Δήμος Τσέλιος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Δήμος Τσέλιος
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση 1785
Μεγανήσι
Θάνατος 1854
Αγρίνιο
Εθνικότητα Έλληνες
Χώρα πολιτογράφησης Οθωμανική Αυτοκρατορία
Ελλάδα
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα στρατιωτικός
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Πόλεμοι/μάχες Μάχη του Πέτα και Μάχη της Αράχωβας

Ο Δήμος Τσέλιος, γνωστότερος ως Δημοτσέλιος (Σπαρτοχώρι Μεγανησίου 1785 - Αγρίνιο 1854), ήταν Έλληνας αγωνιστής του 1821 και οπλαρχηγός της Στερεάς Ελλάδας.[1] Το πραγματικό οικογενειακό όνομά του ήταν Δήμος Φερεντίνος. [2]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε το 1785 στο Σπαρτοχώρι του Μεγανησίου της Λευκάδας[2] και η καταγωγή του ήταν από την Ακαρνανία. Η οικογένειά του ήταν αρματωλική. To 1804, σε ηλικία 19 ετών, αποφάσισε να γίνει κλεφταρματωλός, αντί να ακολουθήσει, όπως αρχικά σκεφτόταν, τον αδελφό του στη θάλασσα, ο οποίος «αξιώθηκε και έκαμε καράβι δικό του». Πέρασε στη Στερεά Ελλάδα, στο Καρπενήσι, και το Πάσχα της επόμενης χρονιάς εντάχθηκε στη δύναμη του Κατσαντώνη.[3]

Ο Δήμος Τσέλιος, που είχε μάθει από τον Καραϊσκάκη για την ύπαρξη και τη δράση της Φιλικής Εταιρίας,[3] συμμετείχε στην Επανάσταση του 1821 από την έκρηξή της, επικεφαλής αγωνιστών από τη Λευκάδα. Απελευθέρωσε τη Βόνιτσα,[4] έλαβε μέρος στη μάχη του Πέτα, όπου τραυματίστηκε,[5] και το 1823-24 αναδείχτηκε σε αντιστράτηγο της Στερεάς.[1] Συμμετείχε, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς, στη Μάχη της Αράχωβας, στο πλευρό του Καραϊσκάκη.[6] Συνέβαλε, επίσης, στην άμυνα του Μεσολογγίου. Στις αρχές του 1827, με εντολή του Καραϊσκάκη, πήγε στην (τότε) νησίδα Λεσίνι, που το μοναστήρι του ήταν καταφύγιο για όσους κυγηγούσαν οι Τούρκοι, το οποίο και υπερασπίστηκε επιτυχώς. Στη συνέχεια, κατέλαβε τον Μύτικα και το 1828 συνέβαλε στην οριστική επικράτηση των Ελλήνων στη Στερεά.[7][1]

To 1836, επί Όθωνα, ηγήθηκε επαναστατικού κινήματος στο όνομα των ρουμελιωτών οπλαρχηγών και ζήτησε από το βασιλιά να δώσει Σύνταγμα, κάτι που το πλήρωσε ακριβά. Εξαναγκάστηκε σε αυτοεξορία στη Λευκάδα για 6 χρόνια, μακριά από την οικογένειά του, η οποία κακόπαθε, ενώ λεηλατήθηκε το σπίτι του στο Αγρίνιο και διαγράφηκε ως αξιωματικός από τις τάξεις της Βασιλικής Φάλαγγας.[1][4] Πέθανε το 1854 στην Αθήνα.[2] Ο τάφος του βρίσκεται στο Μεσολόγγι στον Κηπο των Ηρώων, πισω απο το μνημα του Μάρκου Μπότσαρη.

Άλλες πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δήμος Τσέλιος υπαγόρευσε τα απομνημονεύματά του στον Γεώργιο Τερτσέτη, αλλά τα χειρόγραφα καταστράφηκαν κατά τη σεισμο-πυρκαγιά του 1953 στη Ζάκυνθο. Σώθηκαν μόλις δύο σελίδες, που είχε δημοσιεύσει ο ιστοριοδίφης και συγγραφέας Ντίνος Κονόμος.[2] Σύμφωνα με ορισμένους μελετητές, ο Δήμος Τσέλιος συμπεριλαμβάνεται στα πρόσωπα (οι άλλοι είναι οι Δήμος Μπουκουβάλας και Γεροδήμος Σταθάς) που πιθανολογείται ότι αναφέρονταν το κλέφτικο τραγούδι «Του Δήμου το κιβούρι» και το ποιήμα του Αρ. Βαλαωρίτη «Ο Δήμος και το καριοφίλι του» (1857).[8]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Τ[άκης]. Χ. Κ[ανδηλώρος]. (1931). «Τσέλιος (Δήμος)». Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν. ΙΒ΄. Αθήνα: Ελευθερουδάκης, σελ. 342. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Ασδραχάς, Σπύρος και Τριαντάφυλλος Σκλαβενίτης (2009). «Η Λευκάδα και οι ιστορικοί της: γενική σκιαγραφία». Στο: Σκλαβενίτης, Τριαντάφυλλος, επιμ, επιμ. H Λευκάδα και οι ιστορικοί της, 19ος-20ός αι.. Λευκάδα: Πνευματικό Κέντρο Δήμου Λευκάδας, σελ. 33. ISBN 978-960-89311-1-4. http://helios-eie.ekt.gr/EIE/bitstream/10442/14532/1/INR_Sklavenitis_08_01.pdf. Ανακτήθηκε στις 13.06.2016. 
  3. 3,0 3,1 «Διήγηση Δήμου Τσέλιου». Άρδην 74 (2009). http://www.ardin.gr/?q=node/1580. Ανακτήθηκε στις 13.06.2016. 
  4. 4,0 4,1 Πάλμος, Κώστας. «Ο στρατηγός Δημοτσέλιος». Ιστορία. Δήμος Μεγανησίου. Ανακτήθηκε στις 13.06.2016.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  5. Τρικούπης, Σπυρίδων (1888) (pdf). Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως. Β΄. («Έκδοσις τρίτη, επιθεωρηθείσα και διορθωθείσα υπ' αυτού του συγγραφέως»). Αθήνα: Εκ του Τυπογραφείου της «Ώρας», σελ. 203. http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/5/0/4/metadata-01-0000297.tkl. 
  6. Βλ. «Προς την Σεβαστήν Διοικητικήν Επιτροπήν της Ελλάδος». Γενική Εφημερίς της Ελλάδος (Αίγινα) 10 (8 Δεκεμβρίου 1826): σελ. 38. http://psifiakaarxeia.academyofathens.gr/rec.asp?id=103968. Ανακτήθηκε στις 14.06.2016.  (Αναφορά Καραϊσκάκη και λοιπών οπλαρχηγών).
  7. Τρικούπης, Σπυρίδων (1888) (pdf). Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως. Δ΄, σελ. 167-168. http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/5/0/4/metadata-01-0000297.tkl. 
  8. Ξεπαπαδάκου, Αύρα (14 Μαΐου 2013). «Το εθνικό στοιχείο στην επτανησιακή όπερα. Η περίπτωση του Παύλου Καρρέρ». Corfu Museum. Ανακτήθηκε στις 19.06.2016.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια) Αναδημοσίευση από π. Αριάδνη 16 (2010): σελ. 169–199.

Πρόσθετη βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κουμουτσοπούλου, Ευδοξία (1930). Ο στρατηγός Δήμος Τσέλιος. Αθήνα: Τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου. 
  • Πάλμος, Κώστας (1997). Δημοτσέλιος. Πειραιάς. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αριστοτέλη Βαλαωρίτη «O Δήμος και το καριοφίλι του». Κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας (Γ΄ Γυμνασίου). Βιβλίο Μαθητή (εμπλουτισμένο). Ψηφιακό Σχολείο. Ανακτήθηκε στις 19.06.2016.