Κύκνος (μυθολογία)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο Δίας χωρίζει την Αθηνά και τον Άρη, ενώ ο Κύκνος διαφεύγει με ένα άρμα (στα δεξιά) καθώς φτάνει ο Ηρακλής (στα αριστερά), από αττικό μελανόμορφο κρατήρα, π. 540-510 ΠΚΧ (Βρετανικό Μουσείο)

Στην ελληνική μυθολογία αναφέρονται τέσσερα διαφορετικά πρόσωπα με το όνομα Κύκνος.

Ο γιος του θεού Άρη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πιο διάσημος ήταν ο γιος του θεού Άρη και της Πελοπείας ή της Πυρήνης. Αυτός ο Κύκνος αποπειράθηκε να σκοτώσει τον γιο του Δία, τον ονομαστό ήρωα Ηρακλή. Από τον μύθο του αγώνα μεταξύ Κύκνου και Ηρακλέους δημιουργήθηκε η παράδοση της ψευδοησιόδειας «Ασπίδας του Ηρακλή». Πηγαίνοντας κάποτε ο Ηρακλής και ο Ιόλαος στον Κύηκα, τον βασιλιά της Τραχίνας, συνάντησε στο τέμενος του Παγασαίου Απόλλωνος τον Κύκνο με τον πατέρα του Άρη. Ο Κύκνος ήταν σύζυγος της κόρης του Κύηκα κι έκοβε τα κεφάλια όσων περνούσαν από εκεί επειδή ήθελε να χτίσει με τα κρανία ναό στον πατέρα του. Ο Ηρακλής μονομάχησε μαζί του και τον σκότωσε, ενώ πλήγωσε (με τη βοήθεια και της θεάς Αθηνάς) τον ίδιο τον Άρη, που έτρεξε να βοηθήσει τον γιο του. Ο Κύηκας και οι περίοικοι έθαψαν τον Κύκνο, αλλά ο τάφος του παρασύρθηκε από τα νερά του ποταμού Αναύρου, που εκβάλλει στον Παγασητικό Κόλπο. Κατά τον Παυσανία πάντως η μονομαχία έγινε στις όχθες του Πηνειού. Σύμφωνα πάλι με τη Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου η μονομαχία έλαβε χώρα κοντά στον Ίτωνο και τις Παγασές. Κατ' άλλη τέλος εκδοχή ο Ηρακλής μονομάχησε με τον Κύκνο στη Μακεδονία, κοντά στον ποταμό Εχέδωρο. Τη στιγμή που ο Άρης μπήκε ανάμεσα στους αντιπάλους, έπεσε ένας κεραυνός ανάμεσά τους και σταμάτησε η μάχη. Η αναμέτρηση Ηρακλή-Κύκνου απετέλεσε ένα από τα προσφιλέστερα θέματα της αρχαϊκής τέχνης: Στον θρόνο του Αμυκλαίου Απόλλωνα εικονιζόταν η «Ηρακλέους μονομαχία προς Κύκνον», ενώ στην Ακρόπολη των Αθηνών «Κύκνος Ηρακλεί μαχόμενος». Το ίδιο και σε πολλά αγγεία: χαρακτηριστική είναι η μελανόμορφη αγγειογραφία του Κόλχου, όπου ο Κύκνος κείτεται νεκρός ενώ πάνω από το πτώμα του μάχονται ο Ηρακλής με τον Άρη. Τη σκηνή πλαισιώνουν ο Δίας, η Αθηνά, ο Ιόλαος, ο Φόβος, ο Ποσειδώνας, ο Απόλλων, ο Διόνυσος και ο Νηρέας.

Ο γιος του θεού Ποσειδώνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το ίδιο όνομα (Κύκνος) αναφέρεται ένας βασιλιάς των Κολωνών στην Τρωάδα, ο οποίος ήταν γιος του θεού Ποσειδώνα. Μάνα του ήταν η Καλύκη (κόρη του Εκάτωνα) ή η Αρπάλη ή η Σκαμανδροδίκη. Αυτός ο Κύκνος αναφέρεται στον μύθο για την ίδρυση της Τενέδου. Υπήρξε πατέρας του Τέννη και της Ημιθέας με την πρώτη του σύζυγο, την Πρόκλεια, κόρη του Λαομέδοντα. Η δεύτερη σύζυγος του Κύκνου, η Φιλονόμη, κόρη του Τραγάσου, ερωτεύθηκε με πάθος τον Τέννη, αλλά αυτός δεν ανταποκρίθηκε. Τότε η Φιλονόμη τον συκοφάντησε στον Κύκνο, λέγοντας ότι θέλησε δήθεν να τη βιάσει. Ο Κύκνος την πίστεψε και έκλεισε τον Τέννη με την αδελφή του μέσα σε μία λάρνακα την οποία έριξε στο πέλαγος. Αλλά όταν αργότερα έμαθε την αλήθεια έθαψε τη Φιλονόμη ζωντανή. Ο Κύκνος σκοτώθηκε όταν μονομάχησε με τον Αχιλλέα. Ο Σοφοκλής αναφέρει αυτόν τον Κύκνο σε δύο δράματά του.

Ο γιος του Σθενέλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επίσης, αναφέρεται ο Κύκνος-γιος του Σθενέλου και βασιλιάς των Λιγούρων, ο οποίος ήταν φίλος ή εραστής του Φαέθωνα. Ο Κύκνος αυτός δίδαξε στον Απόλλωνα την τέχνη του τραγουδιού. Μετά τον θάνατο του Φαέθοντα ο Κύκνος μεταμορφώθηκε σε κύκνο και στη συνέχεια στον ομώνυμο αστερισμό από τον Απόλλωνα. Ο Κύκνος απεικονίζεται συνήθως στην αρχαία τέχνη κατά την πτώση του Φαέθοντα.

Ο γιος του Απόλλωνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τέλος, η μυθολογία αναφέρει ομώνυμο γιο του Απόλλωνα, ο οποίος, αν και πανέμορφος, ήταν σκληρός και μοχθηρός.