Πολίτικη λύρα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πολίτικη λύρα
Σμυρναίικο τρίο (1930): Λάμπρος Λεονταρίτης (πολίτικη λύρα), Ρόζα Εσκενάζυ, Αγάπιος Τομπούλης (ούτι).

Η πολίτικη λύρα (τουρκ. Klasik kemençe (κλασικός κεμετζές) ή Armudî kemençe (αχλαδόσχημος κεμετζές)) είναι λυροειδές χορδόφωνο μουσικό όργανο, το οποίο χρησιμοποιείται ευρύτατα στην κλασική Οθωμανική μουσική, καθώς και στο Σμυρναίικο Ρεμπέτικο. Διαφέρει από την ποντιακή λύρα, τόσο ως προς το σχήμα της, όσο και ως προς το ρεπερτόριο που εξυπηρετεί.

Τεχνικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πολίτικη λύρα κατασκευάζεται από δύο κομμάτια ξύλου (συνήθως πεύκη): το μεν για το μπροστινό μέρος (το λεγόμενο καπάκι), το οποίο δεν φέρει ταστιέρα (μανίκι), ενώ στο ύψος της γέφυρας διαθέτει δύο ανοίγματα σχήματος D εν είδη ηχείων (ωτία στην ποντιακή λύρα)· το δε για το όπισθεν μέρος (πλάτη), το οποίο σκαλίζεται σε σκυφοειδές σχήμα και φέρει στην κορυφή έναν τριγωνικό χορδοστάτη. Σε κάποιες περιπτώσεις το όργανο διακοσμείται με ενθέματα από ελεφαντόδοντο ή φίλντισι, χωρίς αυτό να ενέχει διαφορά στο ηχοπαραγωγικό αποτέλεσμα. Το συνολικό μήκος του οργάνου συνήθως δεν ξεπερνά τα 40 εκ.

Διαθέτει τρεις χορδές, τις οποίες ο εκτελεστής πιέζει επί του σώματος του οργάνου με τα νύχια του αριστερού χεριού (ανατολικός τρόπος έναντι του ευρωπαϊκού τρόπου με το «μαλακό» μέρος, π.χ. βιολί), τεχνική που απαντάται σε πολλά παρόμοια έγχορδα όργανα, όπως την κρητική λύρα και το ινδικό σαράγγι. Οι χορδές (παραδοσιακά εντέρινες, πλέον συνθετικές ή και με μεταλλική περιέλιξη) χορδίζονται σε διάστημα τετάρτης, με τις δύο πρώτες να έχουν τον κυρίαρχο ρόλο στη μελωδία και την τελευταία να χρησιμοποιείται περισσότερο για να κρατάει το ίσο.

Όπως και τα περισσότερα είδη λύρας στον κόσμο, παίζεται με δοξάρι (τουρκ. yay), με το σώμα του οργάνου να ακουμπά σε όρθια θέση τα γόνατα του εκτελεστή, ή κρατώντας τη στο ύψος του στήθους (όταν ο εκτελεστής παίζει όρθιος ή περπατώντας). Το δοξάρι αποτελείται από μια ελαστική ξύλινη βέργα, στην οποία στερεώνεται μια δέσμη από τρίχες αλόγου. Την τάση των τριχών αυτών ρυθμίζει ο εκτελεστής χρησιμοποιώντας τον αντίχειρά του, ενώ αλείφονται με κολοφώνιο για την πιο άμεση τριβή επί των χορδών.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Baines, A. The Oxford companion to musical instruments, λήμμα Kemancha, Οξφόρδη, 1992 ISBN 0-19-311334-1


Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα