Ναός του Αγίου Μηνά (Θεσσαλονίκη)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°38′8″N 22°56′22″E / 40.63556°N 22.93944°E / 40.63556; 22.93944

Ναός Αγίου Μηνά
Saint Mina Thessaloniki.jpg
Είδοςεκκλησία
Γεωγραφικές συντεταγμένες40°38′8″N 22°56′22″E
ΘρήσκευμαΟρθόδοξη Εκκλησία
Θρησκευτική υπαγωγήΙερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Θεσσαλονίκης
ΧώραΕλλάδα
Έναρξη κατασκευής1852
ΑρχιτέκτοναςΡάλλης Πλιούφας
Ιστότοπος
Επίσημος ιστότοπος
Commons page Πολυμέσα

Ο ναός του Αγίου Μηνά είναι χριστιανικός ναός στη Θεσσαλονίκη. Ο σημερινός ναός άρχισε να κατασκευάζεται το 1852 και μάλλον ολοκληρώθηκε το 1891 και είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική. Ο σημερινός ναός χαρακτηρίζεται από κάποιες μορφολογικές καινοτομίες, με επιρροές τόσο από τη βυζαντινή και παραδοσιακή αρχιτεκτονική όσο και από την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική της κεντρικής Ευρώπης. Στη θέση του σημερινού ναού υπήρχαν μια σειρά από παλαιότερους ναούς, οι οποίοι όμως συχνά καταστρέφονταν. Μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, ο Άγιος Μηνάς ήταν ένας από τους δώδεκα ναούς στους οποίους επιτράπηκε να εκκλησιάζονται οι χριστιανοί.[1] Ήταν ο ναός στον οποίο τελέστηκε η δοξολογία για την απελευθέρωση της πόλης το 1912.[2]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πρώτος ναός αφιερωμένος στον Άγιο Μηνά χρονολογείται με βάση γλυπτά που βρέθηκαν στον χώρο, είτε εντοιχισμένα στον ναό είτε πλέον σε μουσειακούς χώρους, από τα τέλη του 5ου αιώνα με τις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. Η παλαιότερη γραπτή μνεία σε ναό του Αγίου Μηνά στη Θεσσαλονίκη γίνεται τον 9ο αιώνα, στο βίο του Γρηγορίου του Δεκαπολίτη, όπου αναφέρεται ότι διέμεινε στην εκκλησία του μαρτύρος Μηνά, την οποία είχε κτίσει ο μοναχός Ζαχαρίας.[3] Ο ναός αναφέρεται σε αγιορείτικα έγγραφα, καθώς η περιοχή του αναπτύσσεται σε κεντρική αγορά της Θεσσαλονίκης. Ο ναός στις αρχές του 15ου αιώνα σημειώνεται από ανώνυμο απογραφέα ως ένας από τους τέσσερις μεγάλους ναούς της πόλης, τους λεγόμενους καθολικούς.[4]

Μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, ο ναός του Αγίου Μηνά ήταν ένας από τους δώδεκα που επιτρεπόταν να συνεχίσουν να λειτουργούν ως χριστιανικοί ναοί. Η ενορία του Αγίου Μηνά ήταν μια από τις πιο πολυπληθείς της πόλης, με τη συνοικία ως Γιανίκ Μαναστήρ μαχαλάς.[4] Ο ναός καταστράφηκε και κτίστηκε πολλές φορές, παρά τις απαγορεύσεις των τουρκικών αρχών. Το 1687 ή το 1700 (κατά τον Βασδραβέλλη) ως ναός καταστράφηκε όταν βομβαρδίστηκε από βενετικό πλοίο. Το γεγονός μνημονεύεται σε χειρόγραφο του 1885, το οποίο αναφέρει ότι οι Βενετοί μπέρδεψαν το ναό για τέμενος λόγω των ψηλών του τρούλων.[4] Ο Κουζινερί το 1831 μετέφερε ότι ο ναός είχε καεί πριν 60 χρόνια (το 1770), ενώ ο Βασδραβέλλης θεωρεί ότι αφορά την καταστροφή του ναού από το βομβαρδισμό.[5] Ο ναός ξανακτίστηκε με χορηγία του Ιωάννη Γούτα Καυταντζόγλου και εγκαινιάστηκε στις 30 Ιουνίου 1806, όμως και αυτός ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά τον Αύγουστο του 1839.[6]

Ο ναός ξανακτίστηκε σύμφωνα με την επιγραφή το 1852, σε επιστασία του αρχιτέκτονα Ράλλη Πλιούφα. Όμως και αυτός ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1890 σύμφωνα με κάποιους μελετητές, η οποία κατέστρεψε και άλλα μνημεία της πόλης.[6] Το 1895 κατασκευάστηκαν γύρω από το ναό καταστήματα σε σχέδια Ξενοφόντα Παιονίδη. Αν και συχνά αναφέρεται ότι ήταν ο μητροπολιτικός ναός της πόλης από το 1891 μέχρι το 1912[2], ο μητροπολιτικός ναός της Θεσσαλονίκης ήταν εκείνη την περίοδο αυτός του Αγίου Νικολάου του Τρανού. Όμως ο Άγιος Μηνάς ήταν ο ναός στον οποίο τελέστηκε η δοξολογία για την απελευθέρωση της πόλης το 1912.[7] Στη πυρκαγιά του 1917 υπέστη αμελητέες ζημιές. To 1926 ο ναός παραχωρήθηκε στον οργανισμό σχολικών κτιρίων, αλλά το 1952 έγινε ξανά ενοριακός.[2]

Δεν είναι σαφές αν ο ναός ήταν ποτέ μοναστήρι ή όχι.[2]

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική, με γυναικωνίτη σε σχήμα Π στη βόρεια, δυτική και νότια πλευρά. Τα τρία κλίτη χωρίζονται με δύο κιονοστοιχία αποτελούμενες από έξι κίονες. Η οροφή είναι δίριχτη, χωρίς αποτμήσεις.[8] Οι εσωτερικές διαστάσεις του ναού χωρίς να υπολογίζεται η κόγχη είναι 35 επί 22,5 μέτρα, γεγονός που σημαίνει ότι είναι πολύ μεγαλύτερος από τις άλλες μεταβυζαντινές εκκλησίες της Θεσσαλονίκης και παρόμοιο με την Αχειροποίητο.[8]

Χαρακτηριστικοί είναι οι καρδιόσχημοι φεγγίτες στην πρόσοψη του ναού, οι οποίοι μοιάζουν με το σχήμα μπούτα. Σύμφωνα με μια άποψη, το σχήμα αποτελεί αναφορά στην Ιερά Καρδιά του Ιησού, η οποία εντάσσεται στη θρησκευτική παράδοση των καθολικών.[9]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]