Μήτρος Βλάχος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μήτρος Βλάχος
Mitre Vlaha.JPG
Γέννηση
Μακροχώρι Καστοριάς ή Πλιάσα
Θάνατος
Commons page Πολυμέσα

Ο Μήτρος Βλάχος (Μίτρε Παντούροφ, 1873-1907) ήταν σημαντικός Βούλγαρος κομιτατζής, βλάχικης[1][2][3][4]καταγωγής, που έδρασε ως οπλαρχηγός στην περιοχή της Μακεδονίας κατά τις αρχές του εικοστού αιώνα.

Καταγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε το 1873 στην Πλιάσα[1][2][5] του σαντζακιού της Κορυτσάς (νυν οικισμός εντός των ορίων του νομού Κορυτσάς της Αλβανίας) και αργότερα εγκαταστάθηκε στο Μακροχώρι Καστοριάς. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή γεννήθηκε στο Μακροχώρι[6]. Κατά τον Ευθύμιο Καούδη μερικοί συγγενείς του ήταν εγκατεστημένοι την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα στη Λάρισα[7].

Δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1890 υπήρξε μέλος του ένοπλου σώματος του Κώτα Χρήστου που δρούσε εναντίον των ντόπιων Οθωμανών αξιωματούχων[2]. Κατά το 1901 προσχώρησε στην τσέτα του Ατανάς Πετρόφ και αργότερα σχημάτισε ολιγομελή ομάδα αποτελούμενη αρχικά από τον πατέρα του και δύο αδέλφια του με τομέα δράσης τα Κορέστια. Το καλοκαίρι του 1901 μετέβη με πλαστό διαβατήριο στην Αθήνα για να προμηθευτεί οπλισμό ενώ από τα τέλη του ίδιου έτους, έχοντας στην τσέτα του τους Τσεκαλάρωφ και Μοσκώφ προέβη σε μεμονωμένες δολοφονίες Ελλήνων στα χωριά Μακροχώρι, Δενδροχώρι και Βασιλειάδα[5]. Το 1903 συμμετείχε στην εξέγερση του Ίλιντεν και μετά την κατάπνιξή της από τις οθωμανικές δυνάμεις ήταν από τους λίγους οπλαρχηγούς που συνέχισαν απρόσκοπτα τη δράση τους (ο ίδιος παρέμεινε στα Κορέστια)[8].

Σερβική έκθεση σχετικά με το φόνο του οπλαρχηγού Μήτρου Βλάχου σε μάχη με τον τουρκικό στρατό στη Ζουπάνιστα, στις 25 Φεβρουαρίου (π.η.) του 1907.

Από το 1904 ο Μήτρος Βλάχος αποτέλεσε έναν από τους κυριότερους αντιπάλους των ελληνικών σωμάτων στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Στις 18 Σεπτεμβρίου του 1904 από κοινού με την τσέτα του Καρσάκωφ συγκρούστηκε με το σώμα του Ευθυμίου Καούδη στο χωριό Τρίγωνο (στη μάχη οι κομιτατζήδες υπέστησαν σημαντικές απώλειες, στις οποίες συγκαταλεγόταν και ένας υπαρχηγός του Καρσάκωφ[9]), τον Οκτώβριο του ίδιου έτους μετά από δικό του τέχνασμα οθωμανικά στρατεύματα περικύκλωσαν το χωριό Στάτιστα όπου βρισκόταν ο Παύλος Μελάς, με αποτέλεσμα το θάνατο του Έλληνα αξιωματικού[10] ενώ στις 29 Νοεμβρίου συγκρούστηκε με δύναμη 35 μακεδονομάχων (μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν οι Καούδης, Κατεχάκης και Γύπαρης) στο Ανταρτικό[11].

Στις αρχές του 1905 ο Μήτρος Βλάχος είχε αναδειχτεί στον κυριότερο οπλαρχηγό των κομιτατζήδων στη Δυτική Μακεδονία, έχοντας ως ορμητήριο πάντα τα Κορέστια[12]. Στις 21 Φεβρουαρίου επέδραμε στο μοναστήρι του Αγίου Νικολάου στην Κορομηλιά Καστοριάς σκοτώνοντας τρεις μοναχούς και δύο γυναίκες[13][14] και το υπόλοιπο διάστημα ενεπλάκη σε συγκρούσεις με τους Έλληνες αντάρτες (μάχες τον Μάιο στα χωριά Σφήκα και Περικοπή[15], νέες μάχες κατά τον Αύγουστο ξανά στη Σφήκα αλλά και στο ύψωμα Μπίκοβικ[16], αψιμαχία τον Οκτώβριο στις Καρυές Φλώρινας[17] κλπ). Τον Ιανουάριο του 1906 οι άνδρες του πυρπόλησαν το μοναστήρι της Αγίας Τριάδος στο Πισοδέρι διότι αποτελούσε σημαντικό κρησφύγετο Ελλήνων ανταρτών[18] και στις 27 Αυγούστου του ίδιου έτους η τσέτα του σκότωσε τον ιερέα και σημαντικό πράκτορα του Μακεδονικού Κομιτάτου, Σταύρο Τσάμη[19]. Στις 5[20] ή 7 Μαρτίου[1] (νέο ημερολόγιο) του 1907 εντοπίστηκε μετά από υπόδειξη του Χρίστου Σιστεβινού[21], στο χωριό Ζουπάνιστα (νυν Άνω Λεύκη Καστοριάς) από απόσπασμα του οθωμανικού στρατού και στη μάχη που ακολούθησε σκοτώθηκε[1]. Ο θάνατός του θεωρήθηκε σημαντικό πλήγμα για την ΕΜΕΟ και ήταν μια από τις πολλές απώλειες που έπληξαν την οργάνωση εκείνη την χρονική περίοδο[22].

Αποτίμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μήτρος Βλάχος κατάφερε να αναδειχτεί επί σειρά ετών ως ένας από τους δυναμικότερους οπλαρχηγούς της ΕΜΕΟ. Ο ίδιος είχε καλές σχέσεις με τους μακεδονομάχους Κώτα Χρήστου (με τον οποίο ήταν αδελφοποιητός) και Ευθύμιο Καούδη με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν μέχρι και το 1906 προσπάθειες προσεταιρισμού του από ελληνικής πλευράς[23]. Σύμφωνα με διάφορες ελληνικές πηγές, αυτό δεν επιτεύχθηκε διότι η οικογένειά του ήταν εκτεθειμένη και ο ίδιος εκβιαζόταν από την ΕΜΕΟ, ώστε να μην μπορεί να στραφεί προς την ελληνική πλευρά[24][25][26]. Στις μέρες μας μνημονεύεται ως εθνικός ήρωας τόσο στη Βουλγαρία όσο και στην ΠΓΔΜ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Άγγελος Α. Χοτζίδης, Ευθύμιος Καούδης. Ένας Κρητικός αγωνίζεται για τη Μακεδονία. Απομνημονεύματα (1903-1907). Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1996, σ. 77.
  2. 2,0 2,1 2,2 Γ.Χ. Μόδης, Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες αρχηγοί, ΕΜΣ, β' έκδοση, Θεσσαλονίκη 2007, σ. 149.
  3. «Congratulation note to the Aromanian community in the Republic of Macedonia on the occasion of the National Day of the Aromanians» (στα Αγγλικά). president.gov.mk. 22 Μαΐου 2013. http://www.president.gov.mk/en/media-centre/press-releases/2125-vlasichestitka.html. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2015. 
  4. Σταμάτη Ράπτη, Ιστορία του Μακεδονικού αγώνος, Εν Αθήναις, χ.χ., σ. 326.
  5. 5,0 5,1 Παύλου Λ. Τσάμη, Μακεδονικός Αγών, ΕΜΣ, Θεσσαλονίκη 1975, σ. 94-95.
  6. Duncan M. Perry, The politics of terror: the Macedonian liberation movements, 1893-1903, Duke University Press, 1988, σ. 175.
  7. Βασίλης Κ. Γούναρης (επιμ.), Φθινόπωρο του 1904 στη Μακεδονία - Το ανέκδοτο ημερολόγιο του Μακεδονομάχου Ευθυμίου Καούδη, Μουσείο Μακεδονικού Αγών, Θεσσαλονίκη 1992, σ. 32.
  8. Παύλου Λ. Τσάμη, Μακεδονικός Αγών, ΕΜΣ, θεσσαλονίκη 1975, σ. 131.
  9. Άγγελος Α. Χοτζίδης, 1996, σ. 76-80.
  10. «Η προδοσία του Βούλγαρου κομιτατζή που οδήγησε στον θάνατο του Παύλου Μελά. Γιατί οι συναγωνιστές του έκοψαν το κεφάλι του». Μηχανή του Χρόνου. http://www.mixanitouxronou.gr/i-prodosia-tou-voulgarou-komitatzi-pou-odigise-ston-thanato-tou-pavlou-mela-giati-i-sinagonistes-tou-ekopsan-to-kefali-tou-vinteo/. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2015. 
  11. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 206 - 211.
  12. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 242.
  13. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 244.
  14. Σταμάτη Ράπτη, χ.χ., σ. 315-316.
  15. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 260-261.
  16. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 262.
  17. Άγγελος Α. Χοτζίδης, 1996, σ. 109-110.
  18. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 309.
  19. Άγγελος Α. Χοτζίδης, 1996, σ. 72.
  20. Η τελευταία φάση της ένοπλης αναμέτρησης στη Μακεδονία (1907-1908): 100 έγγραφα από το Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών της Ελλάδος, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1998, σ. 116.
  21. Κάτοικος του Σιδηροχωρίου Καστοριάς. Αργότερα το Μακεδονικό Κομιτάτο, εκτιμώντας τη συνεισφορά του στην εξόντωση του Μήτρου Βλάχου και του Κούζου Παπαντίνωφ του πρότεινε την ανάληψη της ηγεσίας ένοπλου σώματος (Η τελευταία φάση της ένοπλης αναμέτρησης στη Μακεδονία (1907-1908),1998, σ. 201).
  22. Παύλου Λ. Τσάμη, 1975, σ. 368.
  23. Άγγελος Α. Χοτζίδης,1996, σ. 64, 77.
  24. Γεωργίου Δικωνύμου Μακρή, "Ο Μακεδονικός Αγών (Απομνημονεύματα)", Θεσσαλονίκη 1959, σσ. 87, 88
  25. Γεώργιος Πετσίβας (επιμέλεια), Ιωάννη Καραβίτη, Ο Μακεδονικός Αγών, Αθήνα 1994, τόμος Α΄, σσ. 19, 20
  26. Σταυρούλα Βαϊνά Αρβανιτάκη (2004). Ο καπετάν Γρηγόριος Βαϊνάς, Μακεδονικός Αγώνας, Ήθη και έθιμα της Μακεδονίας. Αθήνα: Μέδουσα – Σέλας Εκδοτική, σελ. 35, 171 ). ISBN 960-8338-14-X. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Βασίλης Κ. Γούναρης (επιμ.), Φθινόπωρο του 1904 στη Μακεδονία - Το ανέκδοτο ημερολόγιο του Μακεδονομάχου Ευθυμίου Καούδη, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1992.
  • Γ.Χ. Μόδης, Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες αρχηγοί, ΕΜΣ, β' έκδοση, Θεσσαλονίκη 2007.
  • Παύλου Λ. Τσάμη, Μακεδονικός Αγών, ΕΜΣ, Θεσσαλονίκη 1975.
  • Άγγελος Α. Χοτζίδης, Ευθύμιος Καούδης. Ένας Κρητικός αγωνίζεται για τη Μακεδονία. Απομνημονεύματα (1903-1907), Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1996.
  • Συλλογικό, Η τελευταία φάση της ένοπλης αναμέτρησης στη Μακεδονία (1907-1908): 100 έγγραφα από το Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών της Ελλάδος, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1998.
  • Duncan M. Perry, The politics of terror: the Macedonian liberation movements, 1893-1903, Duke University Press, 1988.