Ορφεύς Σμύρνης
| Μ.Γ.Σ. Ορφεύς Σμύρνης | |
|---|---|
| Επίσημη επωνυμία | Μουσικός Γυμναστικός Σύλλογος Σμύρνης «Ορφεύς» |
| Ίδρυση | 14 Σεπτεμβρίου 1890 |
| Διάλυση | 1898 |
| Έδρα | Σμύρνη, Τουρκία |
| Πρόεδρος | Νικίας Τζέτζος (ιδρυτής) |
Ο Μουσικός Γυμναστικός Σύλλογος Σμύρνης «Ορφεύς» ιδρύθηκε στη Σμύρνη στις 14 Σεπτεμβρίου 1890 ως μουσικό και αθλητικό σωματείο. Αποτελεί τον προπομπό του Πανιωνίου Γ.Σ. Σμύρνης, ο οποίος χρησιμοποιεί ως έτος ίδρυσης εκείνο του Ορφέα, αφού προήλθε από τη συγχώνευση του Ορφέα Σμύρνης και του Γυμνασίου Σμύρνης το 1898, ενώ και ο Απόλλων Σμύρνης προέκυψε από πρώην μέλη του Ορφέα Σμύρνης, το 1891.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κατά το 19ο αιώνα τα ιδρυόμενα σωματεία είχαν διπλό χαρακτήρα: αθλητικό και καλλιτεχνικό. Πιστοί στο πνεύμα αυτό στις 14 Σεπτεμβρίου 1890 νεαροί από επιφανείς ελληνικές οικογένειες της Σμύρνης αποφάσισαν να ιδρύσουν τον Μουσικό Γυμναστικό Σύλλογο Σμύρνης «Ορφεύς» με σκοπό «την μουσικήν και γυμναστικήν διαπαιδαγώγησιν των μελών του». Την πρωτοβουλία είχε ο Νικίας Τζέτζος και στα ιδρυτικά μέλη αναφέρονται οι: Παν. Αργυρόπουλος, Ιω. Φατσέας, Μ. Στιβακτόπουλος, Δημοσθ. Μιλανάκης, Μιχ. Τσοχατζόγλου, Ανδρ. Βουλγαρίδης, Κων. Τομπρώφ, Κάστωρ Φόρος, Πολυδεύκης Φόρος, Νιικ. Μανωλιάδης, Αιμ. Κάρταλης , Αλέκος Φωτιάδης κ.ά..[1]
Ο Ορφεύς απέκτησε μουσικά όργανα, δωρεά του λυκειάρχη Αρώνη και επί οκτώ χρόνια καλλιέργησε τη μουσική παραμερίζοντας την αθλητική δραστηριότητα. Η ορχήστρα του συλλόγου περιλάμβανε κιθάρες, μαντολίνα, πιάνο, αρμόνιο και χάλκινα. Συνήθως, οι συναυλίες είχαν και λογοτεχνική πινελιά, στην οποία τα πρώτα χρόνια συμμετείχε ο ποιητής και αρχαιολόγος Στίλπων Πιττακής (παππούς της ηθοποιού Ρένης Πιττακή).
Το 1891 τα μισά περίπου από τα μέλη του Ορφέα, μεταξύ των οποίων και ο Εμμανουήλ Σάμιος, είχαν αποχωρήσει από τον Ορφέα Σμύρνης και άλλοι που είχαν θητεύσει στην Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης και δημιούργησαν τον Απόλλωνα Σμύρνης. Ως χρώματα του συλλόγου επιλέχθηκαν αυτά της ελληνικής σημαίας, για να καταδειχθεί ο αποκλειστικά ελληνικός χαρακτήρας της ομάδας μέσα στην πόλη και ως σήμα οι τρεις δρομείς.
Μετά την αποχώρηση των μισών περίπου μελών το 1891 και τη δημιουργία του Απόλλωνα Σμύρνης (7 χρόνια πριν τον Πανιώνιο Σμύρνης) μια μεγάλη διαμάχη ξέσπασε στον σύλλογο σχετικά με το χαρακτήρα του συλλόγου: καλλιτεχνικός ή αθλητικός. Έτσι, το έτος 1893 όσα μέλη του Ορφέα Σμύρνης επιθυμούσαν να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις αθλητικές δραστηριότητες, αποχώρησαν. Το επόμενο έτος 1894, ίδρυσαν το Γυμνάσιον Σμύρνης.
Το 1895, ο Ορφέας επισκέφτηκε τη Σάμο. Τεκμήριο της επίσκεψης του Ορφέα αποτελεί το τιμητικό δίπλωμα αναγόρευσης του ηγεμόνα της Σάμου, Αλέξανδρου Καραθεοδωρή, σε επίτιμο μέλος του Ορφέα.
Καλλιτεχνική δράση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Στις 23 Απριλίου 1891, εορτή του Αγίου Γεωργίου, έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση η ορχήστρα και η χορωδία του σωματείου, γοητεύοντας τους Σμυρνιούς.
- Το Μάιο του 1893 ογδονταμελής αντιπροσωπεία του Ορφέα Σμύρνης με επικεφαλής τον ιατρό Τάσο Γιοβανώφ συμμετείχε σε εκδηλώσεις στη Λέσβο προσκαλεσμένη της λέσχης «Πρόοδος». Μάλιστα δόθηκε δεξίωση στο Κιόσκι της Μυτιλήνης.
- Η τελευταία συναυλία του Ορφέα έγινε στην Ελληνική Λέσχη Σμύρνης ενώπιον 800 θεατών. Η χορωδία, που διεύθυνε ο Γ. Οικονομάκος, ερμήνευσε αποσπάσματα από το μελόδραμα «Ναβουχοδονόσωρ» με συνοδεία πιάνων και αρμόνιου.
Αθλητική δράση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η αθλητική δραστηριότητα του Ορφέα Σμύρνης ήταν υποτονική. Παρ' όλα αυτά μέλη του Ορφέα Σμύρνης από την ίδρυσή του έως και το 1893 συμμετείχαν μεταξύ άλλων και σε αγώνες ποδοσφαίρου, τους οποίους διοργάνωναν κυρίως Άγγλοι.[2] Το 1893 όσα μέλη του συλλόγου επιθυμούσαν περισσότερες αθλητικές δραστηριότητες αποχώρησαν και ίδρυσαν το Γυμνάσιον Σμύρνης. Πάντως, αναφέρονται αθλητές του Ορφέα, όπως ο Κωνσταντίνος Μουράτης (δρομέας ταχύτητας και άλτης μήκους) και ο Δημ. Τομπρώφ (δρομέας 1500 μ.), οι οποίοι νίκησαν στα «Τήνια» τον Αύγουστο 1895. Επίσης, συμμετείχαν στους Α΄ Ολυμπιακούς Αγώνες το 1896 και ήταν πολυνίκες στους Α΄ και Β΄ Πανιώνιους Αγώνες το 1896 και το 1898.[3]
Γνωστός αθλητής ήταν και ο Παναγιώτης Κασιμάτης. Αρχικά ήταν στο σύλλογο ως μουσικός, μιας και ο σύλλογος ήταν μουσικο-γυμναστικός αλλά παρακινήθηκε και ασχολήθηκε με τη λιθοβολία στο γυμναστήριο του συλλόγου. Το 1896 ήταν παλαίμαχος αθλητής αλλά με αθλητές και μουσικούς του Ορφέα ήρθαν με καΐκι από τη Σμύρνη στην Αθήνα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Στους Β΄ Πανιώνιους Αγώνες (1898) ο Ορφέας Σμύρνης συμμετείχε σε κοινή ομάδα με το Γυμνάσιον Σμύρνης. Τον Οκτώβριο του 1898 ο Ορφέας Σμύρνης και το Γυμνάσιον Σμύρνης συνενώθηκαν και δημιούργησαν τον Πανιώνιο Γ.Σ. Σμύρνης.[4] Δεδομένου του ότι και οι δυο σμυρναϊκοί σύλλογοι έχουν τις ρίζες του στον Ορφέα έκτοτε ξέσπασε μεγάλη διαφωνία περί ιστορικότητας για το αν ο Πανιώνιος Σμύρνης δικαιούται να χρησιμοποιεί το 1890 του Ορφέα Σμύρνης αντί του 1898 της δημιουργίας του, όπως υποστηρίζει ο Απόλλων Σμύρνης.[5]
Ύμνος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τον Μάιο του 1893 μια πολυμελής μουσική και αθλητική αποστολή του Ορφέα Σμύρνης ταξίδεψε στη Λέσβο, καλεσμένη από την τοπική Λέσχη «Πρόοδος». Η μεν χορωδία τραγούδησε στο εντευκτήριο της Λέσχης, οι δε αθλητές παρουσίασαν διάφορα γυμνάσματα. Κατά την πανηγυρική υποδοχή ο σχολάρχης Μ. Μιχαηλίδης είχε συνθέσει και απήγγειλε ένα πολύστιχο στιχούργημα, που αποτελεί το πρώτο ποιητικό έργο που γράφτηκε για την ομάδα της Σμύρνης. Αναλόγως αντιφώνησε ο Σμυρνιός λόγιος και ποιητής Στίλπων Πιττακής που συνόδευε την αποστολή του Ορφέα.[6]
«Σε σας πουλιά γοργόφτερα, γεμάτα αρμονία, σε σας, που ενανούρισε του Μέλητος* το ρεύμα, όπου σκορπάτε γύρω σας τη χάρι, τη μαγεία, πώχετε φλόγα στη καρδιά και αστραπή στο πνεύμα… Χαρά σ’ εμάς που βλέπομε περήφανα ξεφτέρια, Ιδέτε πώς φεγγοβολούν της Σμύρνης τα αστέρια!»
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Μπαλτάς, Ανδρέας (2013). Ο ελληνικός αθλητισμός στη Σμύρνη (1890-1922). https://amitos.library.uop.gr/xmlui/handle/123456789/802.
- ↑ Καούκη, Μαρία. «Εκατό χρόνια προσφυγιά: Η ιστορία των προσφυγικών ομάδων». longreads.sport24.gr (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
- ↑ Koulouri, Christina (29 Μαΐου 2011). Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας. Γυμναστικά και αθλητικά σωματεία (1870-1922) [Sports and aspects of middle class sociability. Greek sport and gymnastic clubs], Athens 1997.
- ↑ «Μικρασία-Η διασκέδαση στη Σμύρνη». gym-evsch-n-smyrn.att.sch.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
- ↑ Belitsos, Theodoros. ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ: 125 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ. https://www.academia.edu/19347029/%CE%A0%CE%91%CE%9D%CE%99%CE%A9%CE%9D%CE%99%CE%9F%CE%A3_125_%CE%A7%CE%A1%CE%9F%CE%9D%CE%99%CE%91_%CE%A0%CE%A1%CE%9F%CE%A3%CE%A6%CE%9F%CE%A1%CE%91%CE%A3_%CE%A3%CE%A4%CE%9F%CE%9D_%CE%95%CE%9B%CE%9B%CE%97%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%9F_%CE%91%CE%98%CE%9B%CE%97%CE%A4%CE%99%CE%A3%CE%9C%CE%9F.
- ↑ Μπελίτσος, Θοδωρής (2 Απριλίου 2024). «Κυανέρυθρη Ιστορία: Πανιώνιος: Ύμνοι, τραγούδια και ρίμες». Κυανέρυθρη Ιστορία. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
- ↑ «Ο ποταμός Μέλης στη Σμύρνη. - BOISSONNAS, Frédéric - ME TO BΛΕΜΜΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΤΩΝ - Τόποι - Μνημεία - Άνθρωποι - Νοτιοανατολική Ευρώπη - Ανατολική Μεσόγειος - Ελλάδα - Μικρά Ασία - Νότιος Ιταλία, 15ος - 20ός αιώνας». el.travelogues.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
- ↑ «Γέφυρα των Καραβανιών-Μέλης Ποταμός-Κοιλάδα Αγίας Άννας». www.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Λινάρδος, Πέτρος (1998). Η Σμύρνη του Πανιωνίου – Από τη Μικρασιατική Πρωτοπορία στην Αθηναϊκή Αναγέννηση (1890 – 1922 – 1940). Νέα Σμύρνη: Οι Φίλοι των Τεχνών. ISBN 960-8623-80-4.
