Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γυμνάσιον Σμύρνης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Α.Σ. Γυμνάσιον Σμύρνης
Επίσημη επωνυμίαΑθλητικός Σύλλογος Σμύρνης «Γυμνάσιον»
Ίδρυση1894, πριν 131 έτη (1894)
Διάλυση1898, πριν 127 έτη (1898)
ΈδραΣμύρνη, Τουρκία

Ο Αθλητικός Σύλλογος Σμύρνης «Γυμνάσιον» ιδρύθηκε το 1894 από μέλη του Ορφέα Σμύρνης. Υπήρξε ένα από το 28 ιδρυτικά σωματεία του Σ.Ε.Γ.Α.Σ. το 1897. Το 1898 συνενώθηκε με τον Ορφέα Σμύρνης και αποτέλεσαν τον Πανιώνιο Γ.Σ. Σμύρνης. Διοργάνωσε και κατέκτησε το έπαθλο στην διοργάνωση στίβου Πανιώνιοι Αγώνες δύο φορές πριν συγχωνευθεί.[1]

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1890 είχε ιδρυθεί στη Σμύρνη ο Μουσικός Γυμναστικός Σύλλογος Σμύρνης «Ορφεύς». Όμως, λίγο μετά την ίδρυση του συλλόγου ξέσπασε διαμάχη σχετικά με το χαρακτήρα του. Το 1893 όσα μέλη του Ορφέα Σμύρνης επιθυμούσαν να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις αθλητικές δραστηριότητες, αποχώρησαν. Το επόμενο έτος ίδρυσαν τον Αθλητικό Σύλλογο Σμύρνης «Γυμνάσιον» και έθεσαν ως αποκλειστικό στόχο "την ανάπτυξιν και διάδοσιν του γυμναστικού αισθήματος παρά τη νεολαία". Ίδρυσαν γυμναστήριο, διοργάνωσαν πεζοπορικές εκδρομές και από το 1896 άρχισαν να τελούν δημόσιους αγώνες στο στάδιο του Μπουρνόβα, προαστίου της Σμύρνης, οι οποίοι από τις εφημερίδες της πόλης "βαφτίστηκαν" Πανιώνιοι Αγώνες.[2]

Οι αθλητές του σωματείου είχαν πλήρη αθλητικό εξοπλισμό: φανέλες, σορτσάκια, παπούτσια με καρφιά κ.λπ., γεγονός που προξενούσε εντύπωση, όταν μετέβαιναν για αγώνες σε άλλες πόλεις, όπως στην Τήνο το 1895 στα Τήνια.

Τον Ιανουάριο του 1897 το Γυμνάσιον Σμύρνης προσκλήθηκε στο αθλητικό συνέδριο που διοργανώθηκε στην Αθήνα από τον Πανελλήνιο Γ.Σ., με σκοπό τη δημιουργία Αθλητικού Συνδέσμου. Από τα 43 ελληνικά σωματεία που προσκλήθηκαν ανταποκρίθηκαν τα 28, τα οποία στις 12 Ιανουαρίου 1897 ίδρυσαν τον Σύνδεσμο Ελληνικών Αθλητικών Γυμναστικών Σωματείων (Σ.Ε.Α.Γ.Σ.): «Εκ των 43 δε συλλόγων οίτινες προσεκλήθησαν, προσήλθον μέχρι της εσπέρας της χθες 28 αντιπροσωπεύοντες τους εξής συλλόγους: τον Γυμναστικόν Σύλλογον Κερκύρας, τον Λοκρικόν Σύλλογον, τον Σύλλογον του Αμαρουσίου, το Γυμνάσιον Σμύρνης, τον Πειραϊκόν Σύνδεσμον,...».[3][4]

Όπως και ο Ορφεύς Σμύρνης, έτσι και το Γυμνάσιον Σμύρνης διέθετε ποδοσφαιρικό τμήμα (αυτό αναφέρεται στον εμπορικό οδηγό 1896 της Σμύρνης). Στο ποδόσφαιρο είναι γνωστός μόνο ένας αγώνας του Γυμνασίου Σμύρνης, τον Ιανουάριο του 1898 στο Κορδελιό, όπου νίκησε με 6–0 τον Ποδοσφαιρικό Όμιλο Περαίας. Παίκτες του Ορφέα Σμύρνης και του Γυμνασίου Σμύρνης μετείχαν στην αγγλοελληνική Μικτή Σμύρνης σε αγώνες με ομάδες πολεμικών πλοίων. Είναι γνωστοί οι αγώνες της Μικτής Σμύρνης με το αγγλικό πλοίο Hood (νίκη με 8–0, Απρίλιος 1896, με Μουράτη, Τομπρώφ, Κονταξόπουλο να αγωνίζονται), και κόντρα στην ομάδα Άγγλων αξιωματικών (νίκη με 14–0, 5 Νοέμβριος 1897, με Γεωργιάδη, Γεώργεβιτς να αγωνίζονται).

Όπως προκύπτει από δημοσίευμα του 1898 δόθηκε αγώνας του Σμυρναϊκού Ομίλου (πιθανότατα συγχώνευση του Γυμνασίου Σμύρνης και του Ορφέα Σμύρνης) με τον πανίσχυρο αγγλικό Bournabat Football Rugby Club, (ιδρυμένου στα τέλη της δεκαετίας του 1880): «Την μ.μ. της χθες, ετελέσθη εις Μπουρνόβαν αγών ποδοσφαίρου μεταξύ του Σμυρναϊκού Ομίλου και του εν Μπουρνόβα τοιούτου, προς εκλογήν των ικανοτέρων ποδοσφαιριστών, των μελλόντων να διαφιλονικήσωσι το γέρας μετά του εκ της πρωτευούσης αναμενομένου την προσεχή εβδομάδα ποδοσφαιρικού ομίλου. Αμφότεροι οι όμιλοι την μ.μ. της χθες, φιλοτίμως αγωνισθέντες, απεδείχθησαν σχεδόν ισόπαλοι, υπερτερήσαντος του Σμυρναϊκού ομίλου μόνον κατά δύο σημεία» (Εφημερίδα «Νέα Σμύρνη», 3/12/1898). Ο Σμυρναϊκός Όμιλος ίσως ήταν το πρώτο όνομα του Πανιωνίου Γ.Σ. Σμύρνης, καθώς το Γυμνάσιον Σμύρνης και ο Ορφεύς Σμύρνης είχαν ποδοσφαιρικό τμήμα.

Σε σπάνιο έγγραφο του σωματείου, της 11ης Ιανουαρίου 1895, εικονίζεται το έμβλημα του. Περιλαμβάνει έναν Ηρακλειδέα με ρόπαλο και μία Μούσα με άρπα, προφανώς για να τονιστεί ο διττός χαρακτήρας του συλλόγου, αθλητικός και καλλιτεχνικός. Οι δύο μορφές ακουμπούν σε έναν κιονίσκο, στον οποίο αναγράφεται «1894», το έτος ίδρυσης του συλλόγου. Πάνω από τις μορφές είναι γραμμένο με καλλιτεχνικά γράμματα «ΓΥΜΝΑΣΙΟΝ» και από κάτω «ΣΜΥΡΝΗ».[5]

Σπουδαίοι αθλητές του Γυμνασίου υπήρξαν οι: Νικόλαος Κονταξόπουλος (δίζυγο), Χρ. Χριστογιαννόπουλος (τριπλούν) και Ιω. Λαζαρόπουλος (σπρίντερ 400 μ.), που νίκησαν στα «Τήνια» (1895) και στους Πανιώνιους Αγώνες, ο Δημήτριος Σαμοθράκης (μίλι), ο Ευαγγελινίδης (ύψος) και ο Κάραλης (880 γιάρδες), νικητές στους Α΄ Πανιώνιους Αγώνες (1896). Στην Α΄ Ολυμπιάδα (1896) το Γυμνάσιον Σμύρνης εκπροσωπήθηκε από τον κολυμβητή Γρηγοριάδη (500 μ. ελεύθερο) και τον ποδηλάτη Λομβάρδο (12 χλμ. σε στίβο).[6]

Το Γυμνάσιον Σμύρνης διοργάνωσε δύο φορές τους Πανιώνιους Αγώνες το 1896 μόνο του και το 1898 από κοινού με τον Ορφέα Σμύρνης. Ήδη είχαν αποκατασταθεί οι σχέσεις των δύο ομογάλακτων σωματείων, αφού οι αθλητές τους συχνά ταξίδευαν μαζί ως εκπρόσωποι της Σμύρνης σε διάφορες αθλητικές εκδηλώσεις. Τον Οκτώβριο του 1898 τα δυο σωματεία αποφάσισαν να συνενωθούν, ιδρύοντας τον Πανιώνιο Γ.Σ. Σμύρνης.[7]

  1. Καούκη, Μαρία. «Εκατό χρόνια προσφυγιά: Η ιστορία των προσφυγικών ομάδων». longreads.sport24.gr (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
  2. Μπαλτάς, Ανδρέας (2013). Ο ελληνικός αθλητισμός στη Σμύρνη (1890-1922). https://amitos.library.uop.gr/xmlui/handle/123456789/802.
  3. "Το Αθλητικόν Συνέδριον. Ημέρα πρώτη", εφ. "Εμπρός", 12/1/1897.
  4. Koulouri, Christina (29 Μαΐου 2011). Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας. Γυμναστικά και αθλητικά σωματεία (1870-1922) [Sports and aspects of middle class sociability. Greek sport and gymnastic clubs], Athens 1997.
  5. εφ. "Πανιώνιος Κόσμος", φ. 37/10-10-2009, σελ. 9.
  6. «Μικρασία-Η διασκέδαση στη Σμύρνη». gym-evsch-n-smyrn.att.sch.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
  7. Belitsos, Theodoros. ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ: 125 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ. https://www.academia.edu/19347029/%CE%A0%CE%91%CE%9D%CE%99%CE%A9%CE%9D%CE%99%CE%9F%CE%A3_125_%CE%A7%CE%A1%CE%9F%CE%9D%CE%99%CE%91_%CE%A0%CE%A1%CE%9F%CE%A3%CE%A6%CE%9F%CE%A1%CE%91%CE%A3_%CE%A3%CE%A4%CE%9F%CE%9D_%CE%95%CE%9B%CE%9B%CE%97%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%9F_%CE%91%CE%98%CE%9B%CE%97%CE%A4%CE%99%CE%A3%CE%9C%CE%9F.
  • Λινάρδος, Πέτρος (1998). Η Σμύρνη του Πανιωνίου – Από τη Μικρασιατική Πρωτοπορία στην Αθηναϊκή Αναγέννηση (1890 – 1922 – 1940). Νέα Σμύρνη: Οι Φίλοι των Τεχνών. ISBN 960-8623-80-4.