65 μέλη).

Μεταρρυθμίσεις και προσωπολατρεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ηγέτης αυταρχικός, θέλησε να αλλάξει πολλά στη χώρα του[22],. Μετονόμασε την πόλη Κρασνοβόντσκ, στην Κασπία, σε Τουρκμένμπασι, ενώ έδωσε το όνομά του αλλά και τα ονόματα της οικογένειάς του σε σχολεία, αεροδρόμια, νοσοκομεία, τους μήνες[23] και σε έναν μετεωρίτη. Το πρόσωπό του φιγουράρει σε όλα τα χαρτονομίσματα μανάτ στη χώρα και στα δημόσια κτήρια και δρόμους, μεγάλα πορτρέτα του βρίσκονται σχεδόν παντού αλλά και ανδριάντες του και αγάλματα της μητέρας του. Ήταν διάσημος για την εκκεντρική του πολιτική.

Για παράδειγμα, τον Αύγουστο του 2004 διέταξε να κατασκευαστεί ένα γιγάντιο παλάτι από πάγο στη μέση μιας ερημικής περιοχής. Απαγόρευσε με διάταγμα στους εκφωνητές ειδήσεων να φορούν μέικ απ γιατί δεν μπορούσε να καταλάβει το φύλο τους. Η εκπαίδευση βασίζεται σε αυτόν και οι λόγοι του διδάσκονται στα σχολεία. Μετονόμασε τις ημέρες και τους μήνες σε ονόματα ηρώων και συμβόλων, εισήγαγε νέο αλφάβητο για να αντικαταστήσει το κυριλλικό (βασισμένο στο λατινικό) και απαγόρευσε τα μακριά μαλλιά, τα χρυσά δόντια και τις γενειάδες.

Αντιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 25 Νοεμβρίου του 2002 σημειώθηκε ύποπτη απόπειρα δολοφονίας του και οι αρχές προχώρησαν σε σωρεία συλλήψεων υπόπτων και μελών της οικογενείας τους. Το καλοκαίρι του 2004 μια εκστρατεία με φυλλάδια που ζητούσαν την ανατροπή και την παραπομπή σε δίκη του Νιγιαζόφ έκανε την εμφάνισή της. Ως αντίδραση, απολύθηκε ο Υπουργός Εσωτερικών και ο διευθυντής της αστυνομίας. Μάλιστα, τους απέλυσε ξαφνικά, μιλώντας στην τηλεόραση.

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι φήμες για την κατάσταση της υγείας του και για επιδείνωσή της, οργίασαν μέσα στο 2006. Ο Νιγιαζόφ πέθανε από ξαφνική καρδιακή προσβολή[24], το Δεκέμβριο του 2006. Τον διαδέχθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ. Ο τελευταίος κατήργησε τον Απρίλιο του 2008 όλες τις μετονομασίες που είχε πραγματοποιήσει ο Νιγιαζόφ στο ημερολόγιο.[25]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1537565/Saparmurat-Niyazov.html.
  3. 3,0 3,1 www.imdb.com/name/nm2241304/.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 www.imdb.com/name/nm2241304/bio.
  5. 5,0 5,1 5,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Saparmurad-Niyazov. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. mondediplo.com/2015/02/11bouyguestan.
  7. www.humanities360.com/index.php/view-article/5da1bafd_a07b_47ab_ab51_1a46e2bcbd57/.
  8. issuu.com/449981/docs/central-asia-4-turkmenistan_v1_m56577569830512340.
  9. news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6198983.stm.
  10. lifeinlegacy.com/Display.aspx?weekof=2006-12-23.
  11. www.amazon.com/Love-Me-Turkmenistan-Nicolas-Righetti/dp/1904563910.
  12. (Αγγλικά) Find A Grave. 17105034. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  13. www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09668130903068715.
  14. www.panoramio.com/photo/11635780.
  15. www.nytimes.com/2001/10/02/opinion/america-s-central-asian-allies.html.
  16. www.nytimes.com/2005/04/03/international/asia/03kyrgyzstan.html?pagewanted=print&position=.
  17. www.imdb.com/list/ls059556609/.
  18. countrylicious.com/turkmenistan/famous-people.
  19. countrylicious.com/turkmenistan/images/c3580762d72c.
  20. www.upi.com/topic/Saparmurat_Niyazov/.
  21. «Turkmenistan Fact Sheet, Government & Politics-President». Πρεσβεία του Τουρκμενιστάν. http://www.turkmenistanembassy.org/turkmen/gov/presbio.html. Ανακτήθηκε στις 22-12-2006. 
  22. List of holidays and commemorative days approved in Turkmenistan
  23. BBC News, " Turkmen go back to old calendar", 24 Απριλίου 2008.
  24. «President of Turkmenistan dies at 66». BreakingNews.ie. 21-12-2006. 
  25. «Turkmen go back to old calendar». BBC News. 24-04-2008. http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7365346.stm. Ανακτήθηκε στις 24-04-2008. 


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Saparmurat Niyazov της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).