Ιανός της Κύπρου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιανός
Janus of Cyprus CharlotteVendome.jpg
O Iανός με τη 2η σύζυγό του
Καρλότα των Βουρβόνων
βασιλιάς της Κύπρου
Περίοδος 1398 - 1432
Προκάτοχος Ιάκωβος Α΄ της Κύπρου
Διάδοχος Ιωάννης Β' της Κύπρου
τιτουλάριος βασιλιάς της Ιερουσαλήμ
Προκάτοχος Ιάκωβος Α΄ της Κύπρου
Διάδοχος Ιωάννης Β' της Κύπρου
τιτουλάριος βασιλιάς της Μ.Αρμενίας
Περίοδος 1398-1432
Προκάτοχος Ιάκωβος Α΄ της Κύπρου
Διάδοχος Ιωάννης Β' της Κύπρου
Γέννηση 1375
Γένοβα
Θάνατος 10 Ιουνίου 1432
Λευκωσία
Σύζυγος Ανγκλέζια Βισκόντι
Καρλόττα των Βουρβόνων
Επίγονοι Ιωάννης Β' της Κύπρου
Άννα
Οίκος Πουατιέ-Λουζινιάν
Πατέρας Ιάκωβος Α΄ της Κύπρου
Μητέρα Ελβίς των Γουέλφων
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Ιανός της Κύπρου (Giano di Lusignano, 1375 - 10 Ιουνίου 1432), βασιλιάς της Κύπρου, Τιτλούχος βασιλιάς της Ιερουσαλήμ και Τιτλούχος βασιλιάς του Αρμενικού βασιλείου της Κιλικίας (1398 - 1432) ήταν μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του Ιακώβου Α' της Κύπρου (1382-1398) και της Ελβίς των Γουέλφων κόρης του Φιλίππου του Γκρούμπενχαγκεν Κοντόσταυλου της Ιερουσαλήμ. Γεννήθηκε την εποχή που οι Γενουάτες κρατούσαν αιχμάλωτο το πατέρα του, ονομάστηκε Ιανός προς τιμή του αρχαίου Ρωμαίου θεού που ήταν προστάτης της πόλης που γεννήθηκε. Παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο την Ανγκλέζια Βισκόντι και σε δεύτερο γάμο μετά το διαζύγιο που το χορηγήθηκε από τον πάπα (1408) την Καρλόττα των Βουρβόνων (1411) με την οποία απέκτησε πολλά παιδιά, ο μεγαλύτερος ήταν ο διάδοχος του Ιωάννης Β΄.

Άνοδος στο θρόνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πατέρας του υπέγραψε συμφωνία με την Γένουα που της παρείχε απεριόριστα εμπορικά προνόμια, με την ίδια συμφωνία παρέδωσε ως όμηρο στους Γενουάτες το γιο του Ιανό αφήνοντας έναν ευγενή τον Ιωάννη Μπαπίν ως κηδεμόνα. Ο ιστορικός Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει ότι ο Ιάκωβος Α΄ επέβαλε στην Κύπρο ειδική φορολογία αναγκάζοντας τους ευγενείς και τον λαό να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες άλατος ώστε να συγκεντρώσει 100.000 δουκάτα για να ελευθερώσει τον γιο του. Ο Ιανός τελικά ελευθερώθηκε και έφτασε στην Κύπρο τον Οκτώβριο του 1392. Μετά τον θάνατο του πατέρα του (9 Σεπτεμβρίου 1398) ανέβηκε στον θρόνο σε ηλικία 24 ετών, η επίσημη τελετή στέψης έγινε στον καθεδρικό ναό της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία (11 Νοεμβρίου 1399) Τα σημαντικότερα γεγονότα της βασιλείας του ήταν η αποτυχημένη προσπάθεια ανακατάληψης της Αμμόχωστου από τους Γενουάτες και η εισβολή των Μαμελούκων στην Κύπρο που τους αντιμετώπισε στην Χοιροκοιτία.

Αμμόχωστος και Κερύνεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αμμόχωστος βρισκόταν στα χέρια των Γενουατών από την εποχή του Πέτρου Β' (1373) που οι Γενουάτες εισέβαλαν στην Κύπρο, ο Γενουάτης Αντώνιος ντε Κάρκο νονός του Ιανού τοποθετήθηκε διοικητής της Αμμόχωστου (1402). Σύμφωνα με τον Μαχαιρά ο Ιανός συνωμότησε με τον ιερωμένο Γρηγόριο πνευματικό του Αντωνίου ντε Κάρκο να του παραδώσει την Αμμόχωστο και να γίνει σε αντάλλαγμα επίσκοπος της πόλης, στην συνωμοσία συμμετείχε και ο Πέτρος Μαχαιράς αδελφός του Λεοντίου. Το σχέδιο είχε προβλέψει δολοφονία του Αντωνίου ντε Κάρκο από τον Γρηγόριο και στην συνέχεια να ανοίξουν οι πύλες για να μπουν οι στρατιώτες του Ιανού αλλά την τελευταία στιγμή προδόθηκαν, 28 από τους συνωμότες εκτελέστηκαν και η πόλη παρέμεινε στους Γενουάτες. Οι προσπάθειες αυτές τον έφεραν σε ρήξη με τους Γενουάτες που κρατούσαν την Αμμόχωστο και την Κερύνεια. Ο κυβερνήτης της Γένοβας και πρώην στρατάρχης της Γαλλίας Ζαν ντε Μενγκρέ επισκέφτηκε την Κερύνεια και είχε συνομιλίες με εκπρόσωπο του Ιανού αλλά οι δυο πόλεις παρέμειναν στους Γενουάτες.

Ο Ιανός επέβαλε αργότερα στον λαό νέες φορολογίες για να συγκεντρώσει χρήματα και να προσπαθήσει ξανά να καταλάβει την Αμμόχωστο, συγκέντρωσε στρατό, μηχανές και ξεκίνησε την πολιορκία.[1] Η πολιορκία κράτησε τρία χρόνια χωρίς αποτέλεσμα, τελικά λύθηκε (1406), οι Γενουάτες προσπάθησαν να καταλάβουν και τη Λεμεσό αλλά αποκρούστηκαν (1408). Η Κύπρος δοκιμάστηκε ξανά από επιδημίες και επιδρομές ακρίδων που προκάλεσαν τεράστιες καταστροφές στην γεωργία (1410), ακολούθησαν νέες επιδημίες (1420, 1422) από τις οποίες πέθανε η δεύτερη σύζυγος του Ιανού Καρλόττα. Ο Λεόντιος Μαχαιράς γράφει ότι η νεκρή βασίλισσα μεταφέρθηκε κρυφά έξω από το παλάτι και οι νεκρώσιμες ψαλμωδίες άρχισαν όταν η πομπή απομακρύνθηκε για να μην αντιληφθεί το γεγονός ο Ιανός που ήταν και εκείνος βαριά άρρωστος. Η Καρλόττα πέθανε την ίδια μέρα με την μητέρα του Ιανού Ελβίς (15 Ιανουαρίου 1422).

Εισβολή των Μαμελούκων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κύπρος ήταν μόνιμη βάση εξόρμησης πειρατών που λεηλατούσαν τα παράλια των γύρω χωρών, ακολούθησαν συνομιλίες του Ιανού και του σουλτάνου της Αιγύπτου μέσω εκπροσώπων. Ο Ιανός δεν μπόρεσε να εμποδίσει τις επιδρομές και οι Σαρακηνοί εισέβαλαν στην Κύπρο, στις επιδρομές αναμείχθηκαν και Κύπριοι ευγενείς που πλούτισαν από τα λάφυρα. Ο σουλτάνος της Αιγύπτου Μπαρσμπάι (1421 - 1438) έστειλε πολλές φορές στρατό κατά της Κύπρου : μικρή δύναμη χτύπησε την Λεμεσό (1424), μεγαλύτερη δύναμη από στρατό και στόλο χτύπησε αρχικά την Αμμόχωστο που παραδόθηκε από τους Γενουάτες (1425) και στη συνέχεια προχώρησαν στην Λάρνακα όπου λεηλάτησαν και πυρπόλησαν τη περιοχή με τα χωριά Κίτιο, Δρομολαξιά, Κελλιά, Αραδίππου, Αγρίνο. Από εκεί προχώρησαν στην Λεμεσό που κατέλαβαν το κάστρο της πόλης. Ο σεΐχης της Δαμασκού του ζήτησε να κλείσει ειρήνη αλλά ο Ιανός αρνήθηκε παρά το ότι γνώριζε ότι ο σουλτάνος της Αιγύπτου ήταν πολύ ισχυρός και αποφασισμένος να καταστρέψει την Κύπρο.

Η επίθεση των Μαμελούκων ξεκίνησε το καλοκαίρι του 1426, ο στρατός τους αφού συγκεντρώθηκε στη Ροζέτα έφτασε στο νησί με 180 πλοία και αποβιβάστηκε στην περιοχή της Αβδήμου με συναρχηγούς τους Τανγκριβέρ Μωχαμέντ και Ινάλ ελ Κακιμί. Η στρατιωτική τους δύναμη ξεπερνούσε τις 3.000 άντρες και περιλάμβανε Μαμελούκους, Τούρκους και Άραβες, η Λεμεσός κατελήφθη πάλι. Ο Ιανός κινήθηκε από τη Λευκωσία στην Λεμεσό, ζήτησε βοήθεια από τους Ευρωπαίους χωρίς αποτέλεσμα : οι Γενουάτες ήταν εχθροί του και οι Βενετοί δεν ήθελαν να χαλάσουν τις σχέσεις τους με τον σουλτάνο. Η μεγάλη μάχη στην Χοιροκοιτία περιγράφεται από τον Λεόντιο Μαχαιρά που ήταν αυτόπτης μάρτυρας στις υπηρεσίες του Ιανού (7 Ιουλίου 1426), οι Κύπριοι ηττήθηκαν και ο βασιλιάς μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στο Κάιρο. Οι Μαμελούκοι λεηλάτησαν την Λάρνακα και την Λευκωσία, η βασιλική οικογένεια δραπέτευσε στην Κερύνεια, οι εισβολείς έφυγαν από το νησί με πολλούς αιχμάλωτους και λάφυρα.

Επανάσταση των δουλοπάροικων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σύμβολα του Ιανού της Κύπρου και της δεύτερης συζύγου του Καρλόττας των Βουρβόνων

Οι ασταμάτητες καταστροφές οδήγησαν τους Κυπρίους δουλοπάροικους που ζούσαν σε συνθήκες πλήρους εξαθλίωσης σε εξέγερση με αρχηγό τον χωρικό Αλέξη που ανακηρύχτηκε βασιλιάς στο Λευκόνοικο. Η επανάσταση ήταν μεγάλης κλίμακας και είχε υποστήριξη από τον λαό που εξέλεξε δικούς του αρχηγούς σε πολλά μέρη όπως σε Λεμεσό, Λεύκα Λευκωσίας, Ορεινή, Περιστερώνα Λευκωσίας, Μόρφου και Λευκόνοικο. Ο Ιανός δέχτηκε σκληρές ταπεινώσεις στο Κάιρο : αλυσοδεμένος πάνω σε ένα γαϊδούρι χωρίς σαμάρι, οδηγήθηκε στον σουλτάνο και υποχρεώθηκε να γονατίσει και να προσκυνήσει 9 φορές το χώμα που πατούσε. Οι ευγενείς και τα μέλη της βασιλικής οικογένειας στην Κύπρο προσπαθούσαν να αντιμετωπίσουν την επανάσταση του Ρήγα Αλέξη και ξεκίνησαν τις προσπάθειες απελευθέρωσης του Ιανού. Με Ευρωπαϊκή βοήθεια η επανάσταση των χωρικών κατεστάλη μετά από 10 περίπου μήνες, ο αρχηγός των επαναστατών συνελήφθη και μετά από τρομερά βασανιστήρια εκτελέστηκε στην Λευκωσία την ίδια μέρα που ο βασιλιάς Ιανός έφτασε από το Κάιρο στην Πάφο (12 Μαΐου 1427).

Η απελευθέρωση του Ιανού έγινε με μεσολάβηση των Ευρωπαίων που συνεισέφεραν για να συγκεντρωθούν τα λύτρα, πολλοί Κύπριοι ευγενείς έδωσαν επίσης χρήματα, η συμφωνία που είχε γίνει πρόβλεπε καταβολή λύτρων ύψους 200.000 δουκάτων. Η Κύπρος έπρεπε να καταβάλλει στον σουλτάνο ετήσιο φόρο 5.000 δουκάτα, ο φόρος συνέχισε να καταβάλλεται και μετά το θάνατο του Ιανού, μέχρι και το τέλος της Φραγκοκρατίας. Με τον Ιανό εξαγόρασαν την ελευθερία τους και πολλοί αιχμάλωτοι, άλλοι παρέμειναν αιχμάλωτοι και πουλήθηκαν ως σκλάβοι. Ο Ιανός χαρακτηρίζεται από το Λεόντιο Μαχαιρά ως σοφός, δυνατός, ωραίος και καλός άνθρωπος. Τις συνεχείς αποτυχίες του τις δικαιολογεί γράφοντας ότι οι ευγενείς δεν τον άφηναν να κάνει αυτά που ήθελε και τον εμπόδιζαν: ...και η βουλή του δεν αφήκεν να ποίση τις ορεξείς του, και εξηλώνναν τον.... Μετά την αιχμαλωσία του από τους Σαρακηνούς, αισθανόταν τρομερά πικραμένος, παρέμεινε στο κρεβάτι παράλυτος από ημιπληγία για ένα χρόνο και πέθανε στις 10 Ιουνίου 1432.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νυμφεύτηκε σε πρώτο γάμο τον Ιανουάριο του 1400 την Ανγκλέζια Βισκόντι (απεβ. το 1439) κόρη του Μπερναμπό Βισκόντι, κυρίου του Μιλάνου· δεν απέκτησαν παιδιά και ο γάμος ακυρώθηκε (1408).

Ο Ιανός νυμφεύτηκε σε δεύτερο γάμο την Καρλόττα των Βουρβόνων (στη Λευκωσία το 1411), κόρη του Ιωάννη Α΄ κόμη του Λα Μαρς και της Αικατερίνης του Βαντόμ από τον Οίκο των Μοντουάρ. Η Καρλόττα απεβίωσε από την επιδημία πανώλης τού 1422. Μαζί της απέκτησε:[2]

  • Ιάκωβος Β΄ 1418-1458, βασιλιάς της Κύπρου.[3]
  • Ιάκωβος απεβ. π. 1426.
  • Άννα 1418-1462, παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο δούκα της Σαβοΐας.[4]
  • Μαρία απεβ. 1437.
  • ανώνυμα δίδυμα γενν. 1415.

Από μη νόμιμη σχέση είχε φυσικά τέκνα:

  • (νόθος) Αλοΐσιος 1408-μετά το 1421.
  • (νόθος) Γκυ 1410-1470, νομιμοποιήθηκε το 1428 από τον πάπα Μαρτίνο Ε΄.
  • (νόθη) κόρη, παντρεύτηκε τον Γκαρσεράν Σουάρες ντε λος Σερναντίγια, ναύαρχο της Κύπρου.

Gallery[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Lot 318: Medieval Coins, Janus
  2. Luke 1975, p. 371.
  3. Coureas 2016, p. 397.
  4. Scott 2003, p. 32.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Coureas, Nicholas (2016). "Latin Cyprus and its relations with the Mamluk sultanate, 1250-1517". In Boas, Adrian. The Crusader World. Routledge.
  • Edbury, Peter W. (1994). The Kingdom of Cyprus and the Crusades, 1191-1374. Cambridge University Press.
  • Luke, Harry (1975). "The Kingdom of Cyprus". In Setton, Kenneth Meyer. A History of the Crusades: The fourteenth and fifteenth centuries. Vol. III. University of Wisconsin Press.
  • Scott, John Beldon (2003). Architecture for the Shroud: Relic and Ritual in Turin. University of Chicago Press.
Ιανός της Κύπρου
Γέννηση: 1375 Θάνατος: 10 Ιουνίου 1432
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Ιάκωβος Α΄ της Κύπρου
Βασιλιάς της Κύπρου
Armoiries Chypre.svg

1398 - 1432
Διάδοχος
Ιωάννης Β΄ της Κύπρου
Τιτλούχος βασιλιάς της Ιερουσαλήμ
Armoiries de Jérusalem.svg

1398 - 1432
Τιτλούχος βασιλιάς του Αρμενικού βασιλείου της Κιλικίας
Armoiries Héthoumides.svg

1398 - 1432
 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.