Μωρίς Ζαρ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μωρίς Ζαρ
Γέννηση
Λυών
Θάνατος  ή 
Λος Άντζελες
Αιτία θανάτου καρκίνος
Υπηκοότητα Γαλλία
Σπουδές Πανεπιστήμιο του Παρισιού, Ωδείο των Παρισίων και Conservatoire de Paris
Ιδιότητα συνθέτης, μαέστρος και συνθέτης μουσικών θεμάτων για κινηματογραφικές ταινίες
Σύζυγος France Pejot ()
Dany Saval ()
Laura Devon ()
Τέκνα Ζαν Μισέλ Ζαρ και Kevin Jarre
Σημαντικά έργα Lara's Theme
Βραβεύσεις Βραβείο Γκράμι, Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής (), Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής (), Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (), Βραβείο Γκράμι για Καλύτερη Μουσική Επένδυση για Οπτικά Μέσα (), Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής (), τιμητικό βραβείο Σεζάρ (), Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (), Κινηματογραφικό Βραβείο BAFTA Καλύτερης μουσικής επένδυσης (), Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση (), Κινηματογραφικό Βραβείο BAFTA Καλύτερης μουσικής επένδυσης (), Βραβείο Χρυσής Σφαίρας για Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική Επένδυση () και European Film Academy Achievement in World Cinema Award ()

Ο Μωρίς-Αλεξίς Ζαρ (Maurice-Alexis Jarre, 13 Σεπτεμβρίου 1924 – 28 Μαρτίου 2009)[1][2][3] ήταν Γάλλος συνθέτης και διευθυντής ορχήστρας, που χαρακτηρίσθηκε ως «ένας από τους γίγαντες της κινηματογραφικής μουσικής του 20ού αιώνα»[4]. Είναι ο πατέρας του εξίσου διάσημου συνθέτη Ζαν Μισέλ Ζαρ.

Παρότι συνέθεσε αρκετά συναυλιακά έργα, ο Μωρίς Ζαρ είναι περισσότερο γνωστός για τη μουσική που συνέθεσε για κινηματογραφικές ταινίες, ιδίως για τις συνεργασίες του με τον σκηνοθέτη Ντέιβιντ Λην. Ο Ζαρ συνέθεσε τη μουσική για όλες τις ταινίες του Λην από τον Λώρενς της Αραβίας (1962) και μετά. Αξιοσημείωτες συνεργασίες του με άλλους σκηνοθέτες περιλαμβάνουν τα έργα The Train (1964), The Message (1976), Το λιοντάρι της ερήμου (1981), Μάρτυρας Εγκλήματος (1985) και Αόρατος εραστής (1990).

Τρεις από τις συνθέσεις του συμπλήρωσαν συνολικά 42 εβδομάδες στην κορυφή του βρετανικού τσαρτ, με τη μεγαλύτερη επιτυχία να είναι το τραγούδι "Somewhere My Love" («Κάπου η αγάπη μου» με τη μουσική από το «θέμα της Λάρας» της ταινίας Δόκτωρ Ζιβάγκο).

Ο Ζαρ ήταν συνολικά εννέα φορές υποψήφιος για βραβεία της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου («Όσκαρ»), κερδίζοντας τα τρία, για τις ταινίες του Λην Ο Λώρενς της Αραβίας (1962), Δόκτωρ Ζιβάγκο (1965) και Το πέρασμα στην Ινδία (1984). Επιπλέον, είχε κερδίσει 4 Χρυσές Σφαίρες, 2 BAFTA, και ένα Grammy.

Τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μ. Ζαρ γεννήθηκε στη Λυών το 1924, ως γιος της Γκαμπριέλ Ρενέ (το γένος Μπουλύ) και του τεχνικού διευθυντή ραδιοφώνου Αντρέ Ζαρ[5]. Αρχικώς εγγράφηκε στη σχολή μηχανικών του Πανεπιστημίου του Παρισιού, αλλά αποφάσισε να ακολουθήσει μαθήματα μουσικής. Παράτησε τη Σορβόννη ενάντια στη θέληση του πατέρα του και εγγράφηκε στο Ωδείο για να σπουδάσει σύνθεση και αρμονία. Νωρίς στη ζωή του έγινε διευθυντής του Εθνικού Λαϊκού Θεάτρου, ενώ συνέθεσε την πρώτη μουσική επένδυση ταινίας στη Γαλλία το 1951.[6].

Μουσική για τον κινηματογράφο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1961 η σταδιοδρομία του Ζαρ άλλαξε όταν ο Βρετανός κινηματογραφικός παραγωγός Σαμ Σπίγκελ τού ζήτησε να γράψει τη μουσική για την επική ταινία Ο Λώρενς της Αραβίας, σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Λην[7]. Η μουσική του αυτή τού εξασφάλισε το πρώτο του Βραβείο «Όσκαρ», με αποτέλεσμα να συνεχίσει επενδύοντας μουσικά όλες τις υπόλοιπες ταινίες του Λην. Την ίδια περίοδο έγραψε μουσική για τις ταινίες The Train (1964) και Grand Prix (1966) του Τζων Φρανκενχάιμερ, ενώ στο αναμεταξύ είχε μία ακόμα μεγάλη επιτυχία με την ταινία του Λην Δόκτωρ Ζιβάγκο, που περιελάμβανε και το βαλσάκι του μουσικού θέματος της Λάρα (αργότερα με την προσθήκη στίχων από τον Πωλ Φράνσις Γουέμπστερ έγινε το τραγούδι "Somewhere My Love") και τού χάρισε το δεύτερο «`Οσκαρ» του. Συνεργάσθηκε με τον Άλφρεντ Χίτσκοκ σε μία από τις τελευταίες του ταινίες, το Τοπάζ (1969). Παρότι ο Χίτσκοκ δεν έμεινε ευχαριστημένος από την ταινία, ικανοποιήθηκε από τη μουσική του Ζαρ, λέγοντάς του: «Εγώ δεν σού έδωσα μια σπουδαία ταινία, όμως εσύ μού έδωσες μια σπουδαία μουσική.» Η μουσική του για την Κόρη του Ράιαν (1970), με ιρλανδική υπόθεση, αποφεύγει τελείως τα παραδοσιακά ιρλανδικά μοτίβα, εξαιτίας των προτιμήσεων του Λην. Το τραγούδι "It was a Good Time," από την Κόρη του Ράιαν ηχογραφήθηκε αργότερα από μουσικούς σταρ όπως η Λάιζα Μινέλι κατά τη δεκαετία του 1970. Ο Ζαρ έκανε τη μουσική για τους Καταραμένους του Λουκίνο Βισκόντι (1969) και για τον `Ανθρωπο που θα γινόταν βασιλιάς (1975) του Τζον Χιούστον.

Ο Ζαρ πήρε μία υποψηφιότητα για «Όσκαρ» για την ταινία-βιογραφία του Μωάμεθ The Message του Μουσταφά Ακάντ το 1976. Ακολούθησαν οι επενδύσεις για τις ταινίες Μάρτυρας εγκλήματος (1985) και Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών (1989), για την οποία κέρδισε ένα BAFTA.

Μετά το 1970 ο Ζαρ έστρεψε το ενδιαφέρον του στην επιστημονική φαντασία, γράφοντας μουσική για ταινίες όπως The Island at the Top of the World (1974), Dreamscape (1984), Enemy Mine (1985) και Mad Max Beyond Thunderdome (1985). Η μουσική για το τελευταίο έργο είναι γραμμένη για πλήρη ορχήστρα, ενισχυμένη με χορωδία, 4 πιάνα, a εκκλησιαστικό όργανο, ντιτζερίντου, φουτζάρα, εξωτικά κρουστά, και τρία οντ Μαρτενό, που τα βρίσκουμε και σε αρκετά άλλα έργα του Ζαρ, όπως στον Λώρενς της Αραβίας. Η μπαλαλάικα εξάλλου έχει εξέχουσα θέση στην ενορχήστρωση του Ζαρ για τον Δόκτορα Ζιβάγκο.

Το 1990 ο Ζαρ κέρδισε μία ακόμα υποψηφιότητα για «Όσκαρ» με το μεταφυσικό αισθηματικό έργο Αόρατος εραστής (Ghost). Ωστόσο, η μουσική του για την τελευταία σκηνή της ταινίας βασίζεται πάνω στην "Unchained Melody" του κινηματογραφικού συνθέτη Άλεξ Νορθ[3]. Αξιοσημείωτες μουσικές επενδύσεις του Ζαρ είναι επίσης το παθιασμένο ερωτικό θέμα για την ταινία Ολέθρια σχέση (1987) και τα σκυθρωπά ηλεκτρονικά ηχητικά τοπία για την ταινία After Dark, My Sweet (1990).

Ο Ζαρ είχε τον σεβασμό άλλων συνθετών, όπως του Τζων Γουίλιαμς, που δήλωσε μετά τον θάνατό του: «Θα μείνει έντονα στη μνήμη για τη συνεισφορά του στην κινηματογραφική μουσική... ...όλοι έχουμε εμπλουτισθεί από την κληρονομιά του.»[8]

Ο Ζαρ συνέθεσε μουσική και για την τηλεόραση, όπως για τη γνωστή μίνι σειρά Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ (1977) σε σκηνοθεσία του Φράνκο Τζεφιρέλι, καθώς και για το Σογκούν (1980).

Η τελευταία μουσική που έγραψε ο Ζαρ ήταν το 2001, για την τηλεταινία Uprising, που είχε ως θέμα την Εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας[3].

Ηλεκτρονική σύνθεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ζαρ συνέθεσε κυρίως για ορχήστρες, αλλά άρχισε να προτιμά την ηλεκτρονική σύνθεση τη δεκαετία του 1980. Είχε αναφέρει πάντως ότι η σύνθεση με ηλεκτρονικά μέσα της μουσικής για τον Μάρτυρα εγκλήματος ήταν στην πραγματικότητα πιο κοπιώδης, χρονοβόρα και ακριβή στην παραγωγή της από ό,τι θα ήταν μία ορχηστρική σύνθεση. Κάποιες άλλες ηλεκτρονικές συνθέσεις του Ζαρ από την ίδια δεκαετία είναι για τις ταινίες Ολέθρια σχέση, Επικίνδυνα χρόνια, Firefox και Το αδιέξοδο. Κάποια άλλα έργα από την ίδια περίοδο έχουν μίγμα ηλεκτρονικών και ακουστικών συνθέσεων, π.χ. τα Γορίλες στην ομίχλη, Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών, Η Ακτή του Κουνουπιού και Jacob's Ladder.

Προσωπική ζωή και θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ζαρ έκανε 4 γάμους, με τους πρώτους τρεις να καταλήγουν σε διαζύγιο. Από τον πρώτο, με τη Φρανσέτ Πεζό (Francette Pejot) τη δεκαετία του 1940, μετά τον πόλεμο, γεννήθηκε ο μετέπειτα διάσημος συνθέτης ηλεκτρονικής μουσικής Ζαν Μισέλ Ζαρ. Το 1965, ο Μωρίς νυμφεύθηκε τη Γαλλίδα ηθοποιό Dany Saval και απέκτησαν μαζί μία κόρη, τη Στεφανί. Ακολούθησε το 1967 ο γάμος με την Αμερικανίδα ηθοποιό Λώρα Ντέβον, της οποίας υιοθέτησε τον γιο, τον μετέπειτα σεναριογράφο Κέβιν Τζαρ, που έγραψε την υπόθεση για ταινίες όπως το Ράμπο ΙΙ: Η Αποστολή και Η Μούμια. Από το 1984 μέχρι τον θάνατό του[9], ο Ζαρ ήταν παντρεμένος με τη Fong F. Khong.

Ο Μωρίς Ζαρ πέθανε από καρκίνο στο Μαλιμπού της Καλιφόρνια σε ηλικία 84 ετών[10].

Επιλεγμένη φιλμογραφία και βραβεύσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

`Ετος Τίτλος Βραβεύσεις-σημειώσεις
1958 La Tête contre les murs
1959 Les yeux sans visage
1960 Crack in the Mirror
1962 Ο Λόρενς της Αραβίας Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Υποψήφια για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτ. μουσικής
The Longest Day
1963 Les dimanches de Ville d'Avray Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης μουσικής προσαρμογής
Judex
Un roi sans divertissement
1964 Behold a Pale Horse
The Train
1965 The Collector
Δόκτωρ Ζιβάγκο Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Βραβείο Γκράμι για καλύτερο σάουνττρακ (1967)
1966 Paris brûle-t-il ? Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Gambit
Grand Prix
The Professionals
1967 Η νύχτα των στρατηγών
1968 Μπαρμπαρέλλα
Villa Rides
5 Card Stud
The Fixer
Isadora
1969 The Extraordinary Seaman
Τοπάζ
Οι Καταραμένοι
1970 The Only Game in Town
El Condor
Η κόρη του Ράιαν
1971 Plaza Suite
Μονομαχία στον Κόκκινο ήλιο
1972 Pope Joan
The Life and Times of Judge Roy Bean Υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού ("Marmalade, Molasses & Honey")
The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds
1973 Ash Wednesday
The Mackintosh Man
1974 The Island at the Top of the World
Great Expectations
1975 Ο άνθρωπος που θα γινόταν βασιλιάς Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Mandingo
Posse
1976 Shout at the Devil
The Last Tycoon
1977 Το μήνυμα Αρχικός τίτλος: Μωάμεθ, ο αγγελιοφόρος του Θεού - Υποψηφιότητα Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ Μίνι σειρά για την τηλεόραση
Crossed Swords
March or Die
1979 The Magician of Lublin
The Tin Drum
Winter Kills
1980 The Last Flight of Noah's Ark
The Black Marble
Σογκούν Μίνι σειρά για την τηλεόραση
Resurrection
1981 Το λιοντάρι της ερήμου
Taps, η σάλπιγγα της ανταρσίας
1982 Firefox
Τρελοί γιατροί, απίθανες εγχειρήσεις Εναλλακτικός τίτλος: Νέοι, γιατροί κι ερωτευμένοι
Επικίνδυνα χρόνια
1984 Το πέρασμα στην Ινδία Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Dreamscape
Άκρως τρελό κι απόρρητο
1985 Μάρτυρας Εγκλήματος Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Mad Max Beyond Thunderdome
Enemy Mine
1986 Η Ακτή του Κουνουπιού Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Tai-Pan
Solarbabies
1987 Το αδιέξοδο
Ολέθρια σχέση
Gaby: A True Story
1988
Γορίλες στην ομίχλη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
1989 Chances Are
Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών BAFTA καλύτερης κινηματογραφικής μουσικής
Prancer
1990 Αόρατος εραστής Υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
Jacob's Ladder
Almost an Angel
Solar Crisis
1991 Only the Lonely
1992 School Ties
1993 Σχέση ζωής
Ο Κος.Τζόουνς
1994 The River Wild Αχρησιμοποίητη μουσική για τους τίτλους, ο Ζαρ αντικαταστάθηκε από τον Τζέρυ Γκόλντσμιθ
1995 A Walk in the Clouds Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
1996 The Sunchaser
1999 Sunshine Υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα καλύτερης πρωτότυπης μουσικής
2000 Πέρα από την Αφρική

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. McLellan, Dennis (31 Μαρτίου 2009). «Maurice Jarre dies at 84; composer for 'Lawrence of Arabia'». Los Angeles Times. http://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-maurice-jarre31-2009mar31,0,4263401.story. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009. 
  2. Weber, Bruce (31 Μαρτίου 2009). «Maurice Jarre, Hollywood Composer, Dies at 84». The New York Times. http://www.nytimes.com/2009/03/31/arts/music/31jarre.html. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009. 
  3. 3,0 3,1 3,2 allmusic Biography
  4. McLellan, Dennis (31 Μαρτίου 2009). «Maurice Jarre dies at 84; composer for 'Lawrence of Arabia'». Los Angeles Times. http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-maurice-jarre31-2009mar31-story.html. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2014. 
  5. «Maurice Jarre at». Filmreference.com. http://www.filmreference.com/film/94/Maurice-Jarre.html. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 
  6. «Maurice Jarre: Information and Much More from». Answers.com. http://www.answers.com/topic/maurice-jarre. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 
  7. Leydon, Joe (2009-03-30). «MovingPictureBlog.blogspot.com, 30 Μαρτίου 2009». Movingpictureblog.blogspot.com. http://movingpictureblog.blogspot.com/2009/03/rip-maurice-jarre-1924-2007.html. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 
  8. Award Winning Musical Film Composer Maurice Jarre Dies From Cancer At 84
  9. «Oscar-winning movie legend Maurice Jarre dies». Cnn.com. 31 Μαρτίου 2009. http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/03/30/maurice.jarre.composer.obit/index.html. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 
  10. Corliss, Richard (2009-03-30). «Obituary at». Time.com. http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1888336,00.html. Ανακτήθηκε στις 2012-07-22. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Maurice Jarre της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).